Вардар

За други значења на поимот, погл. Вардар (појаснување).

Вардар
Вардар во Велес
Извор	Вруток под Шар Планина
Влив	Егејско Море, Егејска Македонија
Земји во сливот	МакедонијаГрција
Должина	388 km
Надм. вис. на изворот	500 m
Прос. истек	174 m³/s
Сливно подрачје	20.535 km²

Вардар е најголемата река во Република Македонија и воопшто во регионот Македонија. Долга е 388 km и нејзиниот речен слив опфаќа површина од приближно 25.000 km².

Течение на реката Вардар

Вардар има навистина композитна речна долина поради редењето на клисури и котлини една по друга вдолж нејзиното течение. Реката извира во Вруток, неколку километри југозападно од Гостивар во северозападниот дел на Македонија. Продолжува да тече низ градот Гостивар и котлината Полог каде се влеваат неколку притоки: Лакавица, Маздрача, Пена, Бистрица, Ракита. Потоа преку Дервенската клисура навлегува во Скопската котлина каде прима вода од Лепенец, Треска, Пчиња и Маркова Река и минува низ Скопје. Минувајќи низ Таорската Клисура каде се влева Кадина Река, Вардар навлегува во малата Велешка котлина и минува низ Велес. Овде се вливаат реките Тополка и Бабуна. Потоа преку Велешката клисура навлегува во Тиквешката котлина каде се вливаат двете нејзини најголеми притоки Црна Река од десна и Брегалница од лева страна. Навлегува во познатата Демиркаписка клисура, а преку нејзе во Гевгелиско-Валандовската котлина каде што ја преминува грчката граница, минува низ Циганската клисура, и течејќи низ Солунското поле се влева во Егејското море во западно од Солун во Егејска Македонија.

Хидрографски одлики и податоци за Вардар

• Должина: 301 km во Република Македонија (вкупно 388 km)
• Површина на речен слив: 20 535 km²
• Среден пад: 2,1%
• Среден проток: 174 m³/сек

80% од течението на Вардар се наоѓа Република Македонија, заради што територијата на денешна Македонија го носела името „Вардарска бановина“ во времето на Кралство Југославија.

Верзии за потеклото на името

1. Позната е приказната дека реката го добила ова име во чест на римскиот префект на Скупи, кој се викал Варда Склир и кој го регулирал течението на реката и со тоа го спасил градот од поплави.
2. Името Вардар е слично со имињата на други реки што течат во Централна Азиja - Сир Дарjа, Аму Дарjа и Чебдар. Зборот дарjа е персиски и значи „река“, море или океан.
3. Хидронимот Вардар веројатно потекнува од готскиот збор „Vordol“, кој е даден на реката кога Готите биле на овие простори (V век од н.е.).
4. Вардар води потекло од истоимениот тракиски збор што значи „црна вода“.

Економско, сообраќајно и водостопанско значење на реката Вардар

Долината и течението на реката Вардар претставуваат многу важен предел за Македонија, од економско-стопански, сообраќаен и воено-стратешки аспект. По долината на Вардар се наоѓаат автопатот „Александар Македонски“ (Е-75) кој е дел од европскиот коридор 10 и ја поврзува Македонија со Србија и Егејска Македонија, во горното течение на Вардар пак се наоѓа автопатот Скопје - Тетово - Гостивар кој пак е дел од европскиот коридор 8 што ја поврзува Македонија со Бугарија и Албанија. Како дел од истите 2 европски коридори во долината на реката Вардар се наоѓаат и електрифицираната железничка пруга Скопје - Солун и пругата Скопје - Кичево. Овие сообраќајни правци се од огромно економско и стопанско значење за Македонија со оглед на тоа што тие се главната артерија на поврзување со сите останати делови на државата и со соседните држави. Во минатото по реката Вардар се одвивала трговија и по воден пат со сплавови и чунови („гемии“), најчесто на потегот од Велес до Солун. Денес реката не е пловна, иако има некои идеи таа повторно да се направи пловна. Ваквата местоположба на долината на Вардар од секогаш имала големо воено-стратешко значење. Денес најголемиот воен полигон на АРМ, „Криволак“, кој воедно е и регионален тренинг центар, се наоѓа токму во долината на Вардар од неговата лева страна кај селата Пепелиште, Џидимирци и Криволак. Водената моќност на реката Вардар е искористена само во нејзиниот изворишен дел каде работи ХЕЦ „Вруток“. Во план е изградба на големиот проект „Вардарска Долина“, во кој е предвидена изградба на 10 помали хидроцентрали за производство на струја, по течението на Вардар од Велес до Гевгелија.

Галерија

• 

  Изворите на Вардар во Вруток

• 

  Вардар во Гостивар

• 

  Вардар кај селото Туденце, тетовско (североисточно од Тетово)

• 

  Камениот мост преку Вардар, во Скопје

• 

  Вардар во Скопското Поле, помеѓу селата Долно Лисиче и Јурумлери

• 

  Вардар во Таорската Клисура, непосредно по вливот на Кадина Река

• 

  Вардар на излезот од Таорската Клисура, непосредно по вливот на Пчиња

• 

  Вардар во Велешката клисура, на излезот од градот Велес

• 

  Вардар, кај селото Ногаевци, велешко (јужно од Велес)

• 

  Вардар во Демиркаписката клисура

Наводи