Алуминиум

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Алуминиум  (13Al)
Al,13.jpg
Општи својства
Име и симбол алуминиум (Al)
Изглед сребреникаст
{{{членувано}}} во периодниот систем
Водород (диатомски неметал)
Хелиум (благороден гас)
Литиум (алкален метал)
Берилиум (земноалкален метал)
Бор (металоид)
Јаглерод (полиатомски неметал)
Азот (диатомски неметал)
Кислород (диатомски неметал)
Флуор (диатомски неметал)
Неон (благороден гас)
Натриум (алкален метал)
Магнезиум (земноалкален метал)
Алуминиум (слаб метал)
Силициум (металоид)
Фосфор (полиатомски неметал)
Сулфур (полиатомски неметал)
Хлор (диатомски неметал)
Аргон (благороден гас)
Калиум (алкален метал)
Калциум (земноалкален метал)
Скандиум (преоден метал)
Титан (преоден метал)
Ванадиум (преоден метал)
Хром (преоден метал)
Манган (преоден метал)
Железо (преоден метал)
Кобалт (преоден метал)
Никел (преоден метал)
Бакар (преоден метал)
Цинк (преоден метал)
Галиум (слаб метал)
Германиум (металоид)
Арсен (металоид)
Селен (полиатомски неметал)
Бром (диатомски неметал)
Криптон (благороден гас)
Рубидиум (алкален метал)
Стронциум (земноалкален метал)
Итриум (преоден метал)
Циркониум (преоден метал)
Ниобиум (преоден метал)
Молибден (преоден метал)
Технициум (преоден метал)
Рутениум (преоден метал)
Родиум (преоден метал)
Паладиум (преоден метал)
Сребро (преоден метал)
Кадмиум (преоден метал)
Индиум (слаб метал)
Калај (слаб метал)
Антимон (металоид)
Телур (металоид)
Јод (диатомски неметал)
Ксенон (благороден гас)
Цезиум (алкален метал)
Бариум (земноалкален метал)
Лантан (лантаноид)
Цериум (лантаноид)
Празеодиум (лантаноид)
Неодиум (лантаноид)
Прометиум (лантаноид)
Самариум (лантаноид)
Европиум (лантаноид)
Гадолиниум (лантаноид)
Тербиум (лантаноид)
Диспрозиум (лантаноид)
Холмиум (лантаноид)
Ербиум (лантаноид)
Тулиум (лантаноид)
Итербиум (лантаноид)
Лутециум (лантаноид)
Хафниум (преоден метал)
Тантал (преоден метал)
Волфрам (преоден метал)
Рениум (преоден метал)
Осмиум (преоден метал)
Иридиум (преоден метал)
Платина (преоден метал)
Злато (преоден метал)
Жива (преоден метал)
Талиум (слаб метал)
Олово (слаб метал)
Бизмут (слаб метал)
Полониум (слаб метал)
Астат (металоид)
Радон (благороден гас)
Франциум (алкален метал)
Радиум (земноалкален метал)
Актиниум (актиноид)
Ториум (актиноид)
Протактиниум (актиноид)
Ураниум (актиноид)
Нептуниум (актиноид)
Плутониум (актиноид)
Америциум (актиноид)
Кириум (актиноид)
Берклиум (актиноид)
Калифорниум (актиноид)
Ајнштајниум (актиноид)
Фермиум (актиноид)
Менделевиум (актиноид)
Нобелиум (актиноид)
Лоуренциум (актиноид)
Радерфордиум (преоден метал)
Дубниум (преоден метал)
Сиборгиум (преоден метал)
Бориум (преоден метал)
Хасиум (преоден метал)
Мајтнериум (непознати хемиски својства)
Дармштатиум (непознати хемиски својства)
Рентгениум (непознати хемиски својства)
Копернициум (преоден метал)
Унунтриум (непознати хемиски својства)
Флеровиум (слаб метал)
Унунпентиум (непознати хемиски својства)
Ливермориум (непознати хемиски својства)
Унунсептиум (непознати хемиски својства)
Унуноктиум (непознати хемиски својства)
B

Al

Ga
магнезиумалуминиумсилициум
Атомски број 13
Стандардна атомска тежина (±) (Ar) 26.9815386(13)
Категорија   сиромашен метал
Група и блок XIII група, p-блок
Периода III периода
Електронска конфигурација [Ne] 3s2 3p1
по обвивка
2, 8, 3
Физички својства
Фаза цврста
Точка на топење 933.47 K ​(660.32 °C)
Точка на вриење 2792 K ​(2519 °C)
Густина близу с.т. 2.70 g/cm3
кога е течен, при т.т. 2.375 g/cm3
Топлина на топење 10.71 kJ/mol
Топлина на испарување 294.0 kJ/mol
Моларен топлински капацитет 24.200 J/(mol·K)
парен притисок
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
при T (K) 1482 1632 1817 2054 2364 2790
Атомски својства
Оксидациони степени 3, 2 [1], 1 [2] ​амфотерен оксид
Електронегативност Полингова скала: 1.61
Енергии на јонизација
(повеќе)
Атомски полупречник емпириски: 125 pm
calculated: 118 pm
Ковалентен полупречник 118 pm
Разни податоци
Кристална структура ​коцкаст
0.40494 nm
[[File:коцкаст
0.40494 nm|50px|alt=Кристалната структура на {{{членувано}}}|Кристалната структура на {{{членувано}}}]]
Брзина на звукот тенка прачка (замотана) 5000 m/s (при с.т.)
Топлинско ширење 23.1 µm/(m·K) (при 25 °C)
Топлинска спроводливост 237 W/(m·K)
Електрична отпорност 26.50 n Ω·m (при 20 °C)
Магнетно распоредување парамагнетен
Модул на растегливост 70 GPa
Модул на смолкнување 26 GPa
Модул на збивање 76 GPa
Поасонов сооднос 0.35
Мосова тврдост 2.75
Викерсова тврдост 167 MPa
Бринелова тврдост 245 MPa
CAS-број 7429-90-5
Најстабилни изотопи
Главна статија: [[Изотопи на {{{членувано}}}]]
изо ПР полураспад РР ЕР (MeV) РП

Шаблон:Elementbox isotopes decay3

27Al 100% 27Al е стабилен со 14 неутрони
· наводи

Знак во периодниот систем на елементите: Al (Aluminium)

Алуминиумот е еден од најроспрастранетите метали. Се претпоставува дека 8% од Земјината кора припаѓа на алуминиумот. Меѓутоа, алуминиумот во природата не можеме да го најдеме чист, бидејќи секојпат е соединет со различни материи кои се наоѓаат во карпите и во почвата. Научниците морале да решат тежок проблем како да се добие алуминиумот од неговото соединение и тоа што поевтино и во поголеми количества.

Во февруари 1886 година, младиот хемичар Чарлс Мартин Хол го решил овој проблем и така почнало новото метално доба – ерата на алуминиумот. Хол го истопил минералот криолит, го помешал со оксидот на алуминиум и низ таа смеса пуштил електрична струја. По кратко време почнале да се појавуваат мали парчиња на метал од алуминиум. Ова е првиот процес на добивање на метали. Криолитот се наоѓа само на Гренланд и е многу редок минерал. Затоа алуминиумот се произведува од боксит, кој може да се најде во многу земји. Алуминиумот е сребренасто-бел, сјаен метал, три пати полесен од железото. Може да се извлекува во жици толку тенки како човечките влакна. Може да се кова во плочи кои се многу пати потенки од листовите на било која книга. Врз алуминиумот штетно делуваат некои киселини, иако во нормални услови алуминиумот не подлегнува на нагризување. Кога ќе се помеша со некои други метали се добиваат легури кои може да бидат силни и поиздржливи од самиот алуминиум.

Алуминиумот е идеален материјал за правење на кујнски садови, бидејќи одлично ја спроведува топлината, лесно се чистат и одржуваат. Поради неговата мала тежина од алуминиумот се прават безброј корисни производи од електрични кабели па се до автомобилски мотори. Доприносот во современата индустрија на алуминиумот се гледа по тоа што се употребува во изработка на трупот, крилја и пропелери на авионите. Во денешно време и моторите за локомотивите се изработуваат од алуминиум. Секоја година се откриваат нови начини како да се употреби алуминиумот. Алуминиумот сомелен во ситен прав се меша со масло да се направи квалитетна боја. Од алуминиум се прават туби за пасти за заби, а во најново време алуминиумот се употребува во индустријата за мебел и во градежништвото. Без алуминиумот денес не може да се замисли ниту индустријата за електронски и електрични апарати. Што значи, алуминиумот стана незаменлив во готово сите гранки на човештвото.