Евреи

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
СТАТИИ ПОВРЗАНИ СО
Star of David.svg        Lukhot Habrit.svg        Menora.svg
Јудаизам
Категорија
Движења
Ортодоксизам · Конзерватизам · Реформизам
Харедизам · Хасидизам · Современ Ортодоксизам
Реконструкционизам · Еврејска обнова
Рабинизам · Хуманистицизам · Караимизам · Самаританизам
Еврејска филозофија
Начела на верата · Кабала
Бог · Месија
Избраници · Холокауст
Етика · Мусаризам
Свети текстови
Тора · Танах · Талмуд · Мидраш · Тосефта
Рабинска литература · Кузари
Чумаш · Сидур · Пијут · Зохар
Право
Тур · Шулхан Арух · Мишна Берурах
Мишне Тора · Арух Хашулхан · Кашрут · Цниут
Цедака · Нида · Ноеви закони
Свети градови
Ерусалим · Сафед · Хеброн · Тиберијада
Свети места
Синагога · Бет мидраш · Микве · Сука
Хевра кадиша · Светиот Храм · Скинија
Важни личности
Аврам · Сара · Исак · Ребека
Јаков · Рахила · Леа · Мојсеј
Дебора · Соломон · Давид
Еврејска култура
Брит · Бар мицва и Бат мицва · Јешива · Брак
Нида · Пидјон Хабен · Смрт · Колел · Хедер
Религиски занимања
Рабин · Ребе · Посек
Хазан · Дајан · Рош јешива · Моел · Коен
Верски предмети
Талит · Тефилин · Кипа · Сефер Тора · Гартел
Цицит · Мезуза · Менора · Шофар · Кител
Четири врсти · Етрог · Лулав · Адас · Арава
Еврејски молитви и Обреди
Шема Јизраел · Амида · Алеину · Кол Нидре
Кадиш · Халел · Хавдала · Биркат амазон
Шехехејану · Таханун · Селихот
Јудаизмот и останатите религии
Христијанство · Ислам · Хиндуизам
Јудео-христијанизам · Аврамски религии
Јудео-паганизам · Религиски плурализам
Поврзани теми
Антисемитизам · Критики · Ционизам
Исус · Израел · Евреи
Протерување на Евреите во Европа во периодот од 1100 до 1600 г.

Зборот Евреин се користи за различни намени, но најчесто се однесува на следбеник на Еврејската религија, дете на Еврејска мајка, или некој со еврејско потекло кој е поврзан со Еврејската култура или народност.

Повеќето Евреи се сметаат себеси за народ, припадници на нација, која потекнува од античките Израелити и од оние кои ја прифатиле нивната религија на различни места и во различни времиња. Терминот Евреин настанал кога древното Израелско кралство било поделено на северно Кралство Израел и јужно Кралство Јудеја. Израелитите (кои подоцна ќе бидат уништени од Асирците) биле припадниците на северното кралство, додека Евреите (оние кои преживеале) биле припадниците на јужното кралство. Со текот на времето, зборот Евреин повеќе се однесувал на оние со Еврејска вера, одошто на оние кои буквално потекнуваат од Јудеја. Модерната употреба на зборот Евреин се однесува и на оние кои активно го практикуваат јудаизмот, и на оние Евреи, кои иако не го практикуваат јудаизмот како религија, сѐ уште се идентификуваат себеси како Евреи поради традицијата на нивните еврејски семејства, како и поради лична културна идентификација.

Историја на Евреите и нивното населување на Балканот[уреди | уреди извор]

Евреите се антички народ, создавачи на првата монотеистичка религија - јудаизмот. Нивната историска прататковина е Палестина. Историјата на Евреите, е позната од текстовите во Библијата, а кои се потврдуваат со археолошките наоди во сегашната држава Израел. Откако Римјаните го задушуваат еврејското востание во 66 година од н.е. и го уништуваат Соломоновиот храм, Евреите се раселуваат по целиот свет. Првите Евреи на Балканскиот Полустров се нарекуваат Ромањоти, затоа што дошле за времето на Римската Империја. Во Средниот век на Балканот пристигнуваат Ашкеназите - источноевропски Евреи, кои зборуваат германски јазик. Во 1492 на територијата на Отоманската Империја се населуваат Сефардите, протерани од Шпанија.

Евреите на Балканот живееле помирно во споредба со Евреите во другите делови на Европа се до средината на 20 век, кога на нив се врши нивно истребување од страна на нацистите (види Холокауст). Единствено Бугарија успева да го спаси своето еврејско население. Сепак, бугарските власти во окупираните подрачја (Македонија и Тракија) ќе учествуваат во депортацијата на Евреите во германските концентрациони логори. Депортацијата на македонските Евреи е извршена во Скопје, во март 1943 година.

Евреите ќе основаат своја држава - Израел дури после две илјади години - во 1948 година.