Македонски денар

Македонски денар
Банкнота од 1000 денари.
ISO 4217 код	MKD
Корисник	Македонија
Инфлација	-0,8%
Извор	The World Factbook, проценка од 2009.
Подвалута
1/100	дени
Симбол	ден
Множина	денари
Монети	50 дени, 1, 2, 5, 10, 50 денари
Банкноти	10, 50, 100, 500, 1000, 5000 денари
Централна банка	Народна банка на Република Македонија
Мреж. место	www.nbrm.gov.mk

Македонски денар (кратенка: ден., ISO 4217: MKD, бројчен код: 807) е официјална валута во Република Македонија и се состои од 100 дени. Народната Банка на Република Македонија има ексклузивно право на печатење и издавање на монети и банкноти во Република Македонија. Македонскиот денар бил воведен на 26 април 1992 година.

Република Македонија монетарно се осамостои точно на Велигден 1992 година. Првиот премиер на Република Македонија Никола Кљусев од парламентарната говорница ги презентираше првите македонски пари - денари со зборовите:

„Република Македонија воведува сопствена парична единица што ќе го носи името денар и еве задоволство ми е да видите како тие парични единици се печатени“.

Името на македонската парична единица го предложи Македонската академија на науките и уметностите, а потекнува од стариот римски денариj (denarius).

Денес во Република Македонија во оптек се метални монети со деноминации од 50 дени, 1, 2, 5, 10 и 50 денари како и хартиени банкноти со деноминации од 5000, 1000, 500, 100 (50 и 10 привремено) денари.

Монетите се ковани од легура CuNi3Zn17 (CuZn15 за 50 дени) во ковницата „Сувенир“ во Самоков.

Банкнотите со помала деноминација, 10, 50 и 100 денари се печатени во Република Македонија, додека банкнотите со деноминации од 500, 1000 и 5000 денари (издание 1996), се печатени во „Thomas De La Rue“ во Лондон. Последното издание на банкноти од 500 и 1000 денари од 2003 година е исто така изработено во TDLR. Македонските банкноти содржат повеќе заштитни елементи како што се воден печат, заштитен конец, инталјио печат, скриена слика, микро текст, двоен пасер и оптички променлива боја.

Галерија на парите

Банкноти

Прв предлог
Лице	Позадина	Вредност	Боја	Лице	Позадина
		10 денари	сина	Споменик Македониум	Жени при жнеење жито
		25 денари	црвена	Споменик Македониум	Жени при жнеење жито
		50 денари	кафеава	Споменик Македониум	Жени при жнеење жито
		100 денари	темно сина	Споменик Македониум	Жени при жнеење жито
		500 денари	зелена	Споменик Македониум	Жени при жнеење жито
		1000 денари	темно сина	Споменик Македониум	Жени при жнеење жито
		5000 денари	црвена-кафеава	Девојче пред компјутер	Споменикот Македониум
		10000 денари	црвена-кафеава	Играорци и споменикот Македониум	Поглед кон Света Софија, Охрид
Серија од 1993
Лице	Позадина	Вредност	Боја	Лице	Позадина
		10 денари	сина	Споменик Македониум	Мотив од Крушево
		20 денари	кафеава-темноцрвена	Даут Пашин Амам во Скопје	Саат кула, Скопје
		50 денари	црвена	Поглед кон зградата на Народна Банка на Република Македонија	Свети Пантелејмон, Скопје
		100 денари	кафеава	Света Софија, Охрид	Народен музеј, Охрид
		500 денари	кафеава-темнозелена	Самуилова тврдина, Охрид	Свети Јован-Канео, Охрид
Серија од 1996
Лице	Позадина	Вредност	Боја	Лице	Позадина
		10 денари	лилава	Торзо на египетската божица Изида (II век пр. н.е.), Охрид; златна обетка (IV век пр. н.е), с. Беранци, Битолско.	Паун, детаљ од подниот мозаик во баптистериумот на Епископската базилика (IV-V век), Стоби.
		50 денари	сина	Во средина на декоративната штуко арка од црквата Св. Пантелејмон, претстава на фолис емитуван од византискиот император Јустин II.	Архангел Гаврил од сцената „Благовестие“, фреска на источниот ѕид на црквата Св. Ѓорѓи во Курбиново.
		100 денари	лилава-кафеава	Таванска розета	Поглед од албанска куќа
		500 денари	црвена-кафеава	Златна погребна маска, с. Требеништа, охридско (VI век пр.н.е.); на десната страна златни обетки со лавовски глави, охридско (III-II век пр. н.е).	Цвет на афион
		1000 денари	кафеава	Богородица Епискепсис, икона од црквата Мали Св. Врачи, Охрид, почеток на XIV век; на левата страна златна обетка со гулабица (III-II век пр.н.е.), Требенишко Кале, Охридско.	Детаљ од фасадата на Григориевата галерија (XIV век), црква Св. Софија, Охрид
		5000 денари	црвена-кафеава	Бронзена фигура на Менада (VI век пр.н.е), Тетово;на левата страна бронзена евхаристична гулабица (XIII век), охридско.	Кербер врзан за смоква, детаљ од подниот мозаик во нартексот на Големата базилика во Хераклеја Врскаестис (V-VI век), Битола.
Надоградба на серија од 1996
Лице	Позадина	Вредност	Боја	Лице	Позадина
		500 денари	црвена-кафеава	Златна погребна маска, с. Требеништа, охридско (VI век пр.н.е.); на десната страна златни обетки со лавовски глави, охридско (III-II век пр. н.е).	Цвет на афион
		1000 денари	кафеава	Богородица Епискепсис, икона од црквата Мали Св. Врачи, Охрид, почеток на XIV век; на левата страна златна обетка со гулабица (III-II век пр.н.е.), Требенишко Кале, охридско.	Детаљ од фасадата на Григориевата галерија (XIV век), црква Св. Софија, Охрид

Монети

1993 серија
Монета	Вредност	Карактеристики	Опис
	50 дени	Издание 1993, Диjам. 21,5 мм;Теж. 4,10 г, Метал: CuZn15, Ковница: Сувенир, Самоков, Во оптек од 10.05.1993	Ав. 50 ДЕНИ во долното централно поле Стилизиран хоризонт со сонце од 16 краци. Рев. РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, циркуларно; 1993 во долното централно поле. Претстава на галеб во лет.
	1 денар	Издание 1993 (1997,2001), Диjам. 23,8 мм;Теж. 5,10 г, Метал: CuNi3Zn17, Ковница: Сувенир,Самоков, Во оптек од 10.05.1993	Ав. 1 ДЕНАР во долното централно поле Стилизиран хоризонт со сонце од 16 краци. Рев. РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, циркуларно; 1993 (1997, 2001) во долното централно поле. Претстава на шарпланинец.
	2 денари	Издание 1993 (2001), Диjам. 25,5 мм;Теж. 6,20 г, Метал: CuNi3Zn17, Ковница: Сувенир,Самоков, Во оптек од 10.05.1993	Ав. 2 ДЕНАРИ во долното централно поле Стилизиран хоризонт со сонце од 16 краци. Рев. РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, циркуларно; 1993 (2001) во долното централно поле. Претстава на охридска пастрмка.
	5 денари	Издание 1993 (2001), Диjам. 27,5 мм;Теж. 7,20 г, Метал: CuNi3Zn17, Ковница: Сувенир,Самоков, Во оптек од 10.05.1993	Ав. 5 ДЕНАРИ во долното централно поле, Стилизиран хоризонт со сонце од 16 краци. Рев. РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, циркуларно; 1993 (2001) во долното централно поле. Претстава на евроазиски рис.
	10 денари	Издание 2008, Диjам. 24,5 мм;Теж. 6,6 г, Метал: Cu70Ni12Zn18, Во оптек од 15.11.2008	Ав. 10 ДЕНАРИ во долното централно поле. Стилизиран хоризонт со сонце од 16 краци. Рев. РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, циркуларно; 2008 во долното централно поле. Гравиран Паун - мозаик од Стоби - VI век, детал кој е земен од книжните пари од 10 денари.
	50 денари	Издание 2008, Дијам. 26,5 мм; Теж. 7,7 г, Метал: Cu62Ni18Zn20, Во оптек од 15.11.2008	Ав. 50 ДЕНАРИ во долното централно поле. Стилизиран хоризонт со сонце од 16 краци. Рев. РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА, циркуларно; 2008 во долното централно поле. Гравиран лик на Архангел Гаврил - фреска од манастирот Св. Ѓорѓи (Курбиново) - XII век, детал кој е земен од книжните пари од 50 денари.

Јубилејни монети

Изданија на НБРМ
Монета	Вредност	Опис
	1 златен денар	Ав. Народна Банка на Република Македонија и знакот на НБРМ. Рев. Православен крст.
	1 сребрен денар	Ав. Народна Банка на Република Македонија и знакот на НБРМ. Рев. Православен крст.
	1 бакарен денар	Ав. Народна Банка на Република Македонија и знакот на НБРМ. Рев. Православен крст.
	1 златен денар	Ав.НАРОДНА БАНКА НА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА;ЕДЕН ЗЛАТЕН ДЕНАР Пар бели штркови (Ciconia Ciconia) во гнездо. Рев. РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА; СКОПЈЕ, 8 СЕПТЕМВРИ 1996 Грб на Република Македонија.
	1 златен денар	Ав. Портрет на Свети Климент Охридски. Рев. Соборна Црква во Скопје.
	5 златни денари	Ав. Егзодус, Мајка со две деца во бегање. Рев. РГрб на здружението на Македонсците бегалци од Егејска Македонија.
	2 златни денари	Ав. Грб на Економски факултет во Скопје. Рев. Зградата на Економски факултет во Скопје.
	10 златни денари	Ав. Стилизирана карта на Македонија со сонце во средината. Рев. Претстава на дрво.
	10 златни денари	Ав.Портрет на Свети Кирил и Методиј. Рев. Македонска азбука
	60 златни денари	Ав. Панорама на манастирот Свети Прохор Пчињски Рев. Манифестот на АСНОМ
	10 златни денари	Ав.Црешовото топче. Рев. Споменик Македониум во Крушево.
	100 сребрени денари	Ав.Црешовото топче. Рев. Споменик Македониум во Крушево.
	100 златни денари	Ав. Портерет на Даме Груев. Рев. Споменик Македониум во Крушево.
	100 златни денари	Ав. Портерет на Блаже Конески. Рев.Споменик Македониум во Крушево
	100 златни денари	Ав. Портрет на Гоце Делчев. Рев.Споменик Македониум
	100 златни денари	Ав. Портрет на Ѓорче Петров. Рев. Споменик Македониум во Крушево.
	100 златни денари	Ав. Портерет на Јане Сандански. Рев.Споменикот Македониум во Крушево
	100 златни денари	Ав. Портрет на Крсте Петков Мисирков. Рев. За македонцките работи, корица на книгата
	100 златни денари	Ав. Портрет на Методија Андонов Ченто. Рев. Споменик Македониум во Крушево.
	100 златни денари	Ав. Портрет на Михајло Апостолски. Рев. Споменик Македониум во Крушево.
	100 златни денари	Ав. Портрет на Питу Гули. Рев. Споменик Македониум во Крушево.
	100 златни денари	Ав. Портрет на Никола Карев, Илинден. Рев. Споменик Македониум.

Валута како сувенир

Почнувајќи од 2002 година, Вевчани, село во југозападниот регион на Македонија и самопрогласено за "независна Република", започнало да издава свои пари, т.н. личник, како сувенир. Парите се јасно означени како "примерок" и никогаш не биле наменети за официјално користење како законски валута.

Надворешни врски

• Изглед на македонските банкноти и монети - Народна банка на Република Македонија
• Конвертор кон сите валути
• Со солзи и во тајност се печатеше првиот македонски денар - Утрински Весник
• Момчето што ги нацрта денарите - Утрински Весник
• Денарот шверцуван преку Албанија на Нова Македонија.