Ирска
- Ова е статија за западноевропска држава. За други значења на поимот, видете Ирска (појаснување)
| Ирска
Éire
|
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Химна: Amhrán na bhFiann Песната на војниците |
||||||
![Местоположбата на Ирска (темнозелено)– на Европскиот континент (светлозелено и dark grey)– во Европската Унија (светлозелено) — [Легенда]](/w/index.php?title=%D0%9F%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%BA%D0%B0:Location_Ireland_EU_Europe.png&filetimestamp=20070618010805) Местоположбата на Ирска (темнозелено)
– на Европскиот континент (светлозелено и dark grey) |
||||||
| Главен град (и најголем град) |
Даблин 53°20.65′N 6°16.05′W / 53.34417°N 6.2675°W |
|||||
| Службен јазик | ирски, англиски | |||||
| Народности | 87.4% Ирци, 7.5% други белци, 1.3% азијати, 1.1% црнци, 1.1% мешани, 1.6% неопределени.[1][2] | |||||
| Демоним | Ирец | |||||
| Уредување | Република и парламентарна демократија | |||||
| - | Претседател | Мери МекАлис | ||||
| - | Тишех | Енда Кени, ТД | ||||
| - | Танаштја | Мери Кофлан, ТД | ||||
| Независност | од Обединетото Кралство | |||||
| - | Објавена | 24 април 1916 | ||||
| - | Потврдена | 21 јануари 1919 | ||||
| - | Призната | 6 декември 1922 | ||||
| - | Сегашен Устав | 29 декември 1937 | ||||
| ЕУ пристапила | 1 јануари 1973 | |||||
| Површина | ||||||
| - | Вкупна | 70.273 km2 (120-та) 27.133 sq mi |
||||
| - | Вода (%) | 2.00 | ||||
| Население | ||||||
| - | проценка за 2008 | 4,422,100[3] | ||||
| - | Попис 2006 | 4,239,848 (121-ва) | ||||
| - | Густина | 60.3/km2 (139-та) 147,6/sq mi |
||||
| БДП (ПКМ) | проценка за 2008 | |||||
| - | Вкупен | $188.112 милијарди[4] | ||||
| - | По жител | $42,539[4] | ||||
| БДП (номинално) | проценка за 2008 | |||||
| - | Вкупно | $273.328 милијарди[4] | ||||
| - | По жител | $61,809[4] | ||||
| ИЧР (2008) | ▲ 0.962 (high) (5-та) | |||||
| Валута | Евро¹ (EUR) |
|||||
| Часовен појас | WET (UTC+0) | |||||
| - | (ЛСВ) | IST (UTC+1) | ||||
| Се вози на | лево | |||||
| НИД | .ie2 | |||||
| Повик. бр. | 353 | |||||
| 1 | пред 2002: Ирска фунта. | |||||
Република Ирска (ирски: Poblacht nah Éireann, англиски:Republic of Ireland) е официјалниот „опис“ (како што е дефинирано со ирскиот закон) на независната држава што покрива приближно пет шестини од островот Ирска кој се наоѓа релативно блиску до северозападниот брег на Европа. Република Ирска е најзападната држава на Европската Унија и има развиена економија и население од приближно четири милиони жители. Според ирскиот устав, официјалното име на земјата е едноставно Ирска (на ирски: Éire, на англиски: Ireland). Главен град на Ирска е Даблин.
Останата шестина од островот Ирска е позната како Северна Ирска и претставува дел на Обединетото Кралство на Велика Британија и Северна Ирска.
Ирска е парламентарна република која своја основа наоѓа во Уставот кој бил усвоен во 1937 година. Парламентот (Oireachtas) е формиран од Претседателот и од два Дома: Дом на пратеници (Dail Eireann) и Сенат (Seanad Eirann). Претседателот (Uachtaran na hEireann) управува со државата 7 години додека двата Дома можат да бидат избрани најдолго 5 години.
Ирскиот народ потекнува од келтските племиња кои се населиле на островот уште од древни времиња и успеале да дадат отпор против туѓите напади.
Содржина |
[уреди] Етимологија
[уреди] Историја
Главна статија: „Првото познато населување на територијата на денешна Република Ирска било во околу 8000 п.н.е., кога носителите на мезолитната култура се населиле во Велика Британија и Европа. Се смета дека тие се населиле по земјиште, односно во тоа време не постоел островот Велика Британија, туку бил дел од тлото на европскиот континент. Од нивното време, денеска има многу малку зачувано некои артефакти и е многу малку познато. Пд нив останале само археолошките објекти. Повеќе познанство има за нивните потомци, кои се населиле главно од Пиринејскиот полуостров. Од тоа неолит|неолитско време, во минатите векови биле отквиени разни споменици и гробници.
По пристигнувањето на Свети Патрик на островот во 5 век, христијанството започнало постепено да се проширува. Ирска со текот на времето се претворила во центар на манастирскиот живот на монасите. Подоцна, Ирска изиграла голема улога за распространувањето на христјанството низ Европа. Според една легенда, Свети Патрик ги прогонил змиите од островот
Во околу 800 година бил даден почетокот на викинската инвазија во Ирска. Во 1169 година бил даден почетокот на норманското управување на чело со графот Ричард Стронгбој. Подоцна, со државата владееле англичаните. Во времето на Реформацијата, избувнале повеќе немири и востанија од 1534 до 1691 година. Во текот на тој период, англичаните провеле политика на колонизирање на ирските територии, населувајќи се голем број на англиски и шкотски протестанти.
Во 1613 година, 85% од вклупниот број на население се католици. Но, тие го изгубиле мнозинството си во парламентот. Кон крајот на векот, официјално им било забрането да бидат дел од парламентарните групи. Политичката власт преминала во рацете на англиканите, додека католичкото општество било изложено на голема дискриминација. Во 1801 година бил укинат парламентот, и Ирска станала дел од Обединетото кралство Велика Британија и Ирска. Во текот на 1829 година, католиците добиле право да бидат избирани во парламентот, но нивните права биле значително намалени.
Во текот на 19 век, Ирската парламентарна партија започнала политичка кампања за добивање на автономија. Таа во голема мера постигнала успех, но со започнувањето на Првата светска војна истата била укината. Во 1922 година, по Ирската војна за независност, 26 од 32 графства се оделиле од Обединетото кралство, образувајќи Ирска слободна држава која од 1948 година се нарекува Република Ирска. Останатите графства остануваат во составот на Обединетото кралство, под името Северна Ирска.
[уреди] Географија и клима
Република Ирска единствен сосед и е Северна Ирска која припаѓа на Обединетото Кралство. Западно од Република Ирска се наоѓа Атланскиот океан, на североисток Северниот канал, а на исток Ирското море. Климата во Република Ирска е умерена.
[уреди] Политички систем
[уреди] Административна поделба
Ирска е првостепено поделена на 4 главни покраини. Кои понатаму се делат на грофовии.
| Покраина | Население | Површина (km²) | Најголем град |
|---|---|---|---|
 Конахт |
503.083 | 17.713 | Голвеј |
 Ленстер |
2.292.939 | 19.774 | Даблин |
 Манстер |
1.172.170 | 24.608 | Корк |
 Алстер |
1.993.918 | 24.481 | Белфаст |
[уреди] Економија
[уреди] Население, јазик
[уреди] Религија
Основната религијата во Република Ирска е Римокатоличката. Историски гледано, пред доаѓањето на христијанството, келтскиот политеизам била доминантна религија на нацијата.
Според последната анкета која била спроведена во 2005 година од страна на Евробарометар[5] , 73% од населението на Ирска рекле дека постои Бог и дека веруваат во него, 22% рекле дека веруваат дека постои некоја друга надприродна сила и 4 % рекле дека не веруваат ниту во Бог ниту во некоја друга сила.
[уреди] Култура
[уреди] Наводи
- ↑ CIA World Factbook: Republic of Ireland
- ↑ CSO 2006 Census - Volume 5 - Ethnic or Cultural Background (including the Irish Traveller Community)
- ↑ CSO Ireland - April 2008 Population Estimates
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 „Republic of Ireland“. International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?sy=2006&ey=2009&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=178&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=50&pr.y=15. проверено на 2009-04-22.
- ↑ „Eurobarometer on Social Values, Science and technology 2005 - page 11“. http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_225_report_en.pdf. проверено на 2007-05-05.
[уреди] Видете исто така
[уреди] Надворешни врски
 |
Административна поделба на Ирска |
|---|---|
Конахт:  Голвеј |  Литрим |  Мејо |  Роскомон |  Слајго |
|
Манстер:  Клер |  Корк |  Кери |  Лимерик |  Типерери |  Ватерфорд |
|
Ленстер:  Карлоу |  Даблин |  Килдер |  Килкени | Леиш |  Лонгфорд | Лаут |  Мит |  Офали | Вестмит |  Вексфорд | Виклоу |
|
Алстер:  Антрим * |  Арма * | Каван | Донегол |  Даун * | Фермана * | Лондондери * |  Монаган |  Тирон * |
|
| * Составен дел на Северна Ирска (останатите се дел на Република Ирска) | |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
Австрија • Белгија • Бугарија • Германија • Грција • Данска • Естонија • Ирска • Италија • Кипар • Латвија • Литванија • Луксембург • Малта • Обединето Кралство • Полска • Португалија • Романија • Словачка • Словенија • Унгарија • Финска • Франција • Холандија • Чешка • Шпанија • Шведска
Земји кандидати во преговори: Турција • Хрватска Земја кандидат: Македонија • Црна Гора • Исланд Потенцијални земји кандидати: Албанија • Босна и Херцеговина • Србија
 |
Оваа статија од областа на географијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите. |
