Литванија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Литванска Република
Lietuvos Respublika
Знаме Грб
ГеслоTautos jėga vienybėje
„Силата на нацијата лежи во единството“
ХимнаTautiška giesmė
„Национална песна“

Местоположбата на  Литванија  (темно зелена)– на Европскиот континент  (зелена и светло сива)– во Европската Унија  (зелена)  —  [Легенда]
Местоположбата на  Литванија  (темно зелена)

– на Европскиот континент  (зелена и светло сива)
– во Европската Унија  (зелена)  —  [Легенда]

Главен град
(и најголем)
Вилнус
54°41′ СГШ 25°19′ ИГД / 
Службен јазик Литвански
Демоним Литванец
Уредување Полу-претседателска република
 -  Претседател Далја Грибаускајте
 -  Премиер Андриус Кубилиус
 -  Спикер на сејмот Ирена Дегутиене
Независност од Руската Империја (1918) 
 -  Споменување на Литванија 14 февруари 1009 
 -  Државност 6 јули 1253 
 -  Персонална унија со Полска 2 февруари 1386 
 -  Објавување на Полско-литванската унија 1569 
 -  Руска/пруска окупација 1795 
 -  Објавување на независност 16 февруари 1918 
 -  1ва советска окупација 15 јуни 1940 
 -  2ра советска окупација 1944 
 -  Обновување на независноста 11 март 1990 
ЕУ пристапила 1 мај 2004
Површина
 -  Вкупна 65,200 км2 (123та)
 -  Вода (%) 1,35%
Население
 -  проценка за 2009 3.281.000 (130та)
 -  Густина 52 жит/км2 (120та)
БДП (ПКМ) проценка за 2008 ММФ октомври
 -  Вкупен $63,579 билиони[1] (75та)
 -  По жител $18.854 (46та)
БДП (номинален) проценка за 2008 ММФ октомври
 -  Вкупно $48,747 билиони [1] (75та)
 -  По жител $14.456 (39та)
Џини (2003) 36 (среден
ИЧР (2008) 0,869 (висок) (43та)
Валута Литвански литас (Lt) (LTL)
Часовен појас ИЕВ (UTC+2)
 -  (ЛСВ) ИЕЛВ (UTC+3)
Датумски формати yyyy.mm.dd (н.е.)
Се вози на десно
НДД .lt1
Повик. бр. 370
1. Доменот .eu се користи исто така, бидејќи е заеднички за сите земји-членки на Европската Унија.

Литванија (литвански: Lietuva), официјално Република Литванија (Lietuvos Respublika), а многу ретко Литва[2] — земја во Североисточна Европа и е сместена меѓу Русија и Балтичкото Море на запад, Република Полска на југ, Белорусија на исток, Летонија на север. Република Литванија е стара преку 1.000 години.[3]

Етимологија[уреди]

Историја[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Историја на Литванија.

Во XVI век, Литванија е една од најбогатите и најмоќните земји во Европа. На 3 мај 1791, Полско-lитванскаta унија го ратифицирала првиот устав во Европа. Набргу потоа, Литванија престанува да постои 123 години, поради тоа што е разделена меѓу нејзините соседи Русија, Австрија и Прусија.

Литванија повторно се изборува за независност во 1918 година. Во 1988, на првите делумно слободни избори во Литванија по Втората светска војна, победува Движењето за Саjyдиc (Sąjūdis), а поразени се литовските комунистички владетели.

Во 2003 година бил потпишан договор за присоединување на Литванија кон ЕУ. Така од 1 мај 2004 година, Литванија станала членка на ЕУ и НАТО.

Географија и клима[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Географија на Литванија.

Литванија граничи со Русија и Балтичкото Море на запад, Република Полска на југ, Белорусија на исток, Летонија на север. Најголемата река во државата е Неман. Неговиот воден тек не поминува надморска висина повеќе од 250 метри. Најголемиот врв е висок 294 метри. Во Литванија има околу 3000 езера. Климата е континентална и морска.

Политички систем[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Политики на Литванија.

Административна поделба[уреди]

Литванија е поделена на 10 окрузи (apskritys) кои ги носат имињата на нивните административни центри. Окрузите се поделени на вкупно 60 општини (savivaldybės): 9 градски, 43 реонски и 8 обични. Секоја општина потоа се дели на старешинства (seniūnijos). Во 2010 г., на окрузите им е одземена управата и оттогаш тие претставуваат само територијални и статистички единици.[4]

Окрузи[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Окрузи во Литванија.

Општини[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Општини во Литванија.

Градови[уреди]

Население, јазик и религија[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Демографија на Литванија.

По површина зафаќа 65.301 км², а брои население од 3.349.900 жители, од кои 84% се Литванци, потоа има 6,1% Полјаци, 4,9% Руси и 1,1% Белоруси.

Религија[уреди]

Христијанство[уреди]

79% од Литванците припаѓаат на Римокатоличката црква. [5] Некои католички свештеници пружиле отпор на комунистичкиот режим кој продолжил да постои по независноста. Во близина на Шиулај се наоѓа Ридот на Крстовите, нарекуван и храм на антикомунистичкиот отпор. Латинските крстови биле забраниети од страна на Руската Православна кон крајот на XIX век. Советските власти продолжиле со забраната.

Вкупниот број на православни верници во земјата е околу 4.5%, претежно Руси.[5] Вкупниот број на протестанти е 0,8% од вкупниот број на население, претежно на Евангелската Лутеранска црква на Литванија [5].

Ислам[уреди]

Во Литванија, исламот има долга историја за разлика од многу други северните европски земји. Во времето на Големото Литванско кнежество и Полско-литванската унија на јужните делови од земјата се населиле кримските Татари [6] Денеска овие Татари се нарекуваат Литвански татари.

Други религии[уреди]

Според пописот од 2001 година, вкупниот број на евреи бил 1.272. [7]

Култура[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Култура во Литванија.

Наводи[уреди]

  1. „Извештај за избрани земји и субјекти“. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=946&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=&pr1.x=73&pr1.y=9=. 
  2. Правопис на македонскиот јазик, стр. 162, Просветно Дело, Скопје, 2007
  3. Mindaugas, 1236
  4. „Dėl apskričių viršininkų administracijų likvidavimo“. Парламент на Република Литванија. http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_l?p_id=392936. конс. 21 август 2011. 
  5. 5,0 5,1 5,2 (литвански) „Romos katalikų daugiausia“. Department of Statistics to the Government of the Republic of Lithuania. 7 ноември 2002. http://www.stat.gov.lt/uploads/docs/2002_11_07.pdf. 
  6. Islamic peoples of the Soviet Union, by Shirin Akiner, pg. 85
  7. (литвански) „Gyventojai pagal tautybę ir tikybą“. Department of Statistics to the Government of the Republic of Lithuania. http://db.stat.gov.lt/sips/Dialog/varval.asp?ma=gs_dem21lt&ti=Gyventojai+pagal+tautyb%E6+ir+tikyb%E0++&path=../Database/cen_lt/s71lt/1.%20demografija/&lang=1. 

Надворешни врски[уреди]