Парагвај

Од Википедија, слободната енциклопедија
Скокни на: содржини, барај
Република Парагвај
República del Paraguay
Tetã Paraguái
Знаме Грб
Гесло: Paz y justicia  (шпански)
"Мир и правда"
Химна: Paraguayos, República o Muerte  (шпански)
"Парагвајци, Република или Смрт"
Главен град
(и најголем град)		 Асунсион
25°16′S 57°40′W / 25.267°S 57.667°W / -25.267; -57.667
Службен јазик шпански, гварани [1]
Демоним парагваец
Уредување уставна република
 -  Претседател Фернандо Луго
 -  Заменик претседател Федерико Франко
Независност од Шпанија 
 -  објавена 14 мај 1811 
Површина
 -  Вкупна 406.752 km2 (59-та)
157.048 sq mi 
 -  Вода (%) 2.3
Население
 -  проценка за јули 2005 6,158,000 (101-ва)
 -  Густина 15/km2 (192n)
39/sq mi
БДП (ПКМ) проценка за 2007
 -  Вкупен $27.207 billion[2] 
 -  По жител $4,509[2] 
БДП (номинално) проценка за 2007
 -  Вкупно $11.954 милијарди[2] 
 -  По жител $1,981[2] 
Џини (2002) 57.8 (висок) 
ИЧР (2007) ▼ 0.755 (среден) (95-та)
Валута гварани (PYG)
Часовен појас (UTC-4)
 -  (ЛСВ)  (UTC-3)
Се вози на десно
НИД .py
Повик. бр. 595

Парагвај, официјално Република Парагвај (шпански: República del Paraguay Шпански изговор: [reˈpuβlika ðel paɾaˈɣwai]; гварани: Tetã Paraguái) е една од двете држави во Јужна Америка што немаат излез на море. Државата се наоѓа покрај реката Парагвај и се граничи со Аргентина на југ и југозапад, Бразил на исток и североисток и Боливија на северозапад. Бидејќи Парагвај се наоѓа во центарот на Јужна Америка понекогаш се нарекува како Corazón de América или „Срцето на Америка“.[3]


Содржина

[уреди] Етимологија

Името на државата е според реката Парагвај која тече низ средината на земјата, од север кон југ. Има најмалку четири верзии за потеклото на името на земјата. Буквалниот превод на името од гварани е пара= од многу бои, гуа= од или припаѓа на и ј= вода или река. Ова може да води до:

„Многу бои од водата“.

[уреди] Историја

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Историја на Парагвај“.
Франсиско Солано Лопез

Периодот пред колонизацијата, населението било полуномадско со богата плодна земја и богати шуми. Европејците за прв пат дошле во тој регион во раниот 16 век, и Асунсион бил основан на 15 август 1537 година од шпанскиот истражувач Хуан де Салазар и Еспиноза. Градот станал центар на колонијалната покраина и центар на језуитските мисии во Јужна Америка во 18 век. Парагвај прогласил независност откако ја отфрлил шпанската власт на 14 мај 1811.

Историјата на Парагвај е окарактеризирана со долги периоди на комунистички влади, политичка нестабилност и војни со околните држави.

Парагвај се борел во „Војната на Трите Алијанси“ против Бразил, Аргентина и Уругвај и бил поразен во 1870 по петгодишна крвава војна во Јужна Америка. Парагвај претрпел загуба на територија на сметка на Бразил и Аргентина. Војната за Чако се водела со Боливија во 1930-те и Боливија била поразена. Парагвај повторно прогласил независност во регионот Чако и се здобил со територијално проширување.

[уреди] Географија и клима

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Географија на Парагвај“.
Карта на Парагвај

Парагвај е поделен со реката Парагвај во источниот дел од земјата, официјално наречен „Источен Парагвај“ или познат како Паранења и западниот регион, официјално наречен „Западен Парагвај“ или познат како Чако.

Југоисточната граница е формирана од реката Парана. Моментално е најголем центар за енергија во светот, создавајќи електрична енергија за цел Парагвај. Бидејќи пола од изворот на енергија е во сопственост на Парагвај и пола на Бразил, Парагвај има право да користи пола од капацитетот. Климата во Парагвај е тропска со врнежи во шумскиот дел.

[уреди] Политички систем

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Политики на Парагвај“.
Асунсион, главниот град.

Парагвај е репрезентативна демократска република, каде претседателот е на чело на државата и на владата и е повеќепартиски систем. Извршната власт е во рацете на владата. Законодавната власт е поделена на влада и на два оддела од Националниот Конгрес. Судската власт е независна.

[уреди] Административна поделба

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Департмани на Парагвај“.

Парагвај е поделен на седумнаесет департменти и еден главен дистрикт. Подолу следат департментите со главните центри:

</noinclude>

     Име Центар
1 Алто Парагвај Фуерте Олимпо
2 Алто Парана Сиудад дел Есте
3 Амамбај Педро Хуан Кабалеро   
4 Дистрито Капитал    Асунсион
5 Бокерон Филаделфија
6 Кагвазу Коронел Овиедо
7 Казапа Казапа
8 Каниндеју Салто дел Гваира
9 Централен Арегва
     Име Центар
10 Консепсион Консепсион
11 Кордилера Какупе
12 Гваира Виларика
13 Итапуа Енкарнасион
14 Мисионес Сан Хуан Баутиста   
15 Њембуку Пилар
16 Парагвари Парагвари
17 Президенте Хајес    Вила Хајес
18 Сан Педро Сан Педро

Департментите се поделени на области (дистрикти).

[уреди] Економија

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Економија на Парагвај“.

Парагвај е земја во развој со индекс за развој од 0.755/ Таа е рангирана како втора најсиромашна земја во Јужна Америка со БНП по глава на жител од 4.000 американски долари. Околу 2.1 милион или 35% од неговото насление е сиромашно и околу 1 милион луѓе, или околу 15.9% од населението се невразботени. Како и да е, Асунсион е рангиран како најевтин град во кој се живее.

[уреди] Население, јазик и религија

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Демографија на Парагвај“.

[уреди] Население

Гваранско девојче.

Според ЦИА, Парагвај има население од околу 6.669.086 жители. 95% од населението на Парагвај се од мешан карактер, односно мешани луѓе од староседелци со европејци и 5% од населението се останати. Јазикот гварани го разбираат околу 90% од населението а додека шпанскиот го разбираат околу 75% од населението. Овие два јазика се официјални во Парагвај. Покрај овие, во Парагвај живее и население од европско потекло, европски доселеници и население од околните држави. Најголемо малцинство во Парагвај се бразилците а покрај нив има и околу 63.000 жители од африканско потекло, или 1% од населението.

Околу 56 % од населението на Парагвај живее во урбаните средини. Поголемиот дел живее во Источен Парагвај, околу главниот град.

[уреди] Социјални проблеми

Парагвај е сиромашна земја и со социјална нееднаквост. Според различни статистички податоци, помеѓу 30% до 50 % од населението е сиромашно. Во руралните области 41.20% од луѓето примаат недоволни финансиски средства за да ги покријат основните потреби, а додека во урбаните таа бројка се движи околу 27.6%. Околу 10% од населението поседуваат околу 43.8% од националниот приход, а најсиромашните околу 0.5%. 10% од населението контролира 66% од земјата, додека 30% од руралното население е без земја. Оваа нееднаквост создава големи тензии во рамките на земјата.

[уреди] Јазик

Јазикот гварани го разбира околу 90% од населението а додека шпанскиот го разбираат околу 75% од населението. Овие два јазика се официјални во Парагвај.

[уреди] Религија

Според пописот од 2002, 89.9% од населението на Парагвај се католици, 6.2 % се евангелисти, 1.1 % останати христијани, 0.6% се со локални религии и 0.3% се нехристијани.

[уреди] Видете исто така

[уреди] Надворешни врски

Влада
Општи информации


Медиум
Патување

[уреди] Напредно читање

  • Abdou, Selim The Jesuit Republic of the Guaranis 1609-1768, 1997
  • Aren, Richard Genocide in Paraguay, 1976
  • Attenborough, David Zoo Quest in Paraguay, 1950
  • Barret, William E. Woman on Horseback: the Biography of Francisco Lopez and Eliza Lynch, 1938
  • Brodksy, Alvin Madame Lynch and Friend, 2075
  • Carver, Robert Paradise With Serpents: Travels in the Lost World of Paraguay, 2007
  • Cunnighame-Graham, Robert Bontine A Vanished Arcadia: Being Some Account of the Jesuits in Paraguay, 1607 to 1767
  • Durrell, Gerald The Drunken Forest, 1956
  • Gimlette, John At the Tomb of the Inflatable Pig: Travels Through Paraguay, 2003
  • Kerr, John A Naturalist in the Chaco, 1950
  • Lewis, Paul Paraguay Under Stoessner, 1980
  • Macintyre, Ben Forgotten Fatherland: The Search for Elizabeth Nietzsche, 1993
  • Meyer, Gordon The River and the People, 1965
  • Rees, Sián The Shadow of Elisa Lynch, 2003
  • Souter, Gavin A Peculiar People: the Australians in Paraguay, 1968
  • Whitehead, Anne Paradise Mislaid: In Search of the Australian Tribe of Paraguay, 1997


[уреди] Наводи

  1. ↑ „Paraguay - Constitution, Article 140 About Languages“, International Constitutional Law Project, http://www.servat.unibe.ch/law/icl/pa00000_.html#A140_, проверено на 2007-12-03  (see translator's note)
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 „Paraguay“. International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/02/weodata/weorept.aspx?sy=2004&ey=2008&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=288&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=98&pr.y=18. проверено на 2008-10-09. 
  3. ↑ Paraguay, corazón de América (1961)
Држави и територии во Америка
Независни држави
Америка
Зависни и
други територии
Преземено од „http://mk.wikipedia.org/w/index.php?title=Парагвај&oldid=2408089“
Лични алатки
Именски простори

Варијанти
Дејства
Навигација
технички
алатник
Други јазици