Главна страница

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Добре дојдовте на Википедија

слободната енциклопедија што може секој да ја уредува
имаме 96.526 статии на македонски јазик
Избрана статија за оваа седмица
Halobacteria.jpg

Археидомен на едноклеточни, микроскопски организми. Тие, како и бактериите, се прокариоти, што значи дека немаат клеточно јадро ниту мембрански органели.

Археите првично биле класифицирани како бактерии, под името архебактерии (во царството Архебактерии, лат. Archaebacteria), но оваа класификација е застарена. Клетките на археите имаат уникатни својства кои ги одделуваат од другите два домени на животот, бактериите и еукариотите. Археите понатаму се поделени на повеќе колена. Класификацијата е тешка бидејќи мнозинството видови не се изолирани во лабораторија, а биле детектирани само со анализа на нивните нуклеински киселини во примероци од нивната средина.

Археите и бактериите обично се слични по големина и форма, иако неколку археи имаат многу чудни облици, како што се плоснатите и коцкастите клетки на Haloquadratum walsbyi. И покрај оваа морфолошка сличност со бактериите, археите поседуваат гени и неколку метаболни патишта кои се поблиски со оние на еукариотите, како, на пример, ензимите вклучени во транскрипцијата и транслацијата. Другите аспекти на биохемијата на археите се уникатни, како што е присуството на етерски липиди во нивните клеточни мембрани. Археите користат повеќе извори на енергија од еукариотите; тие варираат од органски соединенија, како што се шеќерите, до амонијак, метални јони, па дури и водороден гас.

Археите толерантни на хиперсалинитет (Haloarchaea) користат сончева светлина како извор на енергија, а други видови археи го врзуваат неорганскиот јаглерод; сепак, за разлика од растенијата и цијанобактериите, не се откриени видови на археи кои ги вршат и двете активности заедно. Археите се размножуваат бесполово, со проста делба, фрагментација или пупење; за разлика од бактериите и еукариотите, не се познати видови кои формираат спори. (Дознајте повеќе...)


Слика и снимка на денот
Yellow-billed shrike (Corvinella corvina corvina).jpg
Жолтоклуно свраче (Corvinella corvina corvina) од Гамбија. Сврачињата ги наденуваат уловените инсекти на трња и други острини како залиха за подоцна.

Краток промотивен филм за Викиизвор на бенгалски јазик.
Дали сте знаеле…

Занимливости од содржините на Википедија:

Алексеј Леонов во 1974 г.
На денешен ден…

Денес е 15 октомври 2018 г.

Настани:

1582  Почнува да се користи Грегоријанскиот календар. Во Италија, Полска, Португалија и Шпанија датата 4 октомври била следена од 15 октомври, т.е. биле прескокнати 10 дена.
1878  Претпријатието на Едисон за електрични светилки, денешен „Џенерал Електрик“, започнала со работа.
1894  Алфред Драјфус бил уапсен за шпионирање — започнала аферата „Драјфус“ која кулминирала со написот „Обвинувам!“ од Емил Зола во весникот „Аурора“.
1928  Цепелинот „Граф Цепелин“ го завршил првото патување преку Атлантикот и слетал во Лејкхурст, Њу Џерси, САД.
1945  Втора светска војна: Смртната казна со стрелање била извршена над поранешниот претседател на Вишиевска Франција Пјер Лавал за предавство.
1946  Нирнбершки процес: Херман Геринг се самоубил со труење ноќта пред извршувањето на смртната казна.
1971  Иран ја прославил 2500-годишнината од основањето на Персија.
1984  Во Торонто, Канада, излегол првиот број на весникот на Македонците во Канада „Македонија“.
1992  Во Скопје е регистрирана Демократска партија на Турците на Македонија, со седиште во Скопје, а за претседател е избран Едроган Сарач.
1995  По 20 месеци грчко ембарго, отворена е македонско-грчката граница.
2016  Керсти Калјулајд станува првата жена на функцијата Претседател на Естонија.

Родени:

1608  Еванџелиста Торичели — италијански физичар и математичар.
1844  Фридрих Ниче — германски филозоф.
1854  Оскар Вајлд — англиски писател.
1908  Џон Кенет Галбрајт — канадско-американски економист.
1923  Итало Калвино — италијански писател.
1929  Милорад Павиќ — српски писател.
1943  Стенли Фишер — еврејско-американски економист.
1947  Ласло Фазекаш — унгарски фудбалер.
1950  Благоја Георгиевски — македонски и југословенски кошаркар.
1952  Вахид Халилхоџиќ — босански и југословенски фудбалер и тренер.
1960  Славко Штимац — српски глумец.
1968  Дидје Дешамп — француски фудбалер и тренер.
1971  Нико Ковач — хрватски фудбалер и тренер.
1977  Давид Трезеге — француски фудбалер.
1980  Том Бонен — белгиски велосипедист.
1986  Нолито — шпански фудбалер.
1988  Месут Езил — германски фудбалер со турско потекло.
1989  Ентони Џошуа — британски боксер, светски шампион во тешка категорија.
1991  Михел Кох — германски велосипедист.

Починале:

1917  Мата Хари — германска шпионка за време на Првата светска војна, по потекло Холанѓанка.
1964  Кол Портер — американски композитор.
1989  Данило Киш — српски и југословенски писател.

Празници:

  Глобален ден на миењето раце
  САД: Ден на белиот бастун
Што е Википедија?

Википедија е енциклопедија напишана преку соработка на многу од нејзините читатели. Таа е посебен вид на мрежно место, наречено вики, што го прави придонесот кон неа брз и лесен.

Сакате да помогнете?
Започнете со нашиот вовед!

Други области
  • Селска чешма — Централниот форум за дискусија на Википедија, место каде што можете да поставувате прашања и да давате коментари.
  • Портал на заедницата — Проекти, ресурси и активности за сите кои сакаат да се вклучат во проектот.
  • На други јазици — Википедија е повеќејазичен проект - освен на македонски, Википедија е достапна и на 285 други јазици.
Збратимени проекти

Википедија е проект на фондацијата Викимедија — непрофитна организација, која опфаќа и други проекти:

Commons-logo.svg
Ризница
Складиште на слики, снимки и други мултимедијални содржини
Wikinews-logo-51px.png
Викивести
Вести со права за слободна употреба
Wiktionary-logo-51px.gif
Викиречник
Речник и лексикон
Wikiquote-logo-51px.png
Викицитат
Збирка на цитати
Wikibooks-logo-35px.png
Викикниги
Учебници и прирачници со права за слободна употреба
Wikisource-logo.png
Викиизвор
Библиотека на дела со права за слободна употреба
Wikispecies-logo-35px.png
Викивидови
Именик на видови
Wikiversity-logo-41px.png
Викиуниверзитет
Материјали и активности за учење со права за слободна употреба
Wikimedia-logo-35px.png
Мета-вики
Усогласување на проектот „Викимедија“
Wikidata-logo.svg
Википодатоци
База на слободни знаења
Wikivoyage-logo.svg
Википатување
Отворен туристички водич