Венецуела

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Боливарска Република Венецуела[1]
República Bolivariana de Venezuela  (шпански)
Знаме Грб
ГеслоИсторисски: Dios y Federación  (шпански)
"Господ и федерацијата"
ХимнаGloria al Bravo Pueblo  (шпански)
Слава на храбрите луѓе

Главен град Каракас
10°30′ СГШ 66°58′ ЗГД / 
Најголем град гл. град
Службен јазик шпански[2]
национален јазик шпански[2]
Демоним Венецуелец
Уредување федерална претседателска република
 -  Претседател Николас Мадуро (вршител)
 -  Заменик претседател Николас Мадуро
Независност
 -  од Шпанија 5 јули 1811 
 -  од Голема Колумбија 13 јануари 1830 
 -  Призната 30 март 1845 
Површина
 -  Вкупна 916.445 км2 (33-та)
 -  Вода (%) 0.32[3]
Население
 -  проценка за ноември 2010 29,105,632 (40-та)
 -  Попис 2001 23,054,985 
 -  Густина 30.2 жит/км2 (173-та)
БДП (ПКМ) проценка за 2010
 -  Вкупен $346.973 милијарди[1] 
 -  По жител $11,889[1] 
БДП (номинален) проценка за 2010
 -  Вкупно $285.214 милијарди[1] 
 -  По жител $9,773[1] 
Џини (2007) 41 (висок
ИЧР (2010) 0.696[2] (висок) (75-та)
Валута Боливар[4] (VEF)
Часовен појас UTC-4:30
Се вози на десно
НДД .ve
Повик. бр. +58
^  Ова целосно име е во употреба уште од усвојувањето на новиот устав во 1999.
^  Уставот ги признава и сите староседелски јазици во земјата.
^  Вкупната површина ја опфаќа површината под венецуелска управа.
^  На 1 јануари 2008 нов боливар бил воведен, боливар фуерте.

Венецуела (официјално: Боливарска република Венецуела, шпански: República Bolivariana de Venezuela) — земја во северниот дел од Јужна Америка. На север излегува на Карипското море, граничи со Гвајана на исток, со Бразил на југ и со Колумбија на запад. Нејзин главен град е Каракас.

Денешниот официјалниот назив за Венецуела, Боливарска република Венецуела потекнува од 1999, кога беше донесен нов Устав на Венецуела. Тоа е дел од концептот за Боливарска револуција на венецуелскиот претседател Уго Чавез, а е инспириран од латино-американскиот борец за независност Симон Боливар.

Етимологија[уреди]

Во 1498 година, за време на третото патување во Америка, Кристофер Колумбо се закотвил на делтата на реката Ориноко и заливот Парија. Колумбо бил запрепастен од убавината на земјата и во писмата до Изабела и Фердинанд пишал дека го пронашол рајот на земјата, особено бил восхитен од обилството на свежа вода.[3] Поради таа восхитеност, Колумбо ја именувал територијата како „Земја на привлечност“, прекар кој и денес се користи за Венецуела.

Како и да е, следната година, венецуелскиот брег бил посетен од Алонсо де Охеда. Тој го посетил езерото Маракаибо и таму забележал дека куќите биле изградени на вода, слично како во Венеција, Италија и територијата ја именувал како Венецуела (Venezuela) по градот Венеција (Venezia)"[4], што во буквален превод значи „Мала Венеција“ на италијански.

Покрај првата теорија, постои и втора теорија за потеклото на името на државата. Имено, Мартин Фернандез де Енкисо во книгата „Summa de Gografia“ запишал дека таму пронашле племе кое се нарекувало „Veneciuela“, па се претпоставува дека од нив потекнува и името на целата држава.[5]

Историја на Венецуела[уреди]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Историја на Венецуела.

Се проценува дека човекот почнал да ја населува територијата на Венецуела пред околу 16.000 години.[6] Најбројни домородни племиња биле Чипчите, Карибите и Араваците.

Европјаните ја откриваат Венецуела на третото патување на Кристофер Колумбо, на 2 август 1498 година. Првата населба што ја основаат шпанските колонизатори е основана во 1522 година во она што денес е градот Кумана. Во прво време територијата на Венецуела потпаѓа под Вицекралството Перу, но потоа најголемиот дел од денешна Венецуела припаѓа на Вицекралството Нова Гренада, а дел од источна Венецуела е инкорпориран во Нова Андалузија.

По неуспешните обиди за осамостојување од Шпанија во 1811 и 1813 година, Венецуела конечно се осамостојува од Шпанија во 1821 година кога војската предводена од Симон Боливар ја добива Битката на Карабобо. Боливар ја продолжува борбата против шпанските колонизатори и ослободува неколку латино-американски земји, формирајќи ја Голема Колумбија. Венецуела е дел од Голема Колумбија до 1830 година кога Хозе Антонио Паез ја прогласува Венецуела за независна држава.

Најголемиот дел од 19-от век во Венецуела има диктаторски режими и политички немири, а истото важи и за првата половина на 20-от век. Војската конечно конечно е принудена да се повлече од политиката во 1958 година, кога во Венецуела е воведена демократија. Во следните години Венецуела станува една од најстабилните демократски држави во Латинска Америка, во време кога во многу латино-американски држави се случуваат воени удари и диктаторски режими.

Периодот на мир во Венецуела нагло е нарушен во февруари 1989 година, кога избувнуваат масовни немири во Каракас и некои други градови на Венецуела, како резултат на неолибералистичките мерки на претседателот Карлос Андрес Перес. Во овие немири, познати како Каракасо, се проценува дека се убиени до 3.000 лица.

Како резултат на непопуларното владеење на Перес, во 1992 година се извршени два обиди за државен удар, од кои првиот бил предводен од Уго Чавез.

На претседателските избори во 1998 година победа извојува Уго Чавез (1954-2013), кој откако доаѓа на власт почнува да спроведува социјални реформи во прилог на сиромашното мнозинство во Венецуела. Во април 2002 е извршен неуспешен воен удар против него, по чиј неуспешен крај, владата на Чавез почнува да спроведува уште порадикални социјални реформи, насочени кон воведување демократски социјализам и партиципативна демократија во Венецуела.

Географија и клима[уреди]

Политички систем[уреди]

Административна поделба[уреди]

Економија[уреди]

Население, јазик и религија[уреди]

Култура[уреди]

Надворешни врски[уреди]

Видете исто така[уреди]

Наводи[уреди]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 „Venezuela“. International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=76&pr.y=7&sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=299&s=NGDP_RPCH,NGDPD,NGDPDPC,PPPGDP,PPPPC&grp=0&a=. конс. 10 октомври 2010. 
  2. „Human Development Report 2010“ (PDF). United Nations. 2010. http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf. конс. 5 ноември 2010. 
  3. Zamora, Margarita (© 1993 The Regents of the University of California). „Reading Columbus“. Berkeley and Los Angeles, California: UNIVERSITY OF CALIFORNIA PRESS. стр. Voyage to Paradise. ISBN 0-520-08297-4. http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft009nb0cv&doc.view=content&chunk.id=d0e2655&toc.depth=1&anchor.id=0&brand=eschol. конс. 23 април 2010. 
  4. Dydynski, K; Beech, C (2004). „Venezuela“. Lonely Planet. ISBN 9781741041972. http://books.google.com/?id=JDdb1alDGYIC. конс. 10 март 2007 . p. 177.
  5. (на Spanish) „Cuadernos Hispanoamericanos“. Instituto de Cultura Hispánica (Agencia Española de Cooperación Internacional). 1958. стр. 386. 
  6. Kipfer 2000, p. 172.