Главна страница

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Добре дојдовте на Википедија

слободната енциклопедија што може секој да ја уредува
имаме 86.673 статии на македонски јазик
Избрана статија за оваа седмица
Nuclear fission.svg

Нуклеарна фисијајадрена реакција или процес на радиоактивно распаѓање, при кој атомско јадро со голема маса се цепи на помали делови (полесни јадра). Притоа честопати се добиваат слободни неутрони и фотони (во вид на гама-зрачење), а истовремено се ослободува голема количина енергија.

Нуклеарната фисија на тешки елементи е откриена на 17 декември 1938 г. од Ото Хан и неговиот помошник Фриц Штрасман, а теоретски ја објаснила Лиза Мајтнер со внукот Ото Роберт Фриш во јануари следната година. Името на овој процес му го дал Фриш според простата делба на клетката. Фисијата е егзотермна реакција при која можат да се ослободат големи количества енергија и како електромагнетно зрачење и како кинетичка енергија на деловите (загревање на материјата). За фисијата да резултира со ослободување енергија, вкупната енергија на сврзување на добиените елементи мора да биде понегативна (повисока) од онаа на почетниот хемиски елемент.

Фисијата е вид јадрена трансмутација поради тоа што добиените хемиски елементи се разликуваат од првобитниот атом. Двете нови јадра имаат мали разлики во големината, со однос меѓу масите 3:2 кај честите фосилни изотопи. Најголемиот дел од јадрените фисии се бинарни (се расцепуваат два наелектризирани дела), но повремено (2-4 пати од 100), се добиваат три нови (позитивно наелектризирани) јадра со тернарна фисија. Големината на најмалото од нив се движи меѓу онаа на протон и јадро на аргон. (Дознајте повеќе...)


Слика и снимка на денот
Paul Chabas September Morn The Metropolitan Museum of Art.jpg
„Септемвриско утро“ (~ 1912) од Пол Шабас (музеј „Метрополитен“, Њујорк).

Гребенска чапја (Egretta gularis) во Индија како бара храна.
Дали сте знаеле…

Занимливости од содржините на Википедија:

Гренландска ајкула
На денешен ден…

Денес е 25 август 2016 г.

Настани:

1831  Во Лондон британскиот научник, физичар и хемичар Мајкл Фарадеј откри дека електрицитетот може да се создава од магнет.
1903  Илинденско востание: Востаниците го нападнаа и ослободија градчето Невеска, нахиски (општински) центар во Леринска околија. Ослободувањето на Невеска е еден од најзначајните настани во времето на Илинденското востание.
1944  Во селото Шешково, кавадаречко, е формирана првата македонска дивизија на НОВЈ, во чиј состав влегоа II, IX и X македонска бригада.

Родени:

1530  Иван Грознируски цар.
1540  Лејди Кетрин Греј — грофица од Хартфорд.
1845  Лудвиг II — крал на Баварија.
1903  Арпад Ело — унгарско-американски физичар.
1930  Шон Конери — шкотски актер.
1933  Вејн Шортер — американски џез-музичар.
1934  Акбар Хашеми Рафсанџани — ирански државник.
1936  Зилда Арнс — бразилски педијатар.
1938  Неда Лозановска — македонски поет.
1949  Џин Симонс — американски гитарист и пејач.
1955  Муса Демири — поранешен командант на ОНА.
1955  Бранислав Лечиќ — српски глумец и политичар.
1958  Тим Бартон — американски филмски режисер.
1961  Драган Илиевски — македонски писател.
1971  Антон Лазко — руски слалом-кајакар.
1983  Џовани Бернодо — француски велосипедист.
1989  Доминик Нерц — германски велосипедист.

Починале:

1270  Луј IX Светиоткрал на Франција.
1776  Дејвид Хјум — шкотски философ.
1822  Вилијам Хершел — англиски астроном.
1900  Фридрих Ниче — германски философ.
1908  Анри Бекерел — француски физичар.
1936  Григори Зиновјев — руски револуционер и советски политичар.
1965  Џони Хајес — американски атлетичар.
1984  Труман Капоти — американски писател.
2000  Иван Стамболиќ — српски и југословенски политичар.
2006  Силва Капутикјан — советска и ерменска поетеса.
2009  Едвард Кенеди — американски сенатор.
2012  Нил Армстронгамерикански космонаут, првиот човек што стапнал на Месечината.
Што е Википедија?

Википедија е енциклопедија напишана преку соработка на многу од нејзините читатели. Таа е посебен вид на мрежно место, наречено вики, што го прави придонесот кон неа брз и лесен.

Сакате да помогнете?
Започнете со нашиот вовед!

Други области
  • Селска чешма — Централниот форум за дискусија на Википедија, место каде што можете да поставувате прашања и да давате коментари.
  • Портал на заедницата — Проекти, ресурси и активности за сите кои сакаат да се вклучат во проектот.
  • На други јазици — Википедија е повеќејазичен проект - освен на македонски, Википедија е достапна и на 285 други јазици.
Збратимени проекти

Википедија е проект на фондацијата Викимедија — непрофитна организација, која опфаќа и други проекти:

Commons-logo.svg
Заедничка ризница
Складиште на слики, снимки и други мултимедијални содржини
Wikinews-logo-51px.png
Викивести
Вести со права за слободна употреба
Wiktionary-logo-51px.gif
Викиречник
Речник и лексикон
Wikiquote-logo-51px.png
Викицитат
Збирка на цитати
Wikibooks-logo-35px.png
Викикниги
Учебници и прирачници со права за слободна употреба
Wikisource-logo.png
Викиизвор
Библиотека на дела со права за слободна употреба
Wikispecies-logo-35px.png
Викивидови
Именик на видови
Wikiversity-logo-41px.png
Викиуниверзитет
Материјали и активности за учење со права за слободна употреба
Wikimedia-logo-35px.png
Мета-вики
Усогласување на проектот „Викимедија“
Wikidata-logo.svg
Википодатоци
База на слободни знаења
Wikivoyage-logo.svg
Википатување
Отворен туристички водич