Главна страница

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Добре дојдовте на Википедија

слободната енциклопедија што може секој да ја уредува
имаме 77.660 статии на македонски јазик
Избрана статија за оваа седмица
Приказ на Кориолисовата сила

Кориолисова сила (или Кориолисов ефект) — закривиување на предметите во движење кога тие се разгледуваат во вртежен појдовен систем. Во појдовен систем со вртење во насока на стрелките, закривувањето е на лево од движењето на предметот, додека пак вртењето во насоката спротивна на насока на часовникот, закривувањето ќе биде кон десно. Иако препознаена од останатите, математичкиот израз за Кориолисовата сила се појаваува прв пат во научна статија во 1835 година напишана од францускиот научник Гаспар-Гистав Кориолис, како дел од теоријата за воденичарски тркала. Во почетоците на XX век, поимот Кориолисова сила почна да се употребува во поврзаност со метеорологијата.

Њутновите закони за движењето го опишуваат движењето на предметите во (незабрзувачки) инерцијални системи. Кога Њутновите закони се пренесени во истовремен вртежен појдовен систем, се појавуваат Кориолисовата и центрифугалната сила. Двете сили се пропорционални во однос на масата на предметот. Кориолисовата сила пропорционална на стапката на вртење и центрифугалната сила е пропорционална на квадратот на тоа движење. Кориолисовата сила дејствува во насока нормална на оската на вртење и брзината на телото во вртежен систем и è пропорционална на брзината на предметот во вртежен систем. Центрифугалната сила дејствува нанадвор во радијална насока и е пропорционален на растојанието на телото од оската на вртежниот систем. Овие дополнителни сили се наречени инерцијални сили, замислени сили или „псевдосили“. Тие ја дозволуваат Њутновите закони за вртежни системи. Тие се чинителите на исправка кои не постојат при незабрзувачки или инерцијални појдовни системи. (Дознајте повеќе...)

Дали сте знаеле дека…

Од најновите статии на Википедија:

Јудит Полгар во 2008 г.


На денешен ден…

Денес е 29 јули 2014 г.

Настани:

1014  Во битката на планината Беласица кај Струмица, војската на македонскиот цар Самоил била тешко поразена од војската на византискиот цар Василиј II.
1588  Британската флота под команда на Лорд Хавард и Сер Франсис Дрејк ја поразува шпанската Непобедлива армада составена од околу 125 бродови, која во инвазија на Англија ја испраќа шпанскиот крал Филип II.
1940  Почнува воздушната офанзива на Германија на Великa Британијa за време на Втората светска војна.
1948  На стадионот Вембли во Лондон отворени се првите Олимписки игри по Втората светска војна.
1993  Киргистан ја признава Република Македонија.
2002  Основана Федерацијата на фармерите на Република Македонија (ФФРМ) под името „Федерација на македонските фармери“.

Родени:

1883  Бенито Мусолинииталијански диктатор и фашист.
1905  Даг Хамаршелдшведски политичар.
1925  Микис Теодоракисгрчки композитор.
1927  Хари Мулиш — холандски писател.
1929  Жан Бодријар — француски социолог и философ.
1930  Абдулазис Ислами — македонски поет.
1949  Љупчо Силјановски — македонски поет.
1961  Муртезан Етхеми — поранешен член на ОНА.
1981  Фернандо Алонсо — возач на Формула 1.
1982  Перо Антиќ — македонски кошаркар.
1983  Илчо Наумоски — македонски фудбалер.
1985  Золта Фодор — унгарски борач.
1985  Хавиер Чакон — шпански велосипедист.

Починале:

1099  Урбан II — римски папа.
1108  Филип Iкрал на Франција.
1644  Урбан VIII — римски папа.
1808  Селим III — отомански султан.
1856  Роберт Шумангермански композитор и музичар од времето на романтизмот.
1857  Шарл Лисјен Бонапарт — француски кнез и истакнат орнитолог.
1890  Винсент ван Гогхоландски сликар.
1910  Глигор Соколов — деец на македонското револуцинерно движење.
1974  Ерих Кестнер — германски писател.
1982  Владимир Зворник — „таткото на телевизијата“.
1983  Луис Буњелфранцуско-мексикански филмски режисер.
2008  Мате Парлов — југословенски и хрватски боксер.
Што е Википедија?

Википедија е енциклопедија напишана преку соработка на многу од нејзините читатели. Таа е посебен вид на мрежно место, наречено вики, што го прави придонесот кон неа брз и лесен.

Сакате да помогнете?
Започнете со нашиот вовед!

Други области
  • Селска чешма — Централниот форум за дискусија на Википедија, место каде што можете да поставувате прашања и да давате коментари.
  • Портал на заедницата — Проекти, ресурси и активности за сите кои сакаат да се вклучат во проектот.
  • На други јазици — Википедија е повеќејазичен проект - освен на македонски, Википедија е достапна и на 285 други јазици.
Збратимени проекти

Википедија е проект на фондацијата Викимедија — непрофитна организација, која опфаќа и други проекти:

Commons-logo.svg
Заедничка ризница
Складиште на слики и други мултимедијални содржини
Wikinews-logo-51px.png
Викивести
Вести со права за слободна употреба
Wiktionary-logo-51px.gif
Викиречник
Речник и лексикон
Wikiquote-logo-51px.png
Викицитат
Збирка на цитати
Wikibooks-logo-35px.png
Викикниги
Учебници и прирачници со права за слободна употреба
Wikisource-logo.png
Викиизвор
Библиотека на дела со права за слободна употреба
Wikispecies-logo-35px.png
Викивидови
Именик на видови
Wikiversity-logo-41px.png
Викиуниверзитет
Материјали и активности за учење со права за слободна употреба
Wikimedia-logo-35px.png
Мета-вики
Усогласување на проектот „Викимедија“
Wikidata-logo.svg
Википодатоци
База на слободни знаења
Wikivoyage-logo.svg
Википатување
Отворен туристички водич