Водород

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Водород  (1H)
Hydrogen discharge tube.jpg
Виолетов сјај на водородот во неговата плазмена состојба
Hydrogen Spectra.jpg
Спектрални линии на водородот
Општи својства
Име и симбол водород (H)
Изглед безбоен гас
Водородот во периодниот систем
Водород (двоатомски неметал)
Хелиум (благороден гас)
Литиум (алкален метал)
Берилиум (земноалкален метал)
Бор (металоид)
Јаглерод (повеќеатомски неметал)
Азот (двоатомски неметал)
Кислород (двоатомски неметал)
Флуор (двоатомски неметал)
Неон (благороден гас)
Натриум (алкален метал)
Магнезиум (земноалкален метал)
Алуминиум (слаб метал)
Силициум (металоид)
Фосфор (повеќеатомски неметал)
Сулфур (повеќеатомски неметал)
Хлор (двоатомски неметал)
Аргон (благороден гас)
Калиум (алкален метал)
Калциум (земноалкален метал)
Скандиум (преоден метал)
Титан (преоден метал)
Ванадиум (преоден метал)
Хром (преоден метал)
Манган (преоден метал)
Железо (преоден метал)
Кобалт (преоден метал)
Никел (преоден метал)
Бакар (преоден метал)
Цинк (преоден метал)
Галиум (слаб метал)
Германиум (металоид)
Арсен (металоид)
Селен (повеќеатомски неметал)
Бром (двоатомски неметал)
Криптон (благороден гас)
Рубидиум (алкален метал)
Стронциум (земноалкален метал)
Итриум (преоден метал)
Циркониум (преоден метал)
Ниобиум (преоден метал)
Молибден (преоден метал)
Технициум (преоден метал)
Рутениум (преоден метал)
Родиум (преоден метал)
Паладиум (преоден метал)
Сребро (преоден метал)
Кадмиум (преоден метал)
Индиум (слаб метал)
Калај (слаб метал)
Антимон (металоид)
Телур (металоид)
Јод (двоатомски неметал)
Ксенон (благороден гас)
Цезиум (алкален метал)
Бариум (земноалкален метал)
Лантан (лантаноид)
Цериум (лантаноид)
Празеодиум (лантаноид)
Неодиум (лантаноид)
Прометиум (лантаноид)
Самариум (лантаноид)
Европиум (лантаноид)
Гадолиниум (лантаноид)
Тербиум (лантаноид)
Диспрозиум (лантаноид)
Холмиум (лантаноид)
Ербиум (лантаноид)
Тулиум (лантаноид)
Итербиум (лантаноид)
Лутециум (лантаноид)
Хафниум (преоден метал)
Тантал (преоден метал)
Волфрам (преоден метал)
Рениум (преоден метал)
Осмиум (преоден метал)
Иридиум (преоден метал)
Платина (преоден метал)
Злато (преоден метал)
Жива (преоден метал)
Талиум (слаб метал)
Олово (слаб метал)
Бизмут (слаб метал)
Полониум (слаб метал)
Астат (металоид)
Радон (благороден гас)
Франциум (алкален метал)
Радиум (земноалкален метал)
Актиниум (актиноид)
Ториум (актиноид)
Протактиниум (актиноид)
Ураниум (актиноид)
Нептуниум (актиноид)
Плутониум (актиноид)
Америциум (актиноид)
Кириум (актиноид)
Берклиум (актиноид)
Калифорниум (актиноид)
Ајнштајниум (актиноид)
Фермиум (актиноид)
Менделевиум (актиноид)
Нобелиум (актиноид)
Лоуренциум (актиноид)
Радерфордиум (преоден метал)
Дубниум (преоден метал)
Сиборгиум (преоден метал)
Бориум (преоден метал)
Хасиум (преоден метал)
Мајтнериум (непознати хемиски својства)
Дармштатиум (непознати хемиски својства)
Рентгениум (непознати хемиски својства)
Копернициум (преоден метал)
Унунтриум (непознати хемиски својства)
Флеровиум (слаб метал)
Унунпентиум (непознати хемиски својства)
Ливермориум (непознати хемиски својства)
Унунсептиум (непознати хемиски својства)
Унуноктиум (непознати хемиски својства)


H

Li
– ← водородхелиум
Атомски број 1
Стандардна атомска тежина (Ar) 1,008[1] (1,00784–1,00811)[2]
Категорија   двоатомски неметал, може да се смета за металоид
Група и блок I група, s-блок
Периода I периода
Електронска конфигурација 1s1
по обвивка
1
Физички својства
Боја безбоен
Фаза гасна
Точка на топење 13,99 K ​(−259,16 °C)
Точка на вриење 20,271 K ​(−252,879 °C)
Густина при стп (0 °C и 101,325 kPa) 0,08988 g/L
кога е течен, при т.т. 0,07 g/cm3 (цврста: 0,0763 g·cm−3)[3]
кога е течен, при т.в. 0,07099 g/cm3
Тројна точка 13,8033 K, ​7,041 kPa
Критична точка 32,938 K, 1,2858 MPa
Топлина на топење (H2) 0,117 kJ/mol
Топлина на испарување (H2) 0,904 kJ/mol
Моларен топлински капацитет (H2) 28,836 J/(mol·K)
парен притисок
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
при T (K) 15 20
Атомски својства
Оксидациони степени −1, +1 ​([амфотерност
Електронегативност Полингова скала: 2,20
Енергии на јонизација I: 1312,0 kJ/mol
Ковалентен полупречник 31±5 pm
Ван дер Валсов полупречник 120 pm
Разни податоци
Кристална структура шестаголна
Кристалната структура на водородот
Брзина на звукот 1310 m/s (гас, 27 °C)
Топлинска спроводливост 0,1805 W/(m·K)
Магнетно подредување дијамагнетно[4]
CAS-број 1333-74-0
Историја
Откриен Хенри Кевендиш[5][6] (1766)
Именуван од Антоан Лавоазје[7] (1783)
Најстабилни изотопи
Главна статија: Изотопи на водородот
изо ПР полураспад РР ЕР (MeV) РП
1H 99,9885% 1H е стабилен со 0 неутрони
2H 0,0115% 2H е стабилен со 1 неутрон
3H трага 12,32 г. β 0,01861 3He
· наводи

Водородот (латински: hydrogenium, од грчки: hydro - 'вода', genes - 'создава') е нajлесниот хемиски елемент во периодниот систем. Карактеристичен е по тоа што во неговото атомско јадро нема неутрони. Водородот е најраспостранет елемент во вселената. Тој го создава најголемиот дел од материјата на ѕвездите. На Земјата водородот го има како слободен и тоа во горните слоеви на нејзината атмосфера но најмногу го има сврзан во негови соединенија: во водата(H2O) сврзан со кислородот, потоа во киселините, во хидроксидите(бази) и др.

Пронаоѓање[уреди | уреди извор]

Првите хемичари го мешале водородот со други гасови сè додека британскиот физичар и хемичар Хенри Кевендиш ги објаснил својствата на водородниот гас во средината на 18 век. Многу научници пред Кевендиш го создавале “запаливиот гас” со мешање на метали со киселини. Кевендиш го нарекол гасот „запаллив воздух” и го проучувал. Тој во 1766 год. демонстрирал дека сулфурната киселина реагирала со метали за да создаде „запаллив воздух”. Подоцна Кевендиш го палел својот „запаллив воздух” во регуларен воздух за да создаде вода. Многу историчари сметаат дека тој треба да се земе како пронаоѓач на водородниот гас, иако шкотскиот инженер Џејмс Ват пријавил дека и тој произвел вода отприлика во исто време со Кевендиш.

Изотопите деутериум и тритиум се откриени во 20 век. Кратко после Првата светска војна (1914-1918), британскиот физичар Френсис В. Астон го измислил масниот спектрофотометар, направа која ги одделува атомите според нивните маси. Тој пронашол атоми со невообичаени маси, наречени изотопи. Ова довело до трага за постоење на деутериум. Во 1932 год. американскиот хемичар Харолд Ц. Јуреј и неговите соработници го одвоиле и откриле деутериумот. Јуреј предвидел дека вода создадена со деутериум ќе испарува многу поспоро одколку вода создадена со протиум и на овој начин било возможно да се оддели и изолира деутериумот. Научниците прв пат создале тритиум во 1935 год. со бомбардирање на деутериумот со јадро од друг деутериум. Научниците неодамна пронајдоа тритиум во мали количини и во обичната вода. Тритиумот се формира природно во некои атмосферски реакции.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]



  1. Conventional Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  3. Wiberg, Egon; Wiberg, Nils; Holleman, Arnold Frederick (2001). Inorganic chemistry. Academic Press. стр. 240. ISBN 0123526515. http://books.google.com/books?id=vEwj1WZKThEC&pg=PA240. 
  4. „Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds“. CRC Handbook of Chemistry and Physics (LXXXI издание). CRC Press. 
  5. „Hydrogen“. Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry: 797–799. (2005). Wylie-Interscience.
  6. Emsley, John (2001). Nature's Building Blocks. Oxford: Oxford University Press. стр. 183–191. ISBN 0-19-850341-5. 
  7. Stwertka, Albert (1996). A Guide to the Elements. Oxford University Press. стр. 16–21. ISBN 0-19-508083-1.