Литванија
| Литванска Република
Lietuvos Respublika
|
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Гесло: Tautos jėga vienybėje „Силата на нацијата лежи во единството“ |
||||||
| Химна: Tautiška giesmė „Национална песна“ |
||||||
![Местоположбата на Литванија (темно зелена)– на Европскиот континент (зелена и светло сива)– во Европската Унија (зелена) — [Легенда]](/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B0:Location_Lithuania_EU_Europe.png) Местоположбата на Литванија (темно зелена)
– на Европскиот континент (зелена и светло сива) |
||||||
| Главен град (и најголем) |
Вилнус |
|||||
| Службен јазик | Литвански | |||||
| Демоним | Литванец | |||||
| Уредување | Полу-претседателска република | |||||
| - | Претседател | Далја Грибаускајте | ||||
| - | Премиер | Андриус Кубилиус | ||||
| - | Спикер на сејмот | Ирена Дегутиене | ||||
| Независност | од Руската Империја (1918) | |||||
| - | Споменување на Литванија | 14 февруари 1009 | ||||
| - | Државност | 6 јули 1253 | ||||
| - | Персонална унија со Полска | 2 февруари 1386 | ||||
| - | Објавување на полско-литвански комонвелт | 1569 | ||||
| - | Руска/пруска окупација | 1795 | ||||
| - | Објавување на независност | 16 февруари 1918 | ||||
| - | 1ва советска окупација | 15 јуни 1940 | ||||
| - | 2ра советска окупација | 1944 | ||||
| - | Обновување на независноста | 11 март 1990 | ||||
| ЕУ пристапила | 1 мај 2004 | |||||
| Површина | ||||||
| - | Вкупна | 65,200 км2 (123та) | ||||
| - | Вода (%) | 1,35% | ||||
| Население | ||||||
| - | проценка за 2009 | 3.281.000 (130та) | ||||
| - | Густина | 52 жит/км2 (120та) | ||||
| БДП (ПКМ) | проценка за 2008 ММФ октомври | |||||
| - | Вкупен | $63,579 билиони[1] (75та) | ||||
| - | По жител | $18.854 (46та) | ||||
| БДП (номинален) | проценка за 2008 ММФ октомври | |||||
| - | Вкупно | $48,747 билиони [1] (75та) | ||||
| - | По жител | $14.456 (39та) | ||||
| Џини (2003) | 36 (среден) | |||||
| ИЧР (2008) | ▲ 0,869 (висок) (43та) | |||||
| Валута | Литвански литас (Lt) (LTL) |
|||||
| Часовен појас | ИЕВ (UTC+2) | |||||
| - | (ЛСВ) | ИЕЛВ (UTC+3) | ||||
| Датумски формати | yyyy.mm.dd (н.е.) | |||||
| Се вози на | десно | |||||
| НИД | .lt1 | |||||
| Повик. бр. | 370 | |||||
| 1. | Доменот .eu се користи исто така, бидејќи е заеднички за сите земји-членки на Европската Унија. | |||||
Литванија (литвански: Lietuva), официјално Република Литванија (Lietuvos Respublika), а многу ретко Литва[2] , е земја во Североисточна Европа и лежи меѓу Русија и Балтичкото Море на запад, Република Полска на југ, Белорусија на исток, Летонија на север. Република Литванија е преку 1.000 години стара (Mindaugas, 1236).
Содржина |
Етимологија [уреди]
Историја [уреди]
Главна статија: „Во 16 век, Литванија е една од најбогатите и најмоќните земји во Европа. На 3 мај 1791, унијата Полско-Литвански комонвелт го ратифицирала првиот устав во Европа. Набргу потоа, Литванија престанува да постои 123 години, поради тоа што е разделена меѓу нејзините соседи Русија, Австрија и Прусија.
Литванија повторно се изборува за независност во 1918 година. Во 1988, на првите делумно слободни избори во Литванија по Втората светска војна, победува Движењето за Саjyдиc (Sąjūdis), а поразени се литовските комунистички владетели.
Во 2003 година бил потпишан договор за присоединување на Литванија кон ЕУ. Така од 1 мај 2004 година, Литванија станала членка на ЕУ и НАТО.
Географија и клима [уреди]
Литванија граничи со Русија и Балтичкото Море на запад, Република Полска на југ, Белорусија на исток, Летонија на север. Најголемата река во државата е Неман. Неговиот воден тек не поминува надморска висина повеќе од 250 метри. Најголемиот врв е висок 294 метри. Во Литванија има околу 3000 езера. Климата е континентална и морска.
Политички систем [уреди]
Административна поделба [уреди]
Литванија е поделена на 10 окрузи (apskritys) кои ги носат имињата на нивните административни центри. Окрузите се поделени на вкупно 60 општини (savivaldybės): 9 градски, 43 реонски и 8 обични. Секоја општина потоа се дели на старешинства (seniūnijos). Во 2010 г., на окрузите им е одземена управата и оттогаш тие претставуваат само територијални и статистички единици.[3]
Окрузи [уреди]
Општини [уреди]
Градови [уреди]
Население, јазик и религија [уреди]
По површина зафаќа 65.301 км², а брои население од 3.349.900 жители, од кои 84% се Литванци, потоа има 6,1% Полјаци, 4,9% Руси и 1,1% Белоруси.
Религија [уреди]
Христијанство [уреди]
79% од Литванците припаѓаат на Римокатоличката црква. [4] Некои католички свештеници пружиле отпор на комунистичкиот режим кој продолжил да постои по независноста. Во близина на Шиулај се наоѓа Ридот на Крстовите, нарекуван и храм на антикомунистичкиот отпор. Латинските крстови биле забраниети од страна на Руската Православна кон крајот на 19 век. Советските власти продолжиле со забраната.
Вкупниот број на православни верници во земјата е околу 4.5%, претежно Руси.[4] Вкупниот број на протестанти е 0,8% од вкупниот број на население, претежно на Евангелската Лутеранска црква на Литванија [4].
Ислам [уреди]
Во Литванија, исламот има долга историја за разлика од многу други северните европски земји. Во времето на Големото Литванско кнежество и Полско-литванската унија на јужните делови од земјата се населиле кримските Татари [5] Денеска овие Татари се нарекуваат Литвански татари.
Други религии [уреди]
Според пописот од 2001 година, вкупниот број на евреи бил 1.272. [6]
Култура [уреди]
Наводи [уреди]
- ↑ „Извештај за избрани земји и субјекти“. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=946&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=&pr1.x=73&pr1.y=9=.
- ↑ Правопис на македонскиот јазик, стр. 162, Просветно Дело, Скопје, 2007
- ↑ „Dėl apskričių viršininkų administracijų likvidavimo“. Парламент на Република Литванија. http://www3.lrs.lt/pls/inter3/dokpaieska.showdoc_l?p_id=392936. проверено на 21 август 2011.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 (литвански) „Romos katalikų daugiausia“. Department of Statistics to the Government of the Republic of Lithuania. 2002-11-07. http://www.stat.gov.lt/uploads/docs/2002_11_07.pdf.
- ↑ Islamic peoples of the Soviet Union, by Shirin Akiner, pg. 85
- ↑ (литвански) „Gyventojai pagal tautybę ir tikybą“. Department of Statistics to the Government of the Republic of Lithuania. http://db.stat.gov.lt/sips/Dialog/varval.asp?ma=gs_dem21lt&ti=Gyventojai+pagal+tautyb%E6+ir+tikyb%E0++&path=../Database/cen_lt/s71lt/1.%20demografija/&lang=1.
Надворешни врски [уреди]
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
