Вилијам Батлер Јејтс

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Вилијам Батлер(13 јуни 1865 година) се раѓа како најстар син на Џон Батлер Јејтс, чие семејство веројатно дошло во Ирска од Јоркшир, Средна Англија, кон крајот од 17-ти век. Умира во јануари 1939.

Вилијам Батлер Јејтс

Биографија[уреди]

Татко му бил познат сликар-портреист и припадник на протестантската црква во Ирска, селејќи се често меѓу Даблин и Лондон, но поради постојана парична скудност децата му израснале главно во Слајго, на западниот брег од Ирска, на имотот од жена му, чии родители Полексвенс биле имашни трговци. Вилијам го почнал своето образование во училиштето Годол Фин во Лондонскиот кварт Хамерсмит, а потем студирал во Уметничката школа во Даблин, каде што се запознал со Џорџ Расел со кого го споделува својот интерес за мистичното и натприродното. Во 1885 година го осознава Даблинското херметичко друштво како разгранок на Лондонската Златна зора. Почнува да пишува поезија и пиеси под влијание на Шерли и Спенсер, и на англиските прерафаелити од крајот на 19-ти век, но со посебен интерес кон ирските преданија и легенди. Во 1922 е избран за сенатор на слободната Република Ирска. Во 1923 ја добил Нобеловата награда за литература.[1]

Хронологија на негвото творештво[уреди]

Сметал дека песните треба да му се рецитираат пред публика и самиот често ги изведувал како вистински актер. Првите драмски обиди под наслов Островот на статуи, ги објавува во Даблинско универзитетско списание во 1885, но тоа е всушност романтична поема со незначително драмско дејствие.

  • Во 1889 ја објавува првата збирка на лирски песни крстосници и долгата нартивна поема Скитањата на Оизин, со теми од Келтските балади на Ирскиот гелски во англискиот превод на Семјуел Фергусон. Истата година се вљубил безнадежно во Мод Гон, актерка, но и активен борец за независна Ирска.
  • Пиесата Грофицата Катлин е првата драма што ги открива неговите цели да излезе од ирското наследство во винстинскиот национален живот.
  • Во 1893 следат песните од збирката Роза, а истата година ги издава, заедно со Едвин Елис, собраните дела на Вилијам Блејк.
  • Во 1896 се запознава со Леди Грегори, втората важна жена во неговиот живот, и неколку следни лета проведува на нејзиниот имот во Кул, западна Ирска, проучувајќи го локалниот фолклори кроејќи планови за создавање на Ирскиот национален театар. Во 1899 следува и првата изведба на Грофицата Катлин во Даблин под полициска заштита, зашто на публиката не и се допаднаа главната личност која си ја продава својата 'ирска душа' за да ги спаси своите поданици.
  • Ветерот меѓу трските од 1899 го означува врвот од раниот период на Келтскиот самрак, со влијание од француските симболисти, на кои му обрнува внимание неговиот пријател и познат критичар Артур Сајмондс.
  • Во 1902 година ги напишал пиесите Кога нема ништо и Кетлин од Хулихан, во која насловна ролија ја игра Мот Гон.
  • Во 1903 година ги објавил нартивните поеми Старост на кралицата Маев и Бајл и Ајлин
  • Во 1904 ја објавува стихозбирката Во седумте шуми и го основа, заедно со Лени Грегори, театор Аби во Даблин за да стане негов извршен директор до 1910. Обајцата несебични го оромовираат драмското дело на Џон Синк, што кулминира со изведбата на Веселникот од западниот свет во 1907.
  • Следува драмска поема Засечени води, 1906.
  • Деирдре, пиеса 1907
  • Темите од пиесата Златниот шлем, 1908, се преточени во збирката Зелениот шлем и други песни, 1910.
  • Следува наративната поема Двајца кралеви, 1914, со тема пак од митското минато на Ирска, но збирката песни Одговорности објавена истата година означува драстичен раскин со митолошкото наследство и свртување кон суровата стварност на Ирска, со потресното задушување на Велигденското востание 1916 и погубување на неговите водачи меѓу кои бил и сопругот на Мод Гпн.
  • Во 1917 се венчал со Џорџија Хај-лис, кај која открил дарба за “автоматско пишување“ чие секојдневно дешифрирање му овозможило да изгради цел систем на толкување врски со минатото и историјата од што произлегла книгата Визија.
  • Езра Паун го запознаво со јапонската традиционална драма, по што следуваат пиесите На јастребивиот кладенец, 1916, и Едиствената љубомора на Емер, 1919.
  • Во 1919 ја објавува книгата Дивите лебеди кај Кул, со првите песни поврани со Визијата
  • Во 1921 е изведена пиесата Калварија, за распнувањето на Исус, со употреба на танец и маски по стилот на јапонските но-драми, а истата година му излегува и збирата песни Мајкл Робартс и танчерот.
  • Дарбата на Харун Ал-Рашид, наративна поема, 1923.
  • Ги објавуба песните од својот најзрел творечки период во Кулата, 1928. Истата година е изведена трагедијата Крал Едип на Софокле во негов превод, а потем и Едип на Колон, 1934.
  • Во 1931 година му е изведена драмата Воскресение, преработка на Калвирајата, но со многу поживотна структура и ефикасен развој.
  • Зборови за музика можеби, лирски песни, за лудата Џејн, 1931.
  • Следува збирката Кривулести скали и други песни, 1933.
  • Изведена му е најумешно напишаната драма Зборови на прозорскиот праг, 1934.
  • Во 1935 ја објавува книгатан Песни, Полната месечина во поход, а под ист наслов изведена му е и едната пиеса, преработка на Саломе од Оскар Вајлд.
  • Следуваат пиесите Јајцето на Херне, 1938, и Чистилиште, 1939.
  • Ги објавува последните песни, 1936-1939 и пиесите Смрта на Кухален, 1939.

Наводи[уреди]

  1. Превод на литературни дела од автори кои добиле Нобелова награда, НИД„Микена“, Битола, 2010