Википедија:На денешен ден/Архива/Септември
Ова е Архивата на рубриката „На денешен ден...“
Истата има започнато да функционира на 25 јуни 2007.
[уреди] 1 септември
Настани
| 1752 | Ѕвоното на слободата пристигнува во Филаделфија. |
| 1804 | Јуно, еден од најголемите астероиди во главниот појас, бил откриен од страна на германскиот астроном Карл Лудвиг Хардинг. |
| 1897 | Се отвара подземното метро во Бостон, станувајќи првото од тој вид во Северна Америка. |
| 1905 | Алберта и Саскачеван се придружуваат во Канадската конфедерација. |
| 1939 | Со инвазијата на нацистичка Германија врз Полска започна Втората Светска војна. |
| 1985 | Заедничка американско-француска експедиција ги открива остатоците на Титаник. |
| 1992 | Министерството за надворешни работи на Русија официјално предложи Република Македонија да назначи свој официјален претставник во Москва. |
| 2004 | Во рускиот град Беслан започна заложничката драма, кога група вооружени чеченски терористи го нападнаа основното училиште во овој град во Јужна Осетија. |
Родени
| 1453 | Гонзало Фернандез де Кордоба, шпански генерал |
| 1566 | Едвард Алејн, англиски актер |
| 1588 | Анри II, Принц од Конде, француски благородник |
| 1653 | Јохан Пахелбел, германски композитор |
| 1795 | Џејмс Гордон Бенет, американски издавач на весник |
| 1854 | Енгелберт Хумпердинк, германски композитор |
| 1856 | Сергеј Виноградски, руски научник |
| 1858 | Трајко Китанчев, македонски општественик, литерат, револуционер, просветен работник |
| 1863 | Александар Танев, генерал во бугарската армија |
| 1888 | Андрија Штампар, хрватски физичар |
| 1896 | А. Ч. Бхактиведанта Свами Прабхупада, индиски хиндуистички теолог. |
| 1898 | Димитар Талев, македонски и бугарски писател. |
| 1899 | Герман Дамовски, комунистички деец. |
| 1906 | Франц Библ, германски композитор |
| 1920 | Ричард Фарнсворт, американски глумец |
| 1929 | Ане Рамси, американска актерка |
| 1939 | Лили Томлин, американска актерка и комедијантка |
| 1940 | Гордана Михаилова Бошнакоска, македонски поет, раскажувач и есеист. |
| 1942 | Ц. J. Шери, американски писател |
| 1945 | Харис Силајџиќ, босански политичар. |
| 1948 | Љубомир Цуцуловски, македонски философ. |
| 1950 | Филип Фулмер, рагби тренер |
| 1950 | Михаил Фрадков, руски политичар и поранешен Премиер на Русија |
| 1958 | Сергеј Гармаш, руски и советски актер. |
| 1959 | Кени Мајн, американски спортски новинар. |
| 1962 | Рууд Гулит, холандски фудбалер. |
| 1970 | Вана, хрватски пејач |
| 1980 | Крис Ригот, англиски фудбалер. |
| 1983 | Хозе Антонио Рејес, шпански фудбалер. |
| 1983 | Кирил Терзиев, бугарски борач. |
| 1986 | Гаел Монфис, француски тенисер. |
| 1989 | Бил Каулиц, позната германска поп-рок ѕвезда. |
| 1989 | Том Каулиц, позната германска поп-рок ѕвезда. |
| 1994 | Бијанка Рајан, американска пејачка. |
Починале
| 1159 | Адријан IV, римски папа. |
| 1557 | Жак Картие, француски морепловец. |
| 1648 | Марин Мерсене, француски математичар |
| 1687 | Хенри Мор, англиски философ |
| 1715 | Луј XIV, француски крал. |
| 1957 | Денис Брајан, англиски музичар. |
| 1970 | Франсоа Шарл Моријак, француски писател. |
| 1985 | Стефан Белоф, германски тркач со коли. |
| 1988 | Луис Алварез, американски физичар, добитник на Нобелова награда. |
| 1994 | Борис Маленко, професионален американски борач. |
| 2003 | Сер Тери Фрост, британски актер. |
| 2006 | Нели Конали, жена на тексашкиот гувернер Џон Конали. |
[уреди] 2 септември
Настани
| 31 п.н.е. | Последната граѓанска војна во Рим: во битката кај Акциум силите на Октавијан ги победуваат војските на Марко Антониј и Клеопатра. |
| 1666 | Избувнува Големиот пожар во Лондон и гори три дена, уништувајќи 10 000 градби вклучувајќи ја и катедралата Свети Павле. |
| 1752 | Обединетото Кралство го воведува Грегоријанскиот календар, скоро два века подоцна од западна Европа. |
| 1807 | Британската морнарица го бомбардира Копенхаген со огнени бомби и фосфорни ракети за да ја спречи Данска од предавање на флотата на Наполеон Бонапарт. |
| 1944 | Ослободен е Демир Хисар. |
| 1944 | Президиумот на АСНОМ на својата трета седница, што ја одржа во манастирот Свети Прохор Пчински, еден месец по историското Прво заседание на АСНОМ, донесе одлука за основање на телеграфска агенција на Македонија - ТАМ. Оваа агенција одигра мошне важна улога во ширењето на вистината за праведната борба на македонскиот народ за национално и социјално ослободување. |
| 1945 | Борбата во Втората Светска Војна завршува во тихоокеанското борилиште: Конечното предавање на Јапонија е прифатено на борбениот брод „Мисури“ во пристаништето на Токио. |
| 1991 | Во Скопје е формирано Геронтолошкото друштво на Македонија. |
Родени
| 1548 | Винченцо Скамоци, истакнат италијански ренесансен архитект. |
| 1675 | Вилијам Сомервил, англиски поет. |
| 1853 | Вилхелм Оствалд, германски хемичар, добитник на Нобеловата награда. |
| 1862 | Фрањо Крежма, хрватски виолинист. |
| 1901 | Андреас Ембиркос, грчки поет-надреалист. |
| 1913 | Израел Гелфанд, руски математичар. |
| 1933 | Виктор Спинети, велшки актер. |
| 1935 | Валентин Гафт, руски актер. |
| 1943 | Џо Сajмон, американски пејач. |
| 1946 | Били Престон, американски музичар. |
| 1957 | Тони Алва, американски скејтер. |
| 1958 | Сергеј Главјук, руски поет. |
| 1960 | Рекс Худлер, безбол играч. |
| 1963 | Жанета Вангели, македонска сликарка. |
| 1964 | Кијану Ривс, американско-канадски актер. |
| 1973 | Џејсон Блејк, американски хокеј играч. |
| 1980 | Хироки Јошимото, јапонски автотркач |
| 1982 | Бергузар Корел, турска актерка. |
| 1989 | Алешандре Пато, бразилски фудбалер. |
Починале
| 1680 | Пер Брахе, шведски војник и државник |
| 1688 | Роберт Винер, Градоначалник на Лондон |
| 1834 | Томас Телфорд, шкотски цивилен инжинер |
| 1865 | Вилијам Рован Хамилтон, ирски математичар |
| 1889 | Захариј Стојанов, бугарски револуционер. |
| 1910 | Хенри Русо, француски сликар |
| 1921 | Хенри Остин Добсон, англиски поет |
| 1934 | Џејмс Алан, играч во унијата за рагби во Нов Зеланд |
| 1941 | Коле Неделковски, македонски поет |
| 1964 | Алвин Јорк, американски војник |
| 1973 | Џ.Р.Р. Толкин, британски писател |
| 1984 | Манос Катракис, грчки актер |
| 1997 | Рудолф Бинг, австриски менаџер на опера |
| 2002 | Дик Рејнолдс, австралијански фудбалер и тренер |
| 2005 | Боб Денвер, американски актер |
| 2006 | Вили Нинџа, танцувач и кореографер |
[уреди] 3 септември
Настани
| 590 | Григур I станува папа. |
| 1650 | Трета Англиска Граѓанска војна: Битка кај Данбар |
| 1651 | Трета Англиска Граѓанска војна: Вустерска битка - Чарлс II е поразен во последната главна битка во војната. |
| 1783 | Американска Револуционерна војна: Војната завршува со потпишувањето на т.н. Париски договор од страна на САД и Кралството на Велика Британија. |
| 1855 | Индијански војни: Во Небраска, 700 војници под раководство на Американскиот Генерал Вилијам С. Харни се одмаздуваат за Гратан Масакарот со напаѓање на Индјанско село, убивајќи 100 мажи, жени, и деца. |
| 1892 | Англискиот фудбалски клуб Нотингем Форест го одигра својот прв натпревар во лигата против ФК Евертон. |
| 1901 | Четниците на Јане Сандански и Христо Чернопеев ја киднапирале протестантската мисионерка Мис Елен Стоун и нејзината придружничка. |
| 1939 | Започнува Втората светска војна, со објавувањето на војна од страна на Франција, Обединетото Кралство, Нов Зеланд и Австралија против Германија по инвазијата на Полска. |
| 1943 | Во Сиракуза, Италија потпишано е примирје меѓу сојузниците и италијанската Влада на маршал Бадољо. Пет дена подоцна, Италија капитулира. |
| 1971 | Катар добива независност од Обединетото Кралство. За разлика од другите емирати, Катар одбива да стане дел на Обединетите Арапски Емирати или Саудиска Арабија. |
| 1976 | Викинг програм: Викинг 2 вселенското летало слетува кај Утопија Планитија на Марс. |
| 1995 | Основана е фирмата eBay. |
| 1997 | Кај селото Жидилово, кај Крива Паланка во Република Македонија пристигна природниот гас. |
Родени
| 1568 | Адриано Банчиери, италијански композитор. |
| 1693 | Чарлс Редклиф, британски политичар. |
| 1851 | Олга Константиновна, руска кнегиња. |
| 1856 | Луис Суливан, американски архитект. |
| 1869 | Фриц Прегл, словенски хемичар, добитник на Нобелова Награда. |
| 1875 | Фердинанд Порше, австриски автомобилски инжинер. |
| 1897 | Сали Бенсон, американски писател. |
| 1900 | Ристо Крле, македонски драмски писател. |
| 1913 | Алан Лад, американски актер. |
| 1921 | Христијан Тодоровски - Карпош, македонски народен херој. |
| 1925 | Манол Пандевски, македонски историчар и академик. |
| 1931 | Дик Мота, американски кошаркарски тренер. |
| 1931 | Радован П. Цветковски, македонски писател. |
| 1939 | Перо Миленковски, македонски писател за деца. |
| 1945 | Виолета Аларова, градоначалник на Општина Центар =. |
| 1949 | Хозе Пекерман, аргентински фудбалски менаџер. |
| 1965 | Чарли Шин, американски актер. |
| 1969 | Доминик Вест, британски актер. |
| 1976 | Ешли Џонс, американска актерка. |
| 1977 | Олоф Мелберг, шведски фудбалер. |
| 1980 | Б.Г., американски рапер. |
| 1981 | Ѓорѓи Крстевски, македонски пејач. |
| 1983 | Ники Хант, англиски фудбалер. |
| 1986 | Шон Вајт, американски сноубордер. |
| 1986 | Наталија Лобова, руска кануистка. |
Починале
| 1658 | Оливер Кромвел, лорд-протектор на Англија. |
| 1662 | Вилијам Лентал, англиски политичар. |
| 1766 | Арчибалд Боуер, шкотски историчар. |
| 1860 | Алексеј Комјаков, руски поет. |
| 1866 | Константин Флавитски, руски поет. |
| 1883 | Иван Тургенев, руски автор. |
| 1970 | Винс Ломбарди, американски фудбалски тренер. |
| 1987 | Мортон Фелдман, американски композитор. |
| 1987 | Азиз Кељменди, војник на ЈНА. |
| 1993 | Јован Ивањин, македонски поет. |
| 1996 | Ог Мандино, американски писател. |
| 2001 | Полин Каел, американски филмски критичар. |
[уреди] 4 септември
Настани
| 476 | Пад на римската империја. |
| 1837 | Во присуство на поголем број стручњаци, американскиот научник Семјуел Морзе со успех ја демонстрираше работата на својот телеграф. Кон средината на мај во 1844 година веќе беше воспоставена телеграфска врска меѓу Вашингтон и Балтимор, а набрзо телеграфот почнаа да го користат и европските земји. |
| 1886 | Индјански војни: По скоро 30 години борба, водачот на Апачите Џеронимо се предава со неговите останати војници на генералот Нелсон Мајлс во Аризона. |
| 1939 | Втора Светска војна: Јапонија прогласува неутралност во Европската војна. |
| 1940 | За прв пат во Втората Светска војна, Германска подморница напаѓа брод од САД (УСС Гир) без разлика на неутралноста на САД и предизвикувајќи тензиите да се зголемат. |
| 1944 | Советскиот Сојуз ѝ објави војна на Бугарија која беше сојузник на фашистичка Германија. Три дена подоцна, трупите на маршал Толбукин ги започнаа операциите на Добруџа. |
| 1951 | Првото трансконтинентално телевизиско емитување се случува во Сан Франциско, Калифорнија, од Јапонската Мировна Конференција. |
| 1971 | Боениг 727 од летот 1866 од Аљаска Ерлајнс паѓа блицу Џино, Аљаска, убивајќи 111 луѓе. |
| 1995 | Четвртата светска женска конференција се отвора во Пекинг со присуство на над 4,500 делегати од 181 земја. |
| 1996 | Во Народната банка на Република Македонија се промовирани новите македонски пари, со нов дизајн, кои беа пуштени во оптек на 8.09.1996 година. |
Родени
| 1241 | Александар III од Шкотска |
| 1383 | Гроф Амадеус VIII од Савоја |
| 1702 | Легал де Кермур, француски шахист. |
| 1717 | Џоб Ортон, англиски министер |
| 1824 | Антон Брукнер, австриски композитор |
| 1832 | Антонио Аглиарди, аталијански дипломат |
| 1851 | Џон Дилон, ирски националист |
| 1895 | Нигел Брус, англиски актер |
| 1913 | Кензо Танге, јапонски архитект |
| 1917 | Хенри Форд II, автомобилски идустријалист |
| 1945 | Дени Гатон, американски музичар |
| 1957 | Патрициа Талман, амерканска актерка |
| 1961 | Кевин Кенеди, англиски актер |
| 1972 | Вања Изова Велева, македонски поет |
| 1973 | Џејсон Дејвид Франк, амеркански актер |
| 1980 | Луси Силвас, англиска музичарка |
Починале
| 1907 | Едвард Грег, норвешки композитор |
| 1944 | Методија Шаторов - Шарло, македонски комунист |
| 1963 | Жорж Брак, француски сликар |
| 1965 | Алберт Швајцер, француски хуманист, лекар, философ и музичар |
| 1986 | Валтер Вандерли, бразилски органист и пијанист во правците боса нова и лаунџ. |
| 1989 | Жорж Симеон, белгиски писател |
| 1991 | Димитар Стојанов - Мире, еден од основоположниците на архивската служба во Македонија. |
| 1997 | Ханс Ајзенк, германско-англиски психолог |
| 1997 | Алдо Роси, италијански архитект |
| 2006 | Стив Ирвин, австралијански природонаучник и телевизиски водтел |
[уреди] 5 септември
Настани
| 1600 | Со повелба на кралицата Елизабета I е основана Источноиндиската компанија, со што беа удрени темелите на англиското колонијално владеење. |
| 1774 | Првиот Континентален конгрес се собира во Филаделфија, Пенсилванија. |
| 1800 | Малта е освоена од Велика Британија. |
| 1914 | Прва Светска Војна: Почнува Првата битка на Марна. Североисточно од Париз, Французите напаѓаат и порзауваат Германски сили кои напредуваат на главниот град. |
| 1939 | Втора Светска Војна: САД прогласува неутралност во војната. |
| 1948 | Роберт Шуман стаува премиер на Франција. |
| 1977 | Програм Војаџер: Војаџер 1 лансиран по мало задоцнување. |
| 1992 | Бранко Црвенковски стана втор премиер на Република Македонија, на 29 годишна возраст. |
Родени
| 1187 | Луј VIII, крал на Франција. |
| 1638 | Луј XIV, крал на Франција и Навара. |
| 1568 | Томазо Кампанела, италијански философ |
| 1585 | Арман Жан ди Плеси Ришелје, француски државник, кардинал, прв министер на Луј XIII. |
| 1750 | Роберт Фергусон, шкотски поет |
| 1847 | Џеси Џејмс, американски отпадник |
| 1881 | Ото Бауер, австриски социјалдемоктратски политичар |
| 1919 | Владо Малески, македонски револуционер, општествено-политички работник и истакнат писател |
| 1929 | Андријан Николаев, космонаут од Советскиот Сојуз |
| 1946 | Фреди Меркјури, британски музичар |
| 1947 | Бади Мајлс, американски музичар |
| 1959 | Рефет Елмази, македонски политичар |
| 1963 | Кристиан Алфонсо, американска актерка |
| 1973 | Роуз Мекгауан, актерка од италијанско потекло |
| 1981 | Дру Картер, американски рагби играч |
| 1984 | Руслан Нахушев, руски фудбалер. |
Починале
| 1566 | Сулејман Величенствениот, отомански султан |
| 1629 | Доменико Алегри, италијански композитор |
| 1808 | Џон Хоум, шкотски писател |
| 1906 | Лудвиг Болцман, австриски физичар |
| 1920 | Роберт Харон, американски актер |
| 1926 | Карл Харер, германски новинар |
| 1961 | Алексо Демниевски - Бауман, македонски борец во Шпанската граѓанска војна и во НОВ на Македонија |
| 1988 | Петар Ширилов, раскажувач, романсиер и литературен критичар |
| 1990 | Ванчо Михајлов, раководител на ВМРО |
| 1997 | Мајка Тереза, добитничка на Нобеловата награда за мир |
[уреди] 6 септември
Настани
| 1522 | Шпанскиот морепловец Хуан Себастијан Елкано успеал да стигне назад во Шпанија со само 18 морнари (од вкупно 256) на еден брод од петте брода со кои Фернандо Магелан го започнал патувањето околу светот три години порано. |
| 1776 | Ураган го погодува Гвадалупе, убивајќи повеќе од 6000 луѓе. |
| 1885 | Источна Румелија е присоединета кон Бугарија. |
| 1901 | Во Бафало, САД е извршен атентат врз американскиот претседател Вилијам Мекенли кој умре по една недела, а на 14 септември истата година Теодор Рузвелт стана нов претседател на САД. |
| 1939 | Втора Светска војна: Јужна Африка ѝ објавува војна на Германија. |
| 1944 | Ослободено е Кратово. |
| 1944 | Царската влада на Бугарија ѝ објави војна на нацистичка Германија. Одлуката е донесена во моментот кога единиците на Црвената армија веќе дојдоа до бугарската граница. Бугарија дотогаш беше сојузник на Третиот Рајх. |
| 1962 | Во Струга започна првата поетска манифестација Струшки вечери на поезијата. Најзначајната награда на Струшките вечери на поезијата е „Златниот венец“, која за првпат му е доделена во 1966 година на советскиот поет Роберт Иванович Рождественски за најдобра песна. Од 1971 година „Златниот венец“ се доделува за целокупен поетски опус. |
| 1974 | Претставници на Фронтот за национално ослободување на Мозамбик и претставници на португалската Влада склучија спогодба за независност на Мозамбик. |
| 1975 | Во катастрофалниот земјотрес што ја зафати Турција загинаа околу 23.000 луѓе. |
| 1976 | Студена Војна: пилотот од воздухопловството на Советскиот Сојуз Виктор Беленко слетува со МиГ-25 воен авион кај Хакодате на островот Хокаидо во Јапонија и бара политички азил во САД. |
| 2000 | Одржан е Милениумскиот самит. |
Родени
| 1620 | Изабела Леонарда, италијански композитор |
| 1666 | Иван V (Русија), цар на Русија |
| 1766 | Џон Далтон, британски хемичар и физичар |
| 1829 | Марие Закревска, полски физичар |
| 1869 | Феликс Салтен, австриски автор |
| 1898 | Џорџ Гершвин, американски композитор и музичар |
| 1904 | Макс Розенблум, американски боксер |
| 1923 | Петар II Караѓорѓевиќ, српски престолонаследник |
| 1928 | Роберт М. Пирсиг, американски автор |
| 1956 | Бил Ритер, американски политичар |
| 1965 | Џон Полсон, австралијански актер и филмски режисер |
| 1975 | Дерек Ли, американски безбол играч |
| 1978 | Димитри Соле Љубин, македонски писател |
| 1980 | Џозеф Јобо, нигериски фудбалер |
| 1986 | Равен Рајли, американска порно актерка |
| 1986 | Александар Грим, германски слалом-кајакар |
| 1987 | Кристос Цакмакис, грчки слалом кајакар |
Починале
[уреди] 7 септември
Настани
| 70 | Римската армија под водство на генерал Тит го окупира и уништва Ерусалим. |
| 1764 | Станислав Поњатовски е крунисан за крал на Полска. |
| 1822 | Бразил прогласува независност од Португалија. |
| 1901 | Со мирот во Пекинг заврши таканареченото „Боксерско востание“ во Кина. Тоа беше бунт на селаните и на градската сиромаштија против странските империјалисти и домашните угнетувачи. |
| 1940 | Авионите на нацистичка Германија го почнаа бомбардирањето на Лондон. Оваа акција беше позната под името „Лондонски блиц“. |
| 1992 | Белорусија ја призна Република Македонија, а истовремено донесе одлука за воспоставување на дипломатски односи меѓу двете земји. |
| 1993 | Во Скопје е пуштена во работа меѓународната телекомуникациона врска меѓу Република Македонија и Република Бугарија, на релацијата Скопје-Софија. |
| 1997 | Во Скопје е отворен првиот „Мекдоналдс“ ресторан во Македонија (во светот има повеќе од 20.000 „Мекдоналдс“ ресторани). |
Родени
| 1533 | Кралица Елизабета I од Англија. |
| 1615 | Колонел Џон Бирч, англиски војник. |
| 1726 | Франсоа-Андре Даникан Филидор, француски шахист. |
| 1816 | Фердинанд Ритер вон Хебра, австриски физичар. |
| 1829 | Август Кекуле, германски хемичар. |
| 1842 | Јоханес Цукерторт, германски шаховски мајстор. |
| 1866 | Тристан Бернард, француски писател. |
| 1908 | Пол Браун, американски рагби тренер. |
| 1911 | Тодор Живков, бугарски комунистички лидер. |
| 1936 | Брајан Харт, британски инжинер. |
| 1947 | Авни Енѓулу, македонски поет. |
| 1948 | Ленче Милошевска, македонски поет. |
| 1951 | Морис Алберт, бразилски пејач. |
| 1955 | Ефим Зелманов, руски математичар. |
| 1955 | Мира Фурлан, хрватска глумица. |
| 1960 | Игор Сечин, вицепремиер на Русија. |
| 1980 | Емре, турски фудбалер. |
| 1984 | Вера Звонарева, руска тенисерка. |
Починале
| 1151 | Џефри Плантагенет, гроф на Анжу. |
| 1362 | Јована, кралица на Шкотска. |
| 1719 | Џон Харис, англиски писател. |
| 1881 | Сидни Ланиер, американски писател. |
| 1907 | Сили Придом, француски книжевник. |
| 1910 | Кјока Изуми, јапонски романсиер. |
| 1932 | Аргир Манасиев, македонски револуционер. |
| 1939 | Вилијам Холман Хант, англиски предрафаелитски сликар. |
| 1962 | Исак Динсен, дански автор. |
| 1994 | Теренс Јанг, британски режисер. |
| 2003 | Варен Зевон, американски музичар. |
| 2005 | Хоуп Гарбер, канадска актерка. |
| 2011 | Виталиј Аникенко, руски хокејар. |
| 2011 | Михаил Баландин, руски хокејар. |
| 2011 | Александaр Васјонов, руски хокејар. |
| 2011 | Јозеф Вашичек, чешки хокејар. |
| 2011 | Александар Вјухин, руски хокејар. |
| 2011 | Павол Демитра, руски хокејар. |
| 2011 | Роберт Дитрих, германски хокејар. |
| 2011 | Марат Калимулин, руски хокејар. |
| 2011 | Александр Калјанин, руски хокејар. |
| 2011 | Андреј Кирјухин, руски хокејар. |
| 2011 | Никита Клјукин, руски хокејар. |
| 2011 | Стефан Лив, шведски хокејар. |
| 2011 | Јан Марек, чешки хокејар. |
| 2011 | Сергеј Остапчук, руски хокејар. |
| 2011 | Карел Рахунек, чешки хокејар. |
| 2011 | Руслан Салеј, белоруски хокејар. |
| 2011 | Карлис Скрастинш, латвиски хокејар. |
| 2011 | Павел Снурницин, руски хокејар. |
| 2011 | Даниил Собченко, руски хокејар. |
| 2011 | Иван Ткаченко, руски хокејар. |
| 2011 | Павел Траханов, руски хокејар. |
| 2011 | Јуриј Уричев, руски хокејар. |
| 2011 | Генадиј Чурилов, руски хокејар. |
| 2011 | Максим Шувалов, руски хокејар. |
| 2011 | Артјем Јрчук, руски хокејар. |
[уреди] 8 септември
Настани
| 1331 | Стефан Душан се прогласува за крал на Србија. |
| 1831 | Вилијам IV е крунисан за крал на Велика Британија. |
| 1940 | На Водно, Скопје, се одржува Покраинската конференција на КПЈ за Македонија. Методија Шаторов - Шарло е избран за секретар на Покраинскиот комитет на КПЈ за Македонија, а Кочо Рацин е исклучен од партијата. |
| 1941 | Kaj Водно, Скопје, Боро Петрушевски успева да се пробие низ заседата на бугарската војска и полиција, при што убива еден бугарски војник. |
| 1943 | Американскиот генерал Двајт Ајзенхауер го објавува примирјето на сојузниците со Италија, а малку подоцна премиерот Бодољо им наредува на италијанските вооружени сили да го запрат отпорот против Британците и Американците. |
| 1943 | Ослободен е Дебар. |
| 1944 | Ослободени се Пробиштип и Крушево. |
| 1966 | Беше емитувана „Човечка стапица“, првата епизода од научно-фантастичната телевизиска серија Ѕвездени патеки. |
| 1991 | Ден на независноста на Македонија. |
| 1992 | Промовирана е првата редовна поштенска марка на Република Македонија. |
Родени
| 1474 | Лудовико Ариосто, италијански поет. |
| 1779 | Мустафа IV, отомански султан. |
| 1804 | Едуард Морике, германски поет. |
| 1841 | Антонин Дворжак, чешки композитор. |
| 1880 | Јордан Тренков, македонски револуционер. |
| 1881 | Хари Хилман, американски атлетичар. |
| 1914 | Димитриј Константинополски, патријарх на Константинопол. |
| 1915 | Франк Кади, американски актер. |
| 1937 | Вирна Лиси, италијанска актерка. |
| 1946 | Александар Авдеев, Министер за култура на Русија. |
| 1962 | Кристофер Клим, американски новелист. |
| 1972 | Маркус Бабел, германски фудбалер. |
| 1979 | Пинк, американска пејачка. |
| 1980 | Ирена Јорданова, македонска писателка. |
| 1981 | Џо Кол, англиски фудбалер. |
| 1983 | Џинг Јинг, кинески кану-спринтер. |
| 1983 | Питер Каузер, словенски кајакар. |
| 1986 | Кирил Набабкин, руски фудбалер. |
| 1989 | Табаре Виудез, уругвајски фудбалер. |
Починале
| 701 | Папа Сергиј I, римски папа. |
| 1397 | Томас, Прв војвода од Глостер. |
| 780 | Лав IV Хазар, византиски император. |
| 1613 | Карло Џезуалдо, италијански композитор. |
| 1645 | Џон Коук, англиски политичар. |
| 1945 | Атанас Стојаноски, борец во НОВ. |
| 1949 | Рихард Штраус, германски композитор и диригент. |
| 1977 | Зеро Мостел, американски актер. |
| 1979 | Видое Смилевски - Бато, македонски народен херој. |
| 1981 | Хидеки Јукава, јапонски физичар, добитник на Нобелова награда. |
| 2004 | Франк Томас, американски аниматор. |
| 2006 | Ерк Русел, рагби тренер. |
[уреди] 9 септември
Настани
| 1499 | Бродот São Gabriel на чело Васко де Гама се вратил во пристаништето во Лисабон од првото патување до Индија по две години патување во обете насоки. |
| 1776 | Воведен е и официјалниот назив Соединети Американски Држави наместо Обединети Колонии кој дотогаш беше во употреба. |
| 1850 | Калифорнија е признаена како триесет и првата држава во САД. |
| 1924 | Се случува Ханапепе Масакрот на Кауаи, Хаваи |
| 1943 | Втора Светска Војна: Сили на алијансата слетуваат кај Салерно и Таранто, Италија. |
| 1947 | Првиот познат случај на компјутерска бубачка: молец се населил во релеј од компјутерот на универзитетот Харвард. |
| 1956 | Елвис Присли се појавува на Ед Суливан Шоуто за прв пат. |
| 1959 | Нико Нестор станува првиот Македонец кој го препливува Ла Манш. |
| 1969 | Легендата на македонското женско пливање Атина Бојаџи станува првата жена која го препливува Ла Манш за време од 13 часа и 20 минути. |
| 1991 | Таџикистан добива независност од Советскиот Сојуз. |
| 1994 | Започна со работа Постојаната мисија на Република Македонија при Обединетите нации во Виена. |
Родени
| 1585 | Арман Жан ди Плеси де Ришелје, француски државник и кардинал. |
| 1737 | Луиџи Галвани, италијански физичар |
| 1828 | Лав Толстој, руски новелист |
| 1887 | Алф Ландон, американски политичар |
| 1890 | Курт Левин, германски психолог. |
| 1894 | Артур Фред, американски песмописец и филмски продуцент |
| 1900 | Џејмс Хилтон, англиски новелист |
| 1911 | Џон Гортон, австралијански политичар |
| 1913 | Ричард Никсон, претседател на САД. |
| 1925 | Клиф Робертсон, американски актер |
| 1932 | Силвија Мајлс, американска актерка |
| 1941 | Петер Бонети, англиски фудбалер |
| 1947 | Благоја Чоревски, македонски актер. |
| 1949 | Наде Проева, македонска историчарка. |
| 1960 | Хју Грант, англиски актер |
| 1967 | Ана Мале, американска порно ѕвезда |
| 1972 | Горан Вишниќ, хрватски актер |
| 1980 | Мишел Вилијамс, американска актерка |
| 1984 | Никола Стојчевски, македонски ракометар |
Починале
| 1087 | Вилијам I, крал на Англија. |
| 1569 | Питер Бројгел Постариот, холандски ренесансен сликар |
| 1891 | Џулс Греви, претседател на Франција |
| 1901 | Анри де Тулуз-Лотрек, француски сликар |
| 1932 | Стојан Заимов, бугарски револуционер |
| 1934 | Васил Пасков, македонски револуционер |
| 1942 | Кочо Чолаковски, македонски партизан |
| 1976 | Мао Це Тунг, лидер на Кина |
| 1978 | Џек Варнер, канадски основач на филмско студио |
| 1901 | Жак Лакан, француски психоаналитичар и психијатар |
| 1984 | Јилмаз Гинеј, турски синеаст и писател |
| 1994 | Патрик О’Нил, американски актер |
| 2006 | Жерард Брах, француски сценарист |
| 2010 | Бент Ларсен, дански шаховски велемајстор |
[уреди] 10 септември
Настани
| 1608 | Џон Смит е избран за претседател на советот од Џејмстаун, Вирџинија. |
| 1823 | Симон Боливар е избран за Претседател на Перу. |
| 1939 | Британскиот доминион Канада и објави војна на нацистичка Германија со што пресметката во Европа доби карактер на светска војна. |
| 1944 | Во ослободениот Париз, генерал Шарл де Гол, водач на армијата слободни Французи и на дегоналистичкото движење ја формира првата влада на новата Четврта република. |
| 1963 | 20 Афро-Американски студенти влегуваат во јавните училишта во Алабама. |
| 1991 | Регистирано е политичкото здружение Македонски совет за европско движење со седиште во Скопје. |
| 1993 | Израелскиот премиер Јицак Рабин во Ерусалим го потпиша официјалното израелско признавање на Палестинската ослободителна организација (ПЛО). |
| 1994 | Во селото Арачиново, скопско е осветен и поставен камен-темелникот на новата црква „Св. Маченик Талалеј“. |
Родени
| 1487 | Папа Јулиј III, римски папа. |
| 1588 | Николас Ланиер, англиски композитор. |
| 1659 | Хенри Персел, англиски барокен композитор. |
| 1786 | Николас Браво, мексикански политичар и војник. |
| 1839 | Чарлс Парс, американски философ. |
| 1905 | Алексо Демниевски - Бауман, македонски борец во Шпанската граѓанска војна. |
| 1929 | Арнолд Палмер, американски голфер. |
| 1933 | Јевгени Крунов, космонауот од Советскиот Сојуз. |
| 1933 | Карл Лагерфелд, германски моден креатор. |
| 1941 | Стивен Џеј Гулд, американски палеонтолог. |
| 1947 | Иван Василевски, македонски поет. |
| 1948 | Георги Пирински, бугарски политичар. |
| 1949 | Мирослав Спироски, македонски новинар. |
| 1958 | Крис Колумбус, американски филмски режисер. |
| 1959 | Петер Нелсон, американски актер. |
| 1974 | Мирко Филиповиќ, хрватски боксер. |
| 1974 | Евгениј Чичваркин, руски бизнисмен. |
| 1975 | Виктор Кашаи, унгарски фудбалски судија. |
| 1977 | Сашо Алексовски, македонски фудбалер. |
Починале
| 1167 | Матилда, кралица на Англија |
| 1759 | Фердинанд Коншчак, хрватски истражувач |
| 1867 | Симон Сечтер, австриски композитор |
| 1931 | Дмитри Егоров, руски математичар |
| 1937 | Сергеј Третјаков, руски писател |
| 1944 | Данаил Крапчев, македонски револуционер |
| 1948 | Крал Фердинанд I на Бугарија |
| 1979 | Агостињо Нето, анголски политичар |
| 1988 | Александар Гаревски, македонски градежен инженер |
| 1989 | Јордан Ѓорѓевски, македонски агроном |
| 1999 | Алфредо Краус, шпански тенор |
| 2004 | Брок Адамс, американски политичар |
[уреди] 11 септември
Настани
| 1683 | Јован III Собјески од Полска пристигнал со своите војски пред Виена и помогнал во победата над турските војски кои ја држеле под двомесечна опсада. |
| 1941 | Претседателот на САД Франклин Рузвелт издал наредба до американското воено воздухопловство и до морнарицата да отворат оган врз сите бродови на силите на Оската кои ќе влезат во водите на западната хемисфера. Тоа значело конечно американско раскинување со политиката на изолационизмот. САД отворено застанале на страната на Велика Британија и на СССР, иако стапиле во војна дури по јапонскиот напад врз Перл Харбур. |
| 1944 | Сојузничките сили го завзеле Луксембург и се пробиле на германска територија. |
| 1944 | Струмичкиот партизански одред ја ослободил Струмица и околните села. |
| 1944 | Ослободен бил Ресен од фашистичкиот окупатор. |
| 1973 | Во заговор во Чиле предводен од Аугусто Пиноче убиен е претседателот Салвадор Аљенде и воспоставена е антикомунистичка воена диктатура. |
| 1996 | Република Македонија и Бахреин воспоставиле дипломатски односи на амбасадорско ниво. |
| 1997 | Република Македонија станала полноправна членка на Централно и источноевропската регионална иницијатива за управување со воздушниот простор (ЦИЕРВИ). |
| 2001 | Во САД биле извршени терористички напади во кои загинале 3.000 луѓе. Одговорноста за нападите ја презела организацијата Ал Каеда на Осама бин Ладен. |
| 2003 | Шведската министерка за надворешни работи Ана Линд починала откако претходниот ден била прободена со нож од Мијаило Мијаиловиќ, роден во Шведска со српско потекло. |
Родени
| 1524 | Пјер Ронсар, француски писател. |
| 1913 | Феликс Ѓержински („Железниот Феликс“), полски комунист. |
| 1914 | Павле, српски патријарх. |
| 1919 | Ота Шик, чешки економист и политичар. |
| 1939 | Сократ Лафазановски, македонски сликар и балетски уметник. |
| 1945 | Франц Бекенбауер, германски фудбалер. |
| 1965 | Моби, американски музичар. |
| 1978 | Дејан Станковиќ, српски фудбалер. |
| 1979 | Бујар Османи, министер за здраство на Македонија. |
| 1980 | Александар Корнев, руски одбојкар. |
| 1992 | Марија Габриела де Фарија, венецуелска актерка и пејачка. |
Починале
| 1733 | Франсоа Купрен, француски композитор. |
| 1794 | Свети Атанасиј Радовишки, македонски светец. |
| 1823 | Давид Рикардо, англиски економист. |
| 1971 | Никита Сергеевич Хрушчов, советски политичар и државник. |
| 1973 | Салвадор Аљенде, претседател на Чиле. |
| 2003 | Ана Линд, шведски министер за надворешни работи. |
| 2009 | Јоргос Папуљас, грчки министер за надворешни работи. |
[уреди] 12 септември
Настани 12 септември (настани)
Родени
| 1494 | Франсоа I, француски крал. |
| 1897 | Ирен Жолио - Кири, ќерка на Пјер и Марија Кири. |
| 1913 | Џеси Овенс, американски атлетичар. |
| 1921 | Станислав Лем, полски писател. |
| 1927 | Грејс Кели, принцеза на Монако. |
| 1944 | Бери Вајт, американски текстописец. |
| 1951 | Берти Ахерн, ирски политичар. |
| 1962 | Дино Мерлин, босански пејач. |
| 1973 | Пол Вокер, американски актер. |
| 1980 | Јао Минг, кинески кошаркар. |
| 1983 | Карли Смитсон, ирска пејачка. |
| 1986 | Еми Росум, американски филмски актер. |
Починале
| 1362 | Папа Инокентие VI, римски папа. |
| 1612 | Василиј IV, руски цар. |
| 1874 | Франсоа Гизо, француски политичар и историчар. |
| 1912 | Стамат Икономов, бугарски офицер. |
| 1924 | Георги Атанасов, бугарски офицер. |
| 1942 | Стив Наумов народен херој на Македонија. |
| 1942 | Мите Богоевски народен херој на Македонија. |
| 1981 | Еуџенио Монтале, Италијански поет, најпознат претставник на Италијанскиот херметизам. |
| 1986 | Драгутин Аврамовски - Гуте, истакнат македонски академски сликар и графичар. |
| 1986 | Жак-Анри Лартиг - француски фотограф |
| 1996 | Тома Прошев, македонски композитор. |
| 2003 | Џони Кеш, американски пејач. |
[уреди] 13 септември
Настани
| 1924 | Во Софија убиен е Димо Хаџи Димов, еден од најпознатите идеолози и теоретичари на автентичното македонско национално-ослободително движење |
| 1924 | Во Софија е убиен Владислав Ковачев, популарен Штипски војвода и публицист, уредник на весникот „Автономна Македонија“ и идеолог на Македонската емигрантска федеративна организација |
| 1995 | Република Македонија и САД воспоставиле дипломатски односи. |
| 1995 | Во Њујорк е постигнат договор меѓу македонскиот министер за надворешни работи Стево Црвенковски и неговиот грчки колега Карлос Папуљас, со кој Грција се обврзува да ја спушти економската блокада врз Македонија, во замена за промена на официјалното знаме на Република Македонија. Проблемот со името е оставен да се решава во иднина. |
Родени
| 1874 | Арнолд Шенберг, аврстиски композитор. |
| 1941 | Ахмед Сезер, претседател на Турција. |
| 1949 | Павлина Климкар - Меанџиева, македонски поет. |
| 1976 | Ивица Антески, македонски поет. |
| 1987 | Цветана Пиронкова, бугарска тенисерка. |
Починале
| 1336 | Јован, Ерл од Корнвол. |
| 1409 | Изабела Валоа, кралица на Англија. |
| 1592 | Мишел де Монтењ, француски писател. |
| 1598 | Филип II, шпански крал. |
| 1872 | Лудвиг Андреас Фоербах, германски философ. |
| 1924 | Димо Хаџи Димов, македонски социјалист, член на ВМОРО и идеолог на нејзината левица. |
| 1924 | Владислав Ковачев, македонски револуционер. |
| 1989 | Стерјо Спасе, македонски писател од Албанија. |
| 1993 | Јон Исаја, македонски артист. |
[уреди] 14 септември
Настани
| 1847 | По низа победи во Американско-мексиканската војна, единиците на САД под команда на генерал Видфилд Скот го окупирале Сиудад Мексико. Со мировниот договор мексиканската Влада била принудена на воено посилниот сосед да му ги отстапи Калифорнија, Јута, Аризона и Њу Орлеанс. |
Родени
| 1486 | Хајнрих Корнелиус Агрипа, германски писател. |
| 1847 | Димитар Греков, бугарски премиер. |
| 1849 | Иван Петрович Павлов, руски научник. |
| 1928 | Алберто Корда, кубански фотограф. |
| 1935 | Олга Милосавлева, македонска балерина. |
| 1942 | Боро Пејчинов, македонски карикатурист. |
| 1956 | Костас Караманлис, грчки политичар. |
| 1959 | Трајче Кацаров, македонски поет. |
| 1962 | Нихат Ергун, турски политичар. |
| 1965 | Димитриј Медведев, Претседател на Русија. |
| 1983 | Ејми Вајнхаус, англиска пејачка и текстописец. |
| 1983 | Филип Миркуловски, македонски ракометар. |
Починале
| 775 | Константин V Копроним, византиски император. |
| 891 | Папа Стефан V, римски папа. |
| 1435 | Јован, Прв војвода од Бедфорд. |
| 1495 | Елизабет Тјудор, ќерка на Хенри VII. |
| 1523 | Папа Адријан VI, римски папа. |
| 1901 | Вилијам Мекинли Џуниор, претседател на САД. |
| 1906 | Армен Купциос, член на Елиномакедонскиот комитет. |
| 1924 | Арсениј Јовков, македонски револуционер и публицист. |
| 1942 | Борка Велески, Народен херој на Југославија. |
| 1976 | Павле Караѓорѓевиќ, син на кнезот Арсен Караѓорѓевиќ. |
| 1977 | Леополд Стоковски, американски диригент. |
| 1982 | Грејс Кели, принцеза на Монако |
| 1996 | Пеце Атанасоски, македонски инструменталист. |
| 1996 | Благоја Николовски, македонски вокален солист - тенор. |
| 2009 | Ристо Давчевски, македонски поет. |
| 2009 | Патрик Свејзи, американски актер. |
[уреди] 15 септември
Настани
| 1786 | Италијанскиот лекар и природонаучник Луиџи Галвани ја открил струјата, која според неговото име подоцна е наречена - галванска. |
| 1812 | Француската армија предводена од Наполеон дошла до Кремљ во Москва. |
| 1821 | Дотогашните шпански колонии Костарика, Никарагва, Ел Салвадор, Гватемала и Хондурас прогласиле независност. |
| 1822 | Францускиот ориенталист Жан Франсоа Шамполион успеал прв да ги дешифрира хиероглифите на Каменот од Розета најден во египетското место Решид, во 1799 година. Тој утврдил дека хиероглифите не се симболично, туку фонетско писмо. Шамполион е основач на египтологијата. |
| 1830 | Отворањето на железничката линија Ливерпул – Манчестер на која е употребена парната локомотива. „Ракета“ е проследена и со првата железничка несреќа со случајна смрт на англискиот државник Вилијам Хускисон. |
| 1835 | Бродот Бигл со Чарлс Дарвин пристигнал на островите Галапагос. |
| 1916 | Тенкот е за првпат употребен во борбени дејства во битката кај Сома во Франција. |
| 1993 | Во Скопје е регистрирана Асоцијацијата на европските студентски структури при Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“. |
| 1995 | Во Скопје, пред влезот на канцеларијата за врски на САД е поставен нов амблем чиј натпис гласи „Амбасада на САД“, со што формално мисијата на САД во Македонија го означи подигањето на нивото на дипломатските односи на релацијата Вашингтон - Скопје. |
| 2002 | Парламентарни избори во Република Македонија, на кои ќе победи коалицијата За Македонија Заедно предводена од СДСМ и Бранко Црвенковски. |
Родени
| 1254 | Марко Поло, венецијански трговец. |
| 1878 | Јон Драгумис, грчки дипломат. |
| 1890 | Агата Кристи, британска писателка. |
| 1894 | Жан Реноар, француски филмски режисер. |
| 1913 | Ристо Кордалов, македонски револуционер. |
| 1925 | Кирил Лавров, советски и руски филмски актер. |
| 1937 | Роберт Лукас, американски економист. |
| 1941 | Јуриј Норштејн, руски аниматор. |
| 1941 | Виктор Зубков, руски премиер. |
| 1959 | Драги Митревски, македонски археолог. |
| 1978 | Ненад Трповски, македонски кајакар. |
Починале
| 668 | Констанс II Ираклиј, византиски император. |
| 885 | Папа Адријан III, римски папа. |
| 1852 | Артур Велсли Велингтон, британски маршал. |
| 1896 | Димитар Матов, македонски фолклорист. |
| 1936 | Александрос Зајмис, премиер на Грција. |
[уреди] 16 септември
Настани
| 1810 | Со масовно оружено востание на селаните, предводени од Мигуел Идалго и Хозе Моралес, во Мексико почнала борбата за независност од шпанските колонизатори. Тој ден е прогласен за национален празник на државата Мексико која била шпанска колонија од 1519 година. |
| 1941 | Хитлер му наредил на заповедникот на германските вооружени сили за југоисток, да го задуши востаничкото движење на Балканот. Според Хитлеровата наредба со крајна суровост мора да се оневозможат партизаните и за смртта на секој германски војник со смрт да се казнат 50 до 100 заложници. |
| 1959 | Францускиот претседател Шарл де Гол преку радиото на Алжирскиот народ му го признал правото на самоопределување. |
| 2010 | НАСА и Меѓународната астрономска унија решаваат едно од езерата на Сатурновата месечина Титан да го носи името „Охридско Езеро“, во чест на истоименото езеро во југозападна Република Македонија. |
Родени
| 1846 | Ана Кингсфорд, англиска медицинска сестра. |
| 1885 | Карен Хорнај, германски психолог. |
| 1891 | Карл Дениц, последниот канцелар на нацистичка Германија. |
| 1923 | Ли Куан Ју, сингапурски државник. |
| 1925 | Би Би Кинг, американски блуз гитарист. |
| 1943 | Петар Ангеловски, македонски биолог. |
| 1948 | Санде Стојчевски, македонски поет. |
| 1950 | Мехмет Али Шахин, Претседател на Собранието на Турција. |
| 1952 | Фатос Нано, албански политичар. |
| 1988 | Димитрис Сиовас, грчки фудбалер. |
| 1989 | Роберт Пен Ворен, американски поет. |
Починале
| 827 | Папа Валентин, римски папа. |
| 1087 | Папа Виктор III, римски папа. |
| 1380 | Шарл V Мудриот, крал на Франција. |
| 1824 | Луј XVIII, крал на Франција. |
| 1840 | Паул Рудолф фон Билгер, германски шахист. |
| 1932 | Александар Танев, генерал во бугарската армија |
| 1977 | Марија Калас, американска оперска пејачка, сопран од грчко потекло. |
| 1980 | Драган Ташковски, истакнат македонски историчар и публицист. |
| 1989 | Роберт Пен Ворен, американски писател, трикратен добитник на Пулицеровата награда. |
[уреди] 17 септември
Настани
| 1685 | Лондон го зафатила голема епидемија на чума од која умреле околу 70.000 луѓе. |
| 1939 | Советските единици врз основаа на договорот Рибентроп-Молотов ја нападнале Полска и ги зазеле источните делови. Во нападот се заробени 180.000 војници и околу 9.000 офицери, а потоа почнало ликвидирањето на заробените Полјаци. |
| 1943 | Во селото Подвис, кичевско почнало да работи првото училиште на македонски јазик. |
| 1978 | Во вилата Кемп Дејвид завршиле разговорите помеѓу египетскиот претседател Садат, израелскиот премиер Бегин и американскиот претседател Картер. Притоа, биле потпишани два документа: рамки за мир на Блискиот Исток и рамки за мировен договор помеѓу Египет и Израел. |
| 1996 | Во Пекинг, на Конференцијата на интерпарламентарната унија, Република Македонија е примена во Групацијата медитерански земји. |
Родени
| 1922 | Агостињо Нето, анголски политичар. |
| 1552 | Папа Павле V, римски папа. |
| 1956 | Владимир Димов, македонски политичар. |
| 1968 | Анастасија, американска пејачка. |
| 1975 | Џими Кенет Џонсон, американски автомобилски тркач. |
| 1977 | Ролан Гусев, руски фудбалер. |
| 1985 | Томаш Бердих, чешки тенисер. |
| 1986 | Фенг Лиминг, кинески кајакар. |
Починале
| 1665 | Филип IV, шпански крал. |
| 1924 | Чудомир Кантарџиев, бугарски револуционер. |
| 1961 | Даг Хамаршелд, генерален секретар на ООН. |
| 1985 | Џулијан Бек, американски режисер. |
[уреди] 18 септември
Настани
| 1820 | Францускиот математичар и физичар Андре-Мари Ампер ја објавил теоријата за електромагнетното поле. |
| 1851 | Во Њујорк, излезегол првиот број на дневниот весник „Њујорк дејли тајмс“, еден од најтиражните весници во светот. |
| 1931 | Откако го предизвикале инцидентот кај Мукден, Јапонците го започнале нападот врз североисточна Кина (Манџурија) и ја окупирале оваа азиска област. Окупацијата траела се до 1945 година кога советските трупи ги протерале Јапонците. |
| 1944 | Германските единици повлекувајќи се од Грција упаднале во Струмица, но не успеале да воспостават окупаторска власт, ниту да ги оневозможат органите на народната власт да ја извршуваат својата должност. |
| 1962 | Во Бејрут фалангата и десничарите на мајор Саад Хадат во палестинските логори според зборовите на Јасер Арафат убиле околу 3.000 луѓе. |
| 1973 | Генералното собрание на ООН во своето членство ги прими СР Германија, ДР Германија и Бахамските острови. |
Родени
| 1535 | Хенри Брендон, втор војвода од Суфолк. |
| 1765 | Папа Григур XVI, римски папа. |
| 1849 | Леон Фуко, француски физичар. |
| 1912 | Густав Влахов, македонски револуционер. |
| 1938 | Бошко Смаќоски, македонски поет. |
| 1978 | Миле Јанакиески, министер за транспорт на Македонија. |
| 1988 | Фатљум Жута, македонски боксер. |
Починале
| 1180 | Луј VII Младиот, француски крал. |
| 1535 | Хајнрих Корнелиус Агрипа, германски писател. |
| 1753 | Христофор Жефаровиќ, уметник и сликар од Македонија. |
| 1783 | Леонард Ојлер, швајцарски математичар и физичар. |
| 1996 | Ристо Ничевски, македонски шахист. |
| 1996 | Даг Хамаршелд, шведски дипломат. |
[уреди] 19 септември
Настани
| 1985 | Катастрофален земјотрес со јачина од 8.1 степени според Рихтеровата скала го погодил Мексико. Во него загинале околу 10.000 луѓе, а материјалната штета е проценета на околу шест милиони долари. |
| 1992 | Во селото Стајковци, скопско, е поставен и посветен камен-темелник на нова црква „Свети Кирил и Методиј“. |
| 1994 | Владата на Република Македонија донесе одлука за пристапување на Република Македонија кон Општата спогодба за царини и трговија (ГАТТ). |
| 1996 | Република Македонија пристапи кон трите конвенции на Меѓународната агенција за атомска енергија. |
Родени
| 1551 | Анри III, француски крал. |
| 1911 | Вилијам Голдинг, англиски писател. |
| 1949 | Лесли Хорнбај, aнглиски модел. |
| 1958 | Лита Форд, американска рок пејачка. |
| 1966 | Андреј Луговој, руски политичар и бизнисмен. |
| 1968 | Лила Даунс, мексиканска пејачка . |
| 1970 | Игор Исаковски, македонски поет. |
| 1972 | Ашот Наданјан, ерменски шахист. |
Починале
| 1881 | Џејмс Гарфилд, претседател на САД. |
| 1929 | Георги Баждаров, македонски револуционер. |
| 1941 | Аце Дорев, македонски револуционер. |
| 1942 | Рампо Левков - Левката, македонски борец и народен херој. |
| 1944 | Ѓоце Стојчевски - Амбарче, македонски борец и народен херој. |
| 1944 | Тодор Циповски - Мерџан, македонски борец и народен херој. |
| 1985 | Итало Калвино, италијански писател. |
[уреди] 20 септември
Настани
| 331 п.н.е. | На реката Тигар, во Месопотамија, војската на Александар Македонски се судрил со главнината на персиската војска на царот Дариј III. Персијците имале околу милион војници, а Александар Македонски помалку од 50.000. Овој судир во историјата е познат како „Битка кај Гавгамела“. |
| 1519 | Португалскиот морепловец Фернандо Магелан во служба на шпанскиот крал Карло V, од Сан Лукар во Шпанија со својата експедиција од пет бродови тргнал на пат околу светот со цел да го открие западниот пат за Индија и во освојување на колонии за шпанската династија. Во 1520 година ги испитал југоисточните брегови на Јужна Америка и го открил според него наречениот Магеланов Проток и преку него поминал во океанот кој го нарекол Тихи (Пацифик). Загинал на Филипинските Острови во борба против домородците, на 27 април 1521 година. Другиот дел од експедицијата се вратил во Шпанија. Така било докажано дека Земјата е тркалезна и дека новиите краишта што ги открил Колумбо не се дел од Индија, туку посебен континент. |
| 1950 | Централната народна влада го усвојува грбот на НР Кина. |
| 1963 | Американскиот претседател Џон Кенеди на заседанието на Генералното собрание на ООН предложил заедничка советско-американска експедиција на месечината. |
Родени
| 1878 | Аптон Синклер, северноамерикански писател и публицист, борец за социјални права и за мир во светот. |
Починале
| 2006 | Свен Никвист, шведски кинематограф. |
[уреди] 21 септември
Настани
| 1529 | Османлиската војска под команда на Сулејман Величествениот ја започна опсадата на Виена. |
Родени
| 1411 | Ричард, Трет војвода од Јорк. |
| 1815 | Паул Рудолф фон Билгер, германски шахист. |
| 1842 | Абдул Хамид II, отомански султан. |
| 1844 | Светомир Николаевиќ, српски пистаел. |
| 1866 | Херберт Џорџ Велс, англиски писател. |
| 1927 | Христо Андонов Полјански, македонски историчар. |
| 1931 | Воислав Костиќ, српски композитор. |
| 1934 | Леонард Норман Коен, канадски автор. |
| 1936 | Јуриј Лужков, руски политичар. |
| 1947 | Стивен Кинг, американски писател. |
| 1948 | Кирил Кангов, македонски поет. |
| 1954 | Шинзо Абе, јапонски политичар. |
| 1958 | Милан Младеновиќ, југословенски рок музичар. |
Починале
| 687 | Папа Конон, римски папа. |
| 1327 | Едвард II, англиски крал. |
| 1520 | Селим I, отомански султан. |
| 1832 | Валтер Скот, шкотски поет. |
| 1860 | Артур Шопенхауер, германски филозоф. |
| 1891 | Александра, принцеза на Грција. |
| 1903 | Тодор Христов - Офицерчето, македонски револуционер. |
| 1903 | Трпен Марков, македонски револуционер. |
| 1908 | Атанас Бадев, македонски композитор. |
| 1973 | Лидија Русланова Андреевна, руска пејачка. |
[уреди] 22 септември
Настани
| 1792 | Во екот на војната со контрареволуцијата париските маси го зазеле дворецот во Версај и ги затвориле Луј Шеснаесетти и неговата сопруга Марија Антоанета. Законодавното собрание прогласило република. |
| 1862 | Американскиот претседател Абрахам Линколн објавил декрет според кој од 1 јануари 1863 година на сите американски робови им се дава целосна слобода. Тоа било резултат од долготрајната борба на прогресивните сили на Американската граѓанска војна, кој барала брза и неодложна акција за ослободување на обесправените црнци. |
| 1933 | Во Париз почнал Светскиот младински конгрес против војната и фашизмот. |
| 1991 | За првпат во Република Македонија бил изведен светиот чин „Опход на моштите на Свети Климент Охридски Чудотворец“ (опходот траел до 6 октомври истата година), основоположник на Македонската и на првата Словенска православна црква и втемелувач на националната самобитност на македонскиот народ. |
| 1992 | Во Штип е отворена првата приватна специјалистичка гинеколошка ординација во Република Македонија. |
| 1992 | Воспоставена е авиолинија Скопје - Москва. |
| 1993 | Во Бали, Индонезија, Република Македонија е примена во Светскиот совет за енергија. |
Родени
| 1515 | Ана Клевска, сопруга на Хенри VIII. |
| 1552 | Василиј IV, руски цар. |
| 1791 | Мајкл Фарадеј, англиски физичар и хемичар. |
| 1882 | Вилхелм Кајтел, германски генерал. |
| 1885 | Гунар Асплунд, шведски архитект. |
| 1898 | Борис Спиров, македонски лекар и политичар. |
| 1935 | Беќир Жута, македонски економист и политичар. |
| 1958 | Андреа Бочели, италијански пејач. |
| 1979 | Дивна Пешиќ, македонска спортистка. |
| 1984 | Тијаго Силва, бразилски фудбалер. |
Починале
| 530 | Папа Феликс IV, римски папа. |
| 1774 | Папа Климент XIV, римски папа. |
| 1921 | Иван Вазов, бугарски поет. |
| 1938 | Тодор Станков, македонски револуционер. |
| 1944 | Ибе Паликуќа, народен херој на Македонија. |
| 2009 | Коле Чашуле, македонски писател. |
[уреди] 23 септември
Настани
| 1903 | Над селото Цапари, на Пелистер се водела последната востаничка битка (Пелистерска битка) во битолско во времето на Илинденското востание. Во борбата против османлиската војска загинале 48 востаници. |
| 2011 | Пијанистот Симон Трпчески е прогласен за прв „Национален уметник на Македонија“. |
Родени
| 1158 | Џефри II, гроф од Бретања. |
| 1865 | Сузан Валадон, француска сликарка. |
| 1883 | Чудомир Кантарџиев, бугарски револуционер. |
| 1885 | Иван Илиев Ајдински, македонски револуционер. |
| 1889 | Волтер Липман, американски новинар и писател. |
| 1914 | Јован Трифуноски, македонски антрополог. |
| 1928 | Томе Арсовски, македонски поет. |
| 1949 | Брус Спрингстин, американски пејач. |
| 1988 | Хуан Мартин дел Потро, аргентински тенисер. |
Починале
| 877 | Игнатиј I Константинополски, Патријарх на Константинопол. |
| 1885 | Карл Шпицвег, германски сликар. |
| 1923 | Георги Казепов, македонски револуционер. |
| 1939 | Сигмунд Фројд, австриски научник, основач на психоанализата. |
| 1968 | Свети Пио, католички свештеник. |
| 1973 | Пабло Неруда, чилеански писател. |
| 1984 | Владо Малески, македонски револуционер. |
[уреди] 24 септември
Настани
| 1905 | Шведска ја признала независноста на Норвешка која претходно била под доминација на Данска, а од 1814 година во унија со Шведска. По отцепувањето е прогласена за самостојна уставна монархија на чело со кралот Хакон Седми. |
| 1908 | Во Солун, во кафеаната „Бошњак-ан“, терористи-платени врховисти извршиле неуспешен атентат врз големиот македонски револуционер Јане Сандански. При атентатот две лица од придружбата на Сандански биле смртно погодени. |
| 1941 | Во Лондон, на конференцијата на претставниците на владите на Австралија, Канада, Велика Британија, Нов Зеланд, Јужноафриканската унија, Советскиот Сојуз и претставници на бегалските влади на Чехословачка, Грција, Белгија, Луксембург, Холандија, Норвешка, Полска, Југославија и на слободна Франција, ја потпишале Атлантската повелба која пред шест недели ја прокламирал американскиот претседател Франклин Рузвелт и британскиот претседател Винстон Черчил, со што овие земји ја прифатиле Повелбата како политичка програма во борба против силите на Оската. |
| 1993 | Во Монте Карло, во Кнежеството Монако, Македонскиот олимписки комитет е примен за рамноправен член на олимпиското семејство како 195-ти член. |
Родени
| 1949 | Педро Алмодовар, шпански режисер и сценарист. |
| 1981 | Игор Крајчев, македонски писател и поет. |
| 1982 | Стеф Клемент, холандски велосипедист. |
Починале
| 1835 | Винченцо Белини, Италијански оперски композитор. |
[уреди] 25 септември
Настани
| 1940 | Во Норвешка на власт дошла квислиншката влада (наречена според норвешкиот политичар и мајор Видкун Квислинг кој учестувал во германската агресија врз Норвешка во 1940 година, по што се прогласил за шеф на новосоздадената марионетска влада, а во 1945 година е осуден на смрт поради велепредавство), синоним на соработниците на фашистичкиот окупатор низ цела Европа. |
| 1946 | Во Скопје е основано Работничко културно-уметничкото друштво „Кочо Рацин“. Друштвото го формирал Месниот синдикален совет на Скопје, со цел да ги обедини работниците и службениците заради развивање на културно-просветната дејност. |
| 1990 | Нелсон Мандела е пуштен на слобода |
Родени
| 1599 | Франческо Боромини, италијански архитект |
| 1896 | Сандро Пертини, италијански политичар, адвокат и новинар |
| 1897 | Вилијам Фокнер, американски писател, добитник на Нобеловата награда за литература. |
| 1944 | Мајкл Даглас, американски актер и филмски продуцент |
| 1961 | Хедер Локлир, американска актерка. |
| 1965 | Скоти Пипен, американски кошаркар |
| 1968 | Вил Смит, американски актер, продуцент и пејач |
| 1969 | Кетрин Зета Џонс, британска актерка. |
| 1979 | Микеле Скарпони, италијански велосипедист. |
Починале
| 1849 | Јохан Штраус. |
| 1943 | Нико Нестор, еден од најголемите раководители и борец на народноослободителното движење во Струга и струшко. |
| 1958 | Џон Вотсон, американски психолог |
| 1970 | Ерих Марија Ремарк, германски писател, голем противник на војната и на нацизмот. |
| 2003 | Едвард Саид, палестинско-американски теоретичар. |
| 2006 | Петре М. Андреевски, македонски писател. |
[уреди] 26 септември
Настани
| 1371 | Се одиграла Битката на Марица во која загинале Волкашин и Угљеша Мрњавчевиќи, а синот на Волкашин, Крале Марко станал крал на прилепското кралство и турски вазал. |
| 1604 | По многу одложувања, црковните власти во Шпанија дозволиле да се печати делото „Дон Кихот“ на големиот шпански писател Мигуел де Сервантес. |
| 1960 | Првата политичка дебата меѓу Ричард Никсон и Џон Фицџералд Кенеди која била пренесувана на ТВ |
| 1962 | Се прокламира арапската Република Јемен |
| 1993 | Во Виница е отворен Првиот фестивал за хумор, сатира и карикатура во Република Македонија, наречен „Ин Виница веритас“. |
| 1993 | Во селото Довезанце, кумановско, е осветена новоизградената црква „Свети Ѓорѓи“. |
Родени
| 1889 | Мартин Хајдегер, главен претставник на егзистецијализмот во Германија. Извршил големо влијание врз современите философи на егзистенцијализмот. Негови најпознати дела се „Битие“, „Кант и проблемот на метафизиката“ и „Што е метафизика“. Умрел во 1976 година. |
| 1898 | Џорџ Гершвин, американски композитор, пијанист и музичар |
| 1948 | Оливија Њутон-Џон, австралиска актерка и пејачка |
| 1956 | Линда Хамилтон, американска актерка |
| 1961 | Вил Селф, англиски писател и колумнист |
Починале
| 1371 | Јован Углеша, српски крал. |
| 1868 | Август Фердинанд Мебиус, германски математичар, творец на Мебиусовата лента. |
| 1945 | Бела Барток, унгарски композитор, пијанист и етномузиколог |
| 1973 | Ана Мањани, италијанска актерка |
| 1990 | Алберто Моравија, еден од најголемите современи писатели. |
| 2010 | Димитар Зози, еден од најголемите македонски актери. |
[уреди] 27 септември
Настани
| 1822 | Жан-Франсоа Шамполион објавил дека го дешифрирал Каменот од Розета. |
| 1825 | Англискиот пронаоѓач Џорџ Стивенсон управувал со својата парна локомотива која влечела 38 вагони на линијата Стоктон - Дарлингтон во Велика Британија. За кратко време железничката мрежа се проширила низ цела Европа. |
| 1905 | Списанието „Анали на физиката“ го објавило трудот на Алберт Ајнштајн „Дали инерцијата на телото зависи од неговата енергија“ каде за првпат е претставена познатата равенка E=mc². |
| 1939 | По 19-дневен отпор Варшава паднала во рацете на германските трупи. |
| 1940 | Во Берлин, Италија и Јапонија потпишале 10-годишен воен и економски пакт и формално создале сојуз на фашистички сили познат под името Оската Берлин - Рим - Токио. |
| 1993 | Република Македонија е примена за член на Меѓународната агенција за атомска енергија. |
| 1994 | Република Македонија воспоставила дипломатски односи со Португалија и со Кралството Саудиска Арабија. |
| 1994 | Во Скопје е основано Македонско-кинеското друштво за пријателство и соработка. |
| 1995 | Република Македонија е примена во Советот на Европа како 38-ма членка. |
Родени
| 1920 | Таки Хрисик, македонски композитор и музички педагог |
| 1958 | Ирвин Велш, шкотски писател |
| 1972 | Гвинет Палтроу, амриканска актерка |
| 1976 | Франческо Тоти, италијански фудбалер |
| 1982 | Лил Вејн, американски рапер. |
| 1984 | Аврил Лавињ, канадска пејачка |
Починале
| 1590 | Папата Урбан VII |
| 1917 | Едгар Дега, француски сликар и скулптор |
[уреди] 28 септември
Настани
| 1371 | Се одиграла Битката на Марица во која загинале Волкашин и Угљеша Мрњавчевиќи, а синот на Волкашин, Крале Марко станал крал на прилепското кралство и турски вазал. |
| 1604 | По многу одложувања, црковните власти во Шпанија дозволиле да се печати делото „Дон Кихот“ на големиот шпански писател Мигуел де Сервантес. |
| 1960 | Првата политичка дебата меѓу Ричард Никсон и Џон Фицџералд Кенеди која била пренесувана на ТВ |
| 1962 | Се прокламира арапската Република Јемен |
| 1993 | Во Виница е отворен Првиот фестивал за хумор, сатира и карикатура во Република Македонија, наречен „Ин Виница веритас“. |
| 1993 | Во селото Довезанце, кумановско, е осветена новоизградената црква „Свети Ѓорѓи“. |
Родени
| 551 п.н.е. | Конфучиј, прочуен кинески философ († 479 п.н.е.) |
| 58 п.н.е. | Ливија Друсила, сопруга на Римскиот император Октавијан, мајка на императорите Тибериј и Друз († 29) |
| 1571 | Микеланџело Мериси да Караваџо, италијански сликар († 1610) |
| 1841 | Жорж Клеменсо, француски политичар. |
| 1982 | Александар Ањуков, руски фудбалер. |
Починале
| 1891 | Херман Мелвил, еден од најголемите американски писатели кој низ симболи и алегорија многу често укажувал на себичноста и комерцијализацијата на општеството. Своите доживувања на морнарите и ловците на китови ги изнел во многу приказни и романи. Најпознато негово дело е романот „Моби Дик“. |
| 1895 | Луј Пастер, француски хемичар и биолог. Ја открил вакцината против беснило, утврдил дека ферментацијата е биолошки процес и ги побил дотогашните теории за спонтаната реакција на микроорганизмите. |
| 1960 | Наум Наумовски - Борче, народен херој на Македонија. |
| 1994 | Вангел Коџоман, еден од основоположниците на современото македонско сликарство. |
| 2010 | Михаил Левенски, познат македонски поет, раскажувач, драмски автор, хуманист, филозоф и невропсихијатар. |
[уреди] 29 септември
Настани
| 1938 | Британија, Франција, Нацистичка Германија и Фашистичка Италија го потпишуваат Минхенскиот договор. |
| 1941 | Почнало Драмското востание на македонските и на грчките востаници против бугарскиот окупатор. Во градчињата Драма, Просечен, Карликово и Кубалица, кои биле нападнати од востаниците, била воспоставена народната власт. По жестоките борби, бугарската војска и полиција го задушиле востанието и притоа извршиле масакрирање на околу 3.000 луѓе и биле преземени различни репресивни мерки низ целата територија во источната област на Егејска Македонија. |
| 1991 | Во селото Усје, скопско е осветена црквата „Свети Атанасиј“. |
| 1993 | Во Аруба, држава на Карипските Острови, Република Македонија е примена за полноправен член на Интерпол, меѓународна организација на криминалистичките полиции. |
Родени
| 1758 | Хорацио Нелсон, британски адмирал. |
| 1901 | Енрико Ферми, италијански физичар. |
| 1904 | Николај Алексеевич Островски, руски писател. |
| 1912 | Микеланџело Антониони, италијански режисер. |
| 1922 | Александар Зиновјев, руски философ, социолог, есеист и литературен сатиричар. |
| 1936 | Силвио Берлускони, италијански бизнисмен и политичар. |
| 1943 | Лех Валенса, поранешен полски претседател |
| 1956 | Себастијан Коу, британски атлетичар. |
| 1976 | Андриј Шевченко, украински фудбалер. |
Починале
| 1902 | Емил Зола, француски писател, творец и најизразит претставник на натуралистичкиот правец во книжевноста. Во своите дела внел толкава енергија и страст, што тие често добиваат халицинантни и чудесни димензии. Најпознати негови дела се романите „Нана“, „Жерминал“, „Земја“, „Плодност“ и „Слом“. |
| 1914 | Стеван Мокрањац, српски композитор кој се одликувал со извонредна смисла за уметничка обработка на музичкиот фолклор. Негови најзначајни остварувања се ракатки, 15 народни рапсодии (со уметничка стилизација) на македонски, босански и на српски мелодии. |
| 1930 | Илја Репин, руски сликар. |
[уреди] 30 септември
Настани
| 1814 | По победата на Наполеон, големите сили го свикале Виенскиот конгрес. Одлуките што биле донесени, на Европа и обезбедиле мир, но неколку децении не го решиле прашањето на малите народи, жртвувани за да се наградат големите сили. |
| 1864 | Бостонскиот забар Вилијам Мортон прв го употреби етерот како средство за анестезија. |
| 1903 | Во Виена и во Марцштег, мало штаерско место почнал состанокот помеѓу рускиот цар Николај Втори и австроунгарскиот император Фрањо Јосиф и нивните министри за надворешни работи, на кој е изработена програма за реформи во Македонија позната како „Марцштеска реформска програма“, донесени на 2 октомври 1903 година. Со овие реформи, иако битно не се изменила состојбата во Македонија, дале придонес за актуелизирање на македонското прашање во меѓународните односи. |
| 1991 | Повеќе стотици илјади Чеси загрижени поради евентуалната поделба на земјата бараа референдум за отцепување на Словачка. |
| 1993 | Советот на НАТО го одобри воениот план за поставување на повеќе од 50.000 војници во Босна и Херцеговина во период од две години. |
| 1998 | Во Скопје почна со работа Македонската информативна агенција - МИА, официјален јавен информативен сервис на Република Македонија. |
Родени
Починале
| 1955 | Џејмс Дин,американски актер |
| 2001 | Џон Лили, американски психолог |