Ванадиум

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Ванадиум (V, латински - vanadium) е метал од VB група.[1] [2] Има 11 изотопи чии атомски маси се наоѓаат измеѓу 44 и 55. Постојан е само 51 изотоп. Застапен е во земјината кора во количина од 80 ppm (енг. parts per million) во облик на минерал: патронит и ванданит.

Откриен е во 1801 година од мексиканскиот научник, Андрес Мануел дел Рис. Името го добил според скандинавската божица Ванадис.

Ванадиумот гради неколку оксиди со оксидациони бореви од 1 до 5 со различни кристални структури. Многу од нив нашле примена во индустријата како катализатори на оксидационите реакции во органска хемија.

Ванадиумот е сребренест метал со лоши физички својства. Сепак тој се додава на челикот за да ја подобри неговата отпорност на пукање. Поради малите количини на ванадиумовите руди и поради неговата воена примена тој претставува метал до стратегиска важност.

Ванадиумот се наоѓа во човековата околина и во неговата секојдневна исхрана. Во човековиот организам тој се јавува само во трагови. Препорачливо е тој да се внесува во количини од 10 микрограма. Кај личности коио се редовно и правилно исхрануваат не доаѓа до недостаток на ванадиумот. Се ванадиум може да се дојде до индустриско загадување на животната средина, а најзначајни ефекти се: оштетување на бубрезите, надразнување на слузокожниот систем за дишење и систем за варење.

Ванадиум е елемент кој се наоѓа во ензимите кои имаат глукоза и други видови на шеќери.

Извори[уреди | уреди извор]

  1. Parkes, G.D. & Phil, D. (1973). Melorova moderna neorganska hemija. Beograd: Naučna knjiga.
  2. Housecroft C. E., Sharpe A. G. (2008). Inorganic Chemistry (3rd ed.). Prentice Hall. ISBN 978-0131755536.
Периоден систем на елементите
Група 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Алкални метали Земно­алкални метали Пникто­гени Хал­ко­гени Хало­гени Благо­родни гасови
Периода

I

водо­род
1
хе­лиум
2
II
ли­тиум
3
бери­лиум
4
бор
5
јагле­род
6
азот
7
кисло­род
8
флуор
9
неон
10
III
нат­риум
11
магне­зиум
12
алуми­ниум
13
сили­циум
14
фосфор
15
сулфур
16
хлор
17
аргон
18
IV
ка­лиум
19
кал­циум
20
скан­диум
21
титан
22
вана­диум
23
V
хром
24
манган
25
железо
26
кобалт
27
никел
28
бакар
29
цинк
30
галиум
31
герма­ниум
32
арсеник
33
селен
34
бром
35
крип­тон
36
V
руби­диум
37
строн­циум
38
итриум
39
цирко­ниум
40
нио­биум
41
моли­бден
42
техни­циум
43
руте­ниум
44
ро­диум
45
пала­диум
46
сребро
47
кад­миум
48
индиум
49
калај
50
анти­мон
51
телур
52
јод
53
ксенон
54
VI
це­зиум
55
ба­риум
56
1 asterisk
луте­циум
71
хаф­ниум
72
тантал
73
вол­фрам
74
ре­ниум
75
ос­миум
76
иридиум
77
пла­тина
78
злато
79
жива
80
талиум
81
олово
82
биз­мут
83
поло­ниум
84
астат
85
радон
86
VII
фран­циум
87
ра­диум
88
2 asterisks
лоурен­циум
103
радер­фордиум
104
дуб­ниум
105
сибор­гиум
106
бо­риум
107
ха­сиум
108
мајт­нериум
109
фарм­штатиум
110
рент­гениум
111
копер­нициум
112
унун­триум
113
флеро­виум
114
унун­пентиум
115
лиевр­мориум
116
унун­септиум
117
унун­октиум
118
1 asterisk
лантан
57
цериум
58
празе­одиум
59
нео­диум
60
проме­тиум
61
сама­риум
62
евро­пиум
63
гадоли­ниум
64
тер­биум
65
диспро­зиум
66
хол­миум
67
ербиум
68
талиум
69
итер­биум
70
 
2 asterisks
акти­ниум
89
то­риум
90
протак­тиниум
91
ура­ниум
92
непту­ниум
93
плуто­ниум
94
амери­циум
95
кириум
96
берк­лиум
97
калифор­ниум
98
ајнштај­ниум
99
фер­миум
100
менде­левиум
101
нобел­лиум
102
 

црно=цврста зелено=течна црвено=гасна grey=непозната Боја на атомскиот број ја прикажува агрегатната состојба (при 0 °C и 1 атм)
Првичен Од распад Вештачки Границата го прикажува природното наоѓање на елементот
Позадинска боја прикажува поткатегорија во трендот метал-металоид-неметал:
Метал Металоид Неметал непознати
хемиски
својства
Алкален метал Земноалкален метал Ланта­ноид Актиноид Преоден метал Слаб метал Пов-атом. неметал Двоатом. неметал Благороден гас