Малта

Република Малта
*Repubblika ta' Malta*
Република Малта Repubblika ta' Malta
Знаме	Грб
	Химна: „Л-Ину Малти“; („Малтешка химна“);
	Местоположбата на Малта (темно зелена) – на Европскиот континент (зелена и темно сива); – во Европската Унија (зелена) — [Легенда]
Главен град	Валета (дефакто); 35°53′ СГШ 14°30′ ИГД /
Службен јазик	малтешки, англиски
Демоним	Малтешани
Уредување	парламентарна република
Независност
ЕУ пристапила	1 мај 2004
Површина
Население
БДП (ПКМ)	проценка за 2010
БДП (номинален)	проценка за 2010
ИЧР (2010)	▲ 0,815 (многу висок) (33-та)
Валута	Евро (€)2 (EUR)
Часовен појас	CET (UTC+1)
Се вози на	лево
НИД	.mt 3
Повик. бр.	356

Малта (малтешки: Malta) е мала и густо населена островска држава која ја сочинува архипелаг во средината на Средоземното Море. Трите најголеми и населени острови се: Малта, Гоцо и Комино, додека помалите како Филфа, Коминото и др. се ненаселени. Иако Малта геофизички е дел на Северна Африка (лежи на африканската континентална плоча, на југ од Сицилија, источно од Тунис и северно од Либија) ова земја геополитички се наоѓа во Јужна Европа. Малтешкиот е единствениот семитски јазик од афроазиската група на јазици кој се говори во една европска држава. Малта е членка на Комонвелтот, а од 1 мај 2004 г. членува и во Европската Унија. Како таква најмала по површина и број на население во таа организација.

Содржина

1 Историја
2 Географија и клима
3 Политички систем
4 Административна поделба
5 Економија
6 Население, јазик и религија
7 Култура во Малта
- 7.1 Религија
  - 7.1.1 Христијанство
  - 7.1.2 Други религии
8 Музика во Малта
9 Спорт во Малта
10 Поврзано
11 Наводи
12 Надворешни врски

Историја [уреди]

околу 5200 п.н.е. - прво населување на островите.
околу 3600 п.н.е. - почеток на храмскиот период.
околу 2500 п.н.е. - крај на храмскиот период.
400 п.н.е. - земјата е под власта на Картагина.
218 п.н.е. - земјата е во состав на Римската империја.
870 - со Малта завладејуваат Маврите
1091 - грофот Рожер I воведува норманска власт.
1127 - христијанството се враќа во Малта.
1530 - за да го сочува Рим од муслманска инвазија, Карло V ја препушта Малта на витешкиот ред Болничари.
1531 - заземена од страна на Османлиската империја
1798 - Редот на болничарите му го препушта островот на Наполеон Бонапарт.
1799 - рускиот цар Павле I станува наследник на редот
1800 - Велика Британија го зазима островот.
1814 - Малта официјално станала дел од Британската империја.
1919 - нереди поради преголемата цена на лебот.
1934 - англискиот и малтешкиот јазик прогласени за службени јазици.
1939-1945 - Втора светска војна.
1940 - први воздушни напади над Малта.
1956 - референдум за иднината на Малта.
1958 - Велика Британија воспоставува полна контрола врз Малта по пропаднатите преговори.
1964 - независност на Малта.
1971 - Дом Минтоф е преизбран за премиер.
1974 - Малта станува република.
1979 - повлекување на британските сили.
2004 - Малта станува членка на ЕУ.

Географија и клима [уреди]

Главна статија: „Географија на Малта“.

Малта е мала и густо населена островска држава која ја сочинува архипелаг во средината на Средоземното Море. Климата во Малта е средоземномна. Малта е расположена на трите најголеми и населени острови се: Малта, Гоцо и Комино, додека помалите како Филфа, Коминото и др. се ненаселени. Островот се наоѓа на околу 90 километри јужно од Сицилија и на 250 километри од Северна Африка. Најголемиот остров Малта има 245,7 км², долг е 27 км а широк 14,5 км. Должината на неговата крајбрежна линија изнесува 137 километри. Брегот на островот е скалест. Малта нема езера ниту реки, но сепак 50% од нејзината почва е обработлива. Слатка вода на островот се добива со преработка на солената морска вода.

Политички систем [уреди]

Административна поделба [уреди]

Главна статија: „Административна поделба на Малта“.

Карта на општините во Малта

Малта е поделена на 68 општини, наречени „месни совети“ (kunsilli lokali). Општините се единствената административна единица во земјата. Шесте окрузи и трите региони служат само за статистички цели.

Економија [уреди]

Население, јазик и религија [уреди]

Култура во Малта [уреди]

Религија [уреди]

Христијанство [уреди]

Црквата во Малта е опишана во книгата на Апостолските дела,^[4] според која таа била основана од страна на Свети Апостол Павле и Свети Публиј, како нејзин прв епископ. ^[5] Се верува дека Свети Павле престојувал на островот во 60 г., по што оттаму заминал за Рим. Денеска постојат неколку катакомби кои го потврдуваат ранохристијанскиот карактер на Малта. Според преданијата, римскиот управник на Малта, Публиј, во времето на Свети Павле, станал првиот епископ на Малта по неговото преобратување во христијанство.

Додека малтешките острови биле под власта на витешкиот ред Болничари (XV - крај на XVIII век), Големиот мајстор имал статус на управител на католичката црква, и уживал посебни односи со папата. Со текот на годините, моќта и власта на витешкиот ред се намалила, за на крај да заврши со доаѓањето на Наполеон Бонапарт на островот (1798), на патот кон неговиот поход на Египет.

Во 1814 година, Малта станала дел од Британската империја во согласност со Парискиот договор. Британското владеење траело вкупно 150 години, до 1964 г. кога Малта стекнала независност. Британска власт на островот ги донела првите протестантски односно англикански мисионери, но римокатолицизмот и понатаму останал доминантен како традиционална вероисповест во историјата на земјата.

Други религии [уреди]

Еврејското население на Малта била една од најголемите верски организации во средниот век во времето на Норманите. Во 1479 г, Малта и Сицилија потпаднале под власта на Арагон и, според указот издаден од страна на шпанските власти (1492), сите Евреи биле принудени да ја напуштат земјата. Неколку малтешки Евреи биле христијанизирани со цел да можат да останат.

Во земјата опстојуваат и други верски организации, како протестанти, Јеховини сведоци, баптисти, муслимани и тн.