Бакар

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето


Бакар  (29Cu)
NatCopper.jpg
Природен бакар (~4 см големина)
Општи својства
Име и симболбакар (Cu)
Изгледсветло металична црвено-портокалова
Бакарот во периодниот систем
Водород (двоатомски неметал)
Хелиум (благороден гас)
Литиум (алкален метал)
Берилиум (земноалкален метал)
Бор (металоид)
Јаглерод (повеќеатомски неметал)
Азот (двоатомски неметал)
Кислород (двоатомски неметал)
Флуор (двоатомски неметал)
Неон (благороден гас)
Натриум (алкален метал)
Магнезиум (земноалкален метал)
Алуминиум (слаб метал)
Силициум (металоид)
Фосфор (повеќеатомски неметал)
Сулфур (повеќеатомски неметал)
Хлор (двоатомски неметал)
Аргон (благороден гас)
Калиум (алкален метал)
Калциум (земноалкален метал)
Скандиум (преоден метал)
Титан (преоден метал)
Ванадиум (преоден метал)
Хром (преоден метал)
Манган (преоден метал)
Железо (преоден метал)
Кобалт (преоден метал)
Никел (преоден метал)
Бакар (преоден метал)
Цинк (преоден метал)
Галиум (слаб метал)
Германиум (металоид)
Арсен (металоид)
Селен (повеќеатомски неметал)
Бром (двоатомски неметал)
Криптон (благороден гас)
Рубидиум (алкален метал)
Стронциум (земноалкален метал)
Итриум (преоден метал)
Циркониум (преоден метал)
Ниобиум (преоден метал)
Молибден (преоден метал)
Технициум (преоден метал)
Рутениум (преоден метал)
Родиум (преоден метал)
Паладиум (преоден метал)
Сребро (преоден метал)
Кадмиум (преоден метал)
Индиум (слаб метал)
Калај (слаб метал)
Антимон (металоид)
Телур (металоид)
Јод (двоатомски неметал)
Ксенон (благороден гас)
Цезиум (алкален метал)
Бариум (земноалкален метал)
Лантан (лантаноид)
Цериум (лантаноид)
Празеодиум (лантаноид)
Неодиум (лантаноид)
Прометиум (лантаноид)
Самариум (лантаноид)
Европиум (лантаноид)
Гадолиниум (лантаноид)
Тербиум (лантаноид)
Диспрозиум (лантаноид)
Холмиум (лантаноид)
Ербиум (лантаноид)
Тулиум (лантаноид)
Итербиум (лантаноид)
Лутециум (лантаноид)
Хафниум (преоден метал)
Тантал (преоден метал)
Волфрам (преоден метал)
Рениум (преоден метал)
Осмиум (преоден метал)
Иридиум (преоден метал)
Платина (преоден метал)
Злато (преоден метал)
Жива (преоден метал)
Талиум (слаб метал)
Олово (слаб метал)
Бизмут (слаб метал)
Полониум (слаб метал)
Астат (металоид)
Радон (благороден гас)
Франциум (алкален метал)
Радиум (земноалкален метал)
Актиниум (актиноид)
Ториум (актиноид)
Протактиниум (актиноид)
Ураниум (актиноид)
Нептуниум (актиноид)
Плутониум (актиноид)
Америциум (актиноид)
Кириум (актиноид)
Берклиум (актиноид)
Калифорниум (актиноид)
Ајнштајниум (актиноид)
Фермиум (актиноид)
Менделевиум (актиноид)
Нобелиум (актиноид)
Лоренциум (актиноид)
Радерфордиум (преоден метал)
Дубниум (преоден метал)
Сиборгиум (преоден метал)
Бориум (преоден метал)
Хасиум (преоден метал)
Мајтнериум (непознати хемиски својства)
Дармштатиум (непознати хемиски својства)
Рентгениум (непознати хемиски својства)
Копернициум (преоден метал)
Нихониум (непознати хемиски својства)
Флеровиум (слаб метал)
Московиум (непознати хемиски својства)
Ливермориум (непознати хемиски својства)
Тенесин (непознати хемиски својства)
Оганесон (непознати хемиски својства)


Cu

Ag
никелбакарцинк
Атомски број29
Стандардна атомска тежина (±) (Ar)63,546(3)[1]
Категорија  преоден метал
Група и блокгрупа 11, d-блок
ПериодаIV периода
Електронска конфигурација[Ar] 3d10 4s1
по обвивка
2, 8, 18, 1
Физички својства
Фазацврста
Точка на топење1.357,77 K ​(1.084,62 °C)
Точка на вриење2.835 K ​(2.562 °C)
Густина близу с.т.8,96 г/см3
кога е течен, при т.т.8,02 г/см3
Топлина на топење13,26 kJ/mol
Топлина на испарување300,4 kJ/mol
Моларен топлински капацитет24,440 J/(mol·K)
парен притисок
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
при T (K) 1.509 1.661 1.850 2.089 2.404 2.834
Атомски својства
Оксидациони степени+1, +2, +3, +4 ​(средно базичен оксид)
ЕлектронегативностПолингова скала: 1,90
Енергии на јонизацијаI: 745,5 kJ/mol
II: 1.957,9 kJ/mol
II: 3.555 kJ/mol
(повеќе)
Атомски полупречникемпириски: 128 пм
Ковалентен полупречник132±4 пм
Ван дер Валсов полупречник140 пм
Разни податоци
Кристална структурастраноцентрична коцкеста (сцк)
Кристалната структура на бакарот
Брзина на звукот тенка прачка(прекален)
3.810 м/с (при с.т.)
Топлинско ширење16,5 µм/(m·K) (при 25 °C)
Топлинска спроводливост401 W/(m·K)
Електрична отпорност16,78 nΩ·m (при 20 °C)
Магнетно подредувањедијамагнетно[2]
Модул на растегливост110–128 GPa
Модул на смолкнување48 GPa
Модул на збивливост140 GPa
Поасонов сооднос0,34
Мосова тврдост3
Викерсова тврдост343–369 MPa
Бринелова тврдост235–878 MPa
CAS-број7440-50-8
Историја
Наречен поПо Кипар, главното рударско место во Римското царство (Cyprium)
ОткриенСреден Исток (9.000 п.н.е)
Најстабилни изотопи
Главна статија: Изотопи на бакарот
изо ПЗ полураспад РР РЕ (MeV) РП
63Cu 69,15% 63Cu е стабилен со 34 неутрони
64Cu веш 12,700 h ε 64Ni
β 64Zn
65Cu 30,85% 65Cu е стабилен со 36 неутрони
67Cu веш 61,83 h β 67Zn
| наводи | Википодатоци

Бакарот е црвеникав метал што има широка примена. Атомски број му изнесува 29, додека атомската маса е 63.546.

Се смета дека бакарот е првиот метал кој човекот почнал да го користи, во почетокот како чист, а подoцна како легура - бронза. Во мали количества бакарот може да се сретне слободен во природата, што се зема како причина за неговото откривање и користење уште од најраниот период.

-Бакарот влегува во состав на повеке минерали со различен хемиски состав од кои и се добива. Најпознати од нив се халкозин, халкопирит (сулфиди), купирит (оксид) и малахит (карбонат).

-Бакарните руди спаѓаат во т.н. сиромашни руди поради што при добивањето прво се отстранува дел од јаловината. Потоа,добиениот руден концентрат од сулфидна руда се пржи и преминува во оксид на бакарот. Одземањето на кислородот, редукцијата, се врши со кокс кој претставува речиси чист јаглерод. Суровиот бакар содржи примеси од Au и Ag,а се пречистува од нив сo електролиза.

Физички својства[уреди | уреди извор]

Бакар

-Бакарот е мек метал со црвена боја и метален сјај. Лесно се кова и се извлекува во жици.Тој е добар спроводник на електриче-ство и топлина, поради што големи количества бакар се користат за изработка на спроводници. Стопен се меша со другите метали и гради легури. Најпознати легури се бронзата - легура од калај и бакар и месингот - легура од цинк и бакар. Додаден во злато, ја зголемува неговата тврдина.

Хемиски својства[уреди | уреди извор]

Бакарот е помалку реактивен во споредба со железото. Не реагира со хлороводородна киселина, а реагира со азотна и концентрирана сулфурна киселина. Водните раствори на бакарните соли реагираат со повекето метали.

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Lide, D. R., уред (2005). „Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds“. CRC Handbook of Chemistry and Physics (86th издание). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. http://web.archive.org/web/20110303222309/http://www-d0.fnal.gov/hardware/cal/lvps_info/engineering/elementmagn.pdf.