Евро

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Евро

Euro (Австрија, Белгија, Германија, Естонија, Ирска, Италија, Литваниjа, Луксембург, Португалија, Словачка, Финска, Франција, Холандија и Шпанија)
ευρώ (Кипар и Грција)
evro (Словенија)
евро (Бугарија)
eiro (Латвиjа)
ewro (Малта)
Банкноти Монети
Банкноти Монети
ISO 4217 код EUR (num. 978)
Официјален корисник
Неофицијален корисник
Инфлација 1,5%, март 2010
Метод УСПЦ
Сврзан со
Симбол
Прекар The single currency[1]
Множина See Лингвистички прашања
Монети
Најчесто користени 1c, 2c, 5c, 10c, 20c, 50c, €1, €2
unless otherwise stated as rarely used
Поретко користени 1c and 2c
(applies to Finland and Netherlands)
Банкноти
Најчесто користени €5, €10, €20, €50
Поретко користени €100, €200, €500
Централна банка European Central Bank
Мреж. место www.ecb.europa.eu
Печати
Мреж. место
Европска Унија
Знаме на Европската унија

Дел од серијалот:
Политика на и управување со
Европската Унија

Официјална валута[уреди]

Euro 2014

Еврото (банкарски код EUR, симбол ) е официјална валута на 18 од 28 земји членки на Европската Унија: Австрија, Белгија, Германија, Грција, Ирска, Италија, Кипар, Луксембург, Малта, Португалија, Финска, Франција, Холандија, Словачка, Словенија, Шпанија и Естонија (од 1 јануари 2011 година), Латвија(од 1 јануари 2014 година), Литванија (од 1 јануари 2015 година), заеднички познати како Еврозона. Еврото исто така, со еднострана одлука е валута во Андора, Косово и Црна Гора, кои извршија еднострана евризација.

Данска и Велика Британија го искористиле правото за останување надвор од Еврозоната, а Грција (порано) и Шведска формално не ги задоволувале критериумите од мастричката конференција. Подоцна Грција ги задоволила споменатите критериуми и во еврозоната влегла 2001 година а додека Шведска и понатаму е надвор од Еврозоната, во прв план затоа што нејзините граѓани два пати на референдумот се изјасниле против воведувањето на еврото како национална валута на Шведска.По финансиската криза која ја зафатила Грција, во 2010 година се појавиле можности земјата да ја напушти Еврозоната.[2]

Историја[уреди]

За воведување на европската валута биле потребни големи подготовки, но почетокот може да се каже дека е потпишувањето на Римскиот договор во 1957 година, со кој се создава Европска економска општественост. Основите пак, на економскиот, валутниот и политичкиот сојуз се поставуваат со потпишувањето на Мастритскиот договор од 1992 година, а заедно со тоа се создава и единична европска валута. Во текот на 1995 година, на Европскиот совет кој се одржал во Мадрид, државите членки го назначиле еднодушно еврото како идна европска валута.

Еврото беше воведено на финансиските пазари на 1 јануари 1999 година, а беше пуштено во оптек на 1 јануари 2002. Негов претходник беше екито.

Мастрчки критериуми[уреди]

Сите членови на Европската Унија множат да го прифатат еврото како своја национална валута доколку ги исполнуваат следните критериуми:

стабилност на цената

финансиската положба во јавните сектори (финансискиот дефицит мора да биде помал од 3% БДП-а)

висока стабилност на домашната валута

конвергенција на просечната домашна камата во однос на просек три земји членки со најмали камати

правни прописи со финансиските институции кој ја гарантираат независноста на националната централна банка и нејзината прилагоденост со условите на работа со Европските централни банки.

реална конвергенција на националната економија

Употреба и регулирање[уреди]

Еврото е парична единица која е раководена од страна на Европската Централна банка(ECB) која се наоѓа во Франкфурт и европскиот систем од централни банки (ESCB) во која спаѓаат народните банки на сите членови на Европската Унија. Како независна банка, ECB ја има власта да ја определи паричната политика на унијата. Таа учествува во печатењето на парите, нивното распространување во сите држави-членки, како и во работата на системот за плаќање во еврозоната.

Европската кула во Франкфурт

Еврото е официјална валута на 13 од 25 земји. Еврото се користи како официална валута и во Монако, Сан Марино и Ватикан, и покрај тоа што овие држави не се членови на Европската Унија. Пред воведувањето на европската валута, овие држави го користеле францускиот франк или италијанската лира, но по нивното уништување тие го примиле еврото како национална валута.

Овие држави се лицензирани од Европската банка да издаваат сопствени монети и покрај тоа што тие не се членови на Европската Унија. Друѓи држави кои не се дел од сојузот, а го користат еврото како платржно средство се Андора, Црна Гора и покраината Косово.


Банкноти и монети[уреди]

Еврото е разделено на 100 центи(понекогаш се нарекува евроценти). Сите распространети евро-монети на својата позадина имаат своја општа големина со определена ознака, а на другата е покажана некоја слика кое обично се избира од државата која монетата ја пушта во промет. Една евромонета произвдена во една држава може да се користи во која и да е друга држава која како национална валута го користи еврото. Евро монетитекои се користат во земјите кои го користат еврото се: €2(две евра), €1(едно евро), 50c(педесет центи), 20c(дваесет центи), 10c(десет центи), 5c(пет центи). Монетите од 1 и 2 цента не се користат во Финска и Холандија .

Знакот на еврото

Сите евро банкноти имаат на своите страни некоја ценетост за секоја држава во зависност од тоа кој ја пушта во оптек. Обично украсот на банкнотата има нормална тема за европската архитектура во различни уметнички периоди. Истотака постојат банкноти и од 500€, 200€, 100€, 50€, 20€, 10€, 5€. Во некои држави банкноти од €500 не се издаваат, но остануваат официално платежно средство.

Еврото има еднаква форма во сите држави и не се одликуваат со различни национални симболи. На “лицевата“ страна на банкнотите има слика на врата или прозорец, кои го симболизираат духот на заедништвото и отворот на Европа кон светот. На обратната страна е насликан мост - симбол на врските помеѓу народот во унијата, како и останатиот свет. Заедно со тоа са изпишани името на еврото и на Европската банка на сите јазици на државите од Еврозоната. (EURO и EYPΩ со латински и грчки букви, како и BCE, ECB, EZB, EKT, EKP - кратеница на Европската банка на 11 јазика). Карактеристично за бакнотите е, дека архитектурниот стил на сликите кои се изобразени врз банкнотите се променува од класичната епоха(€5), во текот на средновековието (€10, €20), ренесансата и барокот (€50, €100) до современата архитектура (€500) со зголемување на номиналната вредност.

Специјален знак за европска валута[уреди]

Тој беше замислен со големо проучување и иследување на граѓаните на Европската унија, при што од оригиналните десет биле многу бргу елиминирани осум предлози. Тогаш, Европската комисија го избра финалниот крај. Победничкиот предлoг беше избран на белгиецот Алаин Билиет. Официалната историја на историјата за цртеж на европскиот знак не била прифатена од Артур Есенменг, понарешен шеф, и графичен дизајнер за европската заедница, кој тврди дека симболот го направил четврт век претходно, се со цел да биде општо прифатен за цела Европа.

Корисници[уреди]

На крајот на 2006 година, 11 нови членки на Европската унија кои користат свои сопствени валути, постигнаа договор за присоединување кон еврото. Ова се нивните договори за користење на европската валута:

1 јануари 2008 - Кипар и Малта

1 јануари 2009 – Словачка

1 јануари 2010 или подоцна - Естонија, Литванија и Бугарија

1 јануари 2012 или подоцна за Унгарија, Латвија, Полска, Чешка и Романија

Поради големата инфлација која ги зафати Литва и Естонија, тие го одложија присоединувањето кон еврото на 1 јануари 2007 година. Некои од нивните сопствени валути едноставно немале можност со урамнотежување со еврото.

Еврото и доларот[уреди]

Со воведувањето на еврото, курсот спрема доларот се промени многукратно. На 1 јануари 1999 година едно евро се разменувало за 1,18 USD, но уште со воведувањето на еврото цената му цената започнала да се намалува. Некои евро-скептици гледале во оваа намалување знак за големо провалување на општата европска валута и го примале како доказ за погрешната монетарна политика на Европската унија. На 26 октомври 2000 година, цената на еврото достигнала најниска вредност и се разменувала за 0,8252 USD. По оваа дата курсот на еврото започнува да се зголемува, кое било примано като знак за оптимизам на еврото.

Курсот на доларот спрема еврото

Во почетокот на 2001 година достигнало до цена 0,96 USD. По неколку колебања курсот на еврото започнал многу да се зголемува во сооднос со долароти на јули 2002 година, едно евро се разменувало за еден долар. На 23 мај 2003 година, европската валута ја променила својата вредност од воведувањето и на 28 декември 2004 година достигнала најголема вредност во историјата си до ден денес од 1,3633 USD.

Трајното зголемување на цената на еврото започнува брзо по појавата на евро банкноти и монети на пазарот. Нискиот курс на еврото во периодот помеѓу 1999 и 2002 година се должи на недоверието на паричната единица, која не претставувала "реална" форма, и стравот дека проектот за една општа валута може да не е и колку добра идеја .

Друг фактор за намалувањето на курсот на еврото во тој период е фактот, дека многу народни банки продавале голем дел од резервите си во европска национална валута по нивните фиксирани курсеви помеѓу нив.


Тековен девизен курс на EUR
Од Google Финансии: MKD AUD CAD CHF GBP HKD JPY USD
Од Yahoo! Финансии: MKD AUD CAD CHF GBP HKD JPY USD
Од XE.com: MKD AUD CAD CHF GBP HKD JPY USD
Од OANDA.com: MKD AUD CAD CHF GBP HKD JPY USD

Наводи[уреди]

  1. Official documents and legislation refer to the euro as "the single currency".
    „Council Regulation (EC) No 1103/97 of 17 June 1997 on certain provisions relating to the introduction of the euro“. „Official Journal L 162, 19/06/1997 P. 0001 – 0003“. European Communities. 19 јуни 1997. http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:31997R1103:EN:HTML. конс. 1 април 2009. 
    This term is sometimes adopted by the media (Google hits for the phrase)
  2. http://www.a1.com.mk/vesti/default.aspx?VestID=119633


Грешка во наводот: Има ознаки <ref> за група именувана како „note“, но нема соодветна ознака <references group="note"/>, или пак недостасува завршно </ref>.