Кадмиум

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Кадмиум  (48Cd)
Cadmium-crystal bar.jpg
Општи својства
Име и симбол кадмиум (Cd)
Изглед металик сребрено синкаво-сива
Кадмиумот во периодниот систем
Водород (двоатомски неметал)
Хелиум (благороден гас)
Литиум (алкален метал)
Берилиум (земноалкален метал)
Бор (металоид)
Јаглерод (повеќеатомски неметал)
Азот (двоатомски неметал)
Кислород (двоатомски неметал)
Флуор (двоатомски неметал)
Неон (благороден гас)
Натриум (алкален метал)
Магнезиум (земноалкален метал)
Алуминиум (слаб метал)
Силициум (металоид)
Фосфор (повеќеатомски неметал)
Сулфур (повеќеатомски неметал)
Хлор (двоатомски неметал)
Аргон (благороден гас)
Калиум (алкален метал)
Калциум (земноалкален метал)
Скандиум (преоден метал)
Титан (преоден метал)
Ванадиум (преоден метал)
Хром (преоден метал)
Манган (преоден метал)
Железо (преоден метал)
Кобалт (преоден метал)
Никел (преоден метал)
Бакар (преоден метал)
Цинк (преоден метал)
Галиум (слаб метал)
Германиум (металоид)
Арсен (металоид)
Селен (повеќеатомски неметал)
Бром (двоатомски неметал)
Криптон (благороден гас)
Рубидиум (алкален метал)
Стронциум (земноалкален метал)
Итриум (преоден метал)
Циркониум (преоден метал)
Ниобиум (преоден метал)
Молибден (преоден метал)
Технициум (преоден метал)
Рутениум (преоден метал)
Родиум (преоден метал)
Паладиум (преоден метал)
Сребро (преоден метал)
Кадмиум (преоден метал)
Индиум (слаб метал)
Калај (слаб метал)
Антимон (металоид)
Телур (металоид)
Јод (двоатомски неметал)
Ксенон (благороден гас)
Цезиум (алкален метал)
Бариум (земноалкален метал)
Лантан (лантаноид)
Цериум (лантаноид)
Празеодиум (лантаноид)
Неодиум (лантаноид)
Прометиум (лантаноид)
Самариум (лантаноид)
Европиум (лантаноид)
Гадолиниум (лантаноид)
Тербиум (лантаноид)
Диспрозиум (лантаноид)
Холмиум (лантаноид)
Ербиум (лантаноид)
Тулиум (лантаноид)
Итербиум (лантаноид)
Лутециум (лантаноид)
Хафниум (преоден метал)
Тантал (преоден метал)
Волфрам (преоден метал)
Рениум (преоден метал)
Осмиум (преоден метал)
Иридиум (преоден метал)
Платина (преоден метал)
Злато (преоден метал)
Жива (преоден метал)
Талиум (слаб метал)
Олово (слаб метал)
Бизмут (слаб метал)
Полониум (слаб метал)
Астат (металоид)
Радон (благороден гас)
Франциум (алкален метал)
Радиум (земноалкален метал)
Актиниум (актиноид)
Ториум (актиноид)
Протактиниум (актиноид)
Ураниум (актиноид)
Нептуниум (актиноид)
Плутониум (актиноид)
Америциум (актиноид)
Кириум (актиноид)
Берклиум (актиноид)
Калифорниум (актиноид)
Ајнштајниум (актиноид)
Фермиум (актиноид)
Менделевиум (актиноид)
Нобелиум (актиноид)
Лоуренциум (актиноид)
Радерфордиум (преоден метал)
Дубниум (преоден метал)
Сиборгиум (преоден метал)
Бориум (преоден метал)
Хасиум (преоден метал)
Мајтнериум (непознати хемиски својства)
Дармштатиум (непознати хемиски својства)
Рентгениум (непознати хемиски својства)
Копернициум (преоден метал)
Унунтриум (непознати хемиски својства)
Флеровиум (слаб метал)
Унунпентиум (непознати хемиски својства)
Ливермориум (непознати хемиски својства)
Унунсептиум (непознати хемиски својства)
Унуноктиум (непознати хемиски својства)
Zn

Cd

Hg
среброкадмиуминдиум
Атомски број 48
Стандардна атомска тежина (±) (Ar) 112,414(4)[1]
Категорија   преоден метал, се смета и за слаб метал
Група и блок XII група, d-блок
Периода V периода
Електронска конфигурација [Kr] 4d10 5s2
по обвивка
2, 8, 18, 18, 2
Физички својства
Фаза цврста
Точка на топење 594,22 K ​(321,07 °C)
Точка на вриење 1.040 K ​(767 °C)
Густина близу с.т. 8,65 g/cm3
кога е течен, при т.т. 7,996 g/cm3
Топлина на топење 6,21 kJ/mol
Топлина на испарување 99,87 kJ/mol
Моларен топлински капацитет 26,020 J/(mol·K)
парен притисок
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
при T (K) 530 583 654 745 867 1.040
Атомски својства
Оксидациони степени 2, 1 ​(средно базичен оксид)
Електронегативност Полингова скала: 1,69
Енергии на јонизација I: 867,8 kJ/mol
II: 1631,4 kJ/mol
II: 3.616 kJ/mol
Атомски полупречник емпириски: 151 pm
Ковалентен полупречник 144±9 pm
Ван дер Валсов полупречник 158 pm
Разни податоци
Кристална структура шестаголна збиена (шаз)
Кристалната структура на кадмиумот
Брзина на звукот тенка прачка 2.310 m/s (при 20 °C)
Топлинско ширење 30,8 µm/(m·K) (при 25 °C)
Топлинска спроводливост 96,6 W/(m·K)
Електрична отпорност 72,7 nΩ·m (at 22 °C)
Магнетно подредување дијамагнетно[2]
Модул на растегливост 50 GPa
Модул на смолкнување 19 GPa
Модул на збивање 42 GPa
Поасонов сооднос 0,30
Мосова тврдост 2
Бринелова тврдост 203–220 MPa
CAS-број 7440-43-9
Историја
Откриен и првпат издвоен Карл Самуел Лебрехт Херман и Фридрих Стромејер (1817)
Именуван од Фридрих Стромејер (1817)
Најстабилни изотопи
Главна статија: Изотопи на кадмиумот
изо ПР полураспад РР ЕР (MeV) РП
106Cd 1,25% >4,1×1020 y (β+β+) 2,770 106Pd
107Cd веш 6,5 h ε 1,417 107Ag
108Cd 0,89% >4,1×1017 y +β+) 0,272 108Pd
109Cd веш 462,6 d ε 0,214 109Ag
110Cd 12,49% (СФ) <22,486
111Cd 12,8% (SF) <21,883
112Cd 24,13% (SF) <20,733
113Cd 12,22% 7,7×1015 y β 0,316 113In
113mCd веш 14,1 y β 0,580 113In
m 0,264 113Cd
114Cd 28,73% >6,4×1018 y (ββ) 0,540 114Sn
115Cd веш 53,46 h β 1,446 115In
116Cd 7,49% 3,1×1019 y ββ 2,809 116Sn
Режимите на распад во загради се предвидени, но сè уште не се забележани
· наводи

Кадмиумхемиски елемент со симбол Cd и атомски број 48. Кадмиум е хемиски елемент со симбол Cd и атомски број 48. Е мек, модрикаво – бел метал и хемиски е сличен на други два стабилни метали од групата 12 цинк и жива. Просечната концентрација на кадмиум на Земјината кора е помеѓу 0,1 и 0,5 ppm. Откриен е во 1817 година во Германија како нечистотија во цинк каронат. Кадмиумот повеќе се јавува како минорна компонента во цинковата руда и затоа е спореден производ на цинковотот производвоство. Кадмиум се јавува како мала компонената во повеќето цинкови руди и затоа е спореден производ во цинк проиводството. Во многу аспекти е сличен на цинк, но формира комплексни соединенија. За разлика од другите метали кадмиумот е отпорен на коризија и како резултат на тоа се користи како заштитен слој. Кадмиумот не е растворлив во вода и не е запалив. Нема значителни наоѓалишта на кадмиум, тој главно се произведува како помал степен на олово и бакар. Мало количество на кадмиум околку 10% се произведени од секундарни извори главно од прашина генерирана од рециклирање на старо железо и челик. Британското геолошко истражување известува дека во 2001 година Кина била на врвот на производител на кадмиум. Кадмиум е нечистотија од цинковата руда и најчесто е изолиран за време на производството на цинк. Кадмиумот има голема индустриска употреба, тој е клучна компонента во производството на батерија, исто така е пристутна во лакови и најчесто се користи во галванизација. Во 2009 година 86% од кадмиум се користи во батериите, претежно во полнење никел – кадмиумски батерии. Европската унија ја забранила употребата на кадмиум во електрониката во 2004 година со неколку исклучоци, но сепак ја намали дозволената содржина на кадмиум во електрониката за околку 0,002%. Кадмиумот е составен дел и на некои сложени полупроводници како што е кадмиум сулфид, кој може да се користи за соларни ќелии. Најопасните форми на професионална изложеност на кадмиум е вдишување на фина прашина и гасови. Инхалацијата на кадмиум содржи гасови и може да предизвика хемиски пневмонитис, белодробен едем и смрт. Кадмиумот исто така претставува опасност за животната средина. Во животната седина изоженоста на човекот на кадмиум главно се резултат на согорување на фосфилни ѓубрива, производство на цемент, производство на омоени метали. Имало неколку случаи на токсичност на општата популација како резултат на долгоречна изложеност на кадмиум во контаминираната храна и вода, исто така во тек е и истражување дека може да предизвика и рак на дојката.Според LARC(Меѓународна агенција за истражување на рак) Cd припаѓа на група 1-хуман карциноген.Пушењето е најважен едниствен извор на кадмиум на кој е изложена општата популација. Се проценува дека околку 10% од содржината на кадмиум која ја има во цигарите се вдишува со пушењето. Во просек 50% од пушачите имаат 4-5 пати повисоки концентрации на кадмиум во крвта и 2-3 пати повисока концентрација на кадмиум во бубрезите за разлика од непушачите.

  1. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Lide, D. R., уред (2005). „Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds“. CRC Handbook of Chemistry and Physics (86th издание). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. http://web.archive.org/web/20110303222309/http://www-d0.fnal.gov/hardware/cal/lvps_info/engineering/elementmagn.pdf.