Википедија:На денешен ден/Архива/Октомври

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Ова е Архивата на рубриката „На денешен ден...“

Истата има започнато да функционира на 25 јуни 2007.


Јануари - Февруари - Март - Април - Мај - Јуни - Јули - Август - Септември - Октомври - Ноември - Декември

Начин на користење на шаблоните во рубриката


Денес е понеделник, 20 октомври 2014; часот е 01:43 (UTC)

Шаблон:Октомври 2014 Извор

1 октомври[уреди]

Настани

Битката кај Гавгамела на слика од Јан Бројгел Постариот (1602)
„Форд Т“ од 1920 г.
331 п.н.е.  Александар Македонски го победил Дариј III во Битката кај Гавгамела.
1795  Белгија е освоена од Франција.
1827  Руската армија под водство на Иван Паскевич го освојува Ереван, завршувајќи го милениумот на муслиманска доминација во Ерменија.
1869  Австрија ги издава првите поштенски разгледници во светот.
1880  Првата фабрика за електрични светилки е отворена од Томас Едисон.
1891  Во САД, Калифорнија, се отвора Стенфорскиот универзитет.
1908  Форд го претставува „Модел Т“, првиот автомобил кој се произведувал на лента. Со цена од 825 долари, продадени се над 15 милиони возила во текот на 19-годишното производство.
1943  Околу 4.000 балисти, заедно со германски офицери и војници, на планината Буковиќ, кичевско, извршија напад врз слободната територија на Западна Македонија.
1949  Водачот на Комунистичката партија Мао Це Тунг го прогласил создавањето на Народна Република Кина.
1989  Во Данска е озаконет истополовиот брак. Според данскиот закон, се вика „регистрирано партнерство“.


Родени

205  Александар Север — римски император.
1207  Хенри III — крал на Англија.
1507  Џакомо Бароци да Вињолаиталијански архитект и теоретичар.
1644  Алесандро Страделаиталијански композитор.
1754  Павле I — руски цар.
1791  Сергеи Аксаковруски писател.
1891  Анѓел Динев — македонски општественик и публицист.
1904  Владимир Хоровиц — најпознат пијанист во 20 век.
1920  Шерафетин Неби — македонски актер.
1927  Том Босли — американски актер.
1943  Хусто Хорхе Падрон — шпански поет.
1946  Сервет Авзиу — македонски политичар.
1946  Александар Кујунџиски — македонски писател.
1954  Мартин Стрелсловенски пливач.
1954  Дончо Димовски — македонски математичар.
1969  Николаос — принц на Грција.
1972  Стевче Алушевски — македонски ракометар.
1985  Хосе Ерада — шпански велосипедист.
1987  Ваут Пулс — холандски велосипедист.
1989  Адам Блајт — британски велосипедист.


Починале

1404  Папа Бонифациј IX — римски папа.
1684  Пјер Корнеј — француски писател.
1708  Џон Блоубритански композитор.
1808  Карл Готхард Лангханс — пруски архитект.
1923  Ефрем Чучков — македонски револуционер и војвода од ВМРО.
1979  Прегуњо — бразилски фудбалер.
1986  Тришо Стојановски — македонски писател.
1994  Пол Лорензен — германски филозоф.
2003  Анте Поповски — македонски поет.


2 октомври[уреди]

Настани

1187  Султанот Саладин го освојува Ерусалим по 88 годишно владеење на Крстоносците, што било повод за Третата крстоносна војна.
1535  Пловејќи низводно по Сент Лоренс, Жак Картие пристигнал до селото на Ирокезите Хошелага, денешен Монтреал во Канада.
1608  Пред Државниот совет во Хаг, холандскиот оптичар Ханс Либертеј го демонстрира првиот употреблив дурбин. Познатиот Галилеј првиот дурбин го употреби кон ѕвезденото небо, а Коперник и Њутн го усовршија толку многу што тој стана незаменлив инструмент во науката.
1935  Фашистичка Италија ја нападна Етиопија, една од ретките независни држави во Африка.
1944  Нацистите го загушуваат Варшавското востание.
1990  Киднапираниот кинески Боинг 737, слетувајќи на кантонскиот аеродром, се урива во два други авиона, убивајќи 132 лица
1991  Сите странски средства за информирање оценуваат дека „Белград почна нова воена офанзива“ (против Хрватска) и Југославија повторно е на работ на општа граѓанска војна.
1992  Во Рим, пред италијанскиот Парламент познат под името Монтециторио се одржаа протестни манифестации во полза на признавањето на Република Македонија.


Родени

1452  Ричард III — англиски крал.
1847  Паул фон Хинденбурггермански офицер и политичар.
1852  Вилијам Ремзи — шкотски хемичар.
1869  Махатма Гандииндиски национален водач.
1904  Греам Гринбритански писател.
1913  Карл Милер — германски фудбалер.
1924  Хиџет Рамадани — македонски и југословенски правник и политичар.
1935  Омар Сивориаргентински фудбалер.
1951  Стинг — британски музичар и глумец.
1984  Горан Попов — македонски фудбалер.
1986  Мичел Докер — австралиски велосипедист.
1987  Матијас Кардасио — уругвајски фудбалер.


Починале

1629  Антонио Цифра — италијански композитор
1264  Папа Урбан IV — римски папа.
1804  Никола Кињо — француски изумител, конструктор на првото самоодно парно возило.
1850  Сара Бифен — англиски уметник.
1927  Сванте Арениус — шведски физичар.
1962  Борис Ј. Букреевруски математичар.
1973  Паво Нурмифински атлетичар
1985  Рок Хадсон — еден од најпознатите холивудски артисти.
1991  Димитриј Константинополски — патријарх на Константинопол.
2001  Франц Библ — германски композитор
2007  Катерина — грчка принцеза.


3 октомври[уреди]

Настани

1873  Капетан Џек и другарите се обесени за нивното учество во војната Модок.
1918  Царот Борис III го презема бугарскиот престол
1929  Кралството на Србите, Хрватите и Словенците е преименувано во Кралство Југославија, (Земја на Јужните Словени).
1932  Ирак добива независност од Британија.
1943  Главниот штаб на НОВ и ПО на Македонија упати Манифест до македонскиот народ во кој се изнесени основните прашања во врска со ослободителната борба на македонскиот народ, карактеристиките на ослободителното движење, потребата за единство на македонскиот народ со сите националности во ослободителната борба.
1954  Во Лондон на конференцијата на девет западни земји е одлучено СР Германија да стане член на Северноатланскиот пакт.
1995  Врз претседателот на Република Македонија Киро Глигоров е извршен атентат. Глигоров го преживеа атентатот со тешки повреди во пределот на главата. На местото на атентатот загина неговиот шофер Александар Спировски, а е повреден телохранителот на Глигоров, Илчо Теовски.
1995  Франција, наспроти меѓународниот притисок против нуклеарни тестирања, изврши нова нуклеарна проба во јужниот Тихи Океан.


Родени

1720  Јохан Петер Уз — германски поет
1830  Алберт Гинтер — германско-британски зоолог
1858  Елеонора Дусеиталијанска актерка
1895  Сергеј Александрович Есенинруски лиричар.
1911  Мајкл Хордернанглиски актер
1929  Берт Стернамерикански фотограф
1938  Тереза Кесовијахрватска пејачка
1971  Дарко Митревски — македонски режисер.
1984  Мигел Анхел Рубијани — колумбиски велосипедист.
1988  Алекс Даусет — британски велосипедист.


Починале

1690  Роберт Баркли, шкотски писател
1701  Џозеф Вилијамсон — англиски политичар
1910  Жан Анри Дигнаншвајцарски филантроп, основач на Меѓународниот комитет на Црвениот крст во 1863 година кој подоцна прерасна во меѓународна организација. Во 1901 година ја доби Нобеловата награда за мир.
1931  Карл Ниелсендански композитор
1994  Даб Тејлор — американски актер
2004  Џенет Лиамериканска актерка; останува запаметена по туш-сцената во Хичкоковиот филм „Психо“.


4 октомври[уреди]

Настани

1725  Формирање на Росарио во Аргентина.
1824  Мексиканскиот народ по долготрајна борба против шпанската колонијална војска се избори за независност и го прогласи Мексико за република со неофицијален назив „Соединети Мексикански Држави“.
1883  Првото патување на возот „Ориент Експрес“.
1940  Средба на Адолф Хитлер и Бенито Мусолини кај преминот Бренер со цел да го прослават „Челичниот пакт“.
1941  Во селото Чучер, скопско, е формиран првиот Народноослободителен одбор во Македонија, За прв претседател беше избран Петар Крстев Урдаревски.
1957  Советскиот Сојуз го лансира во орбитата околу Земјата првиот вештачки сателит „Спутник 1“ со пречник од 58 сантиметри и со тежина од 83 килограми.
1993  Во Москва беше емитувана одлуката на претседателот Елцин за воведување вонредна состојба во главниот град на Русија. Со неа се забранува секакво собирање, односно забрането е одржување на митинзи и демонстрации. Руската влада го повика народот да не се вклучува во немирите.


Родени

1289  Луј Xфранцуски крал.
1657  Франческо Солименаиталијански уметник.
1720  Џовани Батиста Пиранезииталијански уметник (графичар).
1861  Фредерик Ремингтонамерикански уметник.
1886  Луис Албернишпански актер.
1924  Чарлтон Хестон — американски актер.
1973  Крис Паркс — американски борач.
1987  Жилиен Симон — француски велосипедист.


Починале

1669  Харменсон ван Рајн Рембрантхоландски сликар, еден од наjпознатите во историјата на европското сликарство кој ја доведе до совршенство хуманизацијата на човековиот лик. Автор е на делата „Ноќна стража“, „Час по анатомија“ и „Христос во Емауд“.
1821  Џон Ренишкотски инженер.
1944  Ал Смит — американски политичар.
1951  Вили Морети — американски гангстер.
1974  Ен Секстон — американска поетеса.
2004  Гордон Купер — американски космонаут.


5 октомври[уреди]

Настани

1502  На своето четврто патување во Америка, морепловецот Кристофер Колумбо ја откри Костарика, земја на брегот на Карипското Море и Тихиот Океан, во Средна Америка.
1582  Според предлозите на комисија од врвни астрономи, папата Григур XIII извршил реформа на Јулијанскиот календар поради разликата во траењето на календарската (јулијанска) и природната година. Поради тоа, во Италија, Полска, Португалија и Шпанија деновите од 5. до 14. октомври во 1582. година се прескокнати.
1864  Индискиот град Калкута е скоро целосно уништен од циклон; 60.000 жртви.
1910  Португалија ја отфрла монархијата и се прогласува за република.
1912  Потписничките на Балканскиот сојуз-Србија, Бугарија, Црна Гора и Грција и предадоа ултимативна нота на Турција, по што почна Првата балканска војна.
1915  Бугарија влегува во Првата Светска војна како една од Централните Сили.
1962  Во Велика Британија е прикажан првиот Џејмс Бонд филм, „Д-р Но“.
1991  Издадена е првата официјална верзија на Линуксово јадро, верзија 0.02.
1994  Во Лондон е отворена првата презентација на предмети од бродот „Титаник“, што потона пред 82 години. Изложбата „Остатоците од Титаник“ поставена во националниот поморски музеј во Гринич, прикажува околу 150 од вкупно 3.600 предмети извадени од морското дно, откако бродот беше откриен во 1985 година.
1995  Собранието на Република Македонија со 110 гласови „за“ и само еден воздржан од присутни 111 пратеници, едногласно го усвои Законот за знамето на Република Македонија.
1997  Египетски официјални претставници соопштија дека почнува нова потрага по гробот на Александар Македонски во срцето на средоземниот град Александрија, што тој го основал во 332 година п.н.е.
2007  На Градскиот стадион во Скопје, пред повеќе од 25,000 посетители, македонската музичка суперѕвезда Тоше Проески го одржува својот последен концерт; концертот е од хуманитарен карактер и е наменет за обнова на основните училишта во земјата.


Родени

1695  Џон Гласшкотски министер.
1703  Џонатан Едвардсамерикански министер.
1820  Дејвид Вилбер — американски политичар.
1901  Џон Алтон — американски кинематограф.
1908  Џошуа Логан — американски филмски режисер и писател.
1930  Павел Попович — советски космонаут.
1975  Кејт Винслетанглиска глумица.
1986  Руј Кошта — португалски велосипедист.
1989  Даниеле Рато — италијански велосипедист.


Починале

1565  Лодовико Ферарииталијански математичар
1606  Филипе Деспортесфранцуски поет
1880  Жак Офенбах — француски композитор од германско потекло кој се смета за „татко на операта“. Негови најзначајни остварувања се оперетите „Убавата Елена“ и фантастичната опера „Хофмановите приказни“.
1933  Рене Адоре — француска глумица
1986  Мајк Бургман — австралиски тркач


6 октомври[уреди]

Настани

1582  Поради воведувањето на реформите во календарот, подоцна наречени Грегоријански календар според папата Грегор XIII, во Италија, Полска, Португалија и Шпанија овој ден во 1582. година е прескокнат.
1600  Во Фиренца, во Италија во палатата Пити, за време на свеченостите по повод венчавката на англискиот крал Хенри Шести со Марија Медичи, е одржана премиерната изведба на операта „Евридика“, прва опера во историјата што ја создаде италијанскиот композитор Јакопо Пери.
1889  Томас Едисон го покажува неговиот прв филм (слики во движење).
1908  Австрија ги анексира Босна и Херцеговина.
1943  Балистите запалија поваќе куќи во селото Кленоец и селото Попоец, Кичевско, а во наредните денови беа ограбени повеќе куќи и убиени луѓе во селата Душегубица, Иванчиште, Малкоец и други.
1981  Во текот на воена парада, убиен е претседателот на Египет Анвар ал-Садат од исламски радикали во војската.


Родени

1459  Мартин Бехајмгермански морепловец и географ
1769  Сер Исак Брокбритански командант
1888  Роланд Гаросфранцуски пилот
1971  Алан Стабс — англиски фудбалер
1973  Џеф Дејвисамерикански комедијант


Починале

1014  Самуилмакедонски цар
1891  Чарлс Стјуарт Парнелирски политичар
1943  Јосиф Јосифовски - Свештаротнароден херој на Македонија.
1973  Сидни Блекмер — американски глумец
2006  Вилсон Такер — американски писател


7 октомври[уреди]

Настани

1492  Кристофер Колумбо ја одминува Флорида при промена на курсот.
1506  Папата Јулиј II и Франција ја окупираат Болоња.
1769  Англискиот истражувач Џејмс Кук го открива Нов Зеланд.
1840  Вилем II станува крал на Холандија.
1886  Шпанија го укинува ропството во Куба.
1931  Направена првата инфрацрвена фотографија во Рочестер, Њујорк.
1991  Европската Заедница ѝ става ултиматум на Југославија за 24 часа да ги прекине воените дејствија на ЈНА, заканувајќи се со економски санкции.
1993  Основана Агенцијата за трансформација на претпријатијата со општествен капитал.


Родени

1576  Џон Марстон — англиски писател
1748  Карл XIIIкрал на Шведска
1885  Нилс Бордански теоретски физичар, основач на теоријата на структурата на атомот.
1910  Ѓорѓи Абаџиевмакедонски писател, еден од најпознатите прозаисти, публицист и историчар.
1960  Виктор Лазлобелгиски пејач.
1984  Мауро Сантамброџо — италијански велосипедист.
1987  Горка Изагире — шпански велосипедист.


Починале

1849  Едгар Алан По — американски поет
1894  Оливер Вендел Холмсамерикански писател
1904  Димитар Цанко — македонски преродбеник
1959  Марио Ланца — американски тенор и филмска ѕвезда.
1985  Христо Андонов Полјански — македонски историчар, ректор на Универзитетот „Кирил и Методиј“ во Скопје.


8 октомври[уреди]

Настани

451  Во Калцедонија започнал Четвртиот вселенски собор.
1600  Сан Марино го усвоил привиот пишан устав во историјата со што станал првата уставна република.
1793  Во Париз за јавноста бил отворен музејот „Лувр“ кој дотогаш бил кралски дворец.
1893  Вилхелм Конрад Рентген ги открил таканаречените рентгенски зраци.
1942  Втора светска војна: Почнало големото истоварување на сојузничките трупи во Африка. Главен командант на операцијата бил генералот Двајт Ајзенхауер.
1944  На Скопска Црна Гора, Шеснаесеттата македонска НО бригада по тридневни борби ги одби нападите на балистичките сили од правецот на село Орман - село Бразда, кои се обидуваа да ја завземат комуникацијата Скопје - Качаник и да го овозможат сообраќајот на германските сили.
1967  Во Боливија е убиен Ернесто Че Гевара. Тој со Фидел Кастро учествуваше во кубанската револуција и стана симбол на современ револуционер меѓу младите на Европа и на двете Америки.
1991  Саборот на Хрватска донел одлука за раскинување на државно-правните врски со СФРЈ со која Хрватска станала независна држава. Ден на независноста на Хрватска.
1995  Руската воена врховна команда најави дека ќе ги насочи своите нуклеарни ракети кон Полска и Чешката Република доколку овие две земји му се приклучат на НАТО.
2005  Катастрофален замјотрес во Кашмир, Пакистан. Официјално загинале 87.350 лица, но според некои проценки, бројот на жртвите може да е поголем од 100.000.


Родени

1789  Џон Раглсамерикански политичар
1864  Бранислав Нушиќсрпски комедиограф, сатиричар и критичар
1917  Валтер Лорд — американски автор
1939  Пол Хоган — австралијански актер
1980  Роберт Вречер — словенечки велосипедист.
1980  Ник Канон — американски актер.
1985  Бруно Марс — американски пејач.


Починале

1652  Џон Грејвсанглиски математичар
1897  Алексеј Саврасовруски уметник
1967  Ернесто Че Гевара — јужноамерикански револуционер и борец за слобода
1992  Вили Брант — западногермански политичар, претседател на Социјалдемократската партија на Германија


9 октомври[уреди]

Настани

1000  Лејф Ериксон го основа Винланд и станува првиот Европеец во Северна Америка.
1595  Шпанската армија го зазема Камбраи.
1604  Супернова 1604, најскорешната супернова забележана во Млечниот Пат.
1876  Британскиот физичар, пронаоѓач на телефонот и учител на говорот на глувонемите Александар Греам Бел (1847-1922), кој подолго време живееше во САД, ја воспостави првата меѓународна телефонска врска меѓу Бостон и Кембриџ.
1967  Во Собранието на СР Македонија, под претседателство на д-р Милан Бартош, е одржана седница на Матичната комисија за формирање на Македонската академија на науките и уметностите, на која е извршено конституирање на МАНУ.
1975  На советскиот физичар Андреј Сахаров му е доделена Нобеловата награда за мир поради неговите „бестрашни напори за мир во светот и правдата за сите во светот“, се вели во образложението на Норвешкиот комитет за Нобеловата награда.
1995  Собранието на Република Македонија ја ратификува Привремената согласност меѓу Македонија и Грција.


Родени

1547  Мигел де Сервантес — прочуен шпански писател, автор на првиот реалистички роман во шпанската литература, ненадминливиот „Дон Кихот“.
1757  Шарл Xкрал на Франција.
1894  Владимир Мошин — еден од најголемите проучувачи и познавачи на македонската средновековна уметност и култура.
1938  Хајнц Фишеравстриски политичар.
1973  Тери Балсамо — американски гитарист


Починале

1047  Климент IIримски папа.
1569  Владимир Андреевичруски кнез
1841  Карл Фридрих Шинкел — германски архитект, урбанист и сликар.
1934  Александар IКрал на Југославија (убиен)
1956  Мари Доро — американска глумица


10 октомври[уреди]

Настани

1582  Поради воведувањето на Грегоријанскиот календар во оваа година, овој ден не постоел во Италија, Полска, Португалија и Шпанија.
1631  Саконската војска ја зазема Прага.
1889  Формиран колеџот Бернард.
1944  Во селото Жегљане, кумановско, е формирана Кумановската дивизија, во чиј состав влегоа Шеснаесеттата, Седумнаесеттата и Осумнаесеттата македонска НО бригада. Имаше околу 5.500 борци.
1946  Во Скопје, во црквата „Свети Спас“, со сите државни почести и пред повеќе илјади граѓани од цела Македонија, беа положени моштите на истакнатиот македонски револуционер и идеолог Гоце Делчев, кои два дена порано македонската делегација ги донесе од Софија.
1967  Во Скопје, на свечената седница на Собранието на СР Македонија, е извршено свечено отворање на Македонската академија на науките и уметностите (МАНУ).
1991  Предадено е во употреба студиото на ТВ Прилеп.
1993  Андреас Папандреу победи на претседателските избори во Грција.


Родени

1813  Џузепе Вердииталијански композитор (п. 1901).
1892  Иво Андриќсрпски писател.
1904  Сотир Ставридис — македонски хирург и уролог, прв асистент во Хируршката клиника во Скопје.
1923  Николас Парсонсанглиски глумец.
1930  Харолд Пинтеранглиски драматург - добитник на Нобеловата награда за литература.
1946  Наото Канјапонски политичар.
1966  Тони Адамс — англиски фудбалер.
1969  Илија Зимбо — македонски солист, камерен музичар и прв флејтист во оркестарот на Македонската опера и балет.
1983  Никос Спиропулос — грчки фудбалер.
1985  Антонио Пједра — шпански велосипедист.
1986  Пјер Ролан — француски велосипедист.


Починале

426  Атик Константинополски — Патријарх на Константинопол.
1359  Хуго IV — крал на Кипар.
1636  Питер Бројгел Помладиот — фламански сликар.
1674  Томас Трахерн — англиски поет.
1837  Шарл Фуриијефранцуски философ.
1930  Адолф Енглергермански ботаничар.
1983  Ралф Ричардсон — англиски актер.
2004  Кристофер Рив — американски актер.


11 октомври[уреди]

Настани

1941  Во Прилеп борците на Првиот прилепски партизански одред извршиле напад на бугарската полициска станица во градот, на прилепскиот затвор и на телефонско-телеграфската мрежа. Овој напад се смета за почетокот на востанието на македонскиот народ против бугарскиот окупатор, а со цел конечно ослободување на земјата.
1954  Во Скопје се пренесени моштите на Гоце Делчев.
1963  Директно од студиото на ТВ Скопје во Нерези, во 16 часот е емитувана првата емисија, документарниот филм „Востанати“ работена по повод 60-годишнината од Илинденското востание.
1964  Виет Мин ја презема контролата над Северен Виетнам.
1994  Во Анталија, Турција, на Петтата меѓународна конференција за безбедност и соработка, на која учествуваа високи официјални личности од земјите-членки на НАТО и КЕБС, македонската делегација ја истакнала заинтересираноста на Република Македонија за интегрирање во НАТО.

Родени

1483  Мартин Лутер — германски реформатор
1885  Франсоа Шарл Моријак — француски писател и публицист, добитник на Нобеловата награда за литература.
1910  Љубен Лапе — редовен член на МАНУ и редовен професор на Филозофскиот факултет во Скопје.
1941  Кирил Псалтиров — македонски актер.
1975  Лабина Митевска — македонска актерка.


Починале

1670  Луј Ле Во — истакнат француски барокен архитект.


12 октомври[уреди]

Настани

539 п.н.е.  Персискиот цар Кир од Ахеменидската династија го освоил Вавилон.
1492  Прочуениот Италијански морепловец Кристофер Колумбо (1451-1506), во служба на Шпанија, по двомесечно пловење, пристигнал на бахамскиот остров Гуанахани, откривајќи ја на тој начин Америка. Колумбо на овој пат тргнал со три брода : „Санта Марија“, „Ниња“ и „Пинта“. Во текот на патувањето ги открил Куба и Хаити, каде што оставил дел од своите луѓе и се вратил во Шпанија. Подоцна, уште неколкупати одел на слични патувања.
1822  Бразил се стекнува со независност. Дотогаш оваа земја била португалска колонија.
1941  Во Прилеп, бугарската полиција уапсила 900 граѓани како репресија поради нападот на Прилепскиот партизански одред на бугарската полициска станица, на затворот и на телеграфско-телефонската мрежа, претходниот ден. По малтретирањето биле издвоени членовите на КПЈ и на СКОЈ и префрлени во Битола, а потоа изведени пред суд.
1941  На денешен и утрешен ден, германските нацисти стрелале 11.000 Евреи во Днепропетровск, Украина.
1964  СССР го лансирал вселенскиот брод „Восход-1“ со пилотот Владимир Комаров, научникот Константин Феоктисов и лекарот Борис Егоров.
1969  СССР го лансирал вселенскиот брод „Сојуз-7“ со екипаж од три члена, кои во вселената се сретнале со двајцата членови на екипажот на претходно лансираниот брод „Сојуз-6“.
1994  Во селото Гиновци, во близина на Крива Паланка започнала изградбата на железничката пруга Куманово - Бељаковци - Деве Баир. Започнат како брзо решение против блокадата кон Србија и Грција, проектот не е завршен ни по 14 години.
1995  На состанокот на Постојаниот комитет на ОБСЕ во Виена, Република Македонија била премина во редовно членство.
1999  На овој ден е прогласено раѓањето на 6-милијардитиот жител на планетата Земја.


Родени

1350  Дмитриј Донски — руски кнез
1874  Андонис Влахакисандарстки капетан.
1896  Еуџенио Монталеиталијански поет, најголем претставник на италијанскиот херметизам.
1962  Бранко Црвенковски — третиот претседател на Република Македонија.
1987  Дамијано Карузо — италијански велосипедист.


Починале

1875  Жан Батист Карпо — славен француски вајар
1924  Анатол Франс — славен француски писател, нобеловец
1996  Рене Лакостфранцуски тенисер


13 октомври[уреди]

Настани

1307  Стотици витези Темплари биле уапсени во Франција по наредба на Филип Добриот и подоцна измачувани за да признаат дека се еретици.
1792  Поставен е камен-темелникот на Белата куќа во Вашингтон.
1884  Меридијанот што поминува низ Гринич (предградие на Лондон) е усвоен како универзален (нулти) меридијан, од кој се сметаат географските должини на точките и времето на Земјата.
1943  Под притисок на сојузничките водачи, италијанскиот крал Виктор Емануел III и неговиот премиер Бадолјо ѝ објавиле војна на Германија, на тој начин Италија, барем оној дел кој бил под сојузничка контрола, се придружила на антихитлеровската коалиција. До објавувањето на војната дојшло дури по паѓањето на фашистичката влада на Бенито Мусолини и по капитулацијата на Италија.
1952  Во издание на Државното книгоиздателство излезе од печат „Граматика на македонскиот литературен јазик“ од Блаже Конески.


Родени

1474  Мариото Арбертинелииталијански сликар, еден од претставниците на француската школа на високата ренесанса.
1911  Андре Навара, француски виолончелист со меѓународно реноме. Извесно време има предавано во Скопје, а бил чест и многу значаен учесник во програмата на Охридско лето.
1923  Драга Чаловска - Секуловска — македонски новинар, учесник во НОВ од 1941 година и еден од основачите на Радио Скопје.
1925  Маргарет Тачер — прва жена премиер на Велика Британија, наречена „Железната леди“.
1989  Карлос Бетанкур — колумбиски велосипедист.


Починале

1822  Антонио Канова — италијански вајар (р. 1757)
1984  Илија Зафировски — македонски новинар.
2003  Ѓорѓи Колозов — македонски глумец.


14 октомври[уреди]

Настани

1941  Во селото Крупиште, Штипско, како одмазда за загубената борба, германските фашисти со вперени пушки влегувале во куќите и ги собирале мажите од 15 до 60-годишна возраст, притоа пукале во секој што ќе почнел да бега. Злосторниците влегувале во куќите и ги гореле заедно со добитокот. Притоа стрелале 49 луѓе. Истиот ден германските фашисти извршиле масакр над населението во кочанското село Уларци. Селото било опожарено и биле стрелани 40 луѓе.
1993  Во Њујорк, е потпишано заедничко соопштение за воспоставување на дипломатски односи меѓу Република Македонија и Народна Република Кина, на ниво на амбасадори. Потпишувањето е извршено под Уставното име.
1994  По Ирската републиканска армија и лојалистичките парамилитарни единици, објавија општ прекин на воените акции, со што се создадени основните предуслови за почеток на крајот на крвавата северно-ирска драма.


Родени

1829  Аугуст Малмстрем — шведски историски сликар.
1890  Двајт Ајзенхауер — американски генерал и политичар.
1919  Димитар Митрев — македонски литературен критичар и есеист, академик, професор на Филозофскиот факултет во Скопје.
1985  Виталиј Фридзон — руски кошаркар.


Починале

1944  Ервин Ромел — германски фелдмаршал, познат како „Пустинска Лисица“ (р.1891)
1977  Бинг Крозбиамерикански актер и пејач, добитник на филмската награда Оскар
1990  Леонард Бернштајнамерикански композитор, пијанист и диригент, познат по музичките нумери во филмот „Приказна од Западната страна
2010  Беноа Манделбротфранко-американски математичар, познат изучувач на фракталите (р. 1924)

15 октомври[уреди]

Настани

1582  Почнува да се користи Грегоријанскиот календар. Во Италија, Полска, Португалија и Шпанија датата 4. октомври била следена од 15. октомври, т.е. биле прескокнати 10 дена.
1878  Претпријатието на Едисон за електрични светилки, денешен „Џенерал Електрик“, започнала со работа.
1894  Алфред Драјфус бил уапсен за шпионирање — започнала аферата „Драјфус“ која кулминирала со написот „Обвинувам!“ од Емил Зола во весникот „Аурора“.
1928  Цепелинот „Граф Цепелин“ го завршил првото патување преку Атлантикот и слетал во Лејкхурст, Њу Џерси, САД.
1945  Втора светска војна: Смртната казна со стрелање била извршена над поранешниот претседател на Вишиевска Франција Пјер Лавал за предавство.
1946  Нирнбершки процес: Херман Геринг се самоубил со труење ноќта пред извршувањето на смртната казна.
1971  Иран ја прославил 2500-годишнината од основањето на Персија.
1984  Во Торонто, Канада, излегол првиот број на весникот на Македонците во Канада „Македонија“.
1992  Во Скопје е регистрирана Демократската Партија на Турците на Македонија, со седиште во Скопје, а за претседател е избран Едроган Сарач.
1995  По 20 месеци грчко ембарго, отворена е македонско-грчката граница.


Родени

1608  Еванџелиста Торичели — италијански физичар и математичар.
1844  Фридрих Ниче — германски философ.
1854  Оскар Вајлд — англиски писател.
1977  Давид Трезеге — француски фудбалер.
1980  Том Бонен — белгиски велосипедист.
1991  Михел Кох — германски велосипедист.


Починале

1917  Мата Хари — германска шпионка за време на Првата светска војна, по потекло Холанѓанка.
1989  Данило Киш — еден од најголемите југословенски писатели со светско реноме.


16 октомври[уреди]

Настани

1689  Армијата на Хабзбуршката монархија го ослободува градот Видин од турска власт.
1813  Кај Лајпциг почнала т.н. „Битка на народите“, во која Наполеоновите сили се нашле под ударите на здружените сојузници: Русија, Прусија и Австрија. Француската армија била победена, а на 19 октомври, сојузниците го зазеле Лајпциг. Наполеон се повлекол преку Рајна и неколку месеци подоцна бил принуден да абдицира.
1925  Во Локарно, Швајцарија, бил потпишан гарантен пакет меѓу Германија, Белгија и Франција за меѓусебно почитување на постојните граници. Договорот од Локарно создадал ера на мир и просперитет во Западна Европа, но покажал дека германските граници кон Полска и Чехословачка не се толку „свети“ како западните граници.
1945  Во Квебек, Канада, е основана Организацијата на обединетите нации за исхрана и земјоделство (ФАО), со задача да ги проучува проблемите на исхраната и на земјоделството во светот и да препорачува национални и меѓународни мерки за унапредување на исхраната на населението. Овој датум во 1979 година е установен како Светски ден на храната, а се прославува од 1982 година.
1949  Николаос Захаријадис, лидерот на Комунистичката партија на Грција, објавил „привремен прекин на огнот“, со што всушност завршила Граѓанската војна во Грција.
1964  Владата на НР Кина соопшти дека во оваа земја е извршена прва експериментална експлозија на атомска бомба. Така Кина како петта земја во светот, стапи во редот на атомските сили.
1994  Во Македонија се одржа првиот круг од парламентарните, а по прв пат и од општи претседателски избори. Киро Глигоров е реизбран за претседател во првиот круг со освоени 52,4% од гласовите. ВМРО ДПМНЕ и останатата опозиција ги отфрли резултатите и го бојкотираше вториот круг на изборите.
2012  Откриена планетата Алфа Кентаур Bb — најблиска егзопланета до Земјата.


Родени

1351  Џан Галеацо Висконти — војвода на Милано.
1854  Карл Кауцки — марксистички теоретичар.
1906  Оскар Вајлд — британски драмски писател.
1906  Клинт Брукс — американски литературен критичар.
1908  Кузман Сотировски — македонски фудбалер.
1908  Енвер Хоџа — албански комунистички државник.
1906  Дино Буцати — италијански новинар и писател.
1918  Луј Алтисер — француски философ.
1921  Славчо Стојменскинароден херој на Македонија.
1924  Панче Васоски — македонски глумец.
1950  Милош Бојаниќ — српски пејач.
1951  Драги Михајловски — македонски писател.
1954  Вера Чејковска — македонски писател.
1985  Кејси Стонер — австралиски возач.
1986  Ина — романска пејачка.


Починале

1793  Марија Антоанета — француска кралица, жена на Луј XVI.
2007  Тоше Проески — македонска поп-ѕвезда


17 октомври[уреди]

Настани

1878  Започнало Кресненското востание на македонскиот народ против османлиската власт, а за ослободување на Македонија и за создавање на независна држава. Околу 400 востаници, предводени од Димитар Поп Георгиев - Геровски и војводата Стојан Карастоилов, го нападнале селото Кресна, каде што се наоѓаla османлиска касарна. Притоа ја зазеле касарната и ослободиле неколку места каде што била создадена народна власт. Востанието било задушено дури во јуни идната година.
1907  Воспоставена е првата радиотелеграфска врска меѓу Европа и Северна Америка. Радиоврската меѓу двата континента се покажала многу попрактична од телефонската врска, за која биле потребни скапи подводни кабли.
1912  Почнала Првата балканска војна. Војната завршила со примирје на 3 декември истата година. На конференцијата во Лондон, на 30.05.1913 година. Турција морала да се откаже од територите на Европскиот континент, освен од Едрене, кое сојузниците не успеале да го заземат. Македонскиот народ зел активно учество во војната, очекувајќи дека ќе се избори за слобода и независност. Но, наместо тоа, сојузниците ја поделиле Македонија, што пак било причина за почетокот на Втората балканска војна.


Родени

1760  Клод Анри Сен Симон — француски социјалист, утопист и филозоф.
1983  Александар Дјаченко — казахстански велосипедист.
1984  Готфрид Свартхолм — соосновач на The Pirate Bay.


Починале

1404  Катерина Висконти — Војвотка на Милано.
1849  Фредерик Шопен — полски композитор и пијанист, наречен поет на клавирот.
1849  Васил Дилев — македонски фудбалски голман.


18 октомври[уреди]

Настани

1867  Владата на САД го купила од Русија, полуостровот Алјаска за 7,2 милиони тогашни долари.
1912  Во Лозана, Турција и Италија потпишале Лозанскиот договор, со што завршила Италијанско-турската војна (1911-1912).
1943  Во Москва почна конференцијата на министрите за надворешни работи на земјите сојузнички во борбата против силите на Оската.
1962  После неколку дневните поројни дождови, реката Вардар се излеала во градот Скопје. Бидејќи на било регулирано коритото на реката, поплавата го зафатила целиот град, се до насипот во населбата Пролет. Поплавата траела три дена, но без човечки жртви. Предизвикана е голема материјална штета.
1967  Како прва во историјата на космонаутиката, советската атомска меѓупланетарна станица „Венера-4“, спуштила научна лабораторија на површината на планетата Венера. Со автоматските апарати успешно се испитани атмосферата и површината на планетата.
1972  Потпишана е спогодба со која СССР се обврзува на САД да им ги врати 722 милиони долари, добиени во Втората светска војна врз основа на договорот за заем и наемнина.
1994  Британската кралица Елизабета II за прв пат во петвековната соработка допатува во тридневна посета на Русија. Рускиот претседател Борис Елцин изјави дека посетата е признание за руската демократија.


Родени

1859  Анри Бергсон — истакнат француски филозоф.
1898  Вера Циривири Трена — носител на „Партизанска споменица 1941“, прв претседател на АФЖ на Македонија.
1985  Тијаго Машадо — португалски велосипедист.
1989  Ли Хауард — австралиски велосипедист.


Починале

1893  Шарл Гуно — француски композитор, кој заедно со Санс, е главен претставник на класичниот правец на француската музика во 19 век.
1901  Аугуст Малмстрем — шведски историски сликар.
1931  Томас Алва Едисон — американски пронаоѓач од областа на електротехниката.
1990  Гога Џаџу — првоборец и носител на „Партизанска споменица 1941“.
2003  Мануел Васкез Монталбаншпански писател


19 октомври[уреди]

Настани

202 п.н.е.  Во Битката кај Зама, Римјаните предводени од Скипион Африканецот извојувале конечна победа против картагинците и Ханибал во Втората пунска војна.
1453  Французите го освоиле Бордо со што завршила Стогодишната војна. Под англиска власт на француска земја останал само градот Кале на Ла Манш.
1469  Фердинанд II од Арагон се оженил со Изабела I од Кастилја што било почеток на обединувањето на Арагон и Кастилја во една земја — Шпанија.
1512  Мартин Лутер станал доктор по теологија (лат. Doctor in Biblia).
1812  Наполеон почнал да се повлекува од Москва.
1935  Лигата на народите изгласа санкции против фашистичка Италија поради нападот врз Етиопија.
1944  Втора светска војна: трупите на САД се истоварија на Филипинските острови. Филипини целосни се ослободени од јапонската окупација во мај 1945 година. По завршувањето на војната, на 4.07.1946 година е прогласена независна Република Филипини.
1994  Рускиот премиер Виктор Черномирдин поднел писмо до претседателот Борис Елцин, во кое побарал да биде ослободен од должноста поради нарушено здравје.
2002  Во Тетово е убиен 18-годишниот Ванчо Јосифовски од страна на албански паравоени банди.
2003  Папата Јован Павле Втори со свечената процесија што се одржа на плоштадот Свети Петар во Рим, ја беатифицира, односно прогласи за блажена Мајка Тереза, што е последен чин пред нејзиното прогласување за светица.


Родени

1735  Џон Адамс — втор претседател на САД (1797 - 1801).
1915  Кирил Симоновски - Џина — македонски и југословенски фудбалер.
1924  Владимир Брезовски — истакнат македонски историчар.


Починале

1745  Џонатан Свифт — најголем англиски сатиричар, еден од најостроумните критичари на човековата природа и на општествените процеси.
2003  Алија Изетбеговиќ — претседател на Босна и Херцеговина.


20 октомври[уреди]

Настани

1728  Во Копенхаген избувнал голем пожар, опожарувајќи го поголемиот дел од градот.
1803  Сенатот на САД го ратификувал договорот со Франција за купување на големата територија околу сливот на реката Мисисипи наречена Луизијана. Со овој договор, САД речиси ја удвоиле својата дотогашна територија.
1865  Отава станала новата престолнина на Канада.
1941  Втора Светска војна: Пред силната офанзива на германските армии, советската влада прогласи опсадна состојба во Москва и мина во Кујбишев. Тоа беше најкритичниот момент во текот на нападот на нацистичките трупи врз главниот советски град, но подоцна, по успешната контраофанзива на Црвената армија, дојде до пресврт.
1944  Втора светска војна: Ослободен градот Белград
1945  Жените во Франција добиле право на глас
1949  Југославија била избрана за постојанен член на Советот за безбедност при ООН
1973  Англиската кралица Елизабета II официјално ја отворила Сиднејската опера
1994  Амбасадорот на Република Македонија во Руската федерација, Гане Тодоровски, на свечената церемонија во Кремљ, му ги предаде акредитивите на претседателот Елцин. „Не се разочаравме што ве признавме под името Македонија“, изјави Елцин.
2001  Протести низ француските градови против зависноста од нуклеарна енергија.


Родени

1864  Алексо Поројлијата, македонски револуционер.
1875  Димо Хаџи Димов — македонски револуционер.
1915  Мирче Ацевнароден херој на Македонија.
1915  Антон Попов — македонски револуционер, публицист, писател, познат комунистички активист и учесник во илегалниот отпор против фашистичкиот режим во Бугарија.
1966  Абу Мусаб Ал Заркави — член на Ал-Каеда.
1992  Матија Де Шиљо — италијански фудбалер.


Починале

1940  Гунар Асплунд — шведски архитект.
1994  Берт Ланкастерамерикански глумец и режисер, добитник на филмската награда Оскар
2003  Миодраг Петровиќ - Чкаља — српски глумец и комичар.
2003  Ѓоко Георгиев — водител на првите контактни емисии на Македонското радио „Три гонга“ и „Средби низ музика“. Тој ќе остане запаметен и како автор на 3.000 текстови на поп-музика.
2011  Муамер Гадафилибиски диктатор, соборен во Либиското востание истата година со помош од странски сили


21 октомври[уреди]

Настани

1805  Во Битката кај Трафалгар британската флота предводена од адмиралот Лорд Нелсон ја победила здружената Француска и Шпанска флота. Оваа победа претставувала почеток на светската доминација на британската морнарица во следните 130 години.
1824  Џозеф Аспдин, ѕидар од Лидс, Велика Британија, го патентирал Портланд цементот.
1941  Втора Светска војна: Поради загубите што ги претрпеа фашистичките единици во судирите со партизаните, Германците, како акт на одмазда, извршија масовно злосторство во Крагуевац, во Србија - од 21 до 23 октомври стрелаа околу 7.000 граѓани, меѓу кои имаше многу ученици и деца.
1967  Над 100.000 демонстранти протестирале против Виетнамската војна во Вашингтон, САД. 683 лица биле уапсени поради судари со полицијата.
1995  По одземањето на парламентарниот имунитет, генералниот секретар на НАТО, Вили Клас поднесе оставка.
1997  Мило Ѓукановиќ, е избран за претседател на Црна Гора.
2010  Усвоено новото знаме на Мјанмар (Бурма).


Родени

1833  Алфред Нобел — шведски хемичар, пронаоѓач и индустријалец
1919  Димче Јанко — истакнат македонски копаничар од Охрид


Починале

1494  Џан Галеацо Сфорца — војвода од Милано.
1927  Бора Станковиќ — српски писател.
1969  Џек Керуакамерикански писател, претставник на таканаречената „бит-генерација
1984  Франсоа Трифо — еден од најпознатите француски филмски режисери со светска слава.


22 октомври[уреди]

Настани

1962  Претседателот на САД, Џон Кенеди нареди морнарицата и авијацијата на САД да ја блокираат Куба, бидејќи сметаше дека во таа земја се поставени советски лансирни рампи. Така, светот се најде во најдраматичниот период по Втората светска војна, кога лесно можеше да избувне нуклеарна пресметка меѓу двете супер сили (САД и СССР). Директната размена на пораки меѓу Кенеди и Хрушчов доведе најнапред до смирување на ситуацијата, а потоа до отстранување на советските ракети во замена за ветувањето на САД, дека нема да ја нападнат Куба.
1991  На општите избори во Турција, победи Партијата на вистинскиот пат на Сулејман Демирел.
1997  Најстарата македонска православна црква во Австралија, „Свети Ѓорѓи“, во Фицрој, осветена во 1960 година, е продадена за 810.000 австралиски долари на некоја градежна фирма.


Родени

1811  Франц Лист — унгарски пијанист и композитор, музичар со романтичарско определување и предводник на германската школа.
1917  Борко Лазески — македонски академски сликар, еден од првите апстрактни автори во Македонија.
1973  Ичиро Сузуки — јапонски безбол спортист.
1982  Марк Реншо — австралиски велосипедист
1986  Марчело Паварин — италијански велосипедист


Починале

1906  Пол Сезан — француски сликар.
1973  Димитар Николоски - Луј — македонски музички педагог и композитор
1987  Лино Вентураиталијански глумец


23 октомври[уреди]

Настани

1917  Кај местото Луневил, во Франција, американските сили ги почнаа првите борбени акции во Првата светска војна.
1942  Втора Светска војна: Кај гратчето Ел Аламејн, во египетската пустина, британските сили ги нападнаа германско-италијанските позиции. По дванаесетдневни огорчени борби, германско-италијанските трупи беа уништени. Наскоро почна сојузничкото истоварување во Северна Африка.
1944  Втора светска војна: Во Филипинскиот Архипелаг се одигра најголемата поморско-воздушна битка. Во неа учествуваше целата јапонска флота и три четвртини од флотата на САД. Битката траеше до 25 октомври, кога поразените Јапонци го напуштија боиштето, со обострани големи загуби.
1944  Втора светска војна: Сојузничките држави ја признаа привремената влада на Франција што ја формира Шарл де Гол.
1954  САД, СССР, Велика Британија и Франција се спогодија да ја окончаат окупацијата на Германија.
1956  Започува Унгарската револуција против советската доминација во Унгарија.
1973  Израелската воена команда соопшти дека Израел и Египет се спогодиле да ги прекинат вооружените напријателства на Блискиот Исток.
1992  По едномесечна нафтена војна против Македонија, Грција го повлекува ембаргото.


Родени

1698  Анж Жак Габриел — влијателен француски архитект, еден основоположниците на неокласичната архитектура.
1844  Сара Бернар — француска артистка со исклучително убав глас и дарба.
1927  Лешек Колаковски — полски философ.
1940  Пеле — бразилски фудбалер.
1971  Крис Хорнер — американски велосипедист.


Починале

1872  Теофил Готје — француски писател. Пишувал песни, романи, патописи и критики.
1893  Александар I Батенберг — кнез на Бугарија.
1918  Едмон Бушје Де Бел — француски писател.
1990  Луј Алтисер — француски философ.


24 октомври[уреди]

Настани

1795  Русија, Австрија и Прусија ја поделиле територијата на Полска.
1797  Лима, главниот град на Перу, е разурнат од силен земјотрес, при што загинале околу 5.000 луѓе.
1857  Во Шефилд, Англија формиран е ФК Шефилд, најстариот фудбалски клуб во светот.
1918  Сфаќајќи дека со распаѓањето на Австро - Унгарија целосниот пораз на централните сили е неизбежен, царот Карло побара интервенција од Католичката црква за прекинување на војната. Меѓутоа, интервенцијата на Ватикан немаше успех. Сојузниците продолжија со операцијата и ги натераа Австро - Унгарија и Германија на безусловна капитулација.
1945  Стапи во сила Повелбата на Организацијата на обединетите нации, која заедно со Статутот на Меѓународниот суд, претставува темелен документ за устројството и дејствувањето на оваа светска организација. Тој ден се одбележува како „Ден на ООН“.
1992  Во Тетово е формиран Сојуз на албанските жени.
1997  На 5 км под површината на Индискиот Океан, нуркачите го американскиот брод кој носел 2.000 тони сребро, кое претседателот Рузвелт му го испратил на Сталин во 1944 г. Рузвелт сакал да им помогне на Русите во борбата против Хитлер, но планот пропаднал кога германскате подморници го потопиле. Во бродот имало сребро во вредност од најмалку 330 милиони долари.


Родени

51  Домицијан — римски цар.
1865  Григор Ќуркчиев — бугарски генерал, учесник во Балканските војни.
1882  Имре Калман — унгарски композитор.
1914  Џонас Едвард Салк — американски микробиолог.
1915  Тито Гобииталијански оперски пејач, баритон.
1915  Боб Кејн — американски уметник, создавач на анимираниот јунак Бетмен.
1930  Јохан Галтунг — норвешки пацифист.
1943  Христо Георгиевски — македонски поет, есеист, критичар, книжевен историчар.
1960  Љубе Бошкоски — македонски политичар .
1966  Роман Абрамович — руски мултимилијардер.
1985  Вејн Руни — англиски фудбалер.


Починале

996  Иго Капет — крал на Франција од Капетинската династија.
1535  Франческо II Сфорца — милански војвода.
1537  Џејн Симор — третата сопруга на англискиот крал Хенри VIII.
1725  Алесандро Скарлати — италијански композитор.
1912  Доксим Михајлов — војвода на Српскиот комитет на четничката акција.
1957  Кристијан Диор — француски моден креатор.
1991  Џин Роденбери — американски режисер.
2005  Роза Паркс — американска активистка за човекови права.


25 октомври[уреди]

Настани

1689  Австрискиот генерал Енеа Силвио Пиколомини (како дел од контраофанзивата против Отоманската империја по кампањата на Турците во 1683 година) го запалил Скопје. Во тој период во градот бил зафатен со епидемија на колера. Пиколомини наредил градот да се запали за да се сопре епидемијата. Градот горел два дена. До темел изгореле голем број куќи и дуќани, но епидемијата не сопрела. Дури и самиот генерал Пиколомини се заразил од колера и набрзо починал.
1936  Нацистичка Германија и фашистичка Италија ја формираа Оската Рим - Берлин, со што е зацврстен сојузот на водечките фашистички држави во Европа. „Оската“ подоцна со вклучувањето на Јапонија за кусо време стана првокласна меѓународна воена и политичка групација и извор на империјалистички амбиции и на агресивни планови.
1971  НР Кина е примена во членството на ООН.
1993  Мелина Меркури, артистката во филмот „Никогаш в недела“, која ја доби функцијата министер за култура во Атина, вети дека ќе се бори за враќање на мермерните украси од Британскиот музеј, антички орнаменти кои го краселе Партенон. „Никогаш не почнувам борба без да ја продолжам и без да ја завршам“, изјави Меркури. Сите британски влади одбија да ги вратат мермерите, бидејќи тоа ќе значи преседан, со кој музеите низ светот ќе ги загубат своите богатства.
1994  Седум слики на шпанскиот сликар Пабло Пикасо се украдени од една уметничка галерија во Цирих, соопшти полицијата. Вредноста на сликите е проценета на 250 милиони швајцарски франци, односно 208 милиони долари.


Родени

1757  Хенрих Фридрих Карл — пруски политичар.
1811  Еварист Галоа — француски математичар,
1825  Јохан Штраус — помладиот, австриски композитор, виолинист и диригент.
1838  Жорж Бизе — француски композитор, автор на многу познатата опера „Кармен“, најуспешното дело на францускиот реализам.
1881  Пабло Луис Пикасо — шпанско-француски сликар, еден од најголемите светски сликари, основач на кубизмот.
1911  Михаил Јангел — советски инженер.
1931  Ани Жирардо — француска актерка.
1981  Шон Рајт Филипс — англиски фудбалер.
1984  Кети Пери — американска пејачка.
1990  Матија Катанео — италијански велосипедист.


Починале

625  Бонифациј V — еден од најголемите реформатори на црквата во Англија.
1154  Стефан Англиски — крал на Англија.
1400  Џефри Чосер — најголем англиски поет во средниот век, еден од основачите на англиската книжевност.
1647  Еванџелиста Торичели — италијански физичар и математичар.
1987  Андреј Колмогоров — руски мтатематичар и еден од најистакнатите математичари на 20 век.


26 октомври[уреди]

Настани

1689  По наредба на австрискиот генерал Силвио Пиколомини, австриската војска го запали Скопје, кое гореше два дена. Австријците го запалија градот за да се спасат од епидемијата на чумата, но опасната болест не беше запрена од огнот. За кусо време изгореа многу куќи, дуќани и други градежни објекти. Покрај загубите што му беа нанесени на населението, неколку илјади австриски војници заболеа и умреа од чумата, а меѓу нив и нивниот генерал Силвио Пиколомини.
1863  Основан е Фудбалскиот сојуз на Англија.
1905  Шведска ја признала независноста на Норвешка.
1911  Прокламирана е Кинеската Република, но по 4 години повторно се вратила монархијата.
1912  Прва Балканска војна: Грците го освоиле Солун, а Србите Скопје.
1955  Австрискиот Парламент го прифати Законот за постојана независност на земјата. Тој ден се прославува како национален празник на Република Австрија.
1992  Перуанскиот печат соопшти дека познатиот археолог Валтер Алва пронашол непозната група од 15 камени пирамиди, опкружени со населби чија старост се пронеценува на 35 векови. Новооткриениот археолошки локалитет зафаќа површина од три километри квадратни и се наоѓа на околу 60 километри од перуанскиот град Чиклајо.
1993  Водачот на Црвените бригади, Марио Морети, во интервјуто дадено од неговата затворска ќелија, што го пренесуваше телевизискиот канал „РАИ УНО“, призна дека го убил поранешниот премиер Алдо Моро. „Никогаш немаше да дозволам некој друг да го направи тоа. Тоа беше за мене и го извршив“, изјави Морети.
1993  Во Загреб е основано Хрватско-македонско друштво.
2002  Со упадот на специјалните сили во московскиот театар Дубровка, заврши заложничката криза во која од чеченски бунтовници два дена порано беа заробени над 900 гледачи. Загинаа 129 заложници и околу 40 бунтовници.


Родени

1685  Доменико Скарлати — важен барокен композитор за чембало. Ненадминат по влијанието врз клавијатурната музика.
1888  Нестор Махно — украински анархист.
1916  Франсоа Митеран — поранешен претседател на Франција.
1919  Мохамед Реза Пахлeви — ирански шах.
1924  Таип Таипи — југословенски и македонски политички деец.
1925  Бошко Станковски — македонски политичар, поранешен претседател на Собранието на СРМ.
1942  Боб Хоскинс — британски глумец.
1959  Ево Моралес — претседател на Боливија.
1974  Дејан Лилиќ — македонски глумец и телевизиски водител.
1980  Кристијан Киву — романски фудбалер.
1986  Аидис Круопис — литвански велосипедист.


Починале

1874  Алфред Великикрал на Англија.
1764  Вилијам Хогарт — важен англиски сликар, графичар, ликовен сатиричар, и карикатурист.
1890  Карло Колоди — италијански писател.
1837  Карл Колдевеј — германски поларен истражувач. .
1874  Петар Корнелиус — германски композитор.
1957  Герти Кори — американска биохемичарка.
1957  Никос Казанѕакис — еден од најголемите грчки писатели на XX век.
1955  Радослав Петковски — македонски писател.
1972  Игор Иванович Сикорски — руски конструктор на авиони и хеликоптери.


27 октомври[уреди]

Настани

710  Сарацените извршиле инвазија во Сардинија.
1275  Oснован градот Амстердам.
1524  Италијански војни: Француските војски го опседнале градот Павија.
1644  Започнала Втората њуберска војна.
1787  Наполеон Бонапарт бил назначен за генерал на француската армија.
1806  По големата победа над Прусија, Наполеон Бонапарт влегува триумфално во Берлин.
1807  Потпишан договор помеѓу Наполеон Бонапарт и Карлос IV за поделба на Португалија.
1920  Седиштето на меѓународната организација Лига на народите (основана е на 19.04.1919 година со задача да го зачува светскиот мир, колективната безбедност и политичката независност на земјите, членки на Лигата на народите) од Лондон е префрлено во Женева, Швајцарија. Во тој град многубројните институции на Лигата на народите останаа се до 1945 година, кога и формално беше укината, отстапувајќи и го местото на Организацијата на обединетите нации.
1922  Под притисок на фашистите на чело со Бенито Мусолини, владата на Италија поднела оставка.
1924  Создадена Узбечка ССР.
1947  Во Лерин е извршена смртна пресуда врз 13 Македонци од селото Герман, Леринско, обвинети за соработка со партизаните.
1969  Бања Лука била погодена од голем земјотрес.
1971  Демократска Република Конго била преименувана во Заир.
1979  Свети Винсент и Гренадините добиле независност од Обединетото Кралство.
1978  Египетскиот претседател Анвар ел Садат и израелскиот премиер Менахем Бегин, добиле Нобелова награда за мир.
1991  Туркменистан ја објавил својата независност.
1991  Во Полска биле спроведени првите демократски избори.
1998  Герхард Шредер станал канцелар на Германија, по оставката на Хелмут Кол.
1999  Фустанот на Мерилин Монро која го носела додека ја пеела песната „Happy Birthay, Mr. President“ на претседателот на САД, Џон Кенеди, бил продаден за рекордни 1.267.500 долари, што претставува рекордна сума на пари потрошени во аукција при таква намена.


Родени

1272  Вацлав II — крал на Чешка и Полска.
1728  Џемс Кук — англиски морепловец и истражувач.
1759  Ференц Казинци — унгарски поет.
1782  Николо Паганинииталијански виртуоз на виолина и композитор.
1858  Теодор Рузвелтпретседател на САД.
1885  Владимир Чоровиќ — српски историчар.
1898  Димче Зографски — македонски револуционер и општествено- политички работник.
1920  Стефан Наумов - Стивнароден херој на Македонија.
1928  Мирослав Филип — чешки шахист.
1932  Силвија Плат — американска поетеса и писателка.
1939  Џон Клиз — британски комичар и глумец, еден од основачите Монти Пајтон.
1952  Роберто Бенињи — италијански глумец, комичар и режисер.
1952  Френсис Фукујама — американски философ, политичко-економски аналитичар и автор.
1980  Бартош Хузарски — полски велосипедист.
1992  Стефан Ел Шарави — италијански фудбалер.


Починале

1449  Улуг Бег — тимуридски монголски владетел, математичар и астроном.
1505  Иван III Василевич — кнез на Московското кнежество и „голем кнез на сите Руси“ .
1605  Акбар Велики — цар на Индија.
1949  Марсел Сердан — светски шампион во бокс.
1990  Уго Тањаци — прочуен италијански глумец.
1992  Дејвид Бом — американски физичар.
1993  Винсент Прајс — американски глумец.
2009  Миле Попоски — македонски драмски писател, сценарист, преведувач, прозаист и комедиограф.
2010  Нестор Киршнер — претседател на Аргентина (р. 1950)


28 октомври[уреди]

Настани

1689  По наредба на австрискиот генерал Силвио Пиколомини, австриската војска го запали Скопје, кое гореше два дена. Австријците го запалија градот за да се спасат од епидемијата на чумата, но опасната болест не беше запрена од огнот. За кусо време изгореа многу куќи, дуќани и други градежни објекти. Покрај загубите што му беа нанесени на населението, неколку илјади австриски војници заболеа и умреа од чумата, а меѓу нив и нивниот генерал Силвио Пиколомини.
1863  Основан е Фудбалскиот сојуз на Англија.
1905  Шведска ја признала независноста на Норвешка.
1911  Прокламирана е Кинеската Република, но по 4 години повторно се вратила монархијата.
1912  Прва Балканска војна: Грците го освоиле Солун, а Србите Скопје.
1955  Австрискиот Парламент го прифати Законот за постојана независност на земјата. Тој ден се прославува како национален празник на Република Австрија.
1992  Перуанскиот печат соопшти дека познатиот археолог Валтер Алва пронашол непозната група од 15 камени пирамиди, опкружени со населби чија старост се пронеценува на 35 векови. Новооткриениот археолошки локалитет зафаќа површина од три километри квадратни и се наоѓа на околу 60 километри од перуанскиот град Чиклајо.
1993  Водачот на Црвените бригади, Марио Морети, во интервјуто дадено од неговата затворска ќелија, што го пренесуваше телевизискиот канал „РАИ УНО“, призна дека го убил поранешниот премиер Алдо Моро. „Никогаш немаше да дозволам некој друг да го направи тоа. Тоа беше за мене и го извршив“, изјави Морети.
1993  Во Загреб е основано Хрватско-македонско друштво.
2002  Со упадот на специјалните сили во московскиот театар Дубровка, заврши заложничката криза во која од чеченски бунтовници два дена порано беа заробени над 900 гледачи. Загинаа 129 заложници и околу 40 бунтовници.


Родени

1466  Еразмо Ротердамски — холандски хуманист.
1697  Џовани Антонио Канал — повеќе познат како Каналето - венецијански сликар.
1818  Иван Сергеевич Тургенев — руски писател, еден од најзначајните претставници на рускиот реализам.
1910  Френсис Бејкон — англиски сликар.
1936  Предраг Угрински — специјалист по патолошка анатомија и професор.
1937  Зоран Стојановски — македонски психолог и професор.
1956  Махмуд Ахмадинежад — претседател на Исламската Република Иран.
1955  Бил Гејтсамерикански програмер, и соосновач на „Мајкрософт“.
1963  Ерос Рамацоти — италијански пејач и композитор.
1967  Џулија Робертс — американска глумица.
1980  Алан Смит — англиски фудбалер.
1981  Милан Барош — чешки фудбалер.
1991  Варан Баргиј — француски велосипедист.


Починале

312  Максенциј — римски цар.
1703  Џон Волис — англиски математичар.
1704  Џон Лок — англиски философ.
1740  Ана I Ивановна — руска царица.
1923  Стојан Протиќ — српски политичар.
1935  Џими Макулис — грчки пејач.
1969  Корнеј Чуковски — руски писател.
1989  Димитар Гешовски — еден од најпознатите македонски артисти.
1999  Рафаел Алберти — виден член на „Генерација '27“, еден од најзначајните шпански поети на XX век.
2005  Љуба Тадиќ — југословенски и српски глумец.
2006  Тревор Бербик — јамајкански боксер.


29 октомври[уреди]

Настани

1923  Турција е прогласена за Република. - Национален ден на Турција.
1944  Во селото Горно Врановци, велешко, излезе првиот број на весникот „Нова Македонија“ на македонски јазик, орган на Народноослободителниот фронт на Македонија. Вториот број излезе во ослободениот град Битола, а од третиот број излегува во Скопје. Излегувањето на овој весник е од исклучително значење за развојот на современото македонско новинарство.
1994  По повод вториот круг на гласање за избор на пратеници во Собранието на Република Македонија, почна со работа Прес центарот.
2013  Пуштен во употреба железничкиот тунел „Мармарај“ преку потокот Босфор што ги поврзува Европа и Азија.


Родени

1507  Фернандо Алварес де Толедо — шпански военачалник.
1815  Лудовит Штур — словачки војсководец.
1816  Фердинанд II — крал на Португалија од 1836-1855.
1875  Марија Единбургска — кралица на Романија.
1879  Франц фон Папен — германски канцелар.
1890  Ханс-Валентин Хубе — германски генерал-полковник.
1897  Јозеф Гебелс — германски нацистички функционер и пропагандист.
1906  Фредрик Браун — американски писател.
1924  Збигнев Херберт — полски поет, есеист и драматург.
1926  Неџметин Ербакан — премиер на Турција во периодот од 1996-1997 година.
1929  Евгениј Примаков — руски политичар.
1930  Берни Еклстон — генерален директор на Формула 1.
1938  Елен Џонсон Серлиф — претседател на Либерија.
1943  Дон Симпсон — американски филмски продуцент.
1945  Гафур Џабир Ахмети — македонски писател, публицист и преведувач.
1950  Абдула Ѓул — претседател на Турција.
1954  Петре Латиновски — градоначалник на Општина Бутел.
1960  Агим Чеку — премиер на Косово.
1964  Зоран Ставревски — министер за финансии во Владата на Република Македонија.
1970  Едвин ван дер Сар — холандски фудбалер.
1970  Филип Коку — холандски фудбалер.
1971  Винона Рајдер — американска глумица.
1973  Робер Пирес — француски фудбалер.
1981  Аманда Берд — американска пливачка.
1984  Алваро Рафаел Гонзалез — уругвајски фудбалер.


Починале

1268  Конрадинкрал на Ерусалим.
1321  Стефан II Милутин — крал на Србија.
1395  Иван Шишман — бугарски цар.
1618  Волтер Роли — англиски шпион, писател и поет.
1783  Жан ле Рон Даламбер — француски математичар, физичар и филозоф.
1911  Џозеф Пулицер — американски новинар.
1914  Пејо Јаворов — поет, публицист и револуционер.
1932  Жозеф Бабински — француски невролог.
1940  Димитрија Чуповски — истакнат национален деец и интелектуалец.
1957  Луис Б. Мајер — соосновч на холивудското филмско студиоМетро-Голдвин-Мајер“.
1975  Ристо Крле — македонски писател и драматург.
1995  Киро Поповски — прв претседател на Социјалистичката партија на Македонија.
1997  Антон Шандор Ла Веј — основач на Црквата на Сатаната.
2004  Перо Коробар — македонски општествен деец.


30 октомври[уреди]

Настани

1890  Охридското граѓанство испрати молба до Високата порта во Цариград, во која молеше да се дозволи основање на македонски училишта во градот и околината и да се дозволи наставата во училиштата да се изведува на македонски јазик.
1905  За време на првата Руска револуција, рускиот цар Николај II воведува устав, кој предвидува законодавно собрание
1918  Со капитулацијата на Турција, која во Првата Светска војна била на страната на Централните Сили, престанува да постои Отоманската Империја.
1938  Младиот режисер Орсон Велс ја објави во Њујоршкото радио Ен-Би-Ес радиодрамата „Војната на световите“, врз основа на текстот на Џ.Велс. Нападот на Марсовците на Земјата, режисерот го прикажа така што повеќе слушатели поверуваа во вистинитоста на настанот, што предизвика неверојатен хаос и тревога во тој дел на Америка. Орсон Велс преку ноќ стана еден вид национален херој.
1945  Индија стана член на Организацијата на Обединетите нации.
1967  За првпат во историјата на космонаутиката е извршено спојување и раздвојување на вештачки земјини сателити. Ова го изведоа советските научници со леталата „Космос - 186“ и „Космос - 188“.
1973  Пуштен е во сообраќај мостот на Босфор, во Турција, кој ги поврзува Европа и Азија.
1974  Со нокаутот над Џорџ Форман, Мухамед Али се враќа во боксот како светски шампион.
1975  Принцот Хуан Карлос станува претседател на Шпанија, заменувајќи го болниот генерал Франциско Франко.
1983  Во силниот земјотрес со силина од 6 степени според Рихтеровата скала, што ја погоди Анадолија, во Турција, загинаа 1.300 луѓе.
1993  Министерството за односи со странство на Република Македонија, официјално е известено од генералниот секретар на Обединетите нации, дека е прифатена нотификацијата на Република Македонија, со која се пристапува кон Виенската конвенција за патниот сообраќај од 1968 година. Според тоа возилата регистрирани во Македонија ја користат ознаката „МК“.
1994  Втори повеќепартиски избори во Македонија. СДСМ оствари уверлива победа, а ВМРО ДПМНЕ не ги прифати резултатите и се откажа од учество во работата на Парламентот.
1995  Со тесен пораз, пропаѓа референдумот на Квебек за независност од Канада.


Родени

1735  Џон Адамс — вториот претседател на Соединетите Американски Држави.
1751  Ричард Шеридан — ирски драматург.
1871  Пол Валери — француски писател, еден од најголемите лиричари.
1873  Франсиско Мадеро — мексикански политичар.
1906  Џузепе Фарина — поранешен шампион во Формула 1.
1946  Рене Јакобс — белгиски пејач и диригент.
1958  Атила Клинче — македонски актер.
1960  Диего Марадона — аргентински фудбалер.
1978  Гаел Гарсија Бернал — мексикански актер.
1981  Рубен Перез — шпански велосипедист.


Починале

1757  Осман III — отомански султан.
1787  Фердинандо Галијани — италијански економист и значаен општественик од времето на просветителството.
1910  Жан Анри Динан — швајцарски филантроп, основач на Меѓународниот комитет на Црвениот крст во 1863 година, кој подоцна прерасна во меѓународна организација.
1914  Ернст Штадлер — германски поет.
1950  Борис Верлински — советски шахист.
1953  Имре Калман — унгарски композитор.
1987  Џозеф Кембел — американски митолог, писател и оратор.
1975  Густав Лудвиг Херц — германски физичар.
2006  Клифорд Гирц — американски антрополог.
2009  Клод Леви-Строс — француски антрополог, познат како „татко на модерната антропологија“.


31 октомври[уреди]

Настани

1517  На портата на црквата во Витенберг, Мартин Лутер ги објавил своите 95 тези. Со тоа започнала протестантската реформација во католичката црква. Овој ден се слави како „Ден на Реформацијата“.
1876  Страотен циклон ја разурнал Индија во областа на сливот на реката Ганг, оставајќи зад себе над 100.000 загинати. Уште 100.000 загинале по невремето од болести.
1892  Артур Конан Дојл ги објавил Авантурите на Шерлок Холмс.
1924  Во Милано, Италија бил одржан Првиот меѓународен конгрес на штедилниците. Тој ден е прогласен за Светски ден на штедењето.
1956  Во Египет избувна Суецката војна. За да ја задржат контролата над Суецкиот канал, Британските и француските авиони го бомбардираа Египет.
1984  Индира Ганди, премиерката на Индија, била убиена од двајца членови на обезбедувањето, етнички Сики. По убиството следеле немири во Њу Делхи во кои биле убиени скоро 2.000 невини Сики.
1994  Лидерот на босанските Срби, Радован Караџиќ, објавил „воена состојба“ во Босна, наредувајќи сите резервисти да се јават кај своите команданти, за да се подготват за контра-офанзива во северозападниот дел на земјата.
1995  Република Македонија e вклучена во програмата ФАРЕ.


Родени

1345  Фернандо I Португалски, португалски крал.
1391  Едвард Португалски, португалски крал.
1424  Владислав III, крал на Полска и Унгарија.
1705  Папа Климент XIV, римски папа од 19 мај 1769 до 22 септември 1774 година.
1835  Адолф фон Бајер, германски хемичар.
1838  Луис I Португалски, португалски крал.
1920  Фриц Валтер, германски фудбалер.
1919  Димитар Богоевски - Мите, народен херој на Македонија.
1930  Мајкл Колинс, американски астронаут.
1942  Атанас Ќушкоски, македонски драмски писател.
1947  Херман ван Ромпој, белгиски политичар.
1961  Питер Џексон, новозенландски режисер.
1964  Марко Ван Бастен, холандски фудбалер.
1968  Ванила Ајс, американски рапер.
1971  Сашо Гешовски, првата жртва од Македонија во воените конфликти кои избиле во 1991 година во СФРЈ.
1972  Григорис Георгатос, грчки фудбалер.
1976  Гути, шпански фудбалер.
1979  Симао Саброса, португалски фудбалер.


Починале

1448  Јован VIII Палеолог - претпоследен византиски цар.
1851  Петар Петровиќ - Његошвладика и владетел на Црна Гора.
1898  Јосиф Ковачев — македонски педагог, реформатор, револуционер, политичар и научник.
1984  Индира Ганди — премиер на Индија и истакнат лидер на Движењето на неврзаните.
1987  Џозеф Кембел — американски митолог .
1993  Федерико Фелини — италијански филмски режисер.
2002  Михалис Стасинопулос — претседател на Грција.
2006  Питер Бота — претседател на ЈАР.


Јануари - Февруари - Март - Април - Мај - Јуни - Јули - Август - Септември - Октомври - Ноември - Декември

Начин на користење на шаблоните во рубриката