Малта

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Република Малта
Repubblika ta' Malta
Знаме Грб
ХимнаЛ-Ину Малти
(„Малтешка химна“)

Местоположбата на  Малта  (темно зелена)– на Европскиот континент  (зелена и темно сива)– во Европската Унија  (зелена)  —  [Легенда]
Местоположбата на  Малта  (темно зелена)

– на Европскиот континент  (зелена и темно сива)
– во Европската Унија  (зелена)  —  [Легенда]

Главен град Валета (дефакто)
35°53′ СГШ 14°30′ ИГД / 
Службен јазик малтешки, англиски
Демоним Малтешани
Уредување парламентарна република
Независност
 -  од Обединетото Кралство 21 септември 1964 
 -  Прогласена република 13 декември 1974 
ЕУ пристапила 1 мај 2004
Површина
 -  Вкупна 316 км2 (200-та)
 -  Вода (%) 0,001
Население
 -  проценка за 2010 412.966[1] (171-ва)
 -  Попис 2007 410.290  
 -  Густина 1,306.8 жит/км2 (7-ма)
БДП (ПКМ) проценка за 2010
 -  Вкупен $9,931 милјарди[2] 
 -  По жител $23.662[2] 
БДП (номинален) проценка за 2010
 -  Вкупно $7,972 милјарди[2] 
 -  По жител $18.994[2] 
ИЧР (2010) 0,815[3] (многу висок) (33-та)
Валута Евро ()2 (EUR)
Часовен појас CET (UTC+1)
 -  (ЛСВ) CEST (UTC+2)
Се вози на лево
НДД .mt 3
Повик. бр. 356

Малта (малтешки: Malta) е мала и густо населена островска држава која ја сочинува архипелаг во средината на Средоземното Море. Трите најголеми и населени острови се: Малта, Гоцо и Комино, додека помалите како Филфа, Коминото и др. се ненаселени. Иако Малта геофизички е дел на Северна Африка (лежи на африканската континентална плоча, на југ од Сицилија, источно од Тунис и северно од Либија) ова земја геополитички се наоѓа во Јужна Европа. Малтешкиот е единствениот семитски јазик од афроазиската група на јазици кој се говори во една европска држава. Малта е членка на Комонвелтот, а од 1 мај 2004 г. членува и во Европската Унија. Како таква најмала по површина и број на население во таа организација.

Историја[уреди]

Географија и клима[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Географија на Малта.

Малта е мала и густо населена островска држава која ја сочинува архипелаг во средината на Средоземното Море. Климата во Малта е средоземномна. Малта е расположена на трите најголеми и населени острови се: Малта, Гоцо и Комино, додека помалите како Филфа, Коминото и др. се ненаселени. Островот се наоѓа на околу 90 километри јужно од Сицилија и на 250 километри од Северна Африка. Најголемиот остров Малта има 245,7 км², долг е 27 км а широк 14,5 км. Должината на неговата крајбрежна линија изнесува 137 километри. Брегот на островот е скалест. Малта нема езера ниту реки, но сепак 50% од нејзината почва е обработлива. Слатка вода на островот се добива со преработка на солената морска вода.

Политички систем[уреди]

Административна поделба[уреди]

Карта на општините во Малта

Малта е поделена на 68 општини, наречени „месни совети“ (kunsilli lokali). Општините се единствената административна единица во земјата. Шесте окрузи и трите региони служат само за статистички цели.

Економија[уреди]

Население, јазик и религија[уреди]

Култура во Малта[уреди]

Религија[уреди]

Христијанство[уреди]

Црквата во Малта е опишана во книгата на Апостолските дела,[4] според која таа била основана од страна на Свети Апостол Павле и Свети Публиј, како нејзин прв епископ. [5] Се верува дека Свети Павле престојувал на островот во 60 г., по што оттаму заминал за Рим. Денеска постојат неколку катакомби кои го потврдуваат ранохристијанскиот карактер на Малта. Според преданијата, римскиот управник на Малта, Публиј, во времето на Свети Павле, станал првиот епископ на Малта по неговото преобратување во христијанство.

Додека малтешките острови биле под власта на витешкиот ред Болничари (XV - крај на XVIII век), Големиот мајстор имал статус на управител на католичката црква, и уживал посебни односи со папата. Со текот на годините, моќта и власта на витешкиот ред се намалила, за на крај да заврши со доаѓањето на Наполеон Бонапарт на островот (1798), на патот кон неговиот поход на Египет.

Во 1814 година, Малта станала дел од Британската империја во согласност со Парискиот договор. Британското владеење траело вкупно 150 години, до 1964 г. кога Малта стекнала независност. Британска власт на островот ги донела првите протестантски односно англикански мисионери, но римокатолицизмот и понатаму останал доминантен како традиционална вероисповест во историјата на земјата.

Други религии[уреди]

Еврејското население на Малта била една од најголемите верски организации во средниот век во времето на Норманите. Во 1479 г, Малта и Сицилија потпаднале под власта на Арагон и, според указот издаден од страна на шпанските власти (1492), сите Евреи биле принудени да ја напуштат земјата. Неколку малтешки Евреи биле христијанизирани со цел да можат да останат.

Во земјата опстојуваат и други верски организации, како протестанти, Јеховини сведоци, баптисти, муслимани и тн.

Музика во Малта[уреди]

Спорт во Малта[уреди]

Поврзано[уреди]

Наводи[уреди]

  1. Табели, графикони и картиЕвростат, 2010 (англиски)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 „Малта“. ММФ. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=181&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=46&pr.y=10. конс. 21 април 2010.  (англиски)
  3. „Извештај за човековиот развој во 2010 г.“. ООН. 2010. http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf. конс. 5 ноември 2010.  (англиски)
  4. Дела 27:39-42 и Дела 28:1-11
  5. Кендал, Џејмс (1910). „Малта“. „Католичка енциклопедија, Том IX“. http://www.newadvent.org/cathen/09574a.htm. конс. 18 јуни 2006.  (англиски)

Надворешни врски[уреди]


Одредници од МАЛТА
Средоземно Море
( Италија)
 
Средоземно Море
Compasspoint-nw.png С Compasspoint-ne.png
З RoseVents.svg И
Compasspoint-sw.png Ј Compasspoint-se.png
Средоземно Море
Средоземно Море
(Тунис Тунис)