Швајцарија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Знаме Грб
Гесло(traditional)
"Unus pro omnibus, omnes pro uno" (јазик?)
„Еден за сите, сите за еден“
ХимнаШвајцарски псалм

Местоположбата на  Швајцарија  (зелено)in Europe  (темно сиво)  —  [Легенда]
Местоположбата на  Швајцарија  (зелено)

in Europe  (темно сиво)  —  [Легенда]

Главен град Нема (de jure)
Берн (de facto)[1]
46°57′ СГШ 7°27′ ИГД / 
Најголем град Цирих
Службени
јазици
[2]
Демоним Swiss
Уредување Federal directorial republic with elements of direct democracy
 -  Федерален Совет
 -  Federal Chancellor C. Casanova
Законодавство Federal Assembly
 -  Горен дом Council of States
 -  Долен дом National Council
Формирање
 -  Датум на основање c. 1300 
 -  de facto 22 септември 1499 
 -  de jure 24 октомври 1648 
 -  Restored 7 август 1815 
 -  Сојузна држава 12 септември 1848[3] 
Површина
 -  Вкупна 41.285 км2 (133rd)
 -  Вода (%) 4.2
Население
 -  проценка за 2012 8,014,000[4][5] (96th)
 -  Попис 2011 7,954,700 
 -  Густина 188 жит/км2 (65th)
БДП (ПКМ) проценка за 2014
 -  Вкупен $385.333 billion[6] (36th)
 -  По жител $47,863[6] (7th)
БДП (номинален) проценка за 2014
 -  Вкупно $693.532 billion[6] (20th)
 -  По жител $86,145[6] (4th)
Џини (2011) 29.7 
ИЧР (2013) 0.913 (9th)
Валута Швајцарски франк (CHF)
Часовен појас CET (UTC+1)
 -  (ЛСВ) CEST (UTC+2)
Се вози на десно
НДД .ch
Повик. бр. +41
Светец-заштитник St Nicholas of Flüe

Швајцарската Конфедерација или Швајцарија е европска земја без излез на море. Таа граничи со Германија на север, Франција на запад, Италија на југ, и Австрија и Лихтенштајн на исток. Швајцарија има вековна традиција на политичка и воена неутралност, но исто така и на меѓународна соработка. Таа е седиште на голем број на меѓународни организации.

Confoederatio Helvetica (CH), латинската верзија на официјалното име, избегнува употреба на било кој од четирите официјални јазици.

Етимологија на име[уреди]

Историја[уреди]

Стара Швајцарска Конфедерација[уреди]

Швајцарија која е позната и како Хелветска конфедерација претставува еден од најдобрите примери за развојот на федeралните односи на територијата на Европа. Швајцарија во 1291 година била поделена на три подрачја: Швиц, Ури и Унтервалд. Овие кантони биле формално дел од Германското царство уште од 1339 година, по битката кај Лаупен. Договорот кој бил постигнат е познат како Bundesbrief, којво превод значи федерација. Од тогаш, овој сојуз се нарекува и Голем сојуз.

Овој сојуз во текот на 14 век имал огромни успеси, добивајчи независност од Хабсбуршката династија и Германското царство. По победата над германскиот цар Максимилијан II во 1499 година, сојузот уживал во потполна независност, и главно се засновал на принципот на неутралноста. Веќе во почетокот на 16 век, сојузот се состоил од 13 кантони.

Наполеонова ера[уреди]

Како таков систем на уредување, Швајцарија постоела сè до започнувањето на ерата на Наполеон Бонапарт. За време на Реформацијата, Швајцарија го избегнала внатрешното разделување и немири, настани кои биле зафатени соседните европски држави. По падот на Наполеон во 1798 година, Швајцарија го добила својот прв Устав. Конфедералното уредување било укинато, а државата станала унитарна. Кантоните станале обични административни единици.

Во 1802 година, Уставот бил променет со нов, кој го ублажил унитарниот режим на власта. Во самата држава владееле недоразбирања помеѓу унитаристите и федералците. Наполеон се обидел да донесе т.н. посреднички акт кој го содржи федералното уредување со некои онфедерални елементи кои предвидувале поголеми права и власт на кантоните. Но, системот не се покажал ни во пракса, туку во 1815 година, во Виенскиот конгрес, Швајцарија била разделена на 22 кантони со конфедерално уредување.

Федерална држава[уреди]

Приоѓањето на Швајцарија од конфедерација во федерација било проследено со граганската војна и промената на Уставот. Во 1847 година, католичките кантони формирале свој сопствен сојуз со намера да се одвојат од протестантските кантони, Така започнала и граѓанскатса војна која траела краток период со мал број на жртви, околу 100. Така, во 1848 година бил донесен нов Устав според кој било забрането било какво делење односно формирање на сојузите.

Географија и клима[уреди]

Швајцарија е земја која се наоѓа во Централна Европа. Земјата граничи со со Германија на север, Франција на запад, Италија на југ, и Австрија и Лихтенштајн на исток. Швајцарија е земја која нема излез на море. Климата е умерено-континентална, на планините планинска, претежно алпска. Околу 30% од нејзината територија е покриеа со планини. Во умерените реони околу Алпи, температурите се многу ниски поради висините. На поголемите висини на планините, снегот останува преку целото лето. На падините се создаваат микроклиматски услови, а по долините дуваат ветрови. Летата во Швајцарија се топли и влажни со повремени дождови, а наспроти тоа зимите се студени со големи врнежи од снег.

Швајцарија

Политички систем[уреди]

Административна поделба[уреди]

Економија[уреди]

Население, јазик и религија[уреди]

Население -Германци 63,7 % -Французи 20,4 % -Италјанци 6 % -Има и помал број на Македонци,Босанци,Срби и други народи.

Култура во Швајцарија[уреди]

Религија[уреди]

Христијанството е доминантна религија во Швајцарија, поделено помеѓу Римокатоличката црква (46% од населението спред податоци од 2008) и Швајцарската реформска црква (40%). Имиграција го донел исламот во изминатиот век, и денеска бројот на муслиманитер е околу 4.26%. Истот се однесува и за православието, чијшто процент е околу 1.8%[7]. Други помали религиозни зеадници се различни протестантски вероисповеди (во висина од 1,94%), Нова Апостолска Црква (0,45%), Хиндуизам (0,38%), Будизам (0,29%), Јудаизам (0,25%), Јеховините сведоци (0,23%) и Старокатоличка црква (0,18%). 11,11% од Швајцарија се атеисти според податоци од 2000 година, други 4,33% одбиле да дадат изјава.

Музика во Швајцарија[уреди]

Спорт во Швајцарија[уреди]

Наводи[уреди]

  1. Holenstein, André (2012) (на German) (PDF). „Die Hauptstadt existiert nicht“. UniPress. Berne: University of Berne. ст. 16–19. http://www.kommunikation.unibe.ch/unibe/rektorat/kommunikation/content/e80/e1425/e4697/e86561/e87570/linkliste87574/bundesstadt_bern.pdf. конс. 27 март 2014. „Als 1848 ein politisch-administratives Zentrum für den neuen Bundesstaat zu bestimmen war, verzichteten die Verfassungsväter darauf, eine Hauptstadt der Schweiz zu bezeichnen und formulierten stattdessen in Artikel 108: «Alles, was sich auf den Sitz der Bundesbehörden bezieht, ist Gegenstand der Bundesgesetzgebung.» Die Bundesstadt ist also nicht mehr und nicht weniger als der Sitz der Bundesbehörden.“. 
  2. Federal Constitution, article 4, "National languages" : National languages are German, French, Italian and Romansh; Federal Constitution, article 70, "Languages", paragraph 1: The official languages of the Confederation are German, French and Italian. Romansh shall be an official language for communicating with persons of Romansh language.
  3. A solemn declaration of the Tagsatzung declared the Federal Constitution adopted on 12 September 1848. A resolution of the Tagsatzung of 14 September 1848 specified that the powers of the institutions provided for by the 1815 Federal Treaty would expire at the time of the constitution of the Federal Council, which took place on 16 November 1848.
  4. „Recent monthly and quarterly figures: provisional data“. „Population and Households Statistics (STATPOP)“. Swiss Federal Statistical Office, Neuchâtel. http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/01/02/blank/key/bevoelkerungsstand/01.html. конс. 16 јуни 2013. 
  5. „Press Release: Estimates of Switzerland's population in 2012 – Switzerland has 8 million inhabitants“. Swiss Federal Statistical Office, Neuchâtel. 2012. http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/themen/01/22/press.html?pressID=8180. конс. 8 септември 2012. 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 „Switzerland“. International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=15&pr.y=12&sy=2014&ey=2014&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=146&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=. конс. 26 април 2014. 
  7. CIA World Factbook section on Switzerland

Надворешни врски[уреди]

Видете исто така[уреди]