Охрид

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Flag of Macedonia.svg Охрид Flag of Macedonia.svg
Поглед на стариот дел од градот
Поглед на стариот дел од градот
Знаме на  Охрид
Грб на  Охрид
Mестоположба
Mестоположбата на  Охрид
Охрид на картата на Македонија

Часовен појас : CET/CEST (UTC+1/2)

Општи податоци
Име: Flag of Macedonia.svg Охрид Flag of Macedonia.svg
Поштенски бр.: 6000
Повикувачки бр.: (+389) 046
Автомобилска ознака: OH
Портал: ohrid.gov.mk
Историја
Управа
Држава: Flag of Macedonia.svg Македонија
Регион: Logo of Southwestern Region, Macedonia.svg Југозападен регион
Општина: Грб на општина Охрид.jpg Општина Охрид
Градоначалник: Никола Бакрачески
Географија
Надм. височ.: 695-740 м
Население
Население: 42.033
Образование:


Охрид — град во југозападниот дел на Македонија со 42.033 жители. По него Охридското Езеро го носи своето име. Охрид и Охридското Езеро се едни од главните туристички места во Македонија.

Поради големиот број на цркви и манастири, градот е познат како Балкански и Европски Ерусалим.[1] Охрид е познат и како „град на светлината“ што претставува буквален превод на неговото старо име, Лихнид.

Потекло на името[уреди]

Според една легенда, која ја запишале Браќата Миладиновци, кога се правела Охридската крепост, царот Јустинијан се качил на ридовите на кои лежи градот и гледајќи ја прекрасната околина извикал „ох рид“, т.е. каков убав рид и оттогаш останало градот да се вика Охрид.[2]

Историја[уреди]

Античка историја[уреди]

Поглед од античкиот театар во Охрид

Современиот Охрид е наследник на античкиот Лихнид. Според податоците, градот прв пат се споменува 2.400 години пред новата ера. Лихнид се наоѓал на патот Виа Егнација, наjстарата и наjзначаjната римска сообраќаjница на Балканот. Бригијците и Енхелеjците го сочинуваат наjстарото население кое може според името да се идентификува во пошироката област на Охридското Езеро. Бригиjците се исто што и Фригиjците. По Третата македонска воjна против кралот Персеј, Лихнид станува главна римска база во северните области на Македониjа. Тоа е времето кога за него наjмногу се слуша. Последната вест за Лихнид е веста за неговото разурнување. Во еден земјотрес, коj според историските извори се случил на 29 и 30 мај 526 година, настрадале повеќе десетици илjади лица во Лихнид. Потоа градот повеќе не се споменува во историските извори.

Средновековна историја[уреди]

Охридската област во краjот на VI век била изложена на масовна словенска колонизациjа. Охридската област до 30-тите години на VII век била целосно колонизирана од словенското племе Берзити. Лихнид оттогаш го добил името Охрид.

Природно и културно богатство на Охридскиот регион*
Светско наследство на УНЕСКО

Самуилова крепост, Охрид, Македония.jpg
Држава Flag of Macedonia.svg Република Македонија
Тип Мешан
Критериуми i, iii, iv, vii
Навод 99
Регион** Европа и Северна Америка
Записно минато
Запис 1979  (3то заседание)
Продолжетоци 1980
* Име според официјален запис на списокот.
** Регион според класификацијата на УНЕСКО.

Охридскиот краj уште во втората половина на VIII век станал привлечно подрачjе за бугарската држава. За време на бугарскиот цар Борис I Михаил македонските територии во воено-административен поглед биле опфатени во неколку „комитати“. Охрид бил во комитатот што ги опфаќал Охридско-деволските краишта. Во 886 година Климент, по краткото задржување во бугарскиот двор, бил испратен во Македониjа со важна државна мисиjа. Тоj бил испратен во областа наречена Кутмичевица како учител. Областа jа опфаќала Југозападна Македонија и Јужна Албанија, со главните градови Охрид и Девол.

Самоиловата тврдина

Како учител и епископ Климент заедно со Наум ги поставиле основите на т.н. Охридска глаголска книжевна школа. Благодареjќи на деjноста на Климент и Наум, градот Охрид, во втората половина на IX век израснал во еден од наjразвиените и наjпознатите средновековни словенски културни центри.

Во време на царот Самуил, Охрид станал религиозен центар и главен град на царството. Неговите тврдини и ден денес стојат високо над самиот град. Есента 1015 година византискиот император Василиј II успеал да го заземе Охрид, но тврдината останала и понатаму под власта на царот Јован Владислав, наследникот на Гаврило Радомир, син на цар Самуил.

Императорот Василиj II Бугароубиец дозволил Охрид и понатаму да остане седиште на Охридската архиепископиjа.

Во 1202 година Охридскиот краj заедно со другите југозападни македонски области биле вклучени во рамките на Солунското латинско кралство. Во 1334 година српскиот крал Душан презел градовите Охрид, Прилеп и Струмица. Во 1378 година, била доградена црквата Света Богородица Перивлепта (Свети Климент) во Охрид.

Охрид не само што бил најважниот град во регионот, туку бил и најважниот образовен центар и извор на писменоста на сите словенски народи. Во Охрид се наоѓа најстариот универзитет во Европа (IX век), додека во местото Плаошник близу градот се наоѓа реставрираната црква Св. Климент чии наоди укажуваат на фактот дека пак таму имало универзитет од XIII век.

Османлиско ропство[уреди]

Панорама на Охрид од почетокот на XX век

Кон самиот краj на XIV век турскиот султан Бајазит I успеал речиси насекаде во Македониjа да ја наложи своjата власт.

Во 1767 година била укината Охридската архиепископија.

Автохромна фотографија на улица во Охрид во 1913 година

Основањето на првиот комитет на ТМОРО во Охрид се случило во август 1894 година. Пролетта 1901 година се пристапило кон создавање на чета со враќањето на неколкумина печалбари. За време на Илинденското востание во Охридско се воделе непрекинати борби во текот на целиот месец август, 1903 година. Во време на востанието во Охридско имало 31 борба. Четите од Илинденското востание својата борба ја продолжиле и во текот на Младотурската револуција во 1908 година.

Современа историја[уреди]

Деца од Охрид пловат со дрвени корита за перење во Охридското Езеро, 1916 година

Охридската околија за време на Првата балканска војна била поделена од страна на Србија и Бугарија на два дела: еден кој припаднал под српска власт и друг чиј статус требало да се решава по крајот на војната. Српската војска во Охрид влегла на 22 ноември 1912 година. Во војната се вклучиле и голем број охриѓани со надеж дека Македонија ќе биде ослободена.

Поради незадоволсвото од потпишувањето на Букурешкиот мировен договор и поделбата на Македонија, во септември 1913 година во Западна Македонија (Дебар, Охрид, Струга) е кренато востание, познато како Охридско востание. На 12 септември четите на Петар Чаулев и Павле Христов влегле во Охрид. Српската војска и администрација била протерана од Охрид, било свикано собрание и била формирана привремена управа, во која влегле: Лев Огненов, Иван Групчев, Павел Христов, Лев Кацков, Петар Филев и други истакнати граѓани. На 19 септември селата во Охридско биле освоени и опожарени од страна на српските чети, а четите на ВМРО се повлекле на запад кон Голо Брдо.

За време на Првата светска војна, Охрид и Охридско потпаднале под бугарска власт. За време на оваа окупација извршени се бројни ограбувања и однесени се предмети, книги и друго материјално богатство што се векови сведочело за достигнувањата на Охридската архиепископија. По пробивот на Македонскиот фронт во септември 1918 година, силите на Антантата ги поразиле бугарската и германската војска, така што тие ја напуштиле Македонија.

Охрид за време на Втората светска војна се наоѓал под бугарска окупација. Партизанските единици го ослободиле градот на 15 октомври 1944 година, но за кратко време, бидејќи под притисок на германските сили тие се повлекле. По борбите меѓу партизаните и германските сили ноќта меѓу 7 и 8 ноември градот е ослободен.[3]

Во 1958 година во црквата „Света Софија“ бил одржан Вториот македонско црковно-народен собор на кој била донесена одлука за возобновување на Охридската архиепископија и истата да го носи името Македонска православна црква. На Третиот македонски црковно-народен собор, кој исто така се одржал во црквата „Света Софија“ во 1967 година била донесена одлука за прогласување автокефалност на Македонската православна црква.

Географија[уреди]

Старата рибарска населба Канео пред невреме

Градот Охрид се наоѓа во југозападниот дел на Македонија, во Охридско-струшкото Поле. Градот е сместен во подножјето на планината Галичица, на надморска височина од 695 m, додека стариот дел од градот се наоѓа на повисока надморска височина до 740 m.

Охридски маала[уреди]

Маала во Охрид се: Варош, Канео, Месокастро, Кошишта, Воска, Лабино.

Население[уреди]

Oхрид, градот на светлината, навечер

Според последниот попис од 2002 година, во градот Охрид живеат 42.033 жители[4] , од кои:

Религија[уреди]

Во минатото во Охрид имало 365 цркви, и затоа се нарекува „Европскиот Ерусалим“[5]. На територија на општина Охрид постојат повеќе од 100 православни цркви од кои 60 активни, 10 исламски верски објекти - џамии и една католичка црква. Во Охрид се наоѓа седиштето на Дебарско – кичевската епархија на МПЦ.

Св. Софија Св. Јован - Канео Св. Климент и Пантелејмон Пресвета Богородица Перивлепта Св. Димитриј Мироточив Света Богородица Каменско
Iglesia de Santa Sofía, Ohrid, Macedonia, 2014-04-17, DD 11.JPG Ohrid - Church of St. John of Kanevo.JPG Ohrid - Church of St. Kliment & St. Panteleymo (by Pudelek).JPG Holy-Mother-of-God-Perivleptos-Ohrid.jpg Sv Dimitrija Mirotočivi Ohrid 01.JPG Ohrid Day kamensko.jpg
Св. Богородица Челница Мал Св. Климент Св. Никола Св. Константин и Елена Св. Георгиј Св. Никола Геракомија
Св. Богородица Челница 02.JPG Mal Sv. Kliment 04.JPG Crkva Sv.Nikola-Ohrid.jpg Crkva Sv. Car Konstantin i Carica Elena, Ohrid, Macedonia.JPG Sv.Gjorgjia-Ohrid.jpg Sv. Nikola Gerakomija 03.jpg

Згради и музеи[уреди]

Ѓомлезе, познат специјалитет во Охридско

Турскиот патописец Евлија Челебија го посетил Охрид во XIV век и забележал дека градот има 365 цркви, по една за секој ден од годината.

Цркви и манастири[уреди]

Тврдини, археолошки наоѓалишта, спомен-куќи и музеи[уреди]

Икона од црквата Св. Климент во Охрид

Археолошки остатоци[уреди]

Годишни настани[уреди]

Спорт[уреди]

Охридската плажа - „Метропол“

Спортски клубови[уреди]

  • Веслачки клуб „ЈУГ"
  • Кајак-кану клуб „Стрмец"
  • Кајак клуб „Рибар"
  • Кајак клуб „Пештани"
  • Едриличарски клуб „Бофор"
  • Спортско - риболовен клуб „Св. Апостол Петар"
  • Пливачки - ватерполо клуб „Охридски бранови"
  • Машки ракометен клуб „Охрид"
  • Женски ракометен клуб „Мобидик Охрид"
  • Фудбалски клуб „Охрид"
  • Фудбалски клуб „Воска 2002"
  • Фудбалски клуб „Лескоец"
  • Фудбалски клуб „Рудар"
  • Фудбалски клуб „Борец’
  • Женски кошаркарски клуб „Профитнес"
  • Машки кошаркарски клуб „Лихнидос"
  • Атлетски клуб „Охрид"
  • Боксерски клуб „Охрид"
  • Тениски клуб „Охрид"
  • Стрелачки клуб „Охрид“

Спортски манифестации[уреди]

  • Интернационален охридски пливачки маратон – дел од Светскиот пливачки куп; Патека “Климе Савин” Св. Наум – Охрид.
  • Мал охридски пливачки маратон; патека Горица – Охрид.
  • Меѓународна едриличарска илинденска регата.
  • Илинденска веслачка регата

Инфраструктура[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Охридски аеродром.
Охридскиот аеродром

Аеродромот Охрид се наоѓа на 9 км од градот, на магистралниот пат Струга - Кичево - Скопје. Должината на полетно - слетната патека е 2.550 м, а ширината 45 м. Капацитетот на Аеродромот е 300 патници на час. Вкупниот аеродромски комплекс e со површина од 640.850 м, од кои 155.000 м за полетно - слетната патека, спојниците, пристанишната платформа и сервисните патеки. Врз основа на вака поставениот критериум се дефинира опслужното подрачје на Охридскиот аеродром за покриеност и на општините: Ресен, Струга, Охрид, Битола, Прилеп, Кичево, Дебар, Македонски Брод и Демир Хисар како општини со ограничени можности за просторна покриеност. Од статистичките податоци за физичкиот обем на сообраќајот во периодот 1997 - 2003, се добива податок дека се искористува приближно 40% од расположливите сообраќајни капацитети на Аеродромот во текот на една година.

Во Охрид има една Автобуска станица каде што се одвива локалниот, меѓуопштинскиот и меѓународниот превоз на патници. Во 2002 се превезени скоро 2 милиона патници.

Низ територијата на Охрид поминуваат магистралниот пат М5 Охрид-Битола-Скопје со должина од 235 км и регионалните патишта Р501, Охрид-Св. Наум, 29 км. и Р420, Охрид-Струга, 14 км.

Градот Охрид располага со паркиралишта од затворен и отворен тип. Ги има 6 со затворен тип и поголем број од отворен тип. На територија на Охрид во функција е граничниот премин “Св. Наум” – на државната граница со Република Албанија.

Охрид има издадена лиценца на околу 260 такси -возила и 91 комби-возило и минибуси преку кои се одвива локалниот и меѓуопштинскиот превоз на патници.

Постојат и две царински и шпедитерски терминали и тоа: Царински и шпедитерски терминал - Охрид и Царински и шпедитерски терминал - Аеродром Охрид.

Образование[уреди]

Општинско Средно Учичиште „Св. Климент Охридски“

Во Охрид функционираат следниве средни училишта:

  • Општинско Средно Учичиште „Св. Климент Охридски“
  • Општински Електро-машински Училишен Центар „Св. Наум Охридски“
  • Општински Електро-машински Училишен Центар „Св. Наум Охридски“
  • Општинско Угостителско-туристичко Училиште „Ванчо Питошески“

Од високото образование, во Охрид функционира државниот Универзитет за информатички науки и технологии "Св. Апостол Павле", како и Факултетот за туризам и угостителство при Универзитетот Св. Климент Охридски.

Места во охридската област[уреди]

Охрид во зима

Родени во Охрид[уреди]

Збратимени градови[уреди]

Градот Охрид е збратимен со градовите:[6]

Следниве градови имаат потпишано протокол за соработка со Охрид:[6]

Галерија[уреди]

Наводи[уреди]

  1. Весник Дневник - Интервју со амбасадорот на Израел во Македонија
  2. Миладиновци (1962). „Зборник“. Кочо Рацин. стр. 480. 
  3. „Охрид низ историјата. Охрид за време на Втората светска војна“. www.ohrid.org.mk. http://www.ohrid.org.mk/mk/istorija/ww2.htm. 
  4. „Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година)“. Државен завод за статистика. http://makstat.stat.gov.mk/pxweb2007bazi/Dialog/varval.asp?ma=Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk&ti=%CD%E0%F1%E5%EB%E5%ED%E8%E5+%ED%E0+%D0%E5%EF%F3%E1%EB%E8%EA%E0+%CC%E0%EA%E5%E4%EE%ED%E8%BC%E0+%F1%EF%EE%F0%E5%E4+%E8%E7%BC%E0%F1%ED%F3%E2%E0%9C%E5%F2%EE+%E7%E0+%E5%F2%ED%E8%F7%EA%E0%F2%E0+%EF%F0%E8%EF%E0%E4%ED%EE%F1%F2%2C+%EF%EE++%ED%E0%F1%E5%EB%E5%ED%E8+%EC%E5%F1%F2%E0%2C+%F1%EF%EE%F0%E5%E4+%EF%EE%EF%E8%F1%E8%F2%E5+%ED%E0+%ED%E0%F1%E5%EB%E5%ED%E8%E5+1948%2C+1953%2C+1961%2C+1971%2C+1981%2C+1991%2C+1994+%E8+2002++%E3%EE%E4%E8%ED%E0+%28%F1%EE%E3%EB%E0%F1%ED%EE+%F2%E5%F0%E8%F2%EE%F0%E8%BC%E0%EB%ED%E0%F2%E0+%EE%F0%E3%E0%ED%E8%E7%E0%F6%E8%BC%E0+%EE%E4+1996+%E3%EE%E4%E8%ED%E0%29&path=../Database/%CF%EE%EF%E8%F1%E8/%CF%EE%EF%E8%F1%E8%20%ED%E0%20%ED%E0%F1%E5%EB%E5%ED%E8%E5%201948%20-%202002/&lang=18. 
  5. Огледалото на македонскиот дух, 2004, ISBN-10: 9989730385, стр 72: "... и Македонија во катедралната црква Св. Софија во македонскиот Ерусалим - Охрид. 72 ..."
  6. 6,0 6,1 „Пријателски и збратимени градови“. Општина Охрид. http://www.ohrid.gov.mk/index.asp?novostiID=60. 

Надворешни врски[уреди]

Координати: Erioll world.svg 41°07′01.31″N, 20°48′06.14″E