Википедија:На денешен ден/Архива/Ноември
Ова е Архивата на рубриката „На денешен ден...“
Истата има започнато да функционира на 25 јуни 2007.
[уреди] 1 ноември
Настани
| 1512 | Таванот на Систинската капела во Ватикан, насликан со фрески од Микеланџело, за прв пат ѝ е претставен на јавноста. |
| 1755 | Во катастрофалниот земјотрес проследен со цунами што го зафатија Лисабон загинаа 60.000 луѓе. |
| 1946 | Обединетите нации формираа Меѓународен фонд за помош на децата (УНИЦЕФ). |
| 1952 | Американците ја активираа првата пробна хидрогенска бомба на островот Ениветок во Пацификот. |
| 1954 | Во Алжир започнало востание против францускиот колонијализам, кое по 8 години резултирало со независност. По тој повод 1 ноември е прогласен за национален празник на Алжир. |
| 1973 | Од ранжирната станица Трубарево тргна првиот електричен воз во Македонија. |
| 1981 | Антигва и Барбуда добива независност од Велика Британија. |
| 1993 | Стапува во сила Договорот од Мастрихт, со што се создава Европската Унија. |
| 1998 | Создаден е Европскиот суд за човекови права. |
| 2002 | Македонското Собрание со 72 гласа „за“ и 28 „против“ ја избра новата Влада на Република Македонија, предводена од Бранко Црвенковски. |
Родени
| 1339 | Рудолф IV Австриски, војвода од Австрија. |
| 1351 | Леополд III Австриски, војвода од Австрија. |
| 1549 | Ана Австриска, сопруга на Филип II Шпански. |
| 1757 | Антонио Канова, италијански вајар (†1822) |
| 1801 | Винченцо Белини, италијански оперски композитор. |
| 1813 | Петар Петровиќ - Његош, владика и владетел на Црна Гора. |
| 1839 | Ахмед Мухтар Паша, отомански Голем Везир. |
| 1842 | Стојан Новаковиќ, српски политичар и научник. |
| 1864 | Елисавета Фјодоровна |
| 1871 | Стивен Крејн, американски писател. |
| 1880 | Алфред Вегенер, германски метеоролог и геолог. |
| 1892 | Александар Александрович Алехин, руски шаховски велемајстор, еден од најголемите мајстори во историјата на шахот. |
| 1902 | Еуген Јохум, германски композитор. |
| 1921 | Владимир Ќосевски, македонски архитект и урбанист. |
| 1923 | Викторија де лос Анхелес, каталонска оперска пејачка |
| 1923 | Гордон Диксон, канадски писател на научна фантастика. |
| 1941 | Дивна Лакинска, македонски андрагог. |
| 1943 | Алајдин Абази, македонски академик, универзитетски професор и член на МАНУ. |
| 1946 | Џанг Деџианг, заменик-премиер на Кина (економија) |
| 1957 | Сади Беџети, македонски универзитетски професор. |
| 1963 | Рик Ален, член на Лед Цепелин. |
| 1972 | Пол Диков, шкотски фудбалер. |
| 1972 | Тони Колет, австралиска актерка. |
| 1973 | Роберт Лукетиќ, австралиски филмски режисер. |
| 1979 | Милан Дудиќ, српски фудбалер. |
| 1983 | Јелена Томашевиќ, српска поп пејачка. |
| 1983 | Јоко Огура, јапонски модел. |
Починале
| 921 | Ричард Бургундски, војвода од Бургундија. |
| 955 | Хенрик I Баварски, војвода од Баварија. |
| 1391 | Амадеус VII Савојски, гроф од Савоја. |
| 1399 | Јован V Британски, војвода од Британија. |
| 1546 | Јулио Романо, италијански уметник. |
| 1642 | Жан Николе, француски истражувач. |
| 1804 | Јохан Фридрих Гмелин, германски хемичар. |
| 1860 | Александра Фјодоровна, руска императорка. |
| 1894 | Александар III Александрович, руски цар. |
| 1903 | Теодор Момсен, германски историчар. |
| 1907 | Алфред Жари, француски драматург. |
| 1972 | Езра Паунд, американски поет. |
| 1995 | Васил Иљоски, македонски драмски писател. |
[уреди] 2 ноември
Настани
| 676 | Папа Дониј станал папа. |
| 1570 | Голем наплив од Северното море ги разурнал бреговите од Холандија до Данска, при што загинале над 1000 лица. |
| 1687 | Од султанскиот престол на Отоманската империја бил симнат Мехмед IV. |
| 1789 | Во Франција е национализиран голем дел од недвижниот имот на Католичката црква. |
| 1795 | Француска револуција: Почеток на француската директорија. |
| 1914 | Русија ѝ објавила војна на Отоманската империја. |
| 1936 | Формирана е Канадската радиодифузна корпорација, национална радио и телевизија на Канада која постои и денес (СВС). |
| 1936 | Пуштен е во работа телевизискиот сервис на британската радиодифузна коропорација ББЦ (ВВС). Телевизискиот канал, под името ВВС1 функционира до денес. |
| 1953 | Пакистанскиот парламент ја прогласил државата за Исламска Република Пакистан. |
| 1956 | Унгарија објавува дека излегува од Варшавскиот пакт. |
| 1965 | Албанскиот лидер Енвер Хоџа објавува дека неговата земја влегува во сојузнички односи со Кина. |
| 1991 | Патријарх Вартоломеј I станал вселенски партијарх, односно патријарх на Цариградската Патријаршија. |
| 1988 | За прв пат на интернет се појавил вирус. |
| 1999 | Црна Гора ја вовела германската марка за своја валута. |
| 2004 | Џорџ Буш станал претседател на САД. |
Родени
| 69 п.н.е. | Клеопатра, последниот владетел на Египет кој владеел како Египетски фараон. |
| 1699 | Жан-Батист-Симеон Шарден, француски сликар. |
| 1755 | Марија Антоанета, принцеза на Австрија и кралица на Франција и на Навара. |
| 1795 | Џејмс Полк, претседател на САД. |
| 1815 | Џорџ Бул, британски философ и математичар. |
| 1844 | Мехмед V, отомански султан. |
| 1854 | Исидор Гунсберг, британски шахист. |
| 1865 | Ворен Хардинг, претседател на САД. |
| 1906 | Лукино Висконти, Италијански филмски режисер, сценарист, еден од зачетниците на неореалистичката филмска школа. |
| 1929 | Ричард Тајлер, канадски физичар. |
| 1932 | Стојан Ристески, македонски научен работник, поет и раскажувач. |
| 1938 | Софија Грчка, кралица на Шпанија. |
| 1962 | Трајко Вељаноски, Претседател на Собранието на Република Македонија. |
| 1974 | Нели, американски рапер. |
Починале
| 1950 | Џорџ Бернард Шо, британски писател, романсиер, музички и драмски критичар. |
| 1963 | Нго Дин Дием, претседател на Јужен Виетнам. |
| 1990 | Панче Мировски, првиот лирски тенор на македонската оперска сцена и своевидна легенда на Штип. |
| 2004 | Тео ван Гог, холандски режисер. |
[уреди] 3 ноември
Настани
| 1903 | Со поддршка на САД, Панама прогласила независност од Колумбија. Претседателот на САД, Теодор Рузвелт не сакал да ѝ плати на Колумбија колку што барала за САД да изградат канал помеѓу Атлантикот и Пацификот. Следната година, во договор со новата влада на Панама, САД ја започнале изградбата на Панамскиот канал. |
| 1918 | Во Падова, Италија, Австро-Унгарија војска потпиша капитулација, со што практично се распадна кралството Австро-Унгарија. |
| 1944 | На предлог на Поверенството за просвета, Президиумот на АСНОМ донесе решение за отворање на гимназии во градовите: Скопје, Битола, Штип, Куманово, Прилеп, Струмица, Тетово, Велес и Охрид. |
| 1944 | Во селото Горно Врановци, е донесена одлука за основање на Школата за народни учители во Скопје. |
| 1951 | Со посебна уредба на владата на НР Македонија е формиран Отсекот за правни науки при Правно-економскиот факултет во Скопје. На 1 јули 1956 г. Отсекот за правни науки се одвои како посебна високообразовна институција. |
| 1992 | Генералниот конзул на Сојузна Република Германија во Скопје, господин Ханс Лотар Штепан, преку Министерството за односи со странство, ја извести Владата на Република Македонија, дека позитивно го решила нејзиното барање за отворање на Генерален конзулат на РМ во Бон. |
| 1993 | Република Македонија доби статус на набљудувач во ГАТТ - Меѓународен договор за трговија и царински тарифи. |
| 2004 | Републиканецот Џорџ Буш, по втор пат е избран за претседател на САД. Џорџ Буш, кој е 43-тиот американски претседател, на должноста стапи на 20 јануари 2001 година. Буш е син на Џорџ Буш Постариот, кој беше претседател на САД од 1989 до 1993 година. |
Родени
| 1500 | Бенвенуто Челини, италијански вајар, златар и сликар |
| 1749 | Даниел Радерфорд, шкотски физичар и хемичар |
| 1801 | Винченцо Белини, италијански композитор |
| 1901 | Леополд III, крал на Белгија |
| 1945 | Герд Милер, германски фудбалер |
Починале
| 1954 | Анри Матис, француски сликар и вајар. |
| 1988 | Круме Кепески, македонски педагог, лингвист, преведувач, собирач на македонски народни умотворби, граматичар, автор на првата Македонска граматика. |
| 1989 | Никола Солдатов, познат македонски новинар. |
| 2007 | Александар Дедјушко, руски глумец. |
| 2010 | Виктор Черномирдин, премиер на Русија |
[уреди] 4 ноември
Настани
| 1814 | Прогласен е норвешкиот Устав, со кој оваа земја стана независно кралство, поврзано со Шведска само преку персонална линија. |
| 1893 | (23 октомври по стариот календар) Во Солун, со учество на истакнатите македонски револуционери Даме Груев, Петар Поп Арсов, д-р Христо Татарчев, Иван Хаџи Николов, Антон Димитров и Христо Батанџиев, формирана е Внатрешната македонска револуционерна организација (ВМРО). Најголемо дело на Организацијата беше Илинденското востание во 1903 година. На Рилскиот конгрес организацијата го доби називот Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО). Покрај споменатите македонски револуцонери, носители на организацијата беа Гоце Делчев, Ѓорче Петров, Пере Тошев, Димо Хаџи Димов, Јане Сандански, Никола Карев и многу други револуционери. |
| 1944 | Единиците на НОВ на Македонија по борбите што ги водеа на приодите кон Битола го ослободија градот. |
| 2004 | САД ја признаа Република Македонија под уставното име. |
Родени
| 1575 | Гвидо Рени, Италијански сликар. |
| 1840 | Огист Роден, француски скулптор. |
| 1956 | Џордан Рудес, клавијатурист на американската прогресивна метал група Dream Theater. |
Починале
| 1847 | Феликс Манделсон - Бартолди, германски композитор, пијанист и диригент. |
[уреди] 5 ноември
Настани
| 1492 | Морепловецот Кристофер Колумбо во својот дневник запиша дека пронашол „едно вкусно растение од кое живеат луѓето. Тоа беше прв пишан документ во кој се спомнува царевката. |
| 1630 | Со мирот во Мадрид заврши Англиско - шпанската војна. Претходно Армијата на Шпанија која во оваа земја се бореше со Австрија против Англија, Франција и Холандија, беше поразена на море и на копно. |
| 1854 | Кримска војна: Битка кај Инкерман. |
| 1940 | Демократот Франклин Рузвелт го победи на изборите републиканецот Вендел Вилки и по третпат е избран за претседател на САД. |
| 1956 | Британските падобранци се спуштија во Порт Саид во рамките на тројната британско-француско-израелска агресија врз Египет за контрола на Суецкиот канал. Со енергична акција на Обединетите нации и САД, агресијата беше запрена, но остави политички последици врз целиот регион и врз светот. |
| 1969 | САД го лансираа првиот вселенски брод „Маринер-3“ во правец кон Марс. Поради некои технички грешки мисијата претрпе неупсех. |
| 1992 | Демократскиот кандидат, гевернерот од Арканзас, Бил Клинтон убедливо победи на претседателските избори дури во 40 држави на САД. |
| 2009 | Садам Хусеин е осуден на смрт. |
| 2008 | Барак Обама стана претседател на САД. |
Родени
| 1615 | Ибрахим I, отомански султан. |
| 1701 | Пјетро Лонги, Венецијански сликар (п. 1785.) |
| 1854 | Пол Сабатје, француски хемичар и нобеловец (п. 1941.) |
| 1912 | Александар Гаревски, македонски градежен инженер. |
| 1913 | Вивиен Ли, англиска филмска и театарска актерка. |
| 1931 | Бранко Гапо, македонски филмски режисер. |
| 1931 | Милчо Ристов, македонски академ. |
| 1936 | Иван Стамболиќ, српски политичар. |
| 1959 | Мирче Клечкароски, македонски поет. |
| 1959 | Брајан Адамс, канадски рок-музичар, гитарист и фотограф. |
| 1971 | Џони Гринвуд, член на групата Radiohead. |
| 1992 | Магомед Оздоев, руски фудбалер. |
Починале
| 1515 | Мариото Албертинели, Италијански сликар. |
| 1879 | Џемс Кларк Максвел, шкотски физичар. |
| 1980 | Бане Андреев, активист на комунистичкото, работничкото и студентското движење во Југославија и Македонија. |
| 1992 | Арпад Ело, унгарско-американски физичар, статистичар и шаховски мајстор. |
| 1994 | Милан Младеновиќ, фронтмен на култната екс-ју група од Белград - „Екатерина Велика“ (ЕКВ) |
[уреди] 6 ноември
Настани
| 355 | Констанциј II го прогласил Јулијан Отпадник за цезар. |
| 1315 | Данте Алигиери е осуден на смрт. |
| 1512 | Фернандо Магелан пристигна на Молучките острви. |
| 1860 | Абрахам Линколн станал претседател на САД. |
| 1942 | Во селото Битуше, Гостиварско, проработи првата партизанска печатница во Македонија „Гоце Делчев“. |
| 1943 | Втора Светска војна: Советската армија го ослободил градот Киев. |
| 1944 | Ослободени се градовите: Радовиш, Дојран и Валандово. |
| 1984 | Роналд Реган повторно е избран за претседател на САД. |
| 1996 | Хрватска била примена во Советот на Европа. |
Родени
| 1479 | Хуана I Кастилјска, кралица на Кастилја и Леон. |
| 1494 | Сулејман Величенствениот, отомански султан. |
| 1661 | Карлос II , крал на Шпанија. |
| 1787 | Вук Стефановиќ Караџиќ, реформатор на српскиот литературен јазик. |
| 1814 | Адолф Сакс, белгискиот призводител на дувачки инструменти. |
| 1909 | Трајко Прокопиев, истакнат македонски композитор и диригент |
| 1921 | Јован Кокаловски, македонски поет, новинар и публицист. |
| 1939 | Јордан Добревски, македонски писател за деца и драмски автор. |
| 1948 | Роберт Хибнер, германски шахист. |
| 1979 | Алесандро Балан, италијански велосипедист. |
| 1987 | Ана Ивановиќ, српска тенисерка |
Починале
| 1032 | Папа Јован XIX, римски папа. |
| 1406 | Папа Инокентие VII, римски папа. |
| 1632 | Густав II Адолф, шведски крал. |
| 1836 | Шарл X, француски крал. |
| 1893 | Петар Илич Чајковски, најистакнат руски композитор и еден од најголемите симфоничари во 19 век. |
| 1915 | Христо Чернопеев, бугарски офицер, учесник во македонското револуционерно движење. |
| 1933 | Андреј Љапчев, премиер на Бугарија. |
| 1989 | Владимир Хоровиц, еден од најпознат пијанисти на XX век. |
[уреди] 7 ноември
Настани
| 680 | Започнал Шестиот Екуменски собор во Цариград. Главна одлука на соборот, кој траел до 16. септември 681. година, била дека Исус има двојна природа - човечка и божја, и со тоа биле побиени и прогласени за ерес тврдењата на монотелитистите дека има само божја природа. |
| 1665 | Започнал да излегува најстариот преживеан весник, „Лондон Газет“. |
| 1917 | (23. октомври по стариот календар) Во Петроград избувна социјалистичката револуција во Русија, подоцна наречена Октомвриска револуција. |
| 1944 | НОВ: Ослободен е Охрид |
| 1995 | Во хотелот „Мармора“ во Истанбул беше потпишан договор за формирање мешовит македонско-турски деловен совет. Советот е формиран со цел да ги разрешува сите пречки во трговската соработка меѓу Република Македонија и Република Турција. |
| 2004 | Во Република Македонија се одржа неуспешен референдум за отфрлање на предложената територијална организација на државата. |
Родени
| 630 | Констанс II Ираклиј, византиски император. |
| 1787 | Вук Стефановиќ Караџиќ, реформатор на српскиот јазик и азбука. |
| 1829 | Марко Цепенков, собирач на народни умотворби. |
| 1867 | Марија Склодовска - Кири, француски научник. |
| 1879 | Лав Троцки, руски революционер. |
| 1888 | Венката Раман, индиски физичар. |
| 1903 | Конрад Лоренц, австриски зоолог. |
| 1913 | Албер Ками, француски писател. |
Починале
| 644 | Омар ибн ал-Катаб, вториот калиф на исламот. |
| 1550 | Џон Арасон, последниот римокатолички епископ на Исланд. |
| 1817 | Жан Андре Делик, швајцарски геолог и метеоролог. |
| 1850 | Феликс Арвер, француски поет и драматург. |
| 1878 | Абрам Рабинович, советски шахист. |
| 1980 | Стив Меквин, американски актер. |
| 1992 | Александар Дубчек, словачки политичар (р. 1921) |
[уреди] 8 ноември
Настани
| 392 | Византискиот император Теодосиј I го воведува христијанството како официјална религија на Византија. |
| 1620 | Триесетгодишна војна: Битка на Бела Планина и решителна победа на Светата Римска империја. |
| 1793 | Во Париз француската револуционерна власт го отворила Лувр за јавноста како музеј. |
| 1889 | Монтана станала 41-ва држава на САД. |
| 1895 | Експериментирајќи со електрицитет, Вилхелм Рентген ги открил Икс-зраците. |
| 1932 | Франклин Делано Рузвелт е избран за претседател на САД. |
| 1941 | Основана е Комунистичката партија на Албанија. |
| 1944 | НОВ: Ослободени се Штип, Неготино и Струга. |
| 1960 | Џон Ф. Кенеди е избран за претседател на САД. |
| 1977 | Грчкиот археолог Манолис Андроникос го открил гробот на Филип II Македонски во Кутлеш (Вергина). |
| 1995 | Француската десничарска влада неочекувано поднесе оставка, но претседателот Жак Ширак побара од премиерот Ален Жипе, да остане на функцијата и да го формира новиот кабинет. |
| 1995 | Република Македонија официјално стана 38-ма членка на Советот на Европа. |
Родени
| 30 | Нерва, римски император. |
| 1622 | Карл X, крал на Шведска. |
| 1656 | Едмонд Халеј, англиски астроном, геофизичар, математичар и физичар. |
| 1837 | Илија Чавчаваѕе, грузиски писател, поет и новинар. |
| 1848 | Готлоб Фреге, германски математичар. |
| 1868 | Феликс Хаусдорф, германски математичар. |
| 1875 | Милан Матов, револуционер и брат на Христо Матов. |
| 1878 | Димитрија Чуповски, еден од најистакнатите и најдоследни организатори и афирматори на македонската национална мисла. |
| 1878 | Димитар Влахов, истакнат македонски револуционер, политичар и публицист. |
| 1900 | Маргарет Мичел, американска писателка. |
| 1906 | Михаило Апостолски, македонски академик, народен херој и генерал-полковник. |
| 1920 | Божидар Видоески, македонски писател, македонист, познат лингвист и член на МАНУ. |
| 1935 | Ален Делон, француски актер и режисер. |
| 1977 | Јусуп Абдусаломов, таџикистански борач. |
| 1980 | Луис Фабијано, бразилски фудбалер. |
| 1983 | Бланка Власиќ, хрватска атлетичарка. |
| 1983 | Павел Погребњак, руски фудбалер. |
Починале
| 618 | Адеодат I, римски папа. |
| 955 | Агапит II, римски папа. |
| 1719 | Мишел Рол, француски математичар. |
| 1226 | Луј VIII, француски крал. |
| 1647 | Џон Милтон, англиски поет. |
| 1890 | Сесар Франк, француски композитор. |
| 1945 | Атанас Лозанчев, македонски револуционер. |
[уреди] 9 ноември
Настани
| 1494 | Семејството Медичи завладеало со Фиренца. |
| 1799 | Во Франција се случува државниот „Преврат на 18 бример“ предводен од Наполеон Бонапарт. |
| 1918 | Во Берлин, по побуната на воената морнарица и работничкиот штрајк, царот Вилхелм II абдицирал. Тоа бил крајот на Германското царство и почеток на Вајмарската Република. Власта ја презел водачот на социјалдемократите Фридрих Еберт. |
| 1921 | Ајнштајн ја добил Нобеловата награда за физика за неговата работа на фотоелектричниот ефект. |
| 1938 | Кристална ноќ во Германија: нацистите убиле 92 Евреи, a 25-30.000 биле одведени во концентрациони логори. Започнала физичката ликвидација на Евреите. |
| 1944 | НОВ: Ослободен е Велес. |
| 1971 | Народна Република Кина е примена во членството на Обединетите Нации. |
| 1985 | Советскиот шаховски велемајстор Гари Каспаров во 23-та година од животот стана најмлад светски првак во историјата на шахот, по победата над Анатолиј Карпов. |
| 1989 | Демократска Република Германија (Источна) ја отвори својата граница kon Сојузна Република Германија (Западна) - „падна“ Берлинскиот ѕид. |
| 1993 | На конференцијата на Организацијата за храна и земјоделство (ФАО), во Рим, се изврши гласањето за нов генерален директор, а приемот на Република Македонија во ФАО предизвика големо интересирање. |
| 1993 | Војската на босанските хрвати, по неколкудневно бомбардирање, го урнала Стариот мост во Мостар, изграден во 1566 г. |
Родени
| 1389 | Изабела Валоа, сопруга на Ричард II. |
| 1818 | Иван Тургењев, руски писател († 1883.) |
| 1841 | Едвард VII, крал на Обединетото Кралство. |
| 1855 | Александрос Зајмис, грчки премиер. |
| 1888 | Жан Моне, француски политичар. |
| 1902 | Митрофан Неделин, советски генерал. |
| 1929 | Имре Кертес, унгарски писател. |
| 1932 | Јордан Костадинов, прв претседател на ОМО Илинден. |
| 1934 | Карл Саган, американски астроном († 1996.) |
| 1945 | Валериј Сердјуков, гувернер на Ленинградската област. |
| 1950 | Алдо Климан, собирач на македонски и хрватски старини. |
| 1972 | Ерик Дејн, американски актер. |
| 1974 | Алесандро дел Пјеро, италијански фудбалер. |
Починале
| 959 | Константин VII Порфирогенит, византиски император. |
| 1778 | Џовани Батиста Пиранези, италијански уметник (графичар) |
| 1923 | Димитар Ацев, македонски комунист. |
| 1970 | Шарл де Гол, француски генерал и државник. |
| 1972 | Елисие Поповски, делегат на Првото заседание на АСНОМ. |
| 1918 | Гијом Аполинер, француско-италијански писател. |
| 1991 | Ив Монтан, француски актер. |
| 1992 | Александар Дубчек, словачки политичар. |
[уреди] 10 ноември
Настани
| 1444 | Во битката кај Варна, крстоносците доживеале голем пораз од страна на Османлиите. |
| 1605 | Улис Алдрованди, италијански научник |
| 1871 | Хенри Мортон Стенли го пронаоѓа исчезнатиот истражувач и мисионер, Др. Дејвид Ливингстон во близината на езерото Тангањика (тогаш ја изговорил позната реченица: Доктор Ливингстон, претпоставувам?) |
| 1926 | Хирохито станува цар на Јапонија |
| 1961 | Сталинград бил преименуван во Волгоград. |
| 1994 | Во Брисел е отворена светската изложба на пронајдоци, истражување и индустриски иновации „Еурека 94“, на која Македонија за првпат беше самостојно претставена. На изложбата учествуваа 32 земји со околу 1.200 пронајдоци. Македонија беше претставена преку законот за заштита на индустриската сопственост. |
Родени
| 1483 | Мартин Лутер, основач на протестантизмот и водач на реформацијата во Германија. |
| 1668 | Франсоа Купрен, француски композитор. |
| 1697 | Вилијам Хогарт, англиски сликар. |
| 1759 | Фридрих Шилер, германски поет и писател. |
| 1888 | Андреј Туполев, руски и советски авиоконструктор. |
| 1919 | Михаил Калашников, создавач на АК-47. |
| 1928 | Енио Мориконе, италијански композитор. |
| 1931 | Тома Прошев, македонски композитор. |
| 1942 | Михаил Левенски, македонски поет, раскажувач, драмски автор. |
| 1958 | Шазим Мехмети, македонски поет, сликар и публицист. |
| 1965 | Еди Ирвајн, возач на Формула 1. |
| 1969 | Јенс Леман, германски фудбалски голман. |
| 1969 | Елен Помпео, американска актерка. |
| 1985 | Александар Коларов, српски фудбалер. |
Починале
| 461 | Лав IIII, римски папа. |
| 1241 | Целестин IV, римски папа. |
| 1444 | Владислав III, крал на Полска. |
| 1549 | Павле III, римски папа. |
| 1891 | Артур Рембо, француски поет |
| 1907 | Лазар Маџаров, македонски револуционер. |
| 1938 | Мустафа Кемал - паша, наречен Ататурк - татко на Турците. |
| 1944 | Миклош Радноти, унгарски поет. |
| 1965 | Алдо Нади, италијански мечувалец. |
| 1968 | Јован Бошковски, македонски писател, филмски критичар, преведувач и сценарист. |
| 1982 | Леонид Брежнев, советски државник. |
| 2001 | Кен Киси, американски автор |
| 2003 | Канаан Банана, прв претседател на Зимбабве |
| 2006 | Вера Ацева - учесник во НОБ и народен херој на Југославија. |
[уреди] 11 ноември
Настани
| 1675 | Готфрид Лајбниц за прв пат применил интегрално сметање за да ја пресмета површината под кривата y = x. Но бидејќи не ги објавил своите идеи сѐ до 1684, некои сметаат дека ги присвоил од Њутн. |
| 1887 | Погубени се анархистите – Хејмаркетски маченици: Огаст Спајс, Алберт Парсонс, Адолф Фишер и Џорџ Енгел. |
| 1889 | Вашингтон е примен како 42 американска држава на САД. |
| 1918 | Јозеф Пилсудски влегува во Варшава и Полска повторно станува независна држава. |
| 1943 | Во селото Сливово, Охридско, формирана е Првата македонско-косовска НОУ бригада. Таа беше формирана од НОП баталјон „Мирче Ацев“, Кичевскиот баталјон, Првиот косовски баталјон „Рамиз Садику“, „Вториот косовски баталјон „Борис Вукмировиќ“ и од четата на придружните баталјони на Главниот штаб на Македонија. При формирањето имаше 700 борци и го доби називот ударна. |
| 1944 | Втора Светска војна: Ослободено е Куманово. |
| 1963 | Во Скопје излезе првиот број на дневниот весник „Вечер“. |
| 1965 | Белото малцинство ја прогласува Родезија за независна држава. |
| 1973 | На 101 километар на патот Каиро - Суец, потпишана е спогодбата за прекин на огнот меѓу Израел и Египет. На тој начин официјално престанаа воените операции во „октомвриската војна“, на Блискиот Исток. |
| 1990 | Во Социјалистичка Република Македонија се одржаа првите слободни повеќепартиски избори. |
| 1995 | Во Брисел, шеснаесетте земји членки на НАТО му дадоа „зелено светло“ на предлогот на Политичкиот комитет, Република Македонија, да биде 27-ма потписничка на програмата „Партнерство за мир“. |
| 2006 | Во Малме, Шведска, е востоличен Владиката Пимен, осми по ред член на Синодот на МПЦ, на кого му е доделена Европската епархија. |
Родени
| 1821 | Фјодор Михајлович Достоевски, голем руски и светски писател. |
| 1922 | Курт Вонегат, американски писател. |
| 1928 | Неџати Зекирија, македонски писател. |
| 1939 | Милка Зафирова, македонски градежен инженер. |
| 1945 | Даниел Ортега, никарагвански претседател |
| 1962 | Деми Мур, американска актерка. |
| 1974 | Леонардо ди Каприо, американски актер. |
| 1980 | Раде Врчаковски-Врчак, макеоднски пејач. |
| 1982 | Асафа Пауел, јамајкански атлетичар |
Починале
| 405 | Арзакиј Константинополски, Патријарх на Константинопол. |
| 1331 | Стефан Дечански, крал на Србија. |
| 1855 | Серен Кјеркегор, дански философ |
| 1884 | Алфред Едмонд Брем, германски природонаучник и зоолог. |
| 1990 | Јанис Рицос, поет на грчката левица. |
| 2004 | Јасер Арафат, палестински лидер |
[уреди] 12 ноември
Настани
| 1933 | Хитлеровата Национал-социјалистичка работничка партија доби мнозинство во парламентот и дојде на власт во Германија. Тогаш настана најмрачното движење во поновата историја на светот - нацизмот, кој доведе до Втората светска војна. Нацизмот беше доктрина која на човештвото му навести истребување на народите во походот за „големогермански простор“. |
| 1941 | Советските вооружени сили го запреа надоаѓањето на нацистичките сили кон Москва. |
| 1992 | Во Берлин започна судењето на поранешниот претседател на Источна Германија, Ерих Хонекер. На најспектакуларниот судски процес во Германија, Хонекер одговараше за убиство на 12 бегалци. На клупата на обвинетите се најдоа и шест поранешни членови на Министерството за национална одбрана. |
| 2001 | Тројца припадници на специјалната единица на македонската полиција „Лавови" загинаа, а повеќе се ранети во близина на тетовското село Требош. |
Родени
| 1547 | Клаудија Валоа, француска принцеза. |
| 1833 | Александар Бородин, Руски композитор и хемичар (п. 1887.) |
| 1840 | Огист Роден, француски скулптор (п. 1917.) |
| 1866 | Сун Јат Сен, кинески политичар. |
| 1933 | Борислав Ивков, српски шахист. |
| 1934 | Леонид Штајн, украински шахист. |
| 1953 | Василис Карас, грчки пејач. |
| 1961 | Надја Команечи, романска гимнастичарка. |
| 1972 | Пабло Зарницки, аргентински шахист. |
| 1974 | Дарио Шимиќ, хрватски фудбалер. |
| 1975 | Алесандро Бириндели, италијански фудбалер. |
| 1976 | Мауро Каморанези, италијански фудбалер. |
| 1979 | Мунтазар ал Зејди, иракски новинар. |
Починале
| 607 | Бонифациј III, римски папа. |
| 1035 | Кнут Велики, дански крал. |
| 1252 | Бланка Кастиљска, кралица на Франција. |
| 1693 | Марија ван Остервејк, холандска барокна сликарка. |
| 1903 | Камиј Писаро, француски уметник. |
| 1916 | Персивал Лоуел, американски астроном. |
| 1973 | Иван Точко, истакнат современ македонски писател и новинар. |
| 1981 | Херман Пилник, аргентински шахист. |
| 1989 | Долорес Ибарури - Ла Пасионарија, шпанска револуционерка. |
| 1988 | Јаника Балаж, југословенски музичар. |
[уреди] 13 ноември
Настани
| 1944 | НОВ: Ослободено е Скопје |
| 1945 | Францускиот генерал Шарл де Гол е избран од 555 пратеници за претседател на привремената влада на Франција. Во новата коалициска влада, влегуваат и петорица комунисти. |
| 1994 | Швеѓаните на референдум одлучиле дека нивната земја може да се приклучи на Европската унија. |
| 1997 | Петнаесет земји меѓу кои и Република Македонија, ја потпишаа Европската конвенција за националностите. |
| 2006 | Европската Унија одобри преговори за визни олеснувања за Западен Балкан. |
Родени
| 354 | Августин Хипонски, хриатијански философ. |
| 1312 | Едвард III, крал на Англија. |
| 1813 | Петар Петровиќ - Његош, владика и владетел на Црна Гора. |
| 1818 | Михаил Катков, руски публицист. |
| 1834 | Николај Столетов, руски офицер. |
| 1850 | Роберт Луис Стивенсон, англиски писател. |
| 1882 | Добри Даскалов, македонски револуционер и војвода. |
| 1884 | Добри Даскалов, македонски револуционер. |
| 1899 | Хуанг Сјенфан, кинески историчар и антрополог. |
| 1915 | Станко Липша, оперски пејач. |
| 1922 | Климе Стојоски, македонски партизан. |
| 1957 | Стивен Бекстер, британски писател. |
| 1959 | Хари Костов, премиер на Македонија. |
| 1965 | Владимир Трајковски, претседател на Македонското научно здружение за аутизам. |
| 1969 | Џерард Батлер, шкотски актер. |
| 1982 | Куми Кода, јапонска пејачка. |
| 1991 | Џефри Брума, холандски фудбалер. |
Починале
| 565 | Јустинијан I, византиски император. |
| 867 | Никола I, римски папа. |
| 1093 | Малколм III, шкотски крал. |
| 1143 | Фулк Ерусалимски, крал на Ерусалим. |
| 1357 | Иван II Московски, кнез на Московското кнежество и голем кнез на Владимирско-Суздалското кнежество. |
| 1868 | Џоакино Росини, италијански композитор. |
| 1981 | Винсент Фереира Пастиња, мајстор по афро-бразилската боречка вештина Капуера. |
| 1903 | Камиј Писаро, француски сликар. |
| 1912 | Патријарх Јоаким III, патријарх на Константинопол. |
| 1974 | Виторио де Сика, италијански режисер и артист. |
[уреди] 14 ноември
Настани
| 1944 | Група македонски артисти организирани во полупрофесионалниот ансамбл „Кочо Рацин“ во Битола, на македонски јазик ја изведоа едночинката „Ѓоре Магаревски“, од современиот македонски писател Владо Малески. Со тоа беше означено раѓањето на Народниот театар во Битола и раѓањето на драмската уметност во Македонија. |
Родени
| 1650 | Вилијам III, англиски крал. |
| 1719 | Леополд Моцарт, австриски композитор. |
| 1765 | Роберт Фултон, северноамерикански инженер и пронаоѓач. |
| 1838 | Аугуст Шеноа, хрватски писател, автор на реалистички раскази и фељтони, романтичарски песни и историски романи. |
| 1840 | Клод Моне, француски сликар, еден од основачите на импресионизмот. |
| 1889 | Џавахарлал Нехру, индиски државник, еден од основачите на политиката на неврзувањето. |
| 1922 | Бутрос Бутрос Гали, египетски политичар и поранешен Генерален Секретар на ОН. |
| 1935 | Хусеин I, крал на Јордан. |
| 1941 | Филип Симоновски, истакнато име на македонското новинарство, уредник и публицист во „Нова Македонија“. |
| 1946 | Денко Малески, прв министер за надворешни работи на Македонија. |
| 1984 | Марија Шерифовиќ, српска пејачка . |
Починале
| 565 | Јустинијан I, византиски император. |
| 1263 | Александар Невски, Голем кнез на Владимирско-Суздалското кнежество. |
| 1391 | Никола Тавелиќ, хрватски светец. |
| 1522 | Ана де Божу, ќерка на Луј XI. |
| 1716 | Готфрид Вилхелм Лајбниц, германски философ. |
| 1831 | Георг Вилхелм Фридрих Хегел, најистакнат претставник на германската идеалистичка философија. |
| 1884 | Алфред Едмонд Брем, германски природонаучник и зоолог. |
| 1915 | Андриј Лисенко, украински писател. |
| 1946 | Мануел де Фаља, шпански композитор., |
| 1977 | А. Ч. Бхактиведанта Свами Прабхупада, индиски хиндуистички теолог. |
[уреди] 15 ноември
Настани
| 1492 | Кристофер Колумбо, откривајќи ја Америка, ја направи и првата белешка за употребата на тутунот меѓу Индијанците. Тоа беше првиот пишан документ за ова растение, кое наскоро го освои не само стариот континент - Европа, туку и целиот свет, а за кое медицината утврди дека има штетно влијание врз човековото здравје. |
| 1577 | Сер Франсис Дрејк, англиски гусар, морепловец и адмирал, тргна на патување околу светот. Неговата активност е од големо значење за англиското колонијално ширење, особено во Северна Америка. Интересно е дека токму Дрејк го пренесе компирот од Америка во Европа, во 1596 година. |
| 1920 | Лигата на народите во Женева ја одржа својата прва седница. Лигата е формирана на 28 април 1919 година, со цел да се обезбеди мир и меѓународна соработка на членките на Лигата, но набрзо, поради спротивставените ставови меѓу големите сили, загуби секакво влијание на светската сцена. |
| 1944 | Во Скопје, во руинираните простории на некогашната Воена болница кај „Гази Баба“ (Полумесец), беше сместена Болницата на Главниот штаб на НОВ и ПО на Македонија. |
| 1988 | Палестина е прогласена за независна држава. |
| 1994 | Беа објавени официјалните резултати од пописот, кои покажаа дека во Република Македонија има 1.936.877 жители. |
| 1995 | Република Македонија стана членка на програмата на НАТО, Партнерство за мир. |
| 2001 | Прогласени Амандманите на Уставот на Република Македонија, во согласност со Охридскиот рамковен договор. |
| 2002 | Заврши пописот на населението. |
| 2003 | Започна втората фаза од акцијата за собирање на доброволно предаденото нелегално оружје во Македонија. |
| 2004 | Премиерот Хари Костов поднесе оставка. |
Родени
| 1316 | Жан I, крал на Франција. |
| 1397 | Никола V, римски папа. |
| 1738 | Вилијам Хершел, англиски астроном. |
| 1862 | Герхарт Хауптман, германски драматург. |
| 1891 | Ервин Ромел, позна и како „Пустинска лисица“, германски фелд-маршал (п. 1944.) |
| 1895 | Олга Николаевна, ќерка на Николај II. |
| 1912 | Кирил Пенушлиски, македонски фолклорист. |
| 1927 | Џемаил Вејсели, македонски политичар. |
| 1937 | Јафет Кото, американски актер. |
| 1954 | Александар Квашневски, претседател на Полска. |
| 1956 | Златко Кранчар, југословенски и хрватски фудбалер и тренер. |
| 1983 | Александар Павловиќ, српски кошаркар. |
| 1983 | Фернандо Вердаско, шпански тенисер. |
Починале
| 1028 | Константин VIII, византиски император. |
| 1280 | Свети Алберт Велики, доминикански епископ. |
| 1630 | Јохан Кеплер, германски астроном, математичар и физичар. |
| 1670 | Јан Амос Коменски, чешки образовен и религиозен лидер. |
| 1787 | Кристоф Вилибалд Глук, германски композитор и диригент. |
| 1802 | Џорџ Ромни, истакнат англиски портретист. |
| 1808 | Мустафа IV, отомански султан. |
| 1916 | Хенрик Сјенкјевич, полски новинар. |
| 1976 | Жан Габен, француски филмски и театарски артист. |
| 1983 | Таки Хрисик, македонски композитор и музички педагог. |
| 2009 | Патријарх Павле, српски патријарх. |
[уреди] 16 ноември
Настани
| 534 | Објавена е втората и конечна ревизија на Јустинијановиот Кодекс. |
| 1912 | Прва балканска војна: Започнува Битолската битка помеѓу српските и турските воени сили. |
| 1918 | Унгарија објавува независност од Австрија. |
| 1940 | Еден месец по создавањето, нацистите го оградиле со ѕидови Варшавското гето и им го забраниле излезот на неговите жители - Евреите од Варшава. Околу 440.000 Евреи останале изолирани од светот во нехумани услови сѐ до ослободувањето во 1945. Десетици илјади луѓе умреле од глад и болести. Повеќе од 310.000 оттаму биле испратени во логорите на смртта, каде што биле убивани во гасни комори. |
| 1945 | Операција „Спојувалка“: армијата на САД тајно прифатила 88 германски научници и инженери да работат на развојот на ракетната технологија. |
| 1945 | Основан е УНЕСКО. |
| 1962 | Скопје, главниот град на Република Македонија, го зафати катастрофална поплава. |
| 2001 | Македонскиот претседател Борис Трајковски го потпиша писмото со кое формално се потврдува амнестијата за поранешните членови на т.н. ОНА кои доброволно го предале оружјето. |
Родени
| 42 п.н.е. | Тибериј, римски император. |
| 1762 | Караѓорге Петровиќ, српски револуционер. |
| 1898 | Симеон Кавракиров, македонски револуционер. |
| 1900 | Евгениј Босилков, бугарски католички свештеник. |
| 1920 | Тодор Циповски - Мерџан, народен херој на Македонија. |
| 1922 | Џин Мајрон Амдахл, американски компјутерски архитект. |
| 1922 | Жозе Сарамаго, португалски писател. |
| 1923 | Чеде Филиповски - Даме, народен херој на Македонија. |
| 1948 | Мате Парлов, југословенски боксер. |
| 1962 | Стевица Кузмановски, македонски фудбалер и тренер. |
| 1974 | Пол Сколс, англиски фудбалер. |
| 1982 | Амаре Стадемаер, американски кошаркар. |
Починале
| 1093 | Маргарита Шкотска, кралица на Шкотска. |
| 1272 | Хенри III, крал на Англија. |
| 1766 | Доминикус Цимерман, германски рококо архитект. |
| 1797 | Фридрих Вилхем II, крал на Прусија. |
| 1850 | Александар Арон, германски и француски шахист. |
| 1960 | Кларк Гејбл, американски оскаровец. |
| 1993 | Лучијано Лиџио, мафијаш, меѓу најбараните лица во Италија и инспирација за романот „Кум“ на Марио Пузо. |
| 1995 | Петре Прличко, доајен и еден од втемелувачите на македонската театарска уметност, актер и режисер. |
| 2006 | Милтон Фридман, американски економист и нобеловец. |
[уреди] 17 ноември
Настани
| 1558 | На англискиот престол дојде кралицата Елизабета I, за време на чие владеење Англија ги консолидира внатрешните состојби, се ослободи од притисокот на Шпанија и излезе со своите бродови на сите светски мориња. Истата година, англиската флота ја порази шпанската „непобедлива армада“ и со тоа ја начна моќта на својата соперничка во освојувањето на колониите. |
| 1913 | Првите бродови минаа низ Панамскиот Канал. По должина од 82 километри, каналот беше отворен во 1914 година. |
| 1984 | Прогласен е Светскиот ден на непушењето, на Петтата светска конференција за пушењето и за здравјето одржана во Канада. |
| 1989 | Со студентски протести во Чехословачка започнува Кадифената револуција. |
| 1991 | Усвоен е Уставот на Република Македонија, прв по прогласувањето на сувереност и самостојност. |
| 2006 | Американскиот Сенат едногласно усвои резолуција во корист на приемот на Македонија, Хрватска, Албанија и Грузија во НАТО. |
| 2008 | Поради попречувањето на приемот во НАТО, Македонија покрена тужба против Грција за прекршување на Привремената спогодба од 1995. |
Родени
| 9 | Веспазијан, римски император. |
| 1291 | Филип V, француски крал. |
| 1755 | Луј XVIII, француски крал. |
| 1773 | Витез Михај Чоконаи, унгарски поет. |
| 1790 | Август Фердинанд Мебиус, германски математичар, творец на Мебиусовата лента. |
| 1887 | Бернард Монтгомери, британски генерал. |
| 1895 | Кирил Преславски, принц на Бугарија. |
| 1925 | Рок Хадсон, американски актер. |
| 1942 | Мартин Скорсезе, американски режисер. |
| 1944 | Дени Девито, американски актер. |
| 1963 | Дилан Волш, американски актер. |
| 1966 | Софи Марсо, француска актерка. |
| 1971 | Мајкл Адамс, англиски шаховски велемајстор. |
| 1983 | Кристофер Паолини, американски романсиер. |
| 1986 | Нани, португалски фудбалер. |
Починале
| 375 | Валентинијан I, римски император. |
| 474 | Лав II, византиски император. |
| 1558 | Марија I, кралица на Англија. |
| 1796 | Катерина II , кралица на Русија. |
| 1858 | Роберт Овен, англиски социјалист. |
| 1917 | Огист Роден, француски скулптор. |
| 1947 | Виктор Серге, француски анархист |
| 2006 | Ференц Пушкаш, унгарски фудбалер. |
[уреди] 18 ноември
Настани
| 1903 | САД потпишаа договор со Панама, со што добија неограничено право за користење на Панамскиот Канал. |
| 1991 | Српските сили го освоија хрватскиот град Вуковар, по 87-дневна опсада. |
| 1997 | Делегација на Армијата на Република Македонија, при посетата на Турција, го пронајде и го фотографира крушевското црешово топче од периодот на Илинденското востание. Црешовото топче е пронајдено во Воениот музеј на Армијата на Турција. |
Родени
| 1874 | Крсте Петков Мисирков, истакнат македонски филолог, лингвист, историчар, фолклорист, етнограф, публицист, политичар, револуционер и борец за македонската национална афирмација. |
| 1928 | Александар Ежов, македонски книжевен критичар. |
| 1960 | Александар Донски, литературен преведувач, раскажувач и историчар. |
Починале
| 1922 | Марсел Пруст, француски писател и академик. |
| 1936 | Ганчо Хаџипанзов, македонски револуционер и поет, учесник во Шпанската граѓанска војна |
| 1962 | Нилс Бор, дански теоретски физичар, основач на теоријата за структурата на атомот. |
| 1986 | Љупчо Арсов, републички функционер за време на СРМ. |
| 1991 | Густав Хусак, претседател на Чешка. |
| 2005 | Ангел Чемерски, македонски револуционер и партиски функционер. |
| 2007 | Томо Софрониевски, македонски првоборец и политичар. |
| 2008 | Бранко Гапо, македонски филмски режисер. |
[уреди] 19 ноември
Настани
| 1493 | На своето второ патување за Америка, на кое тргнал со 17 бродови и со 1.500 луѓе, Кристофер Колумбо го открил островот Порторико. |
| 1497 | Португалскиот морепловец Васко де Гама на своето прво патување, во дотогаш непознат свет, го открил патот за Индија, околу 'Ртот Добра Надеж. |
| 1902 | Прва балканска војна: Крај на Битолската битка со победа на српските над турските единици. |
| 1944 | Тетово е ослободено во Втората светска војна, како последен ослободен град на територијата на Македонија. |
| 1991 | Пратениците на Собранието на Република Македонија едногласно донеле Декларација за меѓународно признавање на Република Македонија како суверена и независна држава. |
| 2008 | Џон Ки станува премиер на Нов Зеланд. |
Родени
| 1600 | Чарлс I, англиски и шкотски крал. |
| 1711 | Михаил Василевич Ломоносов, руски научник, писател, академик и енциклопедист со светски глас. |
| 1805 | Фердинанд де Лесепс, француски дипломат и инженер. |
| 1831 | Џејмс Гарфилд, американски претседател. |
| 1833 | Вилхелм Дилтај, германски фолософ, историчар. |
| 1888 | Хозе Раул Капабланка, кубански шахист. |
| 1906 | Павел Киров, грчки андартски капетан. |
| 1917 | Индира Ганди, претседател на индиската власт и истакнат лидер на Движењето на неврзаните. |
| 1920 | Бранко Зарески, македонски поет, критичар и публицист. |
| 1936 | Љубиша Самарџиќ, југословенски и српски актер. |
| 1962 | Џоди Фостер, американска актерка. |
| 1971 | Ирена Ветерова, македонска балерина. |
| 1973 | Дарко Ковачевиќ, српски фудбалер. |
| 1976 | Стилијанос Венетидис, грчки фудбалер. |
| 1980 | Владимир Радмановиќ, српски кошаркар. |
| 1985 | Крис Иглс, англиски фудбалер. |
Починале
| 498 | Анастасиј II, римски папа. |
| 1557 | Бона Сфорца, кралица на Полска и Ерусалим. |
| 1828 | Франц Шуберт, композитор. |
| 1855 | Михај Верешмарти, унгарски поет. |
[уреди] 20 ноември
Настани
| 1959 | Генералното собрание на Обединетите нации ја усвои Декларацијата за правата на детето, документ со кој се утврдени не само принципите за заштита на децата во светот, туку е и основан за помош на милиони деца. Со текот на годините со финансиска помош од Детскиот фонд се опремени многу здравствени центри во светот. |
| 1959 | Велика Британија, Норвешка, Шведска, Данска, Австрија, Португалија и Швајцарија во Стокхолм потпишаа Конвенција за формирање Европско здружение за слободна трговија (ЕФТА). |
| 1970 | Излезе првиот број на „Екран“, како седмичен колор прилог на весникот „Нова Македонија“ за ТВ, филм, радио и естрада. Од бр. 226 од 14 март, 1975 година излегува одделно од „Нова Македонија“ како ревија за РТВ, филм, сценски уметности и естрада. |
| 1991 | Во Скопје, во Собранието на Република Македонија, свечено е прогласен Уставот на Република Македонија, усвоен на 17.11.1991 година. |
| 1993 | Авион од типот „Јаковлев 42“ на македонската авиокомпанија „Авиоимпекс“ се сруши во близина на охридскиот аеродром. Во несреќата го загубија животот 115 лица . |
| 1995 | Хелсиншкиот комитет за човекови права на Република Македонија, стана полноправен член на Меѓународната Хелсиншка Федерација, беше речено на Годишното собрание на Меѓународната Хелсиншка Федерација во Истанбул. |
| 2001 | Во Тетово е официјално отворен Универзитетот за југоисточна Европа. |
Родени
| 270 | Максимин Даја, римски император. |
| 1851 | Маргарита од Савоја, кралица на Италија. |
| 1761 | Пиј VIII, римски папа. |
| 1902 | Назим Хикмет, турски поет. |
| 1906 | Живко Фирфов, македонски етномузиколог, педагог, диригент и музички деец. |
| 1916 | Васил Куноски, македонски поет за деца. |
| 1924 | Беноа Манделброт, франко-американски математичар, познат изучувач на фракталите († 2010) |
| 1925 | Роберт Кенеди, американски политичар. |
| 1945 | Патријарх Кирил, патријарх на Руската Православна црква. |
| 1953 | Халид Бешлиќ, српски пејач. |
Починале
| 1316 | Жан I, француски крал. |
| 1865 | Франческо Маноел да Силва, познатиот бразилски композитор. |
| 1894 | Антон Григорјевич Рубинштајн, руски клавирски виртуоз и композитор, основач на Конзервативизмот во Петроград. |
| 1910 | Лав Николаевич Толстој, руски писател, ненадминат раскажувач, романописец, драматичар и општествен реформатор. |
| 1925 | Александра Данска, кралица на Обединетото Кралство. |
| 1944 | Јован М. Алексоски, македонски партизан. |
| 1947 | Волфганг Борхерт, германски поет. |
| 1975 | Франсиско Франко, шпански диктатор. |
| 2000 | Вјачеслав Котјоночкин, руски режисер и аниматор. |
| 2006 | Роберт Алтман, американски филмски режисер. |
[уреди] 21 ноември
Настани
| 1992 | Во Скопје е одржан Првиот конгрес на Лигата за демократија. |
| 1994 | Во Солунското пристаниште се блокирани 19.500 тони американска пченка за Македонија. |
Родени
| 1658 | Хенри Персел, најзначаен англиски композитор од времето на ренесансата. |
| 1694 | Франсоа Волтер, француски писател, историчар и филозоф. |
| 1818 | Луис Хенри Морган, американски етнолог и социолог. |
| 1875 | Никола Петров Русински, истакната личност на националната историја на македонскиот народ, социјалист и револуционер. |
Починале 21 ноември (починале)
[уреди] 22 ноември
Настани
| 1908 | Во Битола е усвоена албанската азбука. |
| 1943 | Либан стекнува независност од Франција. |
| 1963 | Во Далас е убиен американскиот претседател Џон Кенеди. |
| 1974 | Генералното собрание на Обединетите Нации и доделува статус на набљудувач на Палестинската ослободителна организација. |
| 1991 | Египетскиот политичар Бутрос Бутрос-Гали е избран за генерален секретар на Обединетите Нации, со што стана прв Арап (и прв жител на Африка) избран на таа функција. |
Родени
| 1458 | Јаков Обрехт, холандиски композитор. |
| 1602 | Елизабета , сопруга на Филип IV. |
| 1616 | Џон Волис, англиски математичар. |
| 1819 | Мари ан Еванс, англиска писателка. |
| 1869 | Андре Жид, француски романописец, есеист и критичар. |
| 1877 | Ади Ендре, најпознат унгарски лиричар. |
| 1881 | Енвер паша, турски командант. |
| 1890 | Шарл де Гол, претседател на Франција. |
| 1940 | Тери Гилијам, американско-британски режисер. |
| 1984 | Скарлет Јохансон, американска актерка. |
Починале
| 1286 | Ерик V, крал на Данска. |
| 1318 | Михаил II, голем кнез на Владимирско-Суздалско кнежество. |
| 1617 | Ахмед I, отомански султан. |
| 1819 | Лучијано Лиџио, мафијашки член, инспирација за романот „Кум“, на Марио Пузо. |
| 1900 | Артур Саливен, познат британски композитор и диригент. |
| 1916 | Џек Лондон, американски писател. |
| 1963 | Џон Кенеди, претседател на САД. |
| 1971 | Кирил Николов, македонски новинар. |
[уреди] 23 ноември
Настани
| 1831 | Штрајкот на лионските ткајачи прерасна во вооружено востание, на кое му се придружија и работниците од другите гранки. Тоа беше право масовно востание на работниците во услови на буржоаска монархија во Франција. |
| 1944 | По одлука на АСНОМ, формирана е Народната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“ во Скопје. |
| 1971 | Народна Република Кина го зазеде своето место во ООН откако САД, по две децении спротивставување, се откажа од натамошното поддржување на режимот на Чанг Кај Шек, како претставник на цела Кина. |
| 1995 | Целиот свет ја поздрави мировната спогодба за Босна, која ја потпишаа тројцата главни актери на преговорите во Дејтон, Фрањо Туѓман, Алија Изетбеговиќ и Слободан Милошевиќ. |
| 2003 | Грузискиот претседател Едуард Шеварнадзе поднесува оставка по неколку недели масовни протести поради изборна измама |
Родени
| 1760 | Франсоа Бабеф, француски револуционер |
| 1860 | Хјалмар Брантинг, шведски социјалдемократ и премиер |
| 1876 | Мануел де Фалја, шпански композитор. |
| 1877 | Никола Карев, истакнат македонски социјалист и револуционер. |
| 1899 | Мануел дос Реис Машадо, мајстор по афро-бразилската боречка вештина. |
| 1941 | Франко Неро, италијански актер. |
| 1988 | Ендру Талански, американски велосипедист. |
Починале
| 1966 | Григор Витез, хрватски писател и преведувач. |
| 1976 | Андре Марло, француски писател есеист, теоретичар и историчар на уметноста. |
[уреди] 24 ноември
Настани
| 1859 | Првото издание на „За потеклото на видовите“ од Чарлс Дарвин излегло од печат и било распродадено истиот ден. |
| 1936 | Германија и Јапонија го потпишаа таканаречениот Антикоминтерна пакт, кој потоа го потпишаа и Италија, Манџуко, Унгарија, Шпанија и Албанија. Под Фирмата на овој пакт фашистичките земји го подготвуваа военополитичкиот сојуз, кој е санкциониран во 1940 година како „Троен пакт“. |
| 1944 | Во ослободеното Скопје, само десетина дена откако стивнаа последните улични борби, основан е првиот симфониски оркестар на денешната Македонска филхармонија. Имено во домот на Тодор Скаловски група музички вљубеници, од кои некои сѐ уште беа во партизански униформи, го формираа симфонискиот оркестар. На таа средба присуствуваа Васил Ѓаконов - Шпато, Тодор Календаров, Петар Трајков, Стефан Кралев, Александар Шалев, Фрањо Млчок, Херман Зип, Петар Симоновиќ и Душан Парлиќ. |
| 1986 | Заврши последниот дел на електрификацијата на пругата Скопје - Гевгелија со должина на електричната мрежа од 220 км. Електрификацијата почна на 05.01.1981 година. |
| 1994 | Во Скопје е отворена амбасадата на Руската Федерација. |
Родени
| 1729 | Александар Суворов, руски кнез и генералисимус. |
| 1632 | Барух Спиноза, холандски филозоф од еврејско потекло. |
| 1864 | Анри де Тулуз - Лотрек, француски сликар. |
| 1891 | Макс Аман, нацистички функционер. |
| 1919 | Вера Ацева, македонски партизан и народен херој на Југославија. |
| 1927 | Алфредо Краус, шпански тенор. |
| 1938 | Тахир Кадриу, македонски економист. |
| 1949 | Рахим Бурхан, македонски режисер. |
| 1967 | Октај Ахмед, македонски поет. |
| 1985 | Јулија Александрату, грчка манекенка, пејачка и актерка. |
Починале
| 1870 | Лотреамон, француски поет. |
| 1985 | Љубен Лапе, редовен член на МАНУ и редовен професор на Филозофскиот факултет во Скопје. |
| 1989 | Благоја Нешковски, истакнат македонски режисер и писател. |
[уреди] 25 ноември
Настани
| 1867 | Алфред Нобел го патентирал динамитот. Патентните права му донеле големи приходи од кои и до денес се финансира наградниот фонд на Нобеловата награда. |
| 1918 | Поранешната австро-унгарска провинција Војводина прогласила отцепување и приклучување кон Кралството Србија. |
| 1936 | Германија и Јапонија го потпишуваат Антикоминтерновскиот пакт |
| 1939 | Во Самобор, Хрватска, во печатницата на Драгутин Шпулер, излезе од печат збирката песни „Бели мугри“ од македонскиот поет и револуционер Кочо Рацин. Таа претставуваше стремеж за афирмација на македонската национална култура и на современата македонска поезија. |
| 1965 | Извршен е воен удар во Конго. Генерал Мобуто го собори претседателот Касавубу. |
| 1973 | Во Грција е извршен државен удар во кој е соборен диктаторот Пападопулос и Режимот на полковниците. Новата хунта на чело со генерал Гизикис веќе следната година им ја предаде власта на политичарите, па Константин Караманлис ја формира првата влада на национално единство. |
| 1976 | Суринам стекнува независност од Холандија |
| 1977 | Генералното собрание на ООН ја осуди израелската окупација на арапските територии само со четири гласа против - Израел, САД, Канада и Салвадор. |
| 1990 | ВМРО-ДПМНЕ победи на првите повеќепартиски избори во Македонија со 37 места во Парламентот. Сојузот на Комунистите на Македонија добива само 31 место. |
Родени
| 1562 | Феликс Лопе де Вега, шпански писател. |
| 1881 | Јован XXIII, римски папа. |
| 1924 | Анте Марковиќ, последниот премиер на СФРЈ. |
| 1935 | Миле Неделкоски, македонски поет. |
| 1947 | Наум Попески, македонски писател. |
| 1948 | Тодор Бојаџиев, македонски композитор. |
| 1964 | Павле Воскопулос, македонски политичар во Република Грција. |
Починале
| 1185 | Луциј III, римски папа. |
| 1638 | Николаус Стено, дански научник. |
| 1878 | Стојан Карастоилов, ајдутски војвода . |
| 1885 | Алфонсо XII, крал на Шпанија. |
| 1915 | Мишел Бреал, француски лингвист. |
| 1957 | Принц Георги, вториот син на Георги I, крал на Грција. |
| 1968 | Аптон Синклер, американски писател и публицист. |
| 1974 | У Тант, бурмански дипломат. |
| 1991 | Фреди Меркјури, рок - ѕвезда. |
[уреди] 26 ноември
Настани
| 1917 | Клубовите Монтреал Канадиенс, Монтреал Вандерерс, Отава Сенаторс, Квебек Булдогс и Торонто Аренас ја формирале Националната Хокеарска Лига (НХЛ). |
| 1918 | Собранието во Подгорица прогласило обединување на Црна Гора со Кралството Србија. |
| 1922 | Хауард Картер и Лорд Карнарвон го откриле гробот на Тутанкамон, стар преку 3000 години и целосно зачуван. |
| 1942 | Втора светска војна: започнало Првото заседание на АВНОЈ во Бихаќ, БиХ. |
| 1986 | Во Скопје излезе првиот број на додатокот за литература, идеи и култура на весникот „Нова Македонија“ - „ЛИК“. |
| 1991 | Беше пуштен во употреба автопатот Велес - Градско. |
Родени
| 1827 | Елен Г. Вајт, американски христијански водач. |
| 1857 | Фердинанд де Сосир, швајцарски лингвист. |
| 1883 | Михај Бабич, унгарски поет. |
| 1909 | Ежен Јонеско, романски-француски сценарист и драматург. |
| 1919 | Ѓоце Стојчевски - Амбарче, македонски борец и народен херој. |
| 1939 | Тина Тарнер, американска пејачка. |
| 1969 | Вадим Хамутцких, руски одбојкар. |
| 1980 | Алберт Монтањес, шпански тенисер. |
| 1986 | Бауке Молема, холандски велосипедист. |
| 1987 | Јоргос Цавелас, грчки фудбалер. |
Починале
| 1504 | Изабела I Кастилјска, кралица на Кастилја и Леон. |
| 1981 | Макс Еве, холандски велемајстор. |
| 1983 | Евгени Савов, судија на Врховниот суд на Македонија. |
[уреди] 27 ноември
Настани
| 1095 | На црковниот Собор во Клермон во Франција, папата Урбан Втори ги повикlа соборните црковни големодостоинственици и световните владетели да тргнат во воен поход против „неверниците“, Селџуци, кои ја зазеле „светата земја“ Палестина, со Исусовиот гроб во Ерусалим. Со тоа ја поттикна Првата крстоносна војна што започна во следната година. |
| 1895 | Шведскиот фабрикант Алфред Нобел, пронаоѓач на динамитот, во Париз напиша своерачен тестамент со кој каматите од големиот имот ги остава за развој на науката, литературата и на борците за мир. „Наградите треба да се делат без оглед на националноста“, пишуваше во тестаментот, со кој се основа Нобеловата награда за најголеми достигнувања на човековиот ум. |
| 1919 | По Првата светска војна, во која учествуваше на страната на Оската, Бугарија потпиша мир (Нејски мировен договор, потпишан во Неј на Сена) врз основа на кој Добруџа и припадна на Романија, приморјето на Тракија и на Грција, а градовите Струмица, Благоевград и Цариброд на Кралството СХС. |
| 1926 | Ахмет Бег Зогу во Тирана потпиша пакт со Мусолини за зајакнување на својот реакционен феудален режим во Албанија. |
| 1942 | Втора Светска војна: Француската морнарица потопи поголем дел од својата воена флота во тулонското пристаниште за да не падне во рацете на нацистите. |
| 1946 | Солунскиот партиски весник „Лаки Фони“ објави список на околу 100 лица од Леринско и од Воденско (претежно Македонци), кои беа интернирани на егејските острови. |
| 1982 | Лидерите на 31 африканска земја, на состанокот во Триполи, ги осудија Соединетите Американски Држави поради нивната „економска, воена и нуклеарна соработка со Јужноафриканската Република“. |
| 1997 | Во Брисел, со одобрение на Министерскиот совет на Унијата, беше одобрена Спогодбата за соработка и транспорт меѓу Европската унија и Република Македонија. |
Родени
| 1701 | Андерс Целзиус, шведски физичар и астроном. |
| 1901 | Емануел Чучков, македонски политичар. |
| 1921 | Александар Дубчек, лидер на Прашката пролет. |
| 1931 | Радмила Пашиќ, македонски археолог. |
| 1940 | Брус Ли, актер и борач. |
| 1960 | Јулија Тимошенко, украинска политичарка. |
| 1960 | Владо Јаневски, македонски поп-пејач и композитор. |
| 1961 | Авдија Пепиќ, македонски економист и политичар. |
| 1963 | Владимир Машков, руски актер. |
| 1979 | Александар Васоски, македонски фудбалер. |
| 1982 | Александар Кержаков, руски фудблер. |
Починале
| 1570 | Јакопо Сансовино, италијански вајар и архитект. |
| 1955 | Артур Хонегер, француски композитор. |
[уреди] 28 ноември
Настани
| 1917 | Клубовите Монтреал Канадиенс, Монтреал Вандерерс, Отава Сенаторс, Квебек Булдогс и Торонто Аренас ја формирале Националната Хокеарска Лига (НХЛ). |
| 1918 | Собранието во Подгорица прогласило обединување на Црна Гора со Кралството Србија. |
| 1922 | Хауард Картер и Лорд Карнарвон го откриле гробот на Тутанкамон, стар преку 3000 години и целосно зачуван. |
| 1942 | Втора светска војна: започнало Првото заседание на АВНОЈ во Бихаќ, БиХ. |
| 1986 | Во Скопје излезе првиот број на додатокот за литература, идеи и култура на весникот „Нова Македонија“ - „ЛИК“. |
| 1991 | Беше пуштен во употреба автопатот Велес - Градско. |
Родени
| 1118 | Мануел I Комнен, византиски император. |
| 1489 | Маргарет Тјудор, англиска принцеза. |
| 1632 | Жан Батист Лили, француски композитор. |
| 1757 | Вилијам Блејк, англиски поет. |
| 1820 | Фридрих Енгелс, германски револуционер. |
| 1829 | Антон Григорјевич Рубинштајн, руски композитор. |
| 1857 | Алфонсо XII, крал на Шпанија. |
| 1887 | Ернст Рем, германски воен офицер. |
| 1907 | Алберто Моравија, еден италијански писател. |
| 1908 | Клод Леви-Строс, француски антрополог. |
| 1925 | Никола Кордоски, македонски борец. |
| 1928 | Миодраг Павловиќ, српски писател. |
| 1932 | Бранко Илиевски, македонски раскажувач. |
| 1946 | Ален Лајтман, американски физичар. |
| 1961 | Ирина Саломикова, руска спринт-кануистка. |
| 1977 | Фабио Гросо, италијански фудбалер.
|
Починале
| 1680 | Џовани Лоренцо Бернини, италијански архитект. |
| 1907 | Иван Гарванов, бугарски револуционер. |
| 1941 | Живоин Павловиќ, југословенски комунист. |
| 1954 | Енрико Ферми, италијански физичар. |
| 1982 | Елена, кралица на Романија. |
| 2004 | Јусуф Реџепи, македонски лекар. |
| 2010 | Лесли Нилсен, американско-канадски актер. |
| 2011 | Анте Марковиќ, последниот премиер на СФРЈ. |
[уреди] 29 ноември
Настани
| 1913 | Во Париз основана Меѓународната мечувалска федерација (FIE). |
| 1926 | Во Тетово е пуштена во редовно производство хидроелектраната „Пена“, прв и најстар хидроенергетски објект во Македонија (дотогаш сите биле на јаглен). Изградена е во периодот од 1924 до септември 1926 година. Инвеститор беше Тетовското индустриско акционерско друштво формирано на иницијатива на Михајлович, руски емигрант кој живееел во Тетово. |
| 1943 | Во Јајце започнува Второто заседание на АВНОЈ. Истиот ден на заседанието Јосип Броз Тито е прогласен за Маршал на Југославија. |
| 1947 | Генералното собрание на Обединетите Нации донесува резолуција за поделба на Палестина на еврејски и арапски дел. |
| 1958 | Скопје и некои други градови од Македонија имаа можност со добар прием да ја гледаат италијанската телевизија. |
| 1962 | Велика Британија и Франција потпишуваат спогодба за изработка на суперсоничен авион од типот „Конкорд“. |
| 1973 | Во Маврови Анови е формирано Здружението на радиостаниците во Република Македонија. |
Родени
| 1797 | Гаетано Доницети, италијански оперски композитор. |
| 1932 | Жак Ширак, Претседател на Франција. |
| 1951 | Мирче Нешовски, македонски поет. |
| 1964 | Мајк Матијевич, хрватски музичар. |
Починале
| 741 | Григур III, римски папа. |
| 1268 | Климент IV, римски папа. |
| 1314 | Филип IV Убавиот, крал на Франција. |
| 1543 | Ханс Холбајн Помладиот, познат германски раноренесансен сликар. |
| 1634 | Клаудио Монтеверди, италијански композитор. |
| 1916 | Војин Поповиќ-Вук, војвода на Српскиот комитет на четничката акција. |
| 1924 | Џакомо Пучини, италијански оперски композитор. |
| 2001 | Џорџ Харисон, член на Битлси. |
[уреди] 30 ноември
Настани
| 1894 | Македонскиот револуционер Гоце Делчев, лично од Даме Груев, примен е за член на ВМРО. |
| 1966 | Барбадос, еден од островите на Малите Антили, кој 300 години беше британска колонија, прогласи независност. |
| 1998 | Избрана Владата на Република Македонија, предводена од Љубчо Георгиевски. |
| 2001 | Собранието на Република Македонија, со мнозинство гласови, го прифати седмиот по ред владин состав на Премиерот Љубчо Георгиевски. |
| 2005 | Тито Петковски ја формира НСДП, како реакција на незадоволството кое подолго време владееше во редовите на СДСМ. Формирањето на оваа партија се смета како еден од главните фактори за поразот на владата на Владо Бучковски во јули 2006 година. На тие избори НСДП освои 6 пратенички места и стана дел од владејачката коалиција. |
Родени
| 1508 | Андреа Паладио, италијански архитект, создател на Паладијанскиот стил |
| 1667 | Џонатан Свифт, најголем англиски сатиричар, еден од најостроумните критичари на човековата природа и на општествените процеси. |
| 1835 | Марк Твен, голем американски хуморист, новинар и предавач. |
| 1874 | Винстон Леонард Спенсер Черчил, британски државник и писател. |
| 1935 | Стојан Андов, претседател на Либералната партија на Македонија |
Починале
| 1900 | Оскар Вајлд, англиски писател од ирско потекло. |
| 2011 | Илија Зимбо, македонски солист, камерен музичар и прв флејтист во оркестарот на Македонската опера и балет. |