Мексико

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Обединети Мексикански Држави
Estados Unidos Mexicanos [1][2]
(es)
Знаме
Национален печат:
Печат на Обединетите Мексикански Држави
Главен град
(и најголем)
Мексико Сити
19°03′ СГШ 99°22′ ЗГД / 
Службен јазик шпански [3][4]
Признаени регионални јазици 62 Локални америдијански јазици[5]
Демоним Мексиканец/Мексиканка
Уредување Федерална претседателска
конституционална република[6]
 -  Претседател Енрике Пења Нјето
 -  Секретар за внатрешни работи Мигел Анхел Осорио Чонг
 -  Претседател на Врховниот суд Хуан Силва Меза
Законодавство Конгрес
 -  Горен дом Сенат
 -  Долен дом Комора на делегати
Независност од Шпанија 
 -  објавена на 16. 09.1810 год. 
 -  признаена на 27. 09. 1821 год. 
Површина
 -  Вкупна 1.972.550 км2 (15-то место по големина на површината којашто ја зафаќа)
 -  Вода (%) 2.5
Население
 -  Попис 2010 112,322,757[7] (11-то место по бројот на населението во светот)
 -  Густина 57 жит/км2 (142-та држава по густина на население во светот)
БДП (ПКМ) проценка за 2011
 -  Вкупен $1.629 милијарди[8] (11-то место по бројот на БДП)
 -  По жител $15,113[9] (58-та)
БДП (номинален) проценка за 2011
 -  Вкупно $1.041 милијарди[8] (13-та)
 -  По жител $9,489[8] (58-то место)
Џини (2008) 51.6[10] (висок
ИЧР (2010) 0.750[11] (висок) (56-то место)
Валута Пезос (MXN)
Часовен појас Официјални мексикански временски зони (UTC-8 до −6)
 -  (ЛСВ) варира (UTC-7 до −5)
Се вози на десна страна
НДД .mx
Повик. бр. +52

Мексико или официјално Обединети Мексикански Држави[12] (шпански: ), е федеративна уставна република во Северна Америка. На север се граничи со САД; на југ и на запад излегува на Тихиот Океан, на југоистокот се граничи со Гватемала, Белизе и Карипското Море, а на истокот излегува на Мексиканскиот Залив[13]. Мексико се простира на површина од 2 милиони километри квадратни ( повеќе од 760.000 милји[2] ) со што е петта држава по големина во Америка според вкупната површина и 14-тата најголема независна нација во светот. Со популација од 111 милиони граѓани го зазема 11-тото место според густината на населението во светот[2] а тоа ја прави и најпопуларна Хиспанофонска држава. Мексико е федерација составена од 31 држава и еден Федерален округ, главниот град Мексико Сити.

Во Предколумбиска Мезоамерика (територијата на којашто денес се простира Мексиско) многу од тамошните култури прераснале во напредни цивилизации како што биле: Олмеците, Толтеците, Теотиваканите, Запотеците, Маите и Ацтеките пред нивниот контакт со Европејците. Во 1521 година, Шпанија ја освоила и ја колонизирала територијата во Теночтитлан, којашто била сметана за Вицекралство Нова Шпанија. Подоцна, истата територија била преименувана во Мексико веднаш по признавањето на независноста во 1821 година. Периодот по прогласувањето на независноста бил окарактеризиран со економска нестабилност, Мексиканско-Американската Војна, Обединетите Држави отстапиле дел од територијата на Мексико, потоа со, Граѓанската војна, со две кралства и една домашна диктатура. Домашната диктатура кулминирала со Мексиканската Револуција во 1910 година, а потоа и со продолжување на Уставот од 1917 година и откривање на тогашниот политички систем во државата. На изборите во 2000 година за првпат претседателството од Институционално-револуционерната партија го освои опозициската партија.

Мексико е еден од најголемите економски и регионални сили[14][15], од 1994 година е првата членка од Латинска Америка во Организацијата за економска соработка и развој(ОЕСР), и полека но сигурно го покачува приходот во државата [16]. Мексико се смета за една од новите индустријализирани држави[17][18][19][20] со големи потенцијали[21]. Го зазема тринаесетото место според најголемиот номинален БДП и единаесетото место според најголемиот паритет на куповна моќ. Економијата е цврсто поврзана со партнерите на Северноамериканската зона на слободна трговија (НАФТА), а особено со Обединетите Нации[22][23]. Мексико се рангира на петтото место во светот и на првото место во Америка во Списокот на светско културно и природно наследство на УНЕСКО со 31 локација[24][25][26] , а во 2007 година беше на 10-тото место според листата на најпосетени држави со 21,4 милиони меѓународни посети[27].

Етимологија[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Името на Мексико.
Слика од Мексико-Теночтитлан од Кодекс Мендоза

Кога Нова Шпанија извојувала независност од Шпанија било одлучено новата држава да биде именувана по нејзиниот главен град Мексико Сити, којшто бил основан во 1524 година на местото на Мексико-Теночтитлан, некогашниот главен град на Ацтеките. Името потекнува од јазикот нахуати, меѓутоа неговото значење не е познато.

Ацтеките го користеле терминот Анахуак за да ја означат територијата којшто им припаѓала; се мисли на царството како целина, вклучувајќи ги и луѓето од племињата. Како таков, овој термин бил предложен за име на новата држава пред прогласувањето на неговата независност, како на пример во, Конгресот на Анахуанците, другото име за Конгресот на Чилипачинго[28].

Всушност Мексико бил нахуатски термин за средишниот дел од територијата на Царството на Ацтеките. Имено, терминот се однесувал на Мексиканската Долина, мексиканците и соседните територии коишто по прогласувањето на независноста од Нова Шпанија станале Мексиканска држава. Се смета дека овој термин е топоним за долината којашто настанала од примарниот етноним за Ацтечката тројна алијанса, или пак обратно. Исто така постои мислење дека името потекнува од Mextli, тајното име на богот на војната и патронот на Ацтеките, Huitzilopochtli, со што значењето на името Мексико е следното ’Место на коешто живеат Мекстлите’[29].

Постои хипитеза која ни укажува на тоа дека зборот Мексико потекнува од зборот ‘mētzli’ (месечина), xictli (‘папок’,’центар’ и ‘син’), и суфиксот –co(место), со што го добиваме следното значење’Место во центарот на месечината’ или ‘Место во центарот на езерото Месечина’ (се мисли на езерото Текскоко[30]). Систем на меѓусебно поврзани езера, во коишто Текскоко бил во центарот и имал форма на зајак( Ацтеките сметале дека месечината е во форма на зајак. Теночтитлан се наоѓал во центарот(или папокот) на езерото(или зајакот/месечината)[30]. Сепак постојат и многу други хипотези според кои името потекнува од Mectli, божицата на магијата.

Името на градот-држава бил транслитериран на шпанскиот јазик како México со фонетската вредност на X на средновековен шпански јазик, т.т. со безвучен посталвеоларен фрикатив/∫/. Тој звучи исто како и звучниот посталвеоларен фрикатив/z/, претставен со j, создаден со безвучниот веларен фрикатив/x/ во текот на шеснаесетиот век. Ова довело до употреба на варијантата Méjico во многу публикации на шпански јазик, најповеќе во Шпанија, додека пак во Мексико и во другите шпански подрачја Мексико го спелувале со X (México).Во последните неколку години Шпанската Кралска Академија, којашто го регулира шпанскиот јазик, утврди дека и двете варијанти се прифатливи во шпанскиот јазик, но сепак повеќе се препорачува употребата на México[31]. Повеќето публикации во шпанските подрачја се прпдржуваат на новата норма, иако во одредени случаи се користи алтернативната варијанта со ј (Méjico)[32]. Во англискиот јазик буквата x во México претставува консонантска група/ks/.

Официјалното име на државата се менувало заедно со формата на нивната Влада. Во периодот од 1821- 1823 година и 1863-1867 година државата била позната како Мексиканска Империја (Imperio Mexicano). Сите три федерални конституции(1824, 1857 и 1917 година и сегашната конституција) го употребувале името Обединети Мексикански Држави[33] (Estados Unidos Mexicanos)[34]. Терминот Република Мексико бил употребуван во Уставното право во 1836 година[35].

Историја[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Историја на Мексико.
Археолошки места во Chichén-Itzá, едно од Новите седум светски чуда

Древни култури[уреди]

Најраните човечки остатоци во Мексико се делoви од камени алатки пронајдени околу логорските огништа во Мексиканската Долина и радиокарбон кој датира од пред 21.000 година п.н.е[36]. Пред околу 9.000 години, древните локалци почнале да садат житни култури и ја започнале ‘земјоделската револуција’. Со текот на годините се развиле многу културнобогати цивилизации. Помеѓу 1.800 и 300 години п.н.е., многу од Предколумбиските Мезоамерикански цивилизации како што се: Олмеците, Теотиваканите, Маите, Запотеците, Толтеците и Ацтеките, ја развиле својата култура околу 4.000 години пред нивниот прв контакт со Европејците.

На овие цивилизации им се препишуваат многу откритија како што се: архитектурата ( храмови во форма на пирамида), математика, астрономија, медицина и теологија. Ацтеките биле познати по тоа што ги жртвувале луѓето за да ги задоволат боговите[37]. Во екот на својот развој Теотиваканите имале едни од најголемите пирамидални изградби во Предколумбиската Мезоамерика а бројот на нивната популација изнесувал повеќе од 150.000 луѓе[38]. Според направените проценки, популацијата пред Шпанското освојување изнесувала помеѓу 6 до 25 милиони луѓе[39][40].

За време на Шпанската окупација, Теотиваканите не биле окупирани долго време иако нивното место на живеење било многу добро познато[се бара извор]. Популацијата на Ацтечкото Царство и нивните претходници била сместена кај езерото Текскоко, коешто се наоѓа во Мексиканската Долина и кадешто бил основан островскиот град Теночтитлан во 1325 година.

Нова Шпанија[уреди]

Мигел Хидалго и Костиља "Таткото на Мексико"

Во почетокот на 16-от век, Ацтечката цивилизација ја нападнале и освоиле шпанците[41] предводени од Ернан Кортес. Шпанските освојувачи ненамерно ја рашириле вариолата којашто ја пустошела Мезоамерика во 1520-тите години, убивајќи милиони Ацтеки[42] заедно со императорот на којшто му била припишана победата на Ернан Кортес над Ацтечкото Царство[се бара извор]. Територијата станала дел од Шпанската Империја и била именувана Нова Шпанија. Кортес повторно го изградил Мексико Сити по опсадата на Теночтитлан во 1521 година. Голем дел од идентитетот, традицијата и архитектурата на Мексико била создадена во текот на колонијалниот период.

Независност[уреди]

На 16 септември 1810 година, свештеникот Мигел Идалго и Костиља ја декларираше независноста од Шпанија во малото гратче Долорес, Гванахуато[43]. Првата бунтовничка група ја формирал Идалго, капетан на шпанската вицекралска армија Игнасио Аленде, капетанот на полицијата Хуан Алдама и ‘Судијката’ Хозефа Ортез де Домингез. Идалго и некои од неговите војници биле фатени и погубени од стрелачкиот одред во Чинахуаха на 31 јули 1811 година. По неговата смрт, водството го преземал свештеникот Хозе Марија Морелос, којшто ги окупирал клучните јужни градови.

Во 1813 година бил свикан Конгрес во Чилипачинго а на 6 ноември свечено била потпишана Декларација на независноста од Северна Америка. Морелос бил фатен и погубен на 22 декемви 1815 година. Во следните години, востанието било пред пораз, но во 1820 година Вицекралот Хуан Руиз де Аподача испратил армија на чело со креолинскиот генерал Августин де Итурбиде наспроти трупите на Винсенте Гереро. Наместо тоа, Итурбиде му се придружил на Гереро и тие ги здружиле силите, и во 1821 година претставниците на Шпанската Круна и Итрибуде го потпишал ‘Договорот од Kордоба’ и ‘Декларацијата за независност на Мексиканската Империја’, со којашто била признаена независноста на Мексико само под условите од ‘Игуалскиот план’.

Претседателот Бенито Хуарез, се спротивставил на Француската окупација, распаѓањето на Империјата, повторно ја воспоставил Републиката и ja објавил поделбата на Црквата и Државата.

Августин де Итрибуде веднаш се прогласил себеси за владетел на Првото Мексиканско Царство. Поради големиот револт кон него во 1823 година биле прогласени Обединетите Мексикански Држави. Во 1824 година, била изработена Републиканскиот Устав и Гвадалупе Викторија станал првиот претседател на новородената држава. Првите неколку декади од периодот по независноста биле одбележани со економска нестабилност којашто довела до ‘Војната на ‘тестото’ ’ (Guerra de los pasteles) во 1836 година, и постојани расправии помеѓу либералите (подржувачите на федералната форма на владеење) и конзервативците(коишто предлагале хиерархиска форма на владеење).[се бара извор]

Генералот Антонио Лопез де Санта Ана, централист и ‘двократниот’ диктатор ги одобрил Седумте Права во 1836 година, со коишто била институцијализирана централната форма на владеење. Кога тој го забранил Уставот од 1824 година започнала Граѓанската војна и дури триВлади декларирале независност: Република Тексас, Република Рио Гранде и Република Јакатан.

Тексас успешно се изборил за својата независност и се соединил со Обединетите Нации. Расправијата околу границата[ ја предизвикала Мексиканско- Американската Војна, којашто започнала во 1846 година и траела цели две години. Војната завршила со Договорот Гвадалупе-Идалго, со кој Мексико бил приморан да отстапи половина од неговата територија на Обединетите Нации, вклучувајќи ги Калифорнија и Ново Мексико. Во 1854 година имало една помала размена на делови од територијата на јужна Аризона и Ново Мексико (Sale of La Mesilla). Војната на кастите во Јакатан, Востанието на Маите коешто започнало во 1847 година[44] било едно од најуспешните модерни револти на Северноамериканските Индијанци[45]. Маиските бунтовници ја одржале својата независност дури до 1930 година[се бара извор].

Територијална еволуција на Мексико.

Незадоволството од враќањето на Санта Ана довело до либералниот ‘ Планот на Ајутла’ со што бил означен почетокот на една нова ера позната како Реформата (La Reforma). Веднаш по Реформата бил изработен нов Устав во 1857 година со кој била создадена секуларистичка држава, федерализмот бил воспотавен како форма на владеење, и многу други слободи. Откако конзервативците одбиле да го признаат Уставот, започнала Војната на реформите во 1858 година, во којашто и двете страни си имале свои сопствени Влади. Војната завршила со победа на Либералите, предводени од претседателот Бенито Хуарез. Во 1860 година Мексико било под воена окупација на Франција, којшто го формираше Втората Мексиканска Империја под власта на хабсбуршкиот надвојвода Фердинанд Максимилијан од Австрија со поддршка од Романокатоличкото свештенство и конзервативците, коишто подоцна ја сменија својата политика и им се придружија на либералите. Максимилијан подоцна се предал, бил суден и погубен на 19 јуни 1867 година.

Републиканскиот генерал Порфирио Дијаз во текот на Француската интервенција владеел со Мексико во периодот од 1876-1880 година а потоа и од 1884-1911 година во петте консекутивни реизбори. Овој периот е познат како Порфириjато, попознат по забележитените економски постигнувања, вложувањата во уметноста и науката, но исто така и во економската нееднаквост и политичка репресија[се бара извор].

20 век[уреди]

Венустијано Каранза, еден од лидерите на Мексиканската Револуција и подржувач на Уставот од 1017 година

Во текот на петтиот реизбор на Порфирио Дијаз била откриена изборна измама којашто ја предизвикала Мексиканската Револуција во 1910 година и ја предводел Франциско Игнацио Мадеро Гонзалес.

Дијаз се откажал од својата функција во 1911 година а на неговото место дошол Маедиро кој бил отфрлен од народот и по две години бил убиен во државниот удар кој го предводел генералот на конзервативците Викторијано Хуерта. Овој настан повторно ја предизвикал Граѓанската Војна. Франциско Виља и Емилијано Запата формирале свои воени сили а како трета сила се појавила конституционалната армија предводена од страна на Венустијано Каранза. Тој конечно и ставил крај на војната и направил огромни измени во Уставот донесен во 1857 година вклучувајќи во него исполнување на социјалните права и побарувачки на револуционерите. На тој начин тој го создал таканаречениот Устав од 1917 година. Според направените проценки се смета дека во војната биле убиени 900.000 од 15 милиони граѓани во 1910 година[46][47].

Каранза бил убиен во 1920 година. Неговиот наследник бил револуционерниот херој Алваро Обрегон, којшто пак подоцна бил наследен од Плутарх Елијас Калес. Обрегон бил реизбран во 1928 година меѓутоа бил убиен пред повторно да ја презеде власта. Во 1929 година, Калес ја основал Народната револуционерна партија (PNR), којашто подоцна била преименувана во Институционално-револуционерна партија(PRI). Со создавањето на партијата започнал период којшто е познат како Максимато а завршил со доаѓањето на функција на Лазаро Карденас. Карденас вовел многу економски и социјални реформи. Меѓу најзначајните реформи е ‘присвојувањето’(забраната на извоз) на нафтената индустрија на 18 март 1938 година коешто предизвикало дипломатска криза со државите чиишто граѓани ги загубиле своите бизниси со радикалните мерки на Карденас.

Во периодот помеѓу 1940 и 1980 година, Мексико постигнал значаен економски раст, којшто историчарите го нарекуваат ‘Мексиканско чудо[48]. Економијата продолжила да напредува додека социјалната нееднаквост останала како фактор на незадоволство. Исто така, Институционално-револуционерната партија станувала се повеќе и повеќе авторитативна па дури и тиранска[49]. (види Масакрот во Тлателолко[50] 1068 година, се тврди дека биле убиени помеѓу 30-800 протестанти)[51].

Изборните реформи и високите цени на нафтата следеле заедно со воспоставувањето на новата администрација на Луис Ечеверија[52][53]. Лошото раководење со приходите довело до инфлација а потоа и во економска криза во 1982 година. Истата година, заедно со нафтата вртоглаво се зголемувале и каматните стапки, а Владата доцнела со отплаќање на својот долг. Претседателот Мигел де ла Мадрид прибегнал кон девалвација на валутата којашто резултирала со инфлација.

Церемонијата на НАФТА, октомври 1992 година. Од лево кон десно (стојат) Претседателот Карлос Салинас де Гортари, Претседателот Џорџ В. Буш, Премиерот Брајан Малруни. (седат) Хаиме Сера Пуче, Карла Хилс, Мајкл Вилсон

Првата неправилност во владеењето се појавила во 1980 година на монополистичката позиција на RPI. Ернесто Руфо Апел бил избран за гувернер во Долна Калифорнија. Во 1988 година, изборната измама го спречила кандидатот на левицата Карденас Солорзано да победи на државните претседателски избори, препуштајќи му го претседателството на Карлос Салинас де Гортари а тоа предизвикало масивни протести во Мексико Сити[54].

Салинас започнал програма за неолиберални реформи коишто требале да го средат девизниот курс и да ја контролираат инфлацијата. Поради тоа, тие го потпишале договорот со Северноамериканската зона за слободна трговија (NAFTA), којшто стапил на сила на 1 јануари 1994 година. Истиот ден Запатистичката армија за национално ослободување (EZLN) започнала двонеделно бунтовништво против Федералната Влада коешто продолжило со ненасилно движење против неолиберализмот и глобализацијата.

Во декември 1994 година, месец по победата на Салинас над Ернесто Зедиљо, мексиканската економија била пред колапс. По брза интервенција одобрена од тогашниот американски претседател Бил Клинтон и огромни макроекономски реформи коишто ги започнал претседателот Зедиљо, економијата набрзина закрепнала со раст од дури 7% до крајот на 1999 година[55].

По 71 година владеење, Институционално-револуционерната партија изгубила на претседателските избори во 2000 година од Винсенте Фокс, член на противничката Партија на национална акција(PAN). Во 2006 година на претседателските избори бил прогласен за победник Фелипе Калдерон од PAN, со многу мала разлика од Андрес Мануел Лопез Обрадор од Партијата на демократската револуција(PRD). Како и да е, Лопез Обрадор учествувал во изборте и ветил дека ке создаде ‘алтернативна влада’[56].

На претседателските избори во 2012 г., Калдерон ја губи власта и, на 1 декември 2012 на негово место застанува Енрике Пења Нјето од Институционално-револуционерната партија (PRI).

Политика[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Политика на Мексико.
Националната палата, симболичното место на Претседателот и кабинетот.

Обединетите Мексикански Држави се федерација чие владеење е репрезентативно, демократско и републиканско базирано на врвен систем според Уставот од 1917 година, Во Мексико постојат три нивоа на Влади, тоа се: Федералната Унија, државните влади и општинските влади. Според Уставот, сите држави во федерацијата мораат да имаат репоубликанска форма на владеење составена: извршна власт, претставена со гувернер со свој кабинет, законодавна власт составена од еднодомен конгрес и судската власт, во којашто спаѓа државниот Врховен суд за правда. Исто така, тие имаат и свои граѓански и судски кодови.

Дводомениот конгрес на Унијата, составен од Сенатот и Домот на пратениците, го уредува федералното право, има право да објави војна, наметнува такси, го одобрува државниот буџет и меѓународните договори, и ги ратификува дипломатските функции[57]. Местата во федералното и државното законодавство се избираат со систем на паралелно гласање коешто вклучува мнозинство и пропорционална застапеност[58] . Домот на пратениците на Конгресот на Унијата е составен од 300 пратеници избирани со мнозинство и 200 пратеници изберени по пат на пропорционална застапеност со затворени партиски листи[59]. Државата е поделена на 5 изборни изборни единици[60]. Сенатот е составен од 128 сенатори: 64 сенатори, по два за секоја држава и два за Федералниот округ, изберени од мнозинството; 32 сенатори назначени од мнозинството или веќе избраните сенатори (по еден за секоја држава и по еден на Федералниот округ), и 32 сенатори кои се назначени по пат на пропорционална застапеност со затворени партиски листи за коишто државата ја одобрува единствената изборна единица[59].

Извршната власт ја има претседателот на Обединетите Мексикански Држави којшто е шеф на државата и Владата, како и врховен командант на мексиканските воени сили. Претседателот го назначува Кабинетот и другите службеници. Тој е одговорен и за извршување и спроведување на правото во државата, и има право на вето[61].

Судската власт му припаѓа на Врховниот суд за правда, составен од единаесет судии назначени од Претседателот по одобрение од Сенатот, којшто ги спроведува правата и судските случаи во федералните надлежности. Други институции коишто му припаѓаат на судството се Изборната Комисија, Академските, Унитарините и Окружните комисии, и Советот за федерално судство[62].

Во текот на историјата на Мексико доминантни биле три политички партии во политиката на Мексико: Партија на национална акција(десничарска конзервативна партија основана во 1939 година којашто и припаѓала на Христијанската демократска организација на Америка)[63] , Институционално-револуционерна партија (централно- левичарска партија и член на Меѓународната социјална организација[64] основана во 1929 година со цел да ги обедини сите раздори во Мексиканската Револуција и да успее да одржи една хегемона власт во мексиканската политика) и Партијата на демократска револуција (левичарска партија[65] основана во 1989 година, наследник на коалицијата на социјалистичките и либералните партии.

Надворешни работи[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Надворешни работи на Мексико.
Премиерот Харпер, и претседателот Обама и Калдерон во 2009 година Самитот на лидерите на Северна Америка во Гвадалахара.

Со надворешните работи на Мексико управува претседателот на Мексико[66] преку Министерството за надворешни работи[67]. Принципите на надворешната политика се содржани во Член 89, параграф 10, којшто го вклучува следново: почитување на меѓународното право и легалната еднаквост на државите, нивниот суверенитет и независност, неинтервенирање во внатрешните работи на другите држави, мирно решавање на конфликтите, напредување на заедничката безбедност и активно учествување во меѓународните организации[66]. Од 1930-те години па наваму, Доктрината Естрада е еден од најсуштинските додатоци на овие принципи[68].

Претседателот Фелипе Калдерон со другите национални лидери на состанокот на G5 лидерите во Берлин, Германија.

Мексико е еден од земјите-основачи на неколку меѓународни организации, најповеќе со Обединетите Нации[69], Организацијата на Американските држави[70], Организацијата на Иберо-Американските држави[71] , Агенција за забрана на употреба на нуклеарно оружје во Латинска Америка и Карибите (OPANAL)[72] , и Групацијата Рио[73]. Во 2008 година, Мексико придонел во буџетот на Обединетите Нации[74] повеќе од 40 милиони долари. Исто така, Мексико била единствената држава од Латинска Америка којашто била дел уште од 1994 година на Организацијата за економска соработка додека пак Чиле е во процесот на стекнување целосно членство[75][76]. Мексико се смета за регионална сила[77][78] и поради неговото присуство во најголемите економски групи како што се G8+5 и G-20. Во 1990 година Мексико побара реформа за проширување на групата од Советот за безбедност на Обединетите Нации и неговите работни методи[79] со поддршка од Канада, Италија, Пакистан и девет други држави, коишто заедно ја формираа групата таканаречена Кафе клуб[80].

Веднаш по Војната за независност, вниманието на Мексико било воглавно фокусирано на Обединетите Нации, нивниот северен сосед, најголемиот трговски партнер[81] , најмоќниот ‘играч’ во хемисферата и светските работи[82]. Мексиско го подржа основањето на Кубанската влада во раните 1960-ти години[83], потоа Сандинистичката револуција во Никарагва во текот на 1970 година[84] и левичарските револуционерни групи во Ел Салвадор во текот на 1980 година[85]. Особено голем приоритет на Латинска Америка и Карибите им било даден во администрацијата на претседателот Филипе Калдерон[86].

Војска[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Мексикански воени сили.
Мексикански специјални сили со снајперски пушки.
Корветите од морнарицата на Дуранговиот клас

Мексикански оружени сили се : Мексиканската Армија( којашто ја вклучува и Мексиканските воздухопловни сили), и Мексиканската морнарица. Мексиканските оружени сили одрживаат значителна инфраструктура, вклучувајќи можности за дизајн, пребарување, тестирање на оружја, возила, воздухопловтсво, поморски бродови, системи за одбрана и електроника[87][88], воена индустрија што произведува центри за таквите системи, модерни поморски бродоградилишта коишто изработуваат воени бродови и модерни проектилски технологии[89].

Во последните неколку години, Мексико ги подобри својата технологија, воените команди и информатичките структури. Отиде чекор напред во производството на свое оружје[90], проектили[88], воздухопловство[91], возила, тешка артилерија, електроника,[87] , одбранбени систени, наоружување[87] , воена индустриска опрема и наоружени поморски бродови[92] . По 1990 година, кога војската учествуваше во војната на дрогата, се зголеми важноста за воздушното набљудување, воздухопловството, хеликоптерите, дигиталните технологии[87] , модерна опрема за здравствена нега и брз транспорт на трупите[93].

Мексико е способен да произведува нуклеарни оружја, но ја ограничи таа можност со потпишувањето на Договорот од Тлателолко во 1968 година кога даде заклетва дека нуклеарната технологија ќе ја користи само во мировни цели[94]. Во 1970 година Националниот институт за нуклеарно истражување на Мексико успешно ги преработи оружјата коишто содржат ураниум[95]Шаблон:Failed verification којшто се користи во производство на нуклеарното оружје но во април 2010 година Мексико се сложи да го предаде преработениот ураниум на Обединетите Нации[96][97].

Во текот на историјата Мексико останувал неутрален кога станува збор за меѓународните конфликти[98] со исклучок на Втората Светска Војна. Како и да е, во последниве неколку години некои политички партии му предложија на Мексико да направи измени во Уставот и да и дозволи на Мексиканската Армија, воздушните сили или морнарицата да соработуваат со Обединетите Нации во мировните мисии, или пак да им обезбедат воена помош на државите коишто официјално ја бараат[99].

Административни поделби[уреди]

Обединетите Мексикански Држави се федерација составена од 31 слободни и суверени држави, коишто формираат заедница со висок степен на судскат надлежност во секоја федерален округ и другите територии.

Секоја држава има свој устав, конгрес, и судство. Нивните државјани го избираат гувернерот преку избори. Тој има 6-годишен мандат, додека преставниците на нивните поединечни унилатерални државни конгреси имаат 3-годишен мандат[100].

Федералниот округ е посебна политичка управа којашто целосно и припаѓа на федерацијата а не на некоја од државите на федерацијата, и како таква има ограничена локална власт а поголема федеративна власт[101].

Државите се поделени на општини. Тие се најмалите административни политички заедници на државата предводени од градоначалник или претседател на општината (Presidente municipal), изберен од неговите сограѓани со просто мнозинство[102].

States of Mexico.svg
  1. Агваскалијентес (Aguascalientes)
  2. Долна Калифорнија (Baja California)
  3. Јужна Долна Калифорнија (Baja California Sur)
  4. Кампече (Campeche)
  5. Чијапас (Chiapas)
  6. Чивава (Chihuahua)
  7. Коауила (Coahuila)
  8. Колима (Colima)
  1. Дуранго (Durango)
  2. Гванахуато (Guanajuato)
  3. Гереро (Guerrero)
  4. Идалго (Hidalgo)
  5. Халиско (Jalisco)
  6. Мексико (сојузна држава) (México)
  7. Мичоакан (Michoacán)
  8. Морелос (Morelos)
  1. Најарит (Nayarit)
  2. Нов Леон (Nuevo León)
  3. Оахака (Oaxaca)
  4. Пуебла (Puebla)
  5. Керетаро (Querétaro)
  6. Кинтана Ро (Quintana Roo)
  7. Сан Луис Потоси (San Luis Potosí)
  8. Синалоа (Sinaloa)
  1. Сонора (Sonora)
  2. Табаско (Tabasco)
  3. Тамаулипас (Tamaulipas)
  4. Тласкала (Tlaxcala)
  5. Веракруз (Veracruz)
  6. Јукатан (Yucatán)
  7. Закатекас (Zacatecas)

Географија[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Географија на Мексико.
Топографска мапа на Мексико

Мексико се наоѓа во јужниот дел на Северна Америка[се бара извор]. Речиси целата територија на Мексико лежи на Северноамериканската плоча, а со еден мал дел од Мексико се простира на полуостровот Долна Калифорнија во Пацификот и Кокосовата плоча. Некои географи ја вклучуваат и територијата источно од Истимус од Теуантепек (околу 12%) во територијата на Централна Америка[103]. Геополитички гледано, Мексико се смета за дел од Северна Америка, заедно со Канада и Обединетите Нации[104].


Мексико се протега на територија од 1.972.550 km (761.606 милји) со што го зазема 14-то место по големина на површината. На Мексико му припаѓаат и приближно 6.000 km (2.317 милји) од островите на Тихиот Океан (вклучувајќи ги оддалечените острови Гвадалупе и Ревиљагигедо), Мексиканскиот Залив, Карибите, и Калифорнискиот Залив.

На север Мексико дели територија од 3.141km (1.952 милји) со границата со Обединетите држави. Течението на реката Рио Браво дел Норте (позната како Рио Гранде) ја дефинира границата со Сиудад Хуарез источно од Мексиканскиот Залив. Низа природни и вештачки маркери ја скицираат границата на Обединетите Нации со Мексико западно од Сиудад Хуарез кон Тихиот Океан. На југот, Мексико дели територија од 871 km (541 милји) на границата со Гватемала и 251km (156 милји) на границата со Белизе.

Низ Мексико поминуваат два планински масиви коишто се протегаат од север кон југ, коишто се познати како Источна Сиера Мадре и Западна Сиера Мадре. Тие се продолжение на Карпестите Планини кои се наоѓаат на северот на Северна Америка. Движејќи се од истокот кон западот во централниот дел се наоѓа Трансмексиканскиот вулкански појас попознат како Сиера Невада. Четвртиот планински појас е Сиера Мадре дел Сур, којашто се протега од Мичоакан кон Оаксака[105].

Поголем дел од централната и северната територијата на Мексико се протега во високи предели додека пак на највисоките врвови кои се наоѓаат на Трансмексиканскиот вуклански појас се:Пико де Оризаба (5.700 m, 18.701 стапки), Попокатепетл(5.462 m, 17.920 стапки), Истакуатл(5.286m, 17.343 спатки) и Невадо де Толука(4.577m, 15.016 стапки). Трите најголеми набори се наоѓаат долините помеѓу овие четири височини: Толука, Метрополската зона на Мексико Сити и Пуебла[105].

Клима[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Климата во Мексико.
Островскиот Залив во суптропскиот Централен Исток.
Податотека:SierraMadredelsur.jpg
Снежни врнежи во Сиера Мадре дел Сур.

Северниот повратник државата ја дели на умерена и тропска зона. Деловите кои се наоѓаат северно од 24-тата паралела делови во текот на зима имаат посвежа температура. Додека пак деловите јужно од паралелата имаат постојана просечна температура во текот на годината која се менува само во повисоките делови од државата. Според тоа, Мексико има една од најразноврсните климатски системи во светот.

Областите јужно од 24-тата паралела со повиска надморска висина до 1.000m (3.281 стапки)(јужните делови од крајбрежните рамници меѓу кои и полуостровот Јакатан) имаат умерена температура помеѓу 24- 28˚C (75,2 – 82,4˚F). Температурите остануваат високи во текот на целата година. Разликата помеѓу летната и зимската температура изнесува само 5˚C ( 9˚F). Двете Мексикански крајбрежја, освен јужниот брег на Заливот Кампече и северниот дел на полуостровот Долна Калифорнија, се изложени на урагани во текот на летото и есента. Исто така, областите со пониска надморска висина кои лежат северно од 24-тата паралела се топли и влажни во текот на летото а имаат прилично посвежи температури во текот на зимата( 20- 24˚C или 68- 75,2˚F).

Поголемите градови на Мексико се наоѓаат во Мексиканската долина или во соседните долини со надморкса висина над 2.000m(6.562 стапки). Во овие предели температурата во текот на годината се движи помеѓу (16- 18˚C или 60,8- 64,4˚F) и посвежи вечерни температури низ целата година.

Во голем дел од Мексико, особено на северот, преовладува сува клима со повремени дождови додека во тропските низини на југот им припаѓа повеќе од 2.000 mm (78,7инчи) од годишните атмосферски врнежи. На пример, многу градови на северот, меѓу кои и: Монтереј, Хермосиљо и Мексикали имаат температури до 40˚C (104˚F) или пак над 40˚C во летниот период.Во Сонорската пустина температурата се искачува дури до 50˚C (122˚F) па и повеќе. Северниот дел на Мексико се карактеризира со голем број пустини.

Биодиверзитет[уреди]

Златниот орел, националниот симбол на Мексико
Јагуарот, локален цицач во Мексикоa

Мексико е една од 18-те држави во светот со огромен биодиверзитет. Со повеќе од 200.000 различни видови, Мексико е дом на околу 10-12% од светскиот биодиверзитет[106]. Мексико се наоѓа на првото место по разновидноста на влекачите со 707 вида, на второ место по разновидноста на цицачите со 438 вида, на четврто место по разновидноста на водоземците со 290 вида, и исто така на четврто место по разновидноста на флората со 26.000 вида[107]. Мексико се смета за втора држава во светот по бројот на екосистемите и на четврто место по разновидноста на видовите[108] . Приближно 2.500 видови во Мексико се заштитени со закон[108].

Во 2002 година, Мексико беше на второ место по уништување на шумите, веднаш по Бразил[109]. Владата презеде иницијатива во доцните 1990-ти години да ја зголеми свеста кај луѓето и интересот за нивната држава и ценетиот биодиверзитет преку Државната комисија за знаење и употреба на биодиверзитет (Comisiόn Nacional para el Conocimiento y Uso de la Biodiversidad).

Во Мексико околу 170.000km2 (65.637 милји) се сметаат за ‘Заштитени природни области’. Тука се вбројуваат 34 резервни биосфери (непроменети екосистеми), 64 национални паркови, 4 природни споменици (вечно заштитени поради нивната естетска, научна и историска вредност), 26 заштитени области со флора и фауна, 4 области за заштита на природни извори (конзервација на почва, хидролошки басени и шуми) и 17резервати(зони богати со најразлични видови)[106].

Мексико има богати традиционални кулинарски состојки како што се: чоколадо, авокадо, домати, пченка, ванила, гуава, chayote (вид мексиканска краставица), epazote (мексикански чај), camote (сладок компир), jίcama (мексиканска миризлива билка), zucchini (тиквички),sapote (вид маслиново дрво), различни видови грашок, и уште поразноврсни пиперчиња, како што се habanero(хабанеро) и jalapeńo (халапењо). Многу од овие имиња потекнуваат од јазикот Nahuatl (нахуатл).

Економија[уреди]

Мексико се наоѓа на 13-тото место според номиналниот БДП и на 11-тото место според паритетот на куповната моќ. Просечниот годичен пораст на БДП-то во периодот од 1995-2002 година бил 5,1%[53]. Странските долгови се намалиле на помалку од 20% со БДП[53]. Од 2000-2004 година, сиромаштијата забележала намалување од 24,2% на 17,6% во урбаните делови во државата и од 42% на 27,9% во руралните области[110]. Од 1990-тите години па наваму се повеќе се зголемува присуството на средната класа[111]. Според глобалната банкарска групација Голдман Сакс, до 2050-тата година Мексико ке се најде на петото место во листата на врвните економии во светот[112].

По извештајот на Обединетите Нации направен во 2008 година просечниот приход во типичните урбани области изнесувал $26,654, што изнесува многу повеќе од напредните нации како што се Јужна Кореја или Тајван, додека просечниот приход во руралните средини (се однесува на средини оддалечени и само неколку милји) изнесувал само $8,403, број што се споредува со земјите во развој како што се Русија или Турција[113]. Дневните минимални плати ги утврдува правото по зони: $57,46 мексикански пезоси($4,52USD), во Зона А(Долна Калифорнија, Федералниот округ, Мексико и поголемите градови), $55,84 мексикански пезоси($39USD) во Зона Б (Сонора, Нуево Леон, Тамаулипас, Веркруз и Халиско), и $54,47 мексикански пезоси($4,29USD) во Зона В(сите останати држави)[114].

Во 2006 година, трговијата со Обединетите Нации и Канада изнесуваше скоро 50% од вкупниот извоз на Мексико и 45% од вкупниот увоз[2] . Во првите три декади, Обединетите Нации имале $46,0 милијарди трговски дефицит од Мексико[115]. Во август 2010 година Мексико ја надмина Франција и се најде на деветото место на листата на должниците на Обединетите Нации[116]. Комерцијалната и финанскиската зависност од Обединетите Нации е загрижувачка[117]. Во 2004 година, платените износи на мексиканските граѓани коишто работеле во Обединетите нации придонеле речиси 0,2% на мексиканското БДП[118] а тоа е еднакво на $20милијарди. Ваквиот приход на државата е сместен на десетото место во листата на приходи во Мексико веднаш по извозот на нафта, индустриските извози, домашни производи, електроника, тешка индустрија, автомобили, изградби, прехранбени продукти, банкарски и финански услуги[119] . Според централната банка на Мексико, платениот износ во 2008 година изнесувал $25 милијарди[120].


Мексико е најголемиот произведувач на автомобили којшто неодамна ги надмина Канада и Обединетите Нации[121]. Индустријата произведува сложени технички делови и спроведува истражувачки и развојни активности[122]. ‘Големата тројка’(General Motors, Ford и Chrysler) постојат уште од 1930-тата година додека Volkswagen и Nissan започнале со работа во 1960-тите години[123]. Само во Пуебла постојат 70 места во коишто се произведуваат делови за Volkswagen[122]. Помали компании со помало производство се DINA S.A., којашто произведува автобуси за речиси половина држава[124], и новата компанија Mastretta којашто ги произведува спортските автомобили Mastretta MXT[125].

Според Светската Банка, извозот на високата технологија во 2008-та година изнесувал дури 17% од вкупниот извоз на Мексико[126]. Исто така, компаниите MD Helicopters и Bombardier произведуваат хеликоптери и трговски млазни авиони во Мексико[127][128].

Голем процент од Американските брендирани домашни апарати всушност потекнуваат од Мексико но се продаваат под локалните бренд имиња[129]. Во 2008 година, еден од секои четири апарати продадени во Америка бил со мексиканско потекло.

Исто така, во 2010 година на листата на Forbes Global 2000 се најдоа дури 86 компании. Со тоа Мексико е првата и единствената држава од Латинска Америка којашто е вклучена во Светскиот владин обврзнички индекс (World Government Bond Index) или WGBI, во којшто се наоѓаат само најсилните светски економии[130][131].

Што се однесува на радиодифузната индустрија, најглавни телевизиски медиуми се Televisa, најголемата шпанска медиска компанија во сите шпански говорни подрачја[132], и TV Azteca.

Туризам[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Туризмот во Мексико.
Крајбрежјето во Канкун, Кинтана Ро

Мексико се наоѓа на 23-тото место на листата на туристички земји и на првото место од државите од Латинска Америка[133] . Најголем број туристи доаѓаат од Обединетите Нации и Канада.Исто така, голем број туристи доаѓаат и од Европа и Азија, а помал број туристи доаѓаат од Латино-Американските држави[134]. Во 2008 година, според Индексот на патувачка и туристичка конкурентност Мексико го зазеде 5-тото место меѓу државите од Латинска Америка, а на 9-тото место во рамките на Америка[135].

Мексико Сити е најатрактивниот град за туристите поради неговата Мезо-Американска историја и туристичките атракции како што се Сончевата пирамида и Месечевата пирамида. Тука се наоѓаат и плоштадот (Plaza de toros México) и Мексиканската националната палата (Mexican National Palace) и огромната Метрополитската катедрала (најголема на западната политопка којашто е изградена на Теокалскиот храм).

Гвадалахара, Халиско, е вториот најголем град по големина на популацијата во Републиката. Таа е домаќин на најпознатите мексикански традиции како што се: текилата, маријачите и коњаниците или мексиканските каубојци. Нејзината сличност со западно-европските држави измешана со модерна архитектура ја прави Гвадалахара уште поатрактивна за туристите. Заедно со Мексико Сити и туристичките дестинации (Канкун, Акапулко, итн.), Гвадалахара е една од најпосетените градови во Мексико. Исто така и културниот живот во Гвадалахара е една од нејзините карактеристики. Тука спаѓаат големиот број музеи, уметнички галерии и театри кое се едни од главните атракции на градот.

Монтереј, Нуево Леон е основан при крајот на 16 век. Центарот на градот е најстароградскиот дел во градот и е опкружен со модерни соседства. Тука се наоѓаат најпознатите музеи во градот а и во целата држава, а тоа се: Музејот на мексиканската историја (The Museo de historia Mexicana), Музејот за современа уметност Монтереј (MARCO- Monterrey Museum of Contemporary Art), Метрополитскиот Музеј во Монтереј и Музејот на владината палата (Palacio de Gobierno). Популарно туристичко место е патеката покрај коритото на реката Санта Лусија, којашто го поврзува паркот Фундидора со Макроплаза, којшто е еден од најголемите плоштади во светот.

Енергија[уреди]

Поврзано: Сектор за електроника во Мексико

Производството на енергија во Мексико го управуваат државните компании: Федералната комисија за електрична енергија и Pemex.

Pemex (Petrόleos Mexicanos), е државна компанија за истражување, екстракција, транспорт и маркетинг на сурова нафта и природен гас, како и рафинирање и дистибуција на нафтени производи и петрохемикалии, и е една од најголемите компании според годишните приходи. Таа заработува $86 милиони годишно[136][137][138]. Тоа Мексико го сместува на шестото место во листата на најголеми произведувачи на нафтата, којшто извезува 3,7 милиони барели дневно[139]. Во 1980 година, извозот на нафта изнесувал 61,6% од вкупниот извоз на државата, а во 2000 година изнесувал само 7,3%[122].

Најголемата хидроелектрана во Мексико е браната Мануел Морено Торес(2.400MW) во градот Чикоасен, Чиапас, и се наоѓа на реката Грихалва. Оваа хидроелектрана се наоѓа на четвртото место во светот по нејзината продуктивност[140].

Огромниот сончев потенцијал се проценува на 5k Wh/m2 дневно коешто одговара на 5 кратно генерирање на електричната енергија[141]. Моментално во Мексико постојат повеќе од 1 милион метри квадратни сончеви термални плочи[142], додека пак во 2005 година имало 115.000 метри квадратни сончеви фотогалвани[142]. Се очекува бројот на сончевите термални плочи да достигне 1.8 милиони метри квадратни до 2012 година[143].

Транспорт[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Транспортот во Мексико.

Мрежната бетонирана сообраќајна лента се протегала на 116.803 km (72.577 милји) во 2005-тата година, 10.474km (6.508 милји) од лентата биле автопати со повеќе коловозни ленти[144], од коишто на повеќето од нив се наплаќало(постоеле наплатни рампи). Но, и покрај тоа, потребите на граѓаните не биле соодветно задоволени[145] . Поголемиот дел од домашниот транспорт биле автобуси кои патувале на долги релации[146].

Мексико беше една од првите држави од Латинска Амрика којашто започна со развојот[145] на своите железнички станици чијашто мрежа покрива 30.952km (19.233 милји)[146]. Секретаријатот за транспорт и комуникации моменталноШаблон:When ја гради најбрзата железничка лента која ке ги поврзува Мексико Сити и Гвадалахара, Халиско[147][148]. Возот којшто ќе патува 300 km/h[149], ке им овозможи на патниците да стигнат од Мексико Сити во Гвадалахара за само 2 часа[149] . Предвидено е проектот да чини 240 милиони пезоси, или 24 милијарди долари[147]. Проектот ќе го финансира Мексиканската Влада и локалниот приватен сектор вклучувајќи го и најбогатиот човек на светот, мексичкиот тајкун Карлос Слим Хелу[150]. Владата на Јакатан исто така гради една ленти на локацијата Козумел-Мерида и Чичен Ица-Канкун[151].

Во 1999 година, Мексико поседувал 1.806 аеродроми, од кои 233 биле со бетонирани писти, а 35 од нив превезувале 97% од луѓето[146]. Меѓународниот аеродром во Мексико Сити е сеуште најголемиот аеродром во Мексико и се наоѓа на 44-тото место[152] според големината во споредба со останатите аеродроми во светот и превезува 21милиони патници годишно[153].

Комуникации[уреди]

Комуникацискиот сателит Satmex

Со телекомуникациската индустрија во Мексико доминира Телмекс( Teléfonos de Mexico), којашто се приватизираше во 1990 година. До 2006 година Телмекс ги распространи своите оператори во Колумбија, Перу, Чиле, Аргентина, Бразил, Уругвај и Обединетите Нации.Освен Телмекс, во Мексико постојат и телефонските оператори Акстел и Макском. Поради ортографијата на Мексико, приклучувањето на телефонски услуги во планинските делови е многу скапо, и бројот на телефонски линии по жител е многу мал во споредба со другите Латино Американски држави. Како и да е, 82% од мексиканците кои имаат над 14 години поседуваат мобилен телефон. Мобилната телефонија овозможува пристап во сите области и има пониска цена. Мобилната телефонија е дупло пораспространета од фиксната телефонија, со дури 63 милиони линии[154].Владата ја регулира телекомуникациската индустрија преку Кофетел(Comisίon Federal de Telecomunicationes).

Мексиканскиот сателитски систем е домашен и оперира со 120 станици на планетата. Постојат исто така и рапространети радио микробранови и значителна употреба на оптички влакна и коаксијални кабли[154]. Со мексиканските сателити управува Satmex( Satélites Mexicanos), тоа е приватна компанија, водечка компанија во Латинска Америка којашто им служи и на Северна и Јужна Америка[155]. Овозможува емитирање, телефон и телекомуникација на 37 држави во Америка, од Канада до Аргентина. Со помош на партнерствата на Satmex обезбедува подобра конекција со Услугите за обезбедување интернет и Услугите за дигитално емитување[156]. Satmex има свој сопствен сателит дизајниран и направен во Мексико.

Мексико пополека станува еден од најголемите произведувачи на комуникациската технологија. Во 2008 година Мексико има произведено повеќе од 130 милиони мобилни телефони со што застана на третото место во листата на најголемите производители и исто така во 2008-та година Мексико ги надмина Кина, Јужна Кореја и Тајван и застана на водечката позиција во производството на современите мобилни телефони smartphones.

Употребата на радиото, телевизијата и интернетот преовладува во Мексико[146]. Постојат приближно 1.410 радио станици и 236 телевизиски станици (вклучувајќи ги и репетиторите)[154]. Најпопуларните телевизии во индустријата се Televisa (најголемата шпанска медиска компанија распостранета низ сите држави со шпанско говорно подрачје)[157] и TV Azteca.

Наука и технологија[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Наука и технологија во Мексико.
Андрес Мануел дел Рио го открил хемискиот елемент ванадиум.[158]

Државниот автономен универзитет на Мексико (Universidad Nacional Autόnoma de México-UNAM) бил официјално основан во 1910 година[159]. Овој универзитет е еден од најважните институти за високо образование во Мексико[160]. UNAM обезбедува првокласно образование во науката, медицината и инженерство[161]. Во првата половина на 20-тиот век биле основани многу научни институти и нови институти за високо образование, како што е Политехничкиот државен институт (основан во 1936 година)[162]. Поголем дел од новите истражувачки институти биле основани во рамките на UNAM. Дванаесет институти биле интегрирани во UNAM од 1929 до 1973 година[163]. Во 1959 година, Мексиканската Академија за науки била создадена за да ги координира научните напори помеѓу универзитетските професори.

Во 1985-тата година Родолфо Нера Вела станал првиот мексиканец којшто стапнал во вселената како дел од STS-61-B мисијата[164]. Во 1995 година, мексиканскиот хемичар Марио Х. Молина ја подели Нобеловата награда за хемија заедно со Пол Ј. Круцен и Ф. Шервуд Роланд за хемиските испитувања во атмосферата, поточно кажано за формирањето и уништувањето на озонот[165]. Молина, којшто е поранешен студент на UNAM, е првиот мексиканец добитник на Нобеловата награда за наука[166].

Родолфо Нери Вела, првиот мексиканец во вселената

Во последните години, најголемиот проект во Мексико е изградбата на Огромниот милиметарски телескоп (Gran Telescopio Millimétrico, GMT), најголемиот и најчувствителниот телескоп во светот[167]. Микроскопот е дизајниран за наблудување на областите во вселената покриени со ѕвездена прашина.

Голем процент од американските брендирани апарати за домаќинство всушност потекнуваат од Мексико но се продаваат под локалните брендирани имиња[130][131]. Поточно во 2008 година еден од четири продадени апарати за домаќинство биле со мексиканско потекло[129] . Според проценката на Светска Банка, приозводството на висока технологија претставувало 22% од вкупниот годишен БДП во 2000 година во Мексико[168]. Од 1990-тите години па наваму Мексико произведува модерни автомобили на странските компании (воглавно BMW и Mercedes-Benz), и за домашните корпорации, како што е Mastretta[169].

Според студијата на Карнеги осигурувањето, Мексико се наоѓа меѓу земјите во развој коишто бргу се приспособуваат на странските технологии а сето тоа се должи на образовните достигнувања и инфраструктурата[170].

Врз основа на податоците со коишто управува Scopus, библиографски податоци за наука. Шпанскиот веб портал SCImago го сместува Мексико на 18-тото место по бројот на научните достигнувања(со 82.792 научни публикации), и на 34-тото место според h-index. И двете позиции биле одредени во перидот од 1992-6 година.

Електронската индустрија во Мексико вртоглаво се зголеми во последната декада. Во 2007-та година Мексико ја надмина Јужна Кореја и стана вториот по ред производител на телевизори, додека пак во 2008-та година ја надмина Кина, Јужна Кореја и Тајван и стана најголемиот производител на smartphones во светот. Дури половина милион (451.000) студенти се запишуваат во програмата за електронско инженерство [171] со додатни 90.000 студенти коишто дипломираат во програмата за електронско и техничко инженерство секоја година со што Мексико има половина милион (580.000) ИТ професионалци вработени во 2007-та година[172] . Во 2005-тата година, според Светската Банка, производството на висока технологија претставувало дури 19,6% од мексиканската економија. Исто така, Мексико располага со голем број Оригинални произведувачи на електроника (ODMs) и Oригинално производтсво на опрема (OEMs), компании коишто произведуваат или дизајнираат производи наменети за други држави, на пример за Lanix, најголемиот производител Playstation 3 за Sony[173].

Демографија[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Демографија на Мексико.

На неодамна спроведениот попис на населението[174] во 2010 година во Мексико беше избројано население од 112.322.757 државјани, со што Мексико стана најгусто населената држава со шпанско говорно подрачје во светот[175].

Во Мексико преовладува шареноликоста во етнички поглед. Културата на староседелците и европските доселеници е споена во еден единствен национален културен идентитет[176]. Всушност, мексиканскиот национален идентитет се базира на европската култура заедно со примеси од културата на староседелците. Процесот на формирање на мексиканската култура е попознат како местизахе (mestizaje), алудирајќи на измешаното биолошко потекло на повеќето мексиканци[177] . Мексичките политичари и реформатори Хозе Васконселос Калдерон и Мануел Гамио имаат голема заслуга за создавањето на мексиканскиот национален идентитет според концептот на местизахе[178][179] . Терминот местизахе (mestizaje) се користи често во литературата кога се објаснува за мексиканскиот социјален идентитет и е од огромно значење за социо-културните, економските, расистичките и биолошките културни компоненти и поради тоа се избегнува употребата на овој термин во пописот на населението во Мексико[145][180]. Околу 60% од населението се изјасниле дека имаат мешано потекло, 30% се староседелците и 10% од нив се изјасниле како белци во пописот на населението во Мексико во 1921 година[177].Во 2004-тата година, Мексиканската влада го основаше Националниот институт за геномска медицина (National Institute of Genomic Medicine) којшто го отпочнал Мексиканскиот проект за геномска разновидност. Во мај 2009 година Институтот објави еден извештај за најголемото геномско проучување за 300 местоци во мексиканското население. Во извештајот се наведува дека повеќе од 80% од населението се местоци и дека пропорциите од европејците и староседелците се речиси исти[181]. Во проучувањето презентирано од Американското општество за човековата генетика покажа дека (врз база на гени), во просек местизо мексиканците се 58,96% европејци, 31,05% ‘азијци’, и 10,03% африканци. Во Сонора се покажа најголемото присуство на европската култура (70,63%) а во Гереро се покажа најмалиот придонес со 51,98% кадешто е забележана највисока присутност на азиската култура (37,17%). Афричкото присуство варира од 7,8% во Сонора до 11,13% во Веракруз. Околу 80% од мексиканското население припаѓа на местиците (т.е.дел од населението е измешано)[182].

Категоријата ‘староседелци’ можеме да ја дефинираме како луѓе според лингвистички критериум вклучувајќи ги во оваа група само луѓето коишто зборуваат еден од 62 древни јазици, или пак луѓе коишто сметаат дека нивните предци живееле тука, без разлика на тоа дали го зборуваат јазикот на нивните предци или не. Според Националната Комисија за развој на локалните народи во Мексико во 2005 година во Мексико живееле 10,1 милиони староседелци а тоа е 9,8% од населението[183].

Понекогаш зборот ‘mestizo’ се употребува за луѓе со мешана локална и европска крв. Ваквата употреба не соодветствува со мексиканската социјална реалност според којашто само староседелците можат да се нарекуваат местици и покрај тоа што го одбиваат своето генетско наследство и не зборуваат на нивниот јазик[184], додека пак луѓето коишто имаат мал процент локално наследство ке се сметаат за староседелци само поради тоа што тие го зборуваат нивниот јазик или пак се идентификуваат себеси во културното наследство на староседелците[185].

Мексико е најголемиот извор на имигранти во Обединетите Нации. Речиси 9% од населението родено во Мексико сега живее во Обединетите Нации. Во 2006 година[186] , 28,3 милиони американци се изјасниле дека имаат мексиканско потекло. Во Пописот на населението 2000 година, мнозинството од 47,3% од мексиканските американци се изјасниле како ‘белци’; другите се изјасниле дека и припаѓаат на ‘некоја друга раса’ и се декларирале како местици(европски/ индиски) со 45,5% од мнозинството[187].

Исто така, Мексико е дом на голем број американски граѓани (бројката е проценета на 1 милион во 1999 година)[188]. Аргентинската заедница се смета за втора по големина во Мексико со околу 30.000 и 150.000 аргентински државјани[189][190]. Во Мексико има и голема либанска заедница, којашто брои 400.000 членови[191]. Во октомври 2008 година, мексиканците се договориле да ги депортираат кубанците преку својата држава и ги носеле во Обединетите Нации[192] . Голем број американски мигранти коишто ја преминуваат западната граница на Гватемала и одат во Мексико, владата ги депортира секоја година[193]. Мал број илегални имигранти доаѓаат во Мексико од Еквадор, Куба, Кина, Јужна Африка и Пакистан[194].

Јазици[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Јазиците во Мексико.
Поврзано: Мексиканско-шпански
Книга на Маите од 16-тиот век напишана со писмото на Маите

Во Мексико нема уставен официјален јазик[195]. Тука живее најголемото население со шпанско говорно подрачје во светот. Речиси третина од шпанците чиј мајчин јазик е шпански живеат во Мексико[175].

Приближно 5,4% од населението зборува на локалниот мексикански јазик а 1,2% не зборуваат на шпански јазик[196] . Староседелците ги добиваат јавните услуги и документите на нивниот мајчин јазик[197] . Националната Комисија за развој на локалните народи го признава јазикот на Кикапу, којшто потекнува од Обединтетите Нации[198], и јазикот на гватемалските индијанци[199].

Освен овие имигрантски групи, во Мексико живеат и 80.000 менонити со германскиот јазик како мајчин јазик[200].

Религија[уреди]

Поврзано: Религијата во Мексико и Девица Гвадалупе
Религијата во Мексико (попис од 2010 година)[201]
римокатолици
  
82.7%
други христијани
  
9.7%
други религии
  
0.2%
атеисти
  
4.7
неопределени
  
2.7%

Во Пописот на населението во 2010 година кој го спровел Националниот институт за статистика и географија биле истакнати резултати според кои главната религија во Мексико е католичката религија со 82,7% од населението, додека 9,7% (10.924.103) им припаѓаат на христијанските религии, вклучувајќи ги и евангелистите (5,2%), [[]]пентакосталистите (1,6%), други протестанти (0,3%)[201], јеховини сведоци (1,4%), адвентистите од седмиот ден (0,6%) и приврзаниците на Мормонската Црква (0,3%). Околу 172.891 државјани (или помалку од 0,2%) им припаѓаат на други нерелигиозни христијански религии, 4,7% се декларирале како атеисти додека пак 2,7% биле неопределени[201].

Со број од 92.924.489 католици[201], Мексико стана втора држава со најголема Католичка Заедница во светот, веднаш после Бразил[202]. 47% од нив постојано присуствуваат на неделните миси[203]. Сите мексикански градови и села секоја година празнуваат за денот на локалните светци-заштитници[се бара извор] . Тие го празнуваат денот на Девица Гвадалупе, светецот-заштитник на Мексико го слават на 12 декември секоја година и се смета за еден од најрелигиозните празници во нивната држава[се бара извор].

На Пописот на населението во 2010 година беа избројани 314.932 приврзаници на Мормонската Црква[201], и покрај тврдењата на Црквата во 2009 година дека во Мексико има повеќе од еден милион регистрирани членови[204]. 25% од регистираните членови присуствуваат на неделната причест иако овој број варира постојано[205].

Присуството на евреите во Мексико датира уште од 1521 година, кога Ернан Кортез ги освоил Ацтеките. Според Пописот на населението од 2010 година, во Мексико живеат 67.476 евреи[201]. Само мал дел од популацијата на Мексико му припаѓа на исламот. Нив ги има најповеќе во Тореон, Коауила, и во Сан Кристобал де лас Касас во областа Чијапас[206][207] кадешто живеат дури 300 муслимани. Исто така на пописот 18.185 мексиканци се изјасниле дека им припаѓаат на Источните религии[201], поточно на будистичката религија.

Метрополски области[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Метрополски области во Мексико.

Метрополските области во Мексико традиционално се дефинирани како група општини коишто соработуваат меѓусебно а особено околу главниот град[208] . Во 2004 година, заедничките сили на Националниот совет на населението (National Population Council), Националниот институт за статистика и географија (National Institute of Statistic and Geography) и Министерството за социјален развој (SEDESOL) ги дефинираа метрополските области[208]:

  • група од две или повеќе општини во коишто живее население од најмалку 50.000 жители и се наоѓаат во урбани области. Тие се простираат преку границата на општината и е под директно влијание на други подоминантни урбани области коишто имаат висок степен на социјална и економска интеграција или пак се од големо значење за урбаната политика и администрација; или
  • единствена општина во која населението има најмалку еден милион жители (и не ги преминува границите на својата општина); или
  • град со население од најмалку 250.000 жители коешто формира конурбација со други градови во Обединетите Нации.

Култура[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Културата во Мексико.

Мексиканската култрура ја одразува комплексноста на историјата на државата помешана со предхиспанските цивилизации и шпанската култура, наследена по 300-годишната шпанска колонизација на Мексико. Исто така, во мексиканската култура има многу ‘примеси’ од културните елементи на Обединетите Нации.

Во Порфириската ера (el Porfiriato), последниот квартал на 19-тиот век и почетокот на 20-тиот век, бил забележен напредок во економијата и мирот во државата. По четири декади поминати без војна, во Мексико почнала да се развива филозофијата и уметноста, коишто ги промовирал самиот претседател Дијаз. Одтогаш па наваму посебно се истакнува периодот на Мексиканската револуција, мексиканскиот културен идентитет се формирал во периодот на местиците, односно на староседелците (Индијанците). Мексико е дом на многу различни етнички групи коишто заедно го формираат мексиканскиот народ. Хозе Васконселос во неговото дело ‘Космичка раса’ (La Raza Cόsmica-1925 година) ја дефинира мексиканската култура како мешавина од разни раси не само биолошки туку и културни[209]. Возвишувањето на местиците било револуционерната идеја која строго се противела на создавањето на една чиста супериорна раса распространета во Европа во тоа време.

Литература[уреди]

Слика од крајот на 18-тиот век на Сестра Хуана Инес де ла Круз, мексикански поет и книжевник.

Литературата во Мексико ги влече своите корени од староседелците од Мезоамерика. Најпознатиот предхиспански поет е Netzahualcoyotl. Модерната мексиканска литература била под големо влијание на шпанската колонизација во Мезоамерика. Поетите коишто се издвојувале во колонијалниот период се Хуан Луис де Аларкон и Сестра Хуана Инес де ла Круз.

Инспириран од големиот број етнички групи во Мексико, Хозе Васконселос во неговиот труд ‘Космичка раса’(1925 година) го дефинира Мексико како мешавина од разни раси, не само биолошки туку и културни[209].

Други попознати мексикански поети се: Алфонсо Рејес, Хозе Јоакин Фернандез де Лизарди, Игнацио Мануел Алтамирано, Карлос Фуентес, Октавио Паз (Добитник на Нобелова награда за литература), Ренато Ледук, Карлос Монсиваис, Елена Понјатовска, Маријано Азуела( Los de abajo) и Хуан Рулфо (Pedro Páramo). Бруно Травен со делото ‘Canasta de cuentos mexicanos’, ‘El tresoro de la Sierra Madre’ (Богатството на Сиера Мадре).

Ликовна уметност[уреди]

Поврзано: Архитектурата на Мексико и Мексикански мурализам

Во пост-револуционарниот период во ликовната уметност особено се истакнале следниве модерните ликовни уметници: Фрида Кало, Диего Ривера, Хозе Клеметне Орозко, Руфино Тамајо, Фредерико Канту Гарза, Давид Алфаро Сикеирос и Хуан О’Горман. Диего Ривера е најреномираниот уметник во мексиканскиот мурализам (ѕидна уметност). Тој ја нацртал ѕидната слика Човекот на крстопатот (Man at the Crossroads) во Центарот Рокфелер во Њујорк којашто по една година била уништена поради портретот на рускиот комунистички лидер Ленин[210]. Дел од делата на Ривера се наоѓаат во Мексиканската Национална Палата и во Палатата за Современа Уметност.

Мезоамериканската архитектура е особено забележителна по пирамидите коишто освен во Древниот Египет можат да се сретната и тука. Во Шпанската колонијална архитектура преовладува контрастот од едноставна и цврста градба и барокната декорација извезувана во Шпанија. Во Мексико, како центар на Нова Шпанија, се наоѓаат градби конструирани во овој стил.

Кино и медиуми[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Филмот во Мексико.

Мексиканските филмови од Златното време (периодот помеѓу 1940-тите и 1950-тите години) се најдобриот пример за Латиноамериканските филмови, со огромна филмска индустрија којашто гордо стоела рамо со рамо со Холивуд своевремено. Мексиканските филмови се извезувани и изложувани насекаде во Латинска Америка и Европа. Филмот Марија Канделарија (1944 година) на Емилио Фернандез е првиот мексикански филм добитник на Златна палма на Канскиот филмски фестивал во 1946 година, на премиерното одржување на фестивалот по Втората Светска Војна. Познатиот режисер со шпанско потекло Луис Буњуел во периодот од 1947 до 1965 година ги режираше ремек-делата Заборавените (1949), Виридиана (1961) и Ангелот-уништувач (1963). Познати актери и актерки од овој период се Марија Феликс, Педро Инфанте, Долорес дел Рио, Хорхе Негрете и комичарот Фортино Марио Алфонсо Морено Рејес, попознат како Кантинфилас.

Поновите филмови, како што се Како вода за чоколадо (1992 година), Хронос (1993), И твојата мајка исто така (2001), Злосторството на отецот Амаро(2002), Лавиринтот на фаунот (2006) и Вавилон (2006) се филмови со современи теми, и се меѓународно признаени, дури и на Канскиот филмски фестивал. Мексиканските режисери [Алесандро Гонзалес Ињариту]] (Кучешки живот, Вавилон), Алфонсо Куарон ( Потомци, Хари Потер и Затвореникот од Азкабан), Гиљермо дел Торо, Карлос Карера (Злосторството на отецот Амаро) и сценаристот Гиљермо Ариага се моментално најпознатите филмски режисери и сценаристи.

Двете најголеми телевизиски мрежи во Мексико се Телевиса (Televisa) и ТВ Ацтека (TV Azteca). Televisa е воедно и најголемиот производител на содржини со шпанскиот јазик во светот и најголемата телевизиска мрежа со шпанско говорно подрачје[211]. Grupo Multimedios е уште еден медиски конгломерат чиишто медиски обраќања се одвиваат на шпански јазик и се емитува низ Мексико, Шпанија и Обединетите Нации. Сапуниците( telenovelas) се преведени на многу јазици и се гледани насекаде низ светот со имиња како што се: Вероника Кастро, Лусија Мендез, Лучеро и Талија.

Музика[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Музиката во Мексико.
Симфонискиот оркестар Халиско

Мексиканското општество ужива разновидна колекција музчки жанрови, со што ја истакнува разноликоста на мексиканската култура. Во традиционалната музика спаѓаат маријачите( Mariachi), банда (Banda), нортењо (Norteno), ранчера (Ranchera) и коридос (Corridos), но мексиканците ја слушаат и современата музика како поп, рок музика итн. и на англиски и на шпански јазик. Во Мексико се наоѓа и најголемата медиска индустрија во Латинска Америка, од којашто се излезени популарните мексикански уметници кои се познати и во Централна и Северна Америка и во делови од Европа, особено во Шпанија. Најпопуларните мексикански пеачи се Талија, Луис Мигел, Алехандро Фернандез, Хулиета Венегас и Паoлина Рубио. Пеачи на традиционална музика во Мексико се: Лила Даунс, Сузана Харп, Харамар, Хеорхина Менесес и Алехандра Роблес. Популарни групи се Кафе Такуба, Молотов и Мана. Од почетокот на 2000 година започна ширењето на мексиканскиот рок и на домашна и на меѓународна сцена.

Според Националниот систем за музика, постојат помеѓу 120 и 140 младински оркестри здружени со оваа федерална агенција од сите федерални држави. Некои од државите, со помош од државните агенции задолжени за култура и уметност – Министерства, Секретаријати, Институти или пак Совети за култура, а во некои од државите и Секретаријатите за образование или Државните универзитети ги спонзорираат активностите на Симфонискиот оркестар или Филхармонискиот оркестар и им овозможуваат на граѓаните пристап на оваа уметност во полето на класичната музика. Не постои информација во јавноста за тоа колку професионални оркестри има во државата (се смета дека има околу 40 оркестри од различни калибри). Мексико е центарот на случувањата од овој тип, тој угостува околу 12 професионални оркестри спонзорирани од разни агенции како што се Националниот инситут за современа уметност, Секретаријатот за култура на федералниот округ, Националниот универзитет, Националниот политехнички институт, Политичката делегација (Coyoacán).

Мексиканската кујна[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Мексиканската кујна.
"Чоколадото" потекнува од мексиканско-ацтечката кујна, а зборот 'чоколадо' потекнува од Nahuat-скиотl збор xocolatl.

Мексиканската кујна е позната по своите силни и разновидни вкусови, разнобојно декорирање, и многубројни зачини. Поголем дел од мексиканската кујна е базирана на предколумбиската традиција, заедно со традицијата на Ацтеките и Маите, и комбинирана со кулинарските трендови на шпанските колонисти.

Освојувачите ја комбинирале својата увезена храна:ориз, говедско, свинско и пилешко месо, вино, лук и кромид со храната од предколумбискиот период, како што се: пченка, домат, ванила, авокадо, папаја, ананас, лути пиперки, грашок, тиква, благ компир, кикирики и мисиркино месо.

Мексиканската храна се разликува во различни области, поради локалната клима и географките и етничките разлики помеѓу жителите коишто биле под влијание на шпанците долго време па поради тоа тие имале големо влијание и врз кујната на мексиканците. Северот на Мексико е познат по производство на говедско и козјо месо и на месо од ној. Поточно тие се познати по јадењата приготвени со месо, а особено е познат говедската шницла.

Кујната во Централно Мексико е под влијанија од другите делови на државата, но и има свои автентични јадења, како што се: скарата, позоле (вид мексиканска супа), менудо (говедска супа), тамалес (тестенина), и карнитас (со свинско месо).

Cabrito con Tamales

Југоистокот на Мексико е познат пак по своите зачини и пилешки јадења. Тука преовладува карипското влијание. Морската храна особено се приготвува во државите кои граничат со Тихиот Океан или пак со Мексиканскиот Залив. Овие делови се познати по своите рибни специјалитети à la veracruzana.

Со текот на времето и други кујни станаа популарни во Мексико, прифаќајќи некои делови од мексиканската кујна. На пример, суши во Мексико често се прави со сос од манго или тамаринд (тропско овошје), или пак се служи со сос од соја и лути пиперки, понекогаш во комбинација со оцет, хабанеро или чадени пиперки.

Најпознатите меѓународно признаени јадења од Мексико се чоколада, такоси, кесадиља (палачинка со сирење), енчилада ( тортиља од сирење, месо, зеленчук, морска храна итн.), бурито, тамалес, и сос. Регионалните јадења се сосот, месо со пиперчиња и чалупа од регионот Пуебла, козјо месо и мачача од Монтереј, свинско месо од Јокатан, јадење со тортиња, сирење, грашок, авокадо, свинско месо од Оахака, како и скара, чилаквилес, миланези, и многу други јадења.

Спорт[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Спортот во Мексико.
The Estadio Azteca (Ацтечкиот стадион) е официјалниот домашен стадион на мексиканскиот национален фудбалски тим.
Безбол стадионот во Монтереј, домашен стадион на Monterrey Sultans.

Мексико Сити беше домаќин на 19-тите по ред Олимписки игри во 1968-та година, со што стана првата држава- домаќин на Олимписките игри во Латинска Америка[212] . Државата исто така двапати беше домаќин и на Светскиот куп ФИФА и тоа во 1970 и 1986-тата година[213].

Најполуларниот спорт во Мексико е фудбалот. Се верува дека фудбалот бил измислен во Мексико, поточно го измислиле корнишките рудари кон крајот на 19-тиот век. Околу 1902 година започнало играњето фудбал коешто било под големо британско влијание[214][215]. Најдобрите фудбалски клубови во Мексико се Гвадалахара со 11 шампионати, Америка со 10 и Толука со 9[216]. Првиот фудбалер кој се појавил во првите пет светски купови[се бара извор] бил Антонио Карбахал, а Уго Санчез прогласен за најдобар фудбалер од Фудбалската асоцијација на Северна и Централна Америка и Карибите (CONCACAF) на 20-тиот век со одобрување од Меѓународната федерација за фудбалската историја и статистика (IFFHS)[се бара извор].

Безболот традиционално бил многу попопуларен од фудбалот во некои области[се бара извор]. Мексиканската професионална лига е наречена Мексиканска безбол лига. Иако нивниот тим не е силен како тимот на Обединетите Нации, Карипските држави и Јапониј, Мексико сепак има освоено неколку меѓународни титули[се бара извор]. Од Мексико потекнуваат и неколку безбол играчи кои играат вонајдобрите светски лиги, најпознатиот мексиканец е фрлачот Фернандо Валензуела кој игра во Доџерси[се бара извор].

Борбата на бикови е популарен спорт во државата. Скоро сите градови одржуваат вакви борби. Плаза Мексико е најголемиот ринг во светот, тој се наоѓа во Мексико Сити и може да собере околу 55.000 гледачи. Професионална слободна борба (или Lucha libre) е привлекува најголема маса гледачи со помош на назионалните промоции од AAA,LLL,CMLL и други.

Мексико е меѓународна сила во професионалниот бокс (Мексико има добиено неколку олимписки медали н аматерско ниво)[се бара извор]. Висенте Салдивар, Рубен Оливарез, Салвадор Санчез, Хулио Цезар Чавез, Рикардо Лопез и Ерик Моралес се само неколку боксери кои се имаат рангирано на листата на најдобри боксери на сите времиња[се бара извор].

Забележителни мексикански атлети се и голферката Лорена Очоа, којашто моментално е рангирана на првото место во светот од Асоцијацијата на професионални голферки, Ана Гевара е поранешна шампионка на 400 метри а во 2004-тата година во Атина го освои второто место со својот тим, и нуркачот Фернандо Платас, добитник на бројни олимписки медали.

Здравствена заштита[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Здравствена заштита во Мексико.

Откако здравствената заштита на Мексико навлезе во транзицискиот период, постојат показатели дека стапките на смртност се идентични со стапките на високо развиените држави како Германија и Јапонија[217]. Иако сите мексиканци треба да добиваат медицинска нега од државата, сепак 50,3 милиони мексиканци немале здравствено осигурување до 2002 година[218] . Се прават напори да се зголеми бројот на луѓе со здравствено осигурување додека пак сегашната администрација има намера да оствари универзално здравствено осигурување до 2011 година[219][220].

Здравената инфраструктура на Мексико е високо рангирана во повеќето делови од државата, особено во поголемите градови[221][222]. Но, во помалите заедници сеуште недостига опрема за напредни медицински процедури па пациентите се принудени да патуваат од овие рурални средини до најблиските урбани области за да добијат специјализирана едицинска нега[145].

Институциите финансирани од државата како што се Мексиканскиот институт за социјана помош (IMSS) и Институтот за социјална помош и заштита на работниците (ISSSTE) играат важна улога во здравствената и социјалната заштита. Приватните здравствени институции се исто така многу важни и претставуваат 13% од здравствените заедници во државата[223].

Здравствените обуки најчесто се добиваат на државните универзитети со професионални специјализации или со стажирање. Некои од државните универзитети во Мексико како што е Универзитетот во Гвадалахара, има потпишано договор со Обединетите нации за да прима и да обучува американски студенти по медицина. Трошоците во приватните установи и препишување лекови во Мексико се на пониски за разлика од економските партнери од Северна Америка[221].

Образование[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Образованието во Мексико.

Мексико ја има најстарата образовна традиција во светот од Царството на Ацтеките коишто ги имаат првите записи. Во Мексико образованието е задолжително за сите граѓани[224] . Ацтечкиот систем го уништиле шпанците коишто го замениле со еден вид европски образовен систем[224].

Мексико има најголем процент во однос студент- научни кадри во светот и тоа со 26 студенти на еден професор, тука се вклучени учениците од предучилишна возраст до високо образование[225]. Според Организацијата за економска соработка и развој (OCED), мексиканските студенти споредени со студентите од триесетте најразвиени држави. Мексиканските студенти се наоѓаат на четврто место по решавање на проблеми, трети по наука и технологија и осми по математика[226]. Во 2004 година, писменоста на младите под 14 години изнесувала 97%[227] и 91% од луѓето на 15 години[228] , со што Мексико било ставено на 24-тото место во свестки рамки според УНЕСКО[229].

Националниот автономен универзитет на Мексико се наоѓа на 15-тото место во листата на Топ 200 Светски универзитети објавен во 2008-та година во весникот The Times Higher Education[230] . Еден од најпрестижните приватни универзитети е Институтот за технологија и високо образование Монтереј[231]. Според Wall Street Journal тој се наоѓа на седмото место на листата Меѓународни светски училишта.

Спроведување на законот[уреди]

Државната безбедност се спроведува преку три владини нивоа, од коишто секој си има свои права и одговорности. Локалниот и државниот полициски оддел се одговорни за спроведување на законот, додека Мексиканската федерална полиција има свои посебни одговорности. Сите поднесуваат извештај на Секретаријатот за државна безбедност (Secretarίa de Seguridad Publica). Кабинетот на Министерот за правда е извршната власт задолжена за спроведување истрага и поведување постапка против криминал на федерално ниво, како на пример: незаконска трговија со дрога и оружјеref>" An Inside Look at Mexican Guns and Arms Trafficking," by Barnard R. Thompson, MexiData.info, May 31, 2010 | url=http://mexidata.info/id2684.html</ref>, шпионажа и ограбување банки[232]. Кабинетот на Министерот за правда раководи со агенција за спречување и истрага на криминал а тоа е Федералната инвестигациска агенција (Agencia Federal de Investigation, AFI)[233].

Додека Владата ја истакнува важноста за правата на луѓето на сите нејзини граѓани[145], постојат сериозни злоупотреби на власта во одредени локални и сиромашни урбани соседства [145]. Националната Комисиј за човекови права прави напори да влијае врз ваквите случувања но безуспешно бидејќи службениците ги отфрлаат ваквите тужби[234]. Според законот, на сите граѓани треба да им биде обезбедено фер судење и човечки третман, но како и да е, системот е оптоварен и преплавен со сериозни проблеми[145].

И покрај напорите на властите во борба против криминалот и измамата, некои мексиканци имаат свои доверливи луѓе во полицијата или во судскиот систем и затоа само мал дел од граѓаните пријавуваат криминал[145]. Во 2008 година, претседателот Калдерон предложи реформи во судството коишто беа прифатени од Конгресот на Унијата. Со овие реформи беа воведени усни (орални) судења, претпоставка за невиност на обвинетите, локалната полиција да спроведува истрага а потоа и специјалните полициски единици, и уште неколку други измени за забрзување на судењата[235].

Криминал[уреди]

Околу 12 луѓе стануваат жртви на најразличен криминал од 1.000 луѓе во Мексико со што Мексико се наоѓа на 39-тото место во спроведеното истражување во 60 држави[236]. Во 2009 година, бројот на убиставата изнесувал во просек од 10-14 жртви на 100.000 население, светскиот просек на убиствата е 10,9 жртви на 100.000 луѓе[237]. Најголемата грижа на Мексико се незаконската трговија со дрога и зависноста од истата[238].

Приоритетот на сегашниот претседател Фелипе Калдерон е сведување на нула на незаконската трговија со дрога. Во еден многу контроверзен филм, калдерон поставува војни службеници во градовите во коишто владеат картелите со дрога. Додека овој филм го критикуваат опозициската партија и Националната комисија за човекови права, Бирото за меѓународни наркотици и спроведување на законот го поздравува овој подвиг на Калдерон по добивањето на ‘неочекуваните резултати’…’со’ многу голем успех[239]. Од отпочнувањето на проектот на Калдерон против картелите во 2006 година биле убиени повеќе од 28.000’ криминалци’[240][241]. Од вкупниот број жртви само 4% се невини луѓе[242], најчесто случајни минувачи или луѓе кои се нашле сред престрелка, 90% се криминалците а 6% се војници или полициски службеници[242]. Во октомври 2007 година, претседателот Калдерон и претседателот на Обединетите нации Џорџ В. Буш го најавија историскиот план за соработка на двете држави за спроведување на законот наречен План Мексико (или Mérida Initiative)[243].


Наводи[уреди]

Стилизирана карта на Мексико
  1. „Presidency of Mexico – Official Name of the Country“. Presidencia.gob.mx. 31 март 2005. http://www.presidencia.gob.mx/index.php?DNA=91. конс. 30 мај 2010. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Светска книга на факти“ на ЦИА - запис за „Mexico(англиски)
  3. „Secretary of Foreign Affairs - General Information about Mexico“. sre.gob.mx. 26 април 2011. http://www.sre.gob.mx/en/index.php?option=com_content&view=article&id=10&Itemid=271. конс. 26 април 2011. 
  4. „Encyclopaedia Britannica - Mexico Languages“. britannica.com. 26 април 2011. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/379167/Mexico/27385/Languages. конс. 26 април 2011. 
  5. The General Law of Linguistic Rights for the Indigenous Peoples recognizes all Amerindian minority languages, along with Spanish, as national languages and equally valid only in territories where spoken. The government recognizes 62 indigenous languages, and more variants which are mutually unintelligible. Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. CDI. México
  6. „Political Constitution of the United Mexican States Title 2 Article 40“. SCJN. http://www.scjn.gob.mx/SiteCollectionDocuments/PortalSCJN/RecJur/BibliotecaDigitalSCJN/PublicacionesSupremaCorte/Political_constitucion_of_the_united_Mexican_states_2008.pdf. конс. 14 август 2010. 
  7. „INEGI 2010 Census Statistics“. inegi.org.mx. http://www.inegi.org.mx/inegi/contenidos/espanol/prensa/comunicados/rpcpyv10.asp. конс. 25 ноември 2010. 
  8. 8,0 8,1 8,2 „World Economic Outlook Database, October 2010“. IMF. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=42&pr.y=9&sy=2009&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=273&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CGGXWDG_NGDP&grp=0&a=. конс. 5 март 2011. 
  9. IMF
  10. „Gini Index“. World Bank. http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/. конс. 2 март 2011. 
  11. [1]
  12. The alternative translation Mexican United States was used in a book published in 1824. That is, almost 200 years ago, and exactly 3 years after its independence was internationally recognized. The Federal Constitution of the Mexican United States.
  13. Merriam-Webster's Geographical Dictionary, 3rd ed. Springfield, MA: Merriam-Webster, Inc.; p. 733
  14. „Japan's Regional Diplomacy, Latin America and the Caribbean“ (PDF). Ministry of Foreign Affairs of Japan. http://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2006/05.pdf. конс. 1 октомври 2007. 
  15. „Latin America:Region is losing ground to competitors“. Oxford Analytica. архивирано од оригиналот на 8 август 2007. http://web.archive.org/web/20070808004523/http://www.oxanstore.com/displayfree.php?NewsItemID=130098. конс. 1 октомври 2007. 
  16. „Country and Lending Groups“. World Bank. http://data.worldbank.org/about/country-classifications/country-and-lending-groups#Upper_middle_income. конс. 5 март 2011. 
  17. Paweł Bożyk (2006). „Newly Industrialized Countries“. „Globalization and the Transformation of Foreign Economic Policy“. Ashgate Publishing, Ltd. стр. 164. ISBN 0-75-464638-6. 
  18. Mauro F. Guillén (2003). „Multinationals, Ideology, and Organized Labor“. „The Limits of Convergence“. Princeton University Press. стр. 126 (Table 5.1). ISBN 0-69-111633-4. 
  19. David Waugh (3rd edition 2000). „Manufacturing industries (chapter 19), World development (chapter 22)“. „Geography, An Integrated Approach“. Nelson Thornes Ltd.. стр. 563, 576–579, 633, and 640. ISBN 0-17-444706-X. 
  20. N. Gregory Mankiw (4th Edition 2007). „Principles of Economics“. Mason, Ohio: Thomson/South-Western. ISBN 0-32-422472-9. 
  21. „G8: Despite Differences, Mexico Comfortable as Emerging Power“. Ipsnews.net. 5 јуни 2007. http://ipsnews.net/news.asp?idnews=38056. конс. 30 мај 2010. 
  22. Mexico (05/09). US Department of State. Accessed on:2009-11-25
  23. CRS Report for Congress. Congressional Research Service. 2008-11-04
  24. „Mexico's World Heritage Sites“. Worldheritagesite.org. http://www.worldheritagesite.org/countries/mexico.html. конс. 30 мај 2010. 
  25. „Mexico on the UNESCO World Heritage“. Whc.unesco.org. http://whc.unesco.org/en/statesparties/mx. конс. 30 мај 2010. 
  26. „Mexico's World Heritage Sites Photographic Exhibition at UN Headquarters“. Whc.unesco.org. http://whc.unesco.org/en/events/295. конс. 30 мај 2010. 
  27. „Tourism“ (PDF). http://www.unwto.org/facts/eng/pdf/highlights/UNWTO_Highlights08_en_HR.pdf. конс. 30 мај 2010. 
  28. ¿Puede ser libre la Nueva España? C.f. Congress of Anáhuac, a.k.a. the Congress of Chilpancingo.
  29. Aguilar-Moreno, Manuel (2006). „Handbook to Life in the Aztec World“. Facts of Life, Inc.. стр. 19. ISBN 0-8160-5673-0. 
  30. 30,0 30,1 (шпански) „Nombre del Estado de México“. Government of the State of Mexico. архивирано од оригиналот на 27 април 2007. http://web.archive.org/web/20070427111842/http://www.edomexico.gob.mx/identidad/civica/htm/NomMexico.htm. конс. 3 октомври 2007. 
  31. http://buscon.rae.es/dpdI/SrvltConsulta?lema=méxico
  32. „Mexico“. „Online Dictionary“. Merriam-Webster. http://www.m-w.com/dictionary/Mexico. 
  33. „El cambio de la denominación de "Estados Unidos Mexicanos" por la de "México" en la Constitución Federal“. Ierd.prd.org.mx. http://ierd.prd.org.mx/coy128/hlb.htm. конс. 4 ноември 2009. 
  34. „Constitucion Federal de los Estados Unidos Mexicanos (1824)“. Tarlton.law.utexas.edu. 2 септември 2009. http://tarlton.law.utexas.edu/constitutions/text/image/A02.html. конс. 30 октомври 2010. 
  35. Leyes Constitucionales de 1836. Cervantes Virtual
  36. „Native Americans: Earliest Migrations“. MSN Encarta. 2009. архивирано од оригиналот на 1 ноември 2009. http://www.webcitation.org/query?id=1257037540134054. 
  37. The Enigma of Aztec Sacrifice. Michael Harner. Natural History, April 1977 Vol. 86, No. 4, pages 46–51
  38. "Mexico Pyramid Holds Headless Bodies". Rossella Lorenzi, Discovery News
  39. 'Ebola' bug wiped out the Aztecs. The Observer. September 3, 2006
  40. The population of Mexico from origins to revolution. Department of History: University of Minnesota
  41. Anonymous Conqueror, the (1917) [1550]. „Narrative of Some Things of New Spain and of the Great City of Temestitan“. Marshall Saville (trans). New York: The Cortés Society. ISBN 0893412767. 
  42. Emerging Infections: Microbial Threats to Health in the United States (1992). Institute of Medicine (IOM)
  43. „Miguel Hidalgo Biography“. Catholic Encyclopedia. http://www.newadvent.org/cathen/16045a.htm. конс. 30 септември 2007. 
  44. Caste War (Central American history). Britannica Online Encyclopedia
  45. The Caste War of Yucatán: Revised Edition, By Nelson Reed, Published by Stanford University Press, 2002 ISBN 0-8047-4001-1, 9780804740012, 448 pages
  46. The Mexican Revolution. PBS.org
  47. Missing millions: the human cost of the Mexican Revolution. Robert McCaa, University of Minnesota Population Center
  48. „The Mexican Miracle: 1940–1968“. „World History from 1500“. Emayzine. http://www.emayzine.com/lectures/mex9.html. конс. 30 септември 2007. 
  49. Krauze, Enrique (January–February 2006). „Furthering Democracy in Mexico“. Foreign Affairs. http://www.foreignaffairs.org/20060101faessay85106/enrique-krauze/furthering-democracy-in-mexico.html. конс. 7 октомври 2007. 
  50. Elena Poniatowska (1975). „Massacre in Mexico (Original "La noche de Tlatelolco")“. Viking, New York. ISBN 0-8262-0817-7. 
  51. Duncan Kennedy Mexico's long forgotten dirty war BBC News, Saturday, July 19, 2008
  52. Schedler, Andreas (2006). „Electoral Authoritarianism: The Dynamics of Unfree Competition“. L. Rienner Publishers. ISBN 1-5882-6440-8. 
  53. 53,0 53,1 53,2 Crandall, R.; Paz and Roett (2004). „Mexico's Domestic Economy: Policy Options and Choices“. „Mexico's Democracy at Work“. Lynne Reinner Publishers. стр. 160. ISBN 0-8018-5655-8. 
  54. „Photius Geographic.org, "Mexico The 1988 Elections", (Sources: The Library of the Congress Country Studies, CIA World Factbook)“. Photius.com. http://www.photius.com/countries/mexico/government/mexico_government_the_1988_elections.html. конс. 30 мај 2010. 
  55. (шпански)Cruz Vasconcelos, Gerardo. „Desempeño Histórico 1914–2004“ (PDF). архивирано од оригиналот на 3 јули 2006. http://web.archive.org/web/20060703181721/http://www.imef.org.mx/NR/rdonlyres/F722BEDD-A8DE-49BA-AF4F-1A00889CE618/1192/CAPITULOI1.pdf. конс. 17 февруари 2007. 
  56. Reséndiz, Francisco (2006). „Rinde AMLO protesta como "presidente legítimo"“. „El Universal“. http://www.eluniversal.com.mx/notas/389114.html.  (шпански)
  57. „Articles 50 to 79“. „Political Constitution of the United Mexican States“. Congress of the Union of the United Mexican States. http://constitucion.gob.mx/index.php?idseccion=12. конс. 3 октомври 2007. 
  58. (шпански) „Third Title, First Chapter, About Electoral systems“ (PDF). „Código Federal de Instituciones y Procedimientos Electorales (Federal Code of Electoral Institutions and Procedures)“. Congress of the Union of the United Mexican States. 15 август 1990. http://normateca.ife.org.mx/normanet/files_otros/COFIPE/cofipe.pdf. конс. 3 октомври 2007. 
  59. 59,0 59,1 (шпански) „Third Title, First Chapter, About Electoral systems, Article 11-1“ (PDF). „Código Federal de Instituciones y Procedimientos Electorales (Federal Code of Electoral Institutions and Procedures)“. Congress of the Union of the United Mexican States. 15 август 1990. http://normateca.ife.org.mx/normanet/files_otros/COFIPE/cofipe.pdf. конс. 3 октомври 2007. 
  60. (шпански) „Fourth Title, Second Chapter, About coalitions, Article 59-1“ (PDF). „Código Federal de Instituciones y Procedimientos Electorales (Federal Code of Electoral Institutions and Procedures)“. Congress of the Union of the United Mexican States. 15 август 1990. http://normateca.ife.org.mx/normanet/files_otros/COFIPE/cofipe.pdf. конс. 3 октомври 2007. 
  61. „Articles 80 to 93“. „Political Constitution of the United Mexican States“. Congress of the Union of the United Mexican States. http://constitucion.gob.mx/index.php?idseccion=12. конс. 3 октомври 2007. 
  62. „Articles 90 to 107“. „Political Constitution of the United Mexican States“. Congress of the Union of the United Mexican States. http://constitucion.gob.mx/index.php?idseccion=12. конс. 3 октомври 2007. 
  63. Miembros Titulares. ODCA. Retrieved: 2009-10-16
  64. Entrevista a la Lic. Beatriz Paredes Rangel, Presidenta dle Comité Ejecutivo Nacional del PRI. Retrieved: 2009-10-16
  65. Estatuto del Partido de la Revolución Democrática. Documentos Básicos. Retrieved: 2009-10-16
  66. 66,0 66,1 Шаблон:Sp icon Political Constitution of the United Mexican States (5 февруари 1917). „Article 89, Section 10“. Chamber of Deputies. архивирано од оригиналот на 25 август 2007. http://web.archive.org/web/20070825041639/http://www.cddhcu.gob.mx/LeyesBiblio/pdf/1.pdf. конс. 28 март 2009. 
  67. Шаблон:Sp icon Internal Rules of the Ministry of Foreign Affairs (10 август 2001). „Article 2, Section 1“. Ministry of Foreign Affairs. http://web.archive.org/web/20080611012801/http://www.sre.gob.mx/acerca/marco_normativo/reglamento.htm. конс. 28 март 2009. 
  68. Шаблон:Sp icon Palacios Treviño, Jorge. „La Doctrina Estrada y el Principio de la No-Intervención“. http://www.diplomaticosescritores.org/obras/DOCTRINAESTRADA.pdf. конс. 4 април 2009. 
  69. UN (7 ноември 1945). „United Nations Member States“. UN official website. http://www.un.org/members/list.shtml#m. конс. 6 април 2009. 
  70. Velázquez Flores (2007), p. 145.
  71. Шаблон:Sp icon Organization of Ibero-American States. „Members“. OEI official website. http://www.oei.es/acercaoei.htm. конс. 6 април 2009. 
  72. OPANAL. „Members“. OPANAL official website. http://www.opanal.org/opanal/about/about-i.htm. конс. 6 април 2009. 
  73. Шаблон:Sp icon Ministry of Foreign Affairs (7 март 2007). „El Presidente Felipe Calderón Hinojosa en la Ceremonia de Entrega de la Secretaría Pro Témpore del Grupo de Río“. Gobierno Federal. http://portal2.sre.gob.mx/gruporio/index.php?option=com_content&task=view&id=2&Itemid=2. конс. 6 април 2009. 
  74. United Nations (2008). „Regular Budget Payments of Largest Payers“. Global Policy. http://www.globalpolicy.org/finance/tables/reg-budget/large08.htm. конс. 4 април 2009. 
  75. Organisation for Economic Co-operation and Development (18 мај 1994). „Members“. OECD official website. http://www.oecd.org/document/58/0,3343,en_2649_201185_1889402_1_1_1_1,00.html. конс. 6 април 2009. 
  76. „Chile joins the OECD's Economic Club“. BBC News. 12 јануари 2010. http://www.bbc.co.uk/worldservice/business/2010/01/100112_chile_oecd_biz.shtml. конс. 23 април 2010. 
  77. „Japan's Regional Diplomacy, Latin America and the Caribbean“ (PDF). Ministry of Foreign Affairs of Japan. http://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/2006/05.pdf. конс. 4 април 2009. 
  78. „Latin America: Region is losing ground to competitors“. Oxford Analytica. архивирано од оригиналот на 24 октомври 2007. http://web.archive.org/web/20071024190633/http://www.oxanstore.com/displayfree.php?NewsItemID=130098. конс. 4 април 2009. 
  79. Ministry of Foreign Affairs (2005), p. 215.
  80. Maggie Farley. „Mexico, Canada Introduce Third Plan to Expand Security Council“, Los Angeles Times, 22 јули 2005 (конс. 4 април 2009).
  81. „Bilateral Trade“. Embassy of the U.S. in Mexico. 2006. http://www.usembassy-mexico.gov/eng/eataglance_trade.html. конс. 28 март 2009. 
  82. Kim Richard Nossal (June 29-July 2, 1999). „Lonely Superpower or Unapologetic Hyperpower? Analyzing American Power in the Post-Cold War Era“. Queen's University. http://post.queensu.ca/~nossalk/papers/hyperpower.htm. конс. 28 март 2009. 
  83. Renata Keller (2009). „Capitalizing on Castro: Mexico's Foreign Relations with Cuba, 1959-1969“. Latin American Network Information Center. http://lanic.utexas.edu/project/etext/llilas/ilassa/2009/keller.pdf. конс. 28 март 2009. 
  84. Salaverry, Jorge (11 март 1988). „Evolution of Mexican Foreign Policy“. The Heritage Foundation. http://www.heritage.org/research/latinamerica/bg638.cfm. конс. 28 март 2009. 
  85. „El Salvador in the 1980s“. Historical Text Archive. http://historicaltextarchive.com/sections.php?op=viewarticle&artid=345. конс. 28 март 2009. 
  86. Шаблон:Sp icon Dirección General de Coordinación Política (2 декември 2008). „Se hará política exterior de Estado: Patricia Espinosa“. Senate of the Republic. http://www.senado.gob.mx/gace.php?sesion=2008/12/04/1&documento=4. конс. 29 март 2009. 
  87. 87,0 87,1 87,2 87,3 Loke. „Capacitarán a militares en combates con rifles láser | Ediciones Impresas Milenio“. Impreso.milenio.com. http://impreso.milenio.com/node/8696274. конс. 30 мај 2010. 
  88. 88,0 88,1 Mexican Naval missile (in Spanish)
  89. Buque logístico multipropósito (in Spanish).
  90. The 5.56 X 45 mm: 2006. Retrieved on August 7, 2008.
  91. „Hydra Technologies Surprises UAV Industry with Mexican-Made System, Earns Coveted Award at AUVSI's Unmanned Systems North America 2007 Show in D.C“. .prnewswire.com. http://www2.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=104&STORY=/www/story/09-07-2007/0004658596&E. конс. 30 мај 2010. 
  92. „Mexican navy 2006 activities official report“. Semar.gob.mx. http://www.semar.gob.mx/boletin/2006/bol_225_06.htm. конс. 30 мај 2010. 
  93. Strategy on recent equipment purchases: The Mexican Armed Forces in Transition
  94. „Text of the Treaty of Tlatelolco“. Opanal.org. 27 ноември 1963. http://www.opanal.org/opanal/Tlatelolco/Tlatelolco-i.htm. конс. 9 март 2011. 
  95. „instituto nacional de investigaciones nucleares“. Inin.gob.mx. http://www.inin.gob.mx/. конс. 9 март 2011. 
  96. „Mexico to slash weapons-grade uranium“. UPI.com. http://www.upi.com/Top_News/Special/2010/04/13/Mexico-to-slash-weapons-grade-uranium/UPI-91401271180679/. конс. 9 март 2011. 
  97. Russia and US sign plutonium pact“, „BBC News“, 13 април 2010.
  98. Шаблон:Sp icon Gustavo Iruegas (27 април 2007). „Adiós a la neutralidad“. La Jornada. http://www.jornada.unam.mx/2007/04/27/index.php?section=opinion&article=023a2pol. конс. 4 април 2009. 
  99. Шаблон:Sp icon Ricardo Gómez & Andrea Merlos (20 април 2007). „Diputados, en Favor de Derogar Neutralidad en Guerras“. El Universal. http://www.eluniversal.com.mx/nacion/150273.html. конс. 4 април 2009. 
  100. „Article 116“. „Political Constitution of the United Mexican States“. Congress of the Union of the United Mexican States. http://constitucion.gob.mx/index.php?idseccion=12. конс. 7 октомври 2007. 
  101. „Article 112“. „Political Constitution of the United Mexican States“. Congress of the Union of the United Mexican States. http://constitucion.gob.mx/index.php?idseccion=12. конс. 7 октомври 2007. 
  102. „Article 115“. „Political Constitution of the United Mexican States“. Congress of the Union of the United Mexican States. http://constitucion.gob.mx/index.php?idseccion=12. конс. 7 октомври 2007. 
  103. Nord-Amèrica, in Gran Enciclopèdia Catalana
  104. Parsons, Alan; Jonathan Schaffer (May 2004). „Geopolitics of oil and natural gas“. Economic Perspectives. U.S. Department of State. 
  105. 105,0 105,1 „Mexico Topography“. Nationsencyclopedia.com. 16 октомври 2007. http://www.nationsencyclopedia.com/Americas/Mexico-TOPOGRAPHY.html. конс. 30 мај 2010. 
  106. 106,0 106,1 „Biodiversidad de México“. SEMARNAT. http://cruzadabosquesagua.semarnat.gob.mx/iii.html. конс. 7 октомври 2007. 
  107. „Biodiversidad en México“. CONEVYT. http://oregon.conevyt.org.mx/actividades/diversidad/lectura_biodiversidad.htm. конс. 7 октомври 2007. 
  108. 108,0 108,1 „Sistema Nacional sobre la Biodiversidad en México“. CONABIO. http://www.conabio.gob.mx/institucion/snib/doctos/acerca.html. конс. 7 октомври 2007. 
  109. Mexico's 'devastating' forest loss. BBC News. March 4, 2002.
  110. (шпански) „Baja pobreza en México de 24.2 a 17.6%: Banco Mundial“. 24 август 2005. архивирано од оригиналот на 7 јуни 2008. http://replay.waybackmachine.org/20080607072558/http://www2.eluniversal.com.mx/pls/impreso/noticia.html?id_nota=301198&tabla=notas. 
  111. „Mexico, World Bank's Country Brief“. http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/LACEXT/MEXICOEXTN/0,,contentMDK:20185184~pagePK:141137~piPK:141127~theSitePK:338397,00.html. конс. 19 февруари 2007. 
  112. „Goldman Sachs Paper No.153 Relevant Emerging Markets“ (PDF). http://www.chicagogsb.edu/alumni/clubs/pakistan/docs/next11dream-march%20%2707-goldmansachs.pdf. конс. 30 мај 2010. 
  113. (шпански) Sobresale Nuevo León por su alto nivel de vida“. „El Norte“. 2006. http://busquedas.gruporeforma.com/utilerias/imdservicios3w.dll?JPrintS&file=mty/norte01/00393/00393608.htm&palabra=. 
  114. „Salarios mínimos 2010“. Sat.gob.mx. http://www.sat.gob.mx/sitio_Internet/asistencia_contribuyente/informacion_frecuente/salarios_minimos/. конс. 30 октомври 2010. 
  115. „Korea's Balance of Payments“ (PDF). http://www.koreauspartnership.org/pdf/Koreas%20Balance%20of%20Payments.pdf. конс. 9 март 2011. 
  116. http://www.ustreas.gov/tic/mfh.txt
  117. Thompson, Adam (2006-06-20). „Mexico, Economics: The US cast a long shadow“. „Financial Times“. http://www.ft.com/cms/s/f53c9268-005a-11db-8078-0000779e2340,dwp_uuid=bfb8911e-ff83-11da-93a0-0000779e2340.html. 
  118. „Workers' Remittances to Mexico – Business Frontier, Issue 1, 2004 – FRB Dallas“. Dallasfed.org. 10 јули 2003. http://www.dallasfed.org/research/busfront/bus0401.html. конс. 30 мај 2010. 
  119. „Free Preview of Members-Only Content“. Stratfor. 30 август 2007. http://www.stratfor.com/global_market_brief_mexico_sees_decline_remittances. конс. 30 мај 2010. 
  120. Slowdown hits Mexico remittances“, „BBC News“, 27 јануари 2009 (конс. 6 мај 2009).
  121. „Mexico tops U.S., Canadian car makers“. Upi.com. 11 декември 2008. http://www.upi.com/Business_News/2008/12/11/Mexico_tops_US_Canadian_car_makers/UPI-17741229011704/. конс. 30 мај 2010. 
  122. 122,0 122,1 122,2 Gereffi, G; Martínez, M (September 30, 2004). „Mexico's Economic Transformation under NAFTA“. Crandall, R; Paz, G; Roett, R. „Mexico's Democracy at Work: Political and Economic Dynamics“. Lynne Reiner Publishers. ISBN 1588263002. 
  123. Hufbauer, G.C.; Schott, J.J . (October 2005). „Chapter 6, The Automotive Sector“. „NAFTA Revisited: Achievements and Challenges“. Washington, D.C.: Institute for International Economics. стр. 1–78. ISBN 0-88132-334-9. http://www.iie.com/publications/chapters_preview/332/06iie3349.pdf. 
  124. DINA Camiones Company. „History“. http://www.dina.com.mx/history.html. конс. 15 април 2009. 
  125. Jeremy Korzeniewski. „London 2008: Mastretta MXT will be Mexico's first homegrown car“. http://www.autoblog.com/2008/07/25/london-2008-mastretta-mxt-will-be-mexicos-first-homegrown-car/. конс. 30 јули 2008. 
  126. The World Bank. „Mexico Data Profile“. http://ddp-ext.worldbank.org/ext/ddpreports/ViewSharedReport?REPORT_ID=9147&REQUEST_TYPE=VIEWADVANCED. конс. 8 март 2011. 
  127. „News Articles“. Mdhelicopters.com. 23 февруари 2007. http://www.mdhelicopters.com/popup.php?sid=02.23.07. конс. 30 мај 2010. 
  128. Dickerson, Marla. „Business & Technology | Bombardier gives boost to Mexico's aerospace industry | Seattle Times Newspaper“, Seattletimes.nwsource.com, 27 мај 2007 (конс. 30 мај 2010).
  129. 129,0 129,1 „Mabe: at the vanguard in household appliances. | Latin America > Mexico from“. AllBusiness.com. http://www.allbusiness.com/north-america/mexico/403485-1.html. конс. 4 ноември 2009. 
  130. 130,0 130,1 „Controladora Mabe S.A. de C.V.: Information from“. Answers.com. http://www.answers.com/topic/controladora-mabe-s-a-de-c-v. конс. 4 ноември 2009. 
  131. 131,0 131,1 „Milbank Represents Controladora Mabe, S.A. de C.V. in its First Eurobond Issuance“. Milbank.com. 22 декември 2005. http://www.milbank.com/en/NewsEvents/RecentPressRel/051222.htm. конс. 4 ноември 2009. 
  132. „Televisa Brings 2006 FIFA World Cup to Mexico in HD With Snell & Wilcox Kahuna SD/HD Production Switcher“. Snellwilcox.com. архивирано од оригиналот на 14 декември 2007. http://web.archive.org/web/20071214054201/http://www.snellwilcox.com/news_events/press_releases/203. конс. 30 мај 2010. 
  133. „UNWTO Archive | World Tourism Organization UNWTO“. Unwto.org. http://unwto.org/facts/eng/pdf/indicators/Top%20Spenders.pdf. конс. 9 март 2011. 
  134. "SECTUR (2006). „Turismo de internación 2001-2005, Visitantes internacionales hacia México“ (на Spanish). Secretaría de Turismo (SECTUR). архивирано од оригиналот на 10 јуни 2008. http://web.archive.org/web/20080610233248/http://www.sectur.gob.mx/wb/sectur/sect_Estadisticas_del_Sector. конс. 26 јули 2008.  pp. 5
  135. Jennifer Blanke and Thea Chiesa, Editors (2008). „The Travel & Tourism Competitiveness Report 2008“. World Economic Forum, Geneva, Switzerland. http://www.weforum.org/pdf/CGR08/Rankings.pdf. конс. 14 јуни 2008. 
  136. América Economia. „Top 500 Companies in Latin America“ (Requires subscription). архивирано од оригиналот на 29 септември 2007. http://web.archive.org/web/20070929094218/http://www.americaeconomia.com/PLT_WRITE-PAGE.asp?SessionId=&Language=0&Modality=0&DateView=&NamePage=SearchResultArti&Section=1&Content=28380&Style=15624. конс. 16 февруари 2007. 
  137. Fortune Global 500 2010: 64. Pemex“, Fortune Magazine (конс. 26 јули 2010).
  138. „FT Non-Public 150 - the full list“. 14 декември 2006. http://www.ft.com/cms/s/2/5de6ef96-8b95-11db-a61f-0000779e2340.html. конс. 26 јули 2010. 
  139. Energy Information Administration. „Top World Oil Net Exporters and Producers“. архивирано од оригиналот на 16 февруари 2007. http://web.archive.org/web/20070216112638/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/topworldtables1_2.html. конс. 16 февруари 2007. 
  140. „EIA“. Eia.doe.gov. http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Mexico/Background.html. конс. 30 октомври 2010. 
  141. „Perspectiva Del Mercado De La Energía Renovable En México“ (PDF). http://cec.org/files/PDF/ECONOMY/Pres-Elvira-RenEnergyMeeting_es.pdf. конс. 30 октомври 2010. 
  142. 142,0 142,1 SENER 2009b
  143. http://www.promexico.gob.mx/
  144. Infraestructura Carretera. Secretaría de Comunicaciones y Transportes
  145. 145,0 145,1 145,2 145,3 145,4 145,5 145,6 145,7 „Mexico“. Britannica Online Encyclopedia. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/379167/Mexico. конс. 6 март 2011. 
  146. 146,0 146,1 146,2 146,3 Infrastructure, Power and Communications, Mexico. Encyclopedia of the Nations
  147. 147,0 147,1 „Mexico reviving travel by train“. Azcentral.com. 6 јануари 2006. http://www.azcentral.com/arizonarepublic/business/articles/0106mextrain06.html. конс. 30 октомври 2010. 
  148. „Bullet Train To Mexico City Looks To Be Back On Track ?“. Guadalajara Reporter. 17 октомври 2003. http://guadalajarareporter.com/news-mainmenu-82/regional-mainmenu-85/3249-bullet-train-to-mexico-city-looks-to-be-back-on-track-.html. конс. 30 октомври 2010. 
  149. 149,0 149,1 „Project for a Mexico City - Guadalajara High Speed Line. Rail transport engineering, public transport engineering“. Systra. http://www.systra.com/Project-for-a-Mexico-City-Guadalajara-High-Speed-Line?lang=fr. конс. 30 октомври 2010. 
  150. Slim to invest in Santa Cruz“, „The America's Intelligence Wire“, 21 јануари 2005.
  151. „Mexico Real Estate In Yucatan to Benefit from New Bullet Train“. Articlealley.com. 25 август 2010. http://www.articlealley.com/article_1717563_33.html. конс. 30 октомври 2010. 
  152. „Acerca del AICM. Posicionamiento del Aeropuerto Internacional de la Ciudad de México (AICM) con los 50 aeropuertos más importantes del mundo“. AICM. архивирано од оригиналот на 31 мај 2008. http://web.archive.org/web/20080531064833/http://www.aicm.com.mx/acercadelaicm/Estadisticas/index.php?Publicacion=169. конс. 30 мај 2010. 
  153. „Acerca del AICM, Pasajeros“. Aicm.com.mx. архивирано од оригиналот на 31 мај 2008. http://web.archive.org/web/20080531064828/http://www.aicm.com.mx/acercadelaicm/Estadisticas/index.php?Publicacion=168. конс. 30 мај 2010. 
  154. 154,0 154,1 154,2 Communications CIA Factbook
  155. Satmex. Linking the Americas.. Retrieved 24 January 2007.
  156. Mexican Operator Satmex Has Chosen Arianespace to Launch Its New Satmex 6 Satellite. 14 February 2002. Spaceref.com. Retrieved 24 January 2007.
  157. „Televisa Brings 2006 FIFA World Cup to Mexico in HD With Snell & Wilcox Kahuna SD/HD Production Switcher“. Snellwilcox.com. архивирано од оригиналот на 14 декември 2007. http://web.archive.org/web/20071214054201/http://www.snellwilcox.com/news_events/press_releases/203. конс. 30 мај 2010. 
  158. Cintas, Pedro (2004). „The Road to Chemical Names and Eponyms: Discovery, Priority, and Credit“. „Angewandte Chemie International Edition“ 43 (44): 5890. doi:10.1002/anie.200330074. PMID 15376297. 
  159. Coerver, Pasztor & Buffington (2004), p. 161
  160. Summerfield, Devine & Levi (1998), p. 285
  161. Summerfield, Devine & Levi (1998), p. 286
  162. Forest & Altbach (2006), p. 882
  163. Fortes & Lomnitz (1990), p. 18
  164. „Human space flight: A record of achievement, 1961–1998“. NASA. http://history.nasa.gov/40thann/humanspf.htm. конс. 28 април 2009. 
  165. „The Nobel Prize in Chemistry 1995“. „Nobelprize.org“. Nobel Foundation. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1995/index.html. конс. 2 јануари 2009. 
  166. Thomson, Elizabeth A. (18 октомври 1995). „Molina wins Nobel Prize for ozone work“. Massachusetts Institute of Technology. http://web.mit.edu/newsoffice/1995/molina-1018.html. конс. 2 јануари 2009. 
  167. Шаблон:Page neededUnravelling unidentified γ-ray sources with the large millimeter telescope, Alberto Carramiñana and the LMT-GTM collaboration, in The Multi-Messenger Approach to High-Energy Gamma-Ray Sources, Josep M. Paredes, Olaf Reimer, and Diego F. Torres, eds., Springer Netherlands, 2007. ISBN 978-1-4020-6117-2.
  168. Report. Ddp-ext.worldbank.org. Retrieved on 2010-08-14.
  169. „BMW X5 Security: Your body-guard Made-In-Mexico“. Autoarabia.org. http://www.autoarabia.org/articles/255/BMW%20X5%20Security:%20Your%20body-guard%20Made-In-Mexico. конс. 16 април 2011. 
  170. „The World Order in 2050“ (PDF). http://carnegieendowment.org/files/World_Order_in_2050.pdf. конс. 9 март 2011. 
  171. „Mexico: Pumping Out Engineers“. Businessweek.com. 22 мај 2006. http://www.businessweek.com/magazine/content/06_21/b3985070.htm. конс. 30 октомври 2010. 
  172. The World Bank. „Mexico Data Profile“. архивирано од оригиналот на 15 мај 2007. http://web.archive.org/web/20070515035722/http://devdata.worldbank.org/external/CPProfile.asp?PTYPE=CP&CCODE=MEX. конс. 29 мај 2007. 
  173. „Processors“. Bis2c.be. http://www.bis2c.be/vranckypool/EmbeddedSystems/Processors/tabid/2910/Default.aspx. конс. 9 март 2011. 
  174. Грешка: no |title= specified при употребата на {{Cite web}}“. Inegi.org.mx. http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&s=est. конс. 20 мај 2011. 
  175. 175,0 175,1 „Spanish Language History“. Today Translations. http://www.todaytranslations.com/index.asp-Q-Page-E-Spanish-Language-History--13053095. конс. 1 октомври 2007. 
  176. Wimmer, Andreas, 2002. Nationalist exclusion and ethnic conflict: shadows of modernity, Cambridge University Press page 115
  177. 177,0 177,1 Hall Steckel, Richard; R. Haines, Michael. „A population history of North America“. Cambridge University Press. стр. 621. ISBN 0521496667. 
  178. Wade (1981:32)
  179. Knight (1990:78-85)
  180. „mestizo (people)“. Britannica.com. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/377246/mestizo. конс. 30 октомври 2010. 
  181. [Silva-Zolezzi I, Hidalgo-Miranda A, Estrada-Gil J, Fernandez-Lopez JC, Uribe-Figueroa L, Contreras A, Balam-Ortiz E, del Bosque-Plata L, Velazquez Fernandez D, Lara C, Goya R, Hernandez-Lemus E, Davila C, Barrientos E, March S, Jimenez-Sanchez G. Analysis of genomic diversity in Mexican Mestizo populations to develop genomic medicine in Mexico. Proc Natl Acad Sci U S A. 2009 May 26;106(21):8611-6.]
  182. „Abstract/Presentation Search and Itinerary Planner“. ASHG. http://www.ashg.org/cgi-bin/ashg06s/ashg06?abst=mexican%20mestizo&sort=ptimes&sbutton=Detail&absno=10071&sid=864055. конс. 16 април 2011. 
  183. „Síntesis de Resultados“. Comisión Nacional para el Desarrollo de los Pueblos Indígenas. 2006. http://www.cdi.gob.mx/cedulas/sintesis_resultados_2005.pdf. конс. 22 декември 2010. 
  184. Bartolomé (1996:2)
  185. Knight (1990:73)
  186. „Detailed Tables — American FactFinder. B03001. HISPANIC OR LATINO ORIGIN BY SPECIFIC ORIGIN“. „2006 American Community Survey“. http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-redoLog=false&-mt_name=ACS_2006_EST_G2000_B03001. конс. 15 декември 2007. 
  187. Tafoya, Sonya (6 декември 2004). „Shades of Belonging“ (PDF). Pew Hispanic Center. http://pewhispanic.org/files/reports/35.pdf. конс. 3 јуни 2008. 
  188. „American Citizens Living Abroad By Country“ (PDF). US State Department. 1999. http://www.aca.ch/amabroad.pdf. конс. 3 октомври 2007. 
  189. Gutiérrez Vega, Mario (16 октомври 2005). „Migrantes, votos, remesas: La apuesta política de los ausentes“ (PDF). Institute of Mexicans Abroad (IME). http://www.ime.gob.mx/investigaciones/bibliografias/apuesta_politica_gutierrez.pdf. конс. 3 октомври 2007. 
  190. „Especial Argentinos en el exterior, Mexico“. La Nación. 2007. архивирано од оригиналот на 29 август 2007. http://web.archive.org/web/20070829152344/http://www.lanacion.com.ar/coberturaespecial/argentinos/mexico/index.asp. конс. 3 октомври 2007. 
  191. "The biggest enchilada". Telegraph.co.uk. July 8, 2007.
  192. "Mexico to deport Cubans bound for U.S.". Msnbc.msn.com. October 20, 2008
  193. "Central America migrant flow to US slows". USATODAY.com. April 13, 2008.
  194. „Digital Immigration Card Shows Mexico's Progressive Views on Immigration – NAM“. News.newamericamedia.org. http://news.newamericamedia.org/news/view_article.html?article_id=083e0b4728d31cd23a57533cf02c46c5. конс. 30 мај 2010. 
  195. (шпански) „Título Primero, Capítulo I, De las garantías individuales“ (PDF). „Constitución Política de los Estados Unidos Mexicanos“. Congress of the Union of the United Mexican States. 19 јуни 2007. http://www.normateca.gob.mx/Archivos/34_D_1247_22-06-2007.pdf. конс. 2 октомври 2007. 
  196. „POBLACIÓN DE 5 AÑOS Y MÁS POR ENTIDAD FEDERATIVA, SEXO Y GRUPOS LENGUA INDÍGENA QUINQUENALES DE EDAD, Y SU DISTRIBUCIÓN SEGÚN CONDICIÓN DE HABLA INDÍGENA Y HABLA ESPAÑOLA“ (PDF). INEGI, México. архивирано од оригиналот на 2 јануари 2008. http://web.archive.org/web/20080102103605/http://www.inegi.gob.mx/prod_serv/contenidos/espanol/bvinegi/productos/censos/poblacion/2000/definitivos/Nal/tabulados/00li01.pdf. конс. 13 декември 2007. 
  197. (шпански) „Ley General de Derechos Lingüísticos de los Pueblos Indígenas (General Law of the Rights of the Indigenous Peoples)“ (PDF). CDI México. архивирано од оригиналот на 25 септември 2007. http://web.archive.org/web/20070925193420/http://cdi.gob.mx/derechos/vigencia/2006_ley_general_derechos_linguisticos_pueblos_indigenas.pdf. конс. 2 октомври 2007. 
  198. „Kikapúes — Kikaapoa“. CDI México. http://www.cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=291. конс. 2 октомври 2007. 
  199. „Aguacatecos, cakchiqueles, ixiles, kekchíes, tecos y quichés“. CDI México. архивирано од оригиналот на 26 септември 2007. http://web.archive.org/web/20070926232909/http://cdi.gob.mx/index.php?id_seccion=1378. конс. 2 октомври 2007. 
  200. „The Mennonite Old Colony Vision: Under siege in Mexico and the Canadian Connection“ (PDF). архивирано од оригиналот на 5 февруари 2007. http://web.archive.org/web/20070205052716/http://www.hshs.mb.ca/mennonite_old_colony_vision.pdf. конс. 30 мај 2007. 
  201. 201,0 201,1 201,2 201,3 201,4 201,5 201,6 „Censo de Población y Vivienda 2010 — Cuestionario básico“. INEGI. http://www3.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/Default.aspx?c=27302&s=est. конс. 4 март 2011. 
  202. „The Largest Catholic Communities“. „Adherents.com“. http://www.adherents.com/largecom/com_romcath.html. конс. 10 ноември 2007. 
  203. „Church attendance“. „Study of worldwide rates of religiosity“. University of Michigan. 1997. http://www.ns.umich.edu/htdocs/releases/print.php?Releases/1997/Dec97/chr121097a. конс. 3 јануари 2007. 
  204. „Mexico, Country profile“. The Church of Jesus Christ of the Latter-Days Saints Newsroom. архивирано од оригиналот на 25 август 2010. http://replay.waybackmachine.org/20100825063153/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/contact-us/mexico. конс. 4 март 2011. 
  205. Ludlow, Daniel H. (1994). „Encyclopedia of Mormonism“. стр. 4:1527. ISBN 0875799248. 
  206. „International Religious Freedom Report 2009“. US Department of State. http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127397.htm. конс. 13 јули 2010. 
  207. „Mayans in Mexico’s Chiapas Region Convert to Islam“. Wwrn.org. 18 февруари 2005. http://wwrn.org/articles/10271/. конс. 30 октомври 2010. 
  208. 208,0 208,1 „Delimitación de las zonas metropolitanas de México“ (PDF). http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/metodologias/otras/zonas_met.pdf. конс. 30 мај 2010. 
  209. 209,0 209,1 Vasconcelos, José; Didier T. Jaén (translator) (1997). „La Raza Cósmica (The Cosmic Race)“. The Johns Hopkins University Press. стр. 160. ISBN 0-8018-5655-8. 
  210. „Rockefeller Controversy“. Diego Rivera Prints. http://www.diego-rivera.org/rockefellercontroversy.html. конс. 2 октомври 2007. 
  211. „Televisa Brings 2006 FIFA World Cup to Mexico in HD With Snell & Wilcox Kahuna SD/HD Production Switcher“. „Press release“. Snell & Wilcox. 27 јуни 2006. http://www.snellwilcox.com/news_events/press_releases/203. конс. 30 септември 2007. 
  212. „2016 Binational Olympics“. San Diego Metropolitan. December 2003. архивирано од оригиналот на 30 септември 2007. http://web.archive.org/web/20070930043448/http://www.sandiegometro.com/2003/dec/coverstory2.html. конс. 7 октомври 2007. 
  213. „About CONCACAF“. The Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football (CONCACAF). архивирано од оригиналот на 6 октомври 2007. http://web.archive.org/web/20071006070253/http://www.concacaf.com/about.asp. конс. 7 октомври 2007. 
  214. „Introduction“. Federacion Mexicana de Futbol. http://www.femexfut.org.mx/portalv2/(hjfqs545niz5yh55yipntw55)/default.aspx?s=135. 
  215. „Mexico – List of Final Tables“. Rec.Sports.Soccer Statistics Foundation. http://www.rsssf.com/tablesm/mexhist.html. 
  216. „Mexico – List of Champions“. Rec.Sports.Soccer Statistics Foundation. http://www.rsssf.com/tablesm/mexchamp.html. 
  217. „Mexico – Health Care and Social Security“. Countrystudies.us. http://countrystudies.us/mexico/63.htm. конс. 30 мај 2010. 
  218. „Sistema Nacional de Información en Salud – Poblaciones de las Instituciones Prestadoras de Servicios de Salud de México: Definición y Construcción“ (PDF). http://sinais.salud.gob.mx/descargas/pdf/SE01_PoblacionesInst.pdf. конс. 30 мај 2010. 
  219. „De seguir por el camino correcto en materia de salud, en tres años todos los mexicanos, sin excepción, contarán con médico, medicinas y tratamiento cuando lo necesiten: Presidente Calderón“. Presidencia.gob.mx. http://www.presidencia.gob.mx/prensa/presidencia/?contenido=38260. конс. 30 мај 2010. 
  220. „Calderón promete cobertura universal de salud“. .esmas.com. 29 август 2008. http://www2.esmas.com/noticierostelevisa/mexico/009174/calderon-promete-cobertura-universal-salud. конс. 30 мај 2010. 
  221. 221,0 221,1 „Health Care in Mexico“. Expatforum.com. http://www.expatforum.com/articles/health/health-care-in-mexico.html. конс. 30 мај 2010. 
  222. „Health Care Issues Mexico“. Kwintessential.co.uk. http://www.kwintessential.co.uk/articles/article/Mexico/Health-Care-Issues-Mexico/695. конс. 4 ноември 2009. 
  223. „Sistema Nacional de Información en Salud – Infraestructura“. Sinais.salud.gob.mx. http://sinais.salud.gob.mx/medicinaprivada/index.html. конс. 30 мај 2010. 
  224. 224,0 224,1 „Mexico: The Challenge of Literacy and Multilingualism“. http://www.questia.com/googleScholar.qst;jsessionid=234ACA291C91D5B27B6C702C6D1CDF25.inst1_3a?docId=5002362325. конс. 27 ноември 2010. 
  225. Students Per Teaching Staff Country Ranks In OECD Countries 2005 - Student to teacher ratio. Photius.com (2007-05-25). Retrieved on 2010-08-14.
  226. PISA. Pisa.oecd.org. Retrieved on 2010-08-14.
  227. „INEGI literacy report −14, 2005“. http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=medu15&s=est&c=3283. 
  228. „INEGI literacy report 15+, 2005“. http://www.inegi.gob.mx/est/contenidos/espanol/rutinas/ept.asp?t=medu16&s=est&c=3284. 
  229. „Mexico: Youth Literacy Rate“. Global Virtual University. http://globalis.gvu.unu.edu/indicator_detail.cfm?IndicatorID=41&Country=MX. конс. 2 октомври 2007. 
  230. „The Times Higher Awards 2007“. The Times Higher Education Supplement. http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=142&pubCode=1&navcode=105. 
  231. Recruiter's scoreboard Highlights“ (PDF), „The Wall Street Journal/Harris Interactive survey of corporate recruiters on business schools“, The Wall Street Journal (конс. 4 октомври 2007).
  232. Mexico Police and Law Enforcement Organizations. Accessed: 2008-03-04
  233. Agencia Federal de Investigacion. Procuraduría General de la República. Accessed: 2008-03-04
  234. Big, expensive and weirdly spineless. The Economist. Issued: 2008-02-14. Accessed: 2008-03-04
  235. McKinley, JC Jr. (March 7, 2008) Mexico’s Congress Passes Overhaul of Justice Laws. The New York Times. Accessed on: 2008-3-18
  236. Mexican Crime Statistics. Accessed: 2008-03-04
  237. „Seventh United Nations survey of crime trends and operations of criminal justice systems, covering the period 1998 - 2009“ (PDF). United Nations Office on drugs and crime division for policy analysis and public affairs. стр. 13–15. архивирано од оригиналот на 2006. http://web.archive.org/web/20050131174031/http://www.unodc.org/pdf/crime/seventh_survey/7sv.pdf. конс. 1 декември 2006. 
  238. Mexico Boosts Force in War with Drug Gang. CBS News. July 17, 2009.
  239. Bureau of International Narcotics and Law Enforcement Affairs. (2008). International Narcotics Control Strategy Report. Accessed: 2008-03-04
  240. Mexico country profile“, BBC News, 29 ноември 2010 (конс. 9 март 2011).
  241. AP (1 февруари 2010). „More Than 30,000 Killed in Mexico's Drug Violence“. Foxnews.com. http://www.foxnews.com/world/2010/12/16/killed-mexicos-drug-violence/. конс. 9 март 2011. 
  242. 242,0 242,1 „Mexican president: We're not losing drug war“. MSNBC.com. http://www.msnbc.msn.com/id/29413556/ns/world_news-americas. конс. 9 јануари 2011. 
  243. Gómez, Natalia (2007). Otorgará Iniciativa Mérida 500 mdd a México en primer año. El Universal. Accessed: 2008-03-04

Поврзано[уреди]

Надворешни врски[уреди]


Ова е добра статија. Стиснете тука за повеќе информации.
Статијата Мексико е добра статија. Таа исполнува одредени критериуми за квалитет и е дел од инкубаторот на Википедија.