Индекс на човековиот развој

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Индексот на човековиот развој (ИЧР) е показател кој се пресметува преку нормализирани вредности на очекуваниот животен век, писменоста, образованието и БДП по глава на жител за населението во една земја. Тоа е стандарден начин за пресметување на човековиот развој во една земја, концепт кој според УНДП би требало да ги прошири опциите на луѓето и да им даде поголеми можности за образование, здравствена заштита, приходи, вработување, итн. Основен начин на употреба на ИЧР е да ги рангира земјите според тоа дали се развиени, во развој или неразвиени.

ИЧР бил развиен во 1990 од пакистанскиот економист Махбуб ул Хак и Ричард Џоли од универзитетот Јејл од САД, со помош на Густав Ранис и Мегнад Десаи. Од 1990 се употребува од Обединетите нации во нивниот годишен извешта за човеков развој.

ИЧР комбинира три фактори:

  • Очекуван животен век при раѓањето, како показател на здравјето и долговечноста на популацијата,
  • Знаење и образование, мерено преку писменоста на возрасните (како 2/3 од тежината) и вкупното запишување во примарно, секундарно и терцијарно образование (како 1/3 од тежината),
  • Животниот стандард, изразен преку природен логаритам од бруто домашниот производ (БДП) по глава на жител во УСД.

Вредноста на ИЧР може да се движи од 0 до 1. Вредности под 0,5 се смета дека претставуваат низок степен на развој на земјата. Сите земји со ИЧР под 0,5 се во Африка. ИЧР од 0,8 и повеќе се сметаат за развиени. Ова ги вклучува сите развиени земји од Северна Америка, Западна Европа, Источна Азија, како и некои земји во развој од Источна Европа. Седум земји, меѓу кои и Македонија, од 2007. година преминале во оваа група.

Во продолжение се дадени првите 30 земји во светот како што се рангираат според ИЧР во извештајот на ОН за 2007/2008:

  1.  Исланд 0,968 ()
  2.  Норвешка 0,968 ()
  3. Австралија Австралија 0,962 ()
  4.  Канада 0,961 ( 2)
  5.  Ирска 0,959 ( 1)
  6.  Шведска 0,956 ( 1)
  7.  Швајцарија 0,955 ( 2)
  8. Flag of Japan (bordered).svg Јапонија 0,953 ( 1)
  9.  Холандија 0,953 ( 1)
  10.  Франција 0,952 ( 6)
  1.  Финска 0,952 ()
  2. Flag of the United States.svg САД 0,951 ( 4)
  3.  Шпанија 0,949 ( 6)
  4.  Данска 0,949 ( 1)
  5.  Австрија 0,948 ( 1)
  6.  Белгија 0,946 ( 4)
  7.  Велика Британија 0,946 ( 1)
  8.  Луксембург 0,944 ( 6)
  9. Нов Зеланд Нов Зеланд 0,943 ( 1)
  10.  Италија 0,941 ( 3)
  1.  Хонгконг 0,937 ( 1)
  2.  Германија 0,935 ( 1)
  3. Израел Израел 0,932 ()
  4.  Грција 0,926 ()
  5. Сингапур Сингапур 0,922 ()
  6.  Јужна Кореја 0,921 ()
  7.  Словенија 0,917 ()
  8.  Кипар 0,903 ( 1)
  9.  Португалија 0,897 ( 1)
  10. Брунеи Брунеи 0,894 ( 4)

Поврзано[уреди]