Азербејџан

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Република Азербејџан
Azərbaycan Respublikası  (азербејџански)
Знаме Грб
Химна

Главен град
(и најголем)
Баку
40°22′ СГШ 49°53′ ИГД / 
Службен јазик азербејџански
Јазик за меѓуетничка
комуникација
руски
Демоним Азербејџанец/ Азер
Уредување Претседателска република
 •  Претседател Илхам Алиев
 •  Премиер Артур Расизаде
Независност од СССР
 •  Објавена 30 август 1991 
 •  Завршена 18 октомври 1991 
Површина
 •  Вкупна 86.600 км2 (113-та)
 •  Вода (%) 1.6%
Население
 •  проценка за 2011 г. 9,164,600[1][2] (89-ва)
 •  Попис 1999 7,953,438[2] 
 •  Густина 106 жит/км2 (100-та)
БДП (ПКМ) проценка за 2011 г.
 •  Вкупен $94.318 милијарди[3] (77-ма)
 •  По жител $10,340[3] (88-ма)
БДП (номинален) проценка за 2011 г.
 •  Вкупно $72.189 милијарди[3] (77th)
 •  По жител $7,914[3] (88-ма)
Џиниев коеф. (2008)33.7[4]
среден
ИЧР (2013)0.747[5]
висок · 76та
Валута Манат (AZN)
Часовен појас (UTC+4)
 •  (ЛСВ)  (UTC+5)
Се вози на десно
НДД .az
Повик. бр. 994

Азејбејџан (азербејџански: Azərbaycan) или официјално Република Азејбејџан (азербејџански: Azərbaycan Respublikası), е земја во регионот Кавказ. Оваа држава се наоѓа на крстопатот на Западна Азија и Источна Европа и е опколена со Каспиското Езеро на исток, со Русија на север, со Грузија на северозапад, Ерменија на запад и Иран на југ. Ексклавата Нахичеван се граничи со Ерменија на север и исток, со Иран на југ и запад, а на северозапад има кратка границата со Турција. Регионот Нагорно Карабах прогласил независност од Азербејџан во 1991 година, но не е меѓународно признат и се смета за дел од Азербејџан.

Азербејџан е држава со 90% население припадници Азербејџанци и е секуларна и унитарна република. Демократската Република Азербејџан бил првиот успешен обид да се воспостави демократска и секуларна република во муслиманскиот свет.

Етимологија[уреди | уреди извор]

Историја[уреди | уреди извор]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Историја на Азербејџан.

Географија и клима[уреди | уреди извор]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Географија на Азербејџан.
Планината Базардузу е највисока планина во Азербјџан.
Карта на Азербјџан.

Политички систем[уреди | уреди извор]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Политика на Азербејџан.

Структурните реформи на политичкиот систем во Азербејџан било завршено со усвојувањето на новиот Устав на 12 ноември 1995 година. Според член 23 од Уставот, државни симболи на Република Азербејџан се знамето, грбот и химната. Државната власт во Азербејџан е ограничена само со закон за внатрешни прашања и за меѓународните односи дополнително се ограничени со одредбите на меѓународните договори.

Владата на Азербејџан е врз основа на поделба на законодавната, извршната и судската власт. Законодавната власт се одржува единствено од страна на Националното собрание и на Врховното национално собрание на Нахичеван. Парламентарните избори се одржуваат на секои пет години, на првата недела од ноември. Точноста на резултатите од изборите е проверено и потврдено од страна на Уставниот суд. Законите донесени од страна на Народното собрание, освен ако не е назначено поинаку, одат во сила на денот на нивното објавување. Извршната власт е во рацете на претседателот, кој е избран за 5-годишен мандат на непосредни избори. Претседателот е овластен да формира кабинет, инфериорниот извршен орган, потчинет на него. Кабинетот на Азербејџан се состои првенствено од премиерот, неговите заменици и министри. Претседателот нема право да го распушти Националното Собрание, но тој има право да стави вето на нејзините одлуки. Судската власт е носител на Уставниот суд, Врховниот суд и на Економскиот суд.

Административна поделба[уреди | уреди извор]

Население, јазик и религија[уреди | уреди извор]

Религија[уреди | уреди извор]

Верници во Азербејџан
Муслимани
  
91,7 %
Христијани
  
5,0 %
Без религија
  
3,0 %
Други
  
0,3 %
Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Демографија на Азербејџан.

Економија[уреди | уреди извор]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Економија на Азербејџан.

Култура[уреди | уреди извор]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Култура во Азербејџан.

=Книжевност[уреди | уреди извор]

На азербејџански јазик е напишан најголемиот книжевен и културен споменик на кавкаските народи од 11 век, епот составен од 12 пеења, „Китаби деде Коркид“ во кој се слави праведноста, јунаштвото и машкоста.[6]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. The International Population Day, The demographic situation in Azerbaijan“. Azstat. 2011. http://www.azstat.org/press_reliz.php?id=996. посет. 11 јули 2011 г. 
  2. 2,0 2,1 Censuses of Republic of Azerbaijan 1979, 1989, 1999, 2009
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 „Azerbaijan“. International Monetary Fund. http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/01/weodata/weorept.aspx?sy=2008&ey=2011&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=912&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=45&pr.y=0. посет. 12 април 2011 г. 
  4. „Gini Index“. World Bank. http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/. посет. 2 март 2011 г. 
  5. „Human Development Index, 2012 Update“. United Nations. 2011. http://hdrstats.undp.org/en/countries/profiles/AZE.html. посет. 15 јуни 2012 г. 
  6. Ц. Котевска, „Бисери народног духа“, во: Кавкаске бајке. Београд: Народња књига, 1963, стр. 177-178.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Влада
Општо
Друго