Нобелова награда за економија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Награда за економски науки на Банката на Шведска во спомен на Алфред Нобел
Се доделува за Извонредни придонеси во економските науки
Земја Шведска
Доделува Кралска академија на науките
Прво доделување 1969
Портал http://nobelprize.org

Нобеловата награда за економија или Нобелова награда за економски науки,[1][2] официјално: Награда за економски науки на Банката на Шведска во спомен на Алфред Нобел (швед. Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne) е награда што се доделува за извонредни придонеси во полето на економијата, една од најпрестижните награди од овој вид.[3] Иако не е дел од Нобеловите награди основани согласно тестаментот на Алфред Нобел, во јавноста таа секогаш се поистоветува со нив.[3][4][5][6][7] Наградата за економија, како што се нарекува во Нобеловата фондација, е воведена во 1968 од страна на Банката на Шведска (Sveriges Riksbank), која е покровител на средствата. Наградата е основана по повод 300-годишнината на банката и во спомен на Алфред Нобел.[3][8][9][10] Како и кај наградите за хемија и физика, лауреатите за економија ги бира Кралската академија на науките, со комитет сличен на оној за другите награди.[11][12] Првите лауреати (1969) на наградата се холандскиот економист Јан Тинберген и норвешкиот економист Рагнар Фриш „за разработка и примена на динамични модели за анализирање на економските процеси.“[10][13][14]

Финансирање на наградата[уреди]

Дотациите што Нобеловата фондација ги добива од Банката на Шведска ги покриваат трошоците за доделување на наградата, како и износот на самата награда.[11] Од 2001 наваму, паричниот дел од наградата достигнал 10 милиони круни (нешто над 1,1 милиони евра)[15]. Ова е еквивалентен износ на сумата што ја добиваат лауреатите на Нобеловите награди.[16][17] Од 2006 наваму, Банката на Шведска ѝ доделува на Нобеловата фондација годишна сума од 6,5 милиони круни (0,7 милиони евра) за административни трошоци и еднократна дотација за изработка на страници за наградата на мрежното место на Нобеловата фондација.[18]

Предлагање и доделување[уреди]

Соопштување на добитниците за 2008 г.

Секој септември, надлежниот комитет составен од пет избрани члена, „испраќа покани на илјадници научници, академици и универзитетски професори во голем број земји, со молба да предложат кандидати за таа година. Членовите на академијата и досегашните лауреати исто така можат да прегладаат.“[11][12][19] Сите предлозите и приложените докази мора да бидат примени до 1 февруари.[19] Потоа комитетот ги разгледува предлозите заедно со посебно назначени стручњаци. Пред крајот на септември, комитетот избира потенцијални лауреати. Доколку има нарешени гласови, претседателот на комитетот го дава решавачкиот глас. Откако ќе се направи изборот, овој потесен круг на личности ѝ се доставува на Деветта класа (одделот за општествени науки) на Кралската академија. Кон средината на октомври одделението ги става потенцијалните лауреати на гласање, и така го избира лауреатот или лауреатите на наградата.[11][12] Како и кај Нобеловите награди, наградата за економија во една година заеднички можат да ја добијат највеќе три лица. Истите мора да се живи за време на сопштувањето во октомври. Информациите за предлозите можат да се објават дури 50 години по доделувањета на наградата.[19]

Како и кај Нобеловите награди, секој лауреат по економија добива уверение, златен медал и документ за парична награда од кралот на Шведска, на истата свеченост на која се доделуваат Нобеловите награди (10 декември).[3][20]


Поврзано[уреди]

Наводи[уреди]

  1. Hird., John A. (2005). „Power, Knowledge, and Politics“. American governance and public policy. Georgetown University Press. стр. 33. ISBN 978-1-58901-048-2. OCLC 231997210. 
  2. Гериен, Бернард (15 март 2004). „Наука која е премногу човечка? Економика“. „Post-autistic economics review“ (4). http://www.paecon.net/PAEReview/issue24/Guerrien24.htm. „честопати се нарекува „Нобелова награда за економија“ иако оттука не следува дека се работи за Нобелова награда“.  (англиски)
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 „Нобелова награда“. Енциклопедија Британика. 2007. http://www.britannica.com/eb/article-9056008. конс. 14 ноември 2007.  (англиски)
  4. „Извадок од тестаментот на Алфред Нобел“. Нобелова фондација. http://nobelprize.org/alfred_nobel/will/short_testamente.html. конс. 7 ноември 2007.  (англиски)
  5. „Подобни предлагачи – Награда за економски науки на Банката на Шведска во спомен на Алфред Нобел“. Нобелова фондација. архивирано од оригиналот на 12 ноември 2007. http://web.archive.org/web/20071012234859/http://nobelprize.org/nomination/economics/nominators.html. конс. 18 ноември 2007. „Наградата за економија не е Нобелова награда.“  (англиски)
  6. Петер Енглунд. „Вашите прашања за Наградата за економски науки на Банката на Шведска во спомен на Алфред Нобел“. Нобелова фондација. архивирано од оригиналот на 13 април 2008. http://web.archive.org/web/20080423110116/http://nobelprize.org/prize_announcements/economics/eco_questions_07.html. конс. 30 ноември 2007. „Нобелови награди се само оние конкретно споменати во тестаментот на Алфред Нобел (физика, хемија, физиологија или медицина, литература и мир). Наградата за економија е воведена многу подоцна и претставува награда во сеќавање на Алфред Нобел.“  (англиски)
  7. Nasar, A Beautiful Mind, стр. 358, „Впрочем, таа не е Нобелова награда, туку награда на Централната банка на Шведска [Sveriges Riksbank] за економски науки во спомен на Алфред Нобел“. (англиски)
  8. „Награда за економски науки на Банката на Шведска во спомен на Алфред Нобел“. Банка на Шведска. http://www.riksbank.com/templates/Page.aspx?id=20286. конс. 11 јули 2007.  (англиски)
  9. „Нобеловата награда“. Нобелова фондација. http://nobelprize.org/nobel_prizes/. конс. 11 јули 2007.  (англиски)
  10. 10,0 10,1 „Награда за економски науки на Банката на Шведска во спомен на Алфред Нобел“. Нобелова фондација. http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/. конс. 11 јули 2007.  (англиски)
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 „Одредбите за Наградата за економски науки на Банката на Шведска во спомен на Алфред Нобел одобрени на 19 декември 1968 од Круната“. Нобелова фондација. архивирано од оригиналот на 20 октомври 2007. http://web.archive.org/web/20071020211408/http://nobelprize.org/nobelfoundation/statutes-eco.html. конс. 16 ноември 2007.  (англиски)
  12. 12,0 12,1 12,2 Предлагање и доделување - „Награда за економски науки“, Кралска академија на науките. прист. 17 ноември 2007 (англиски)
  13. „Јан Тинберген“ (2007) - Енциклопедија Британика, прист. 16 ноември 2007 од Encyclopædia Britannica Online: <http://www.britannica.com/eb/article-9380801> (англиски)
  14. „Рагнар Фриш“ (2007) - Енциклопедија Британика, прист. 16 ноември 2007, од Encyclopædia Britannica Online: <http://www.britannica.com/eb/article-9364984> (англиски)
  15. Податок од мај 2012 (македонски)
  16. „Паричен износ на наградата“. Нобелова фондација. http://nobelprize.org/nobel_prizes/economics/amount.html. конс. 17 ноември 2007.  (англиски)
  17. „Наградата за економски науки 2007“ - извештај за печат на Кралската академија на науките, 15 октомври 2007. прист. 16 ноември 2007 (англиски)
  18. „Претставка за собранието 2006/07: RB1, Годишен извештај на Банката на Шведска за фискалната година 2006“ (PDF). Банка на Шведска. 8 февруари 2007. http://www.riksbank.com/pagefolders/29118/arsred_rakenskapsaret_2006.pdf#page=92. конс. 8 јануари 2008.  (шведски) (англиски)
  19. 19,0 19,1 19,2 „Предлагање и избирање на лауреатите за економија“. Нобелова фондација. архивирано од оригиналот на 13 октомври 2007. http://web.archive.org/web/20071013012028/http://nobelprize.org/nomination/economics/process.html. конс. 18 октомври 2007.  (англиски)
  20. „Церемонии за доделување на Нобеловите награди“. Нобелова фондација. архивирано од оригиналот на 26 октомври 2007. http://web.archive.org/web/20071026084817/http://nobelprize.org/award_ceremonies/history.html. конс. 7 ноември 2007.  (англиски)
  • Nasar, Sylvia (1998). „A Beautiful Mind“. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-684-81906-6. 

Надворешни врски[уреди]


Нобелова награда
Економија | Физика | Хемија | Физиологија или медицина | Мир | Литература