Родиум

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Родиум  (45Rh)
Rhodium powder pressed melted.jpg
Општи својства
Име и симбол родиум (Rh)
Изглед металик сребрено бела
Родиумот во периодниот систем
Водород (двоатомски неметал)
Хелиум (благороден гас)
Литиум (алкален метал)
Берилиум (земноалкален метал)
Бор (металоид)
Јаглерод (повеќеатомски неметал)
Азот (двоатомски неметал)
Кислород (двоатомски неметал)
Флуор (двоатомски неметал)
Неон (благороден гас)
Натриум (алкален метал)
Магнезиум (земноалкален метал)
Алуминиум (слаб метал)
Силициум (металоид)
Фосфор (повеќеатомски неметал)
Сулфур (повеќеатомски неметал)
Хлор (двоатомски неметал)
Аргон (благороден гас)
Калиум (алкален метал)
Калциум (земноалкален метал)
Скандиум (преоден метал)
Титан (преоден метал)
Ванадиум (преоден метал)
Хром (преоден метал)
Манган (преоден метал)
Железо (преоден метал)
Кобалт (преоден метал)
Никел (преоден метал)
Бакар (преоден метал)
Цинк (преоден метал)
Галиум (слаб метал)
Германиум (металоид)
Арсен (металоид)
Селен (повеќеатомски неметал)
Бром (двоатомски неметал)
Криптон (благороден гас)
Рубидиум (алкален метал)
Стронциум (земноалкален метал)
Итриум (преоден метал)
Циркониум (преоден метал)
Ниобиум (преоден метал)
Молибден (преоден метал)
Технициум (преоден метал)
Рутениум (преоден метал)
Родиум (преоден метал)
Паладиум (преоден метал)
Сребро (преоден метал)
Кадмиум (преоден метал)
Индиум (слаб метал)
Калај (слаб метал)
Антимон (металоид)
Телур (металоид)
Јод (двоатомски неметал)
Ксенон (благороден гас)
Цезиум (алкален метал)
Бариум (земноалкален метал)
Лантан (лантаноид)
Цериум (лантаноид)
Празеодиум (лантаноид)
Неодиум (лантаноид)
Прометиум (лантаноид)
Самариум (лантаноид)
Европиум (лантаноид)
Гадолиниум (лантаноид)
Тербиум (лантаноид)
Диспрозиум (лантаноид)
Холмиум (лантаноид)
Ербиум (лантаноид)
Тулиум (лантаноид)
Итербиум (лантаноид)
Лутециум (лантаноид)
Хафниум (преоден метал)
Тантал (преоден метал)
Волфрам (преоден метал)
Рениум (преоден метал)
Осмиум (преоден метал)
Иридиум (преоден метал)
Платина (преоден метал)
Злато (преоден метал)
Жива (преоден метал)
Талиум (слаб метал)
Олово (слаб метал)
Бизмут (слаб метал)
Полониум (слаб метал)
Астат (металоид)
Радон (благороден гас)
Франциум (алкален метал)
Радиум (земноалкален метал)
Актиниум (актиноид)
Ториум (актиноид)
Протактиниум (актиноид)
Ураниум (актиноид)
Нептуниум (актиноид)
Плутониум (актиноид)
Америциум (актиноид)
Кириум (актиноид)
Берклиум (актиноид)
Калифорниум (актиноид)
Ајнштајниум (актиноид)
Фермиум (актиноид)
Менделевиум (актиноид)
Нобелиум (актиноид)
Лоренциум (актиноид)
Радерфордиум (преоден метал)
Дубниум (преоден метал)
Сиборгиум (преоден метал)
Бориум (преоден метал)
Хасиум (преоден метал)
Мајтнериум (непознати хемиски својства)
Дармштатиум (непознати хемиски својства)
Рентгениум (непознати хемиски својства)
Копернициум (преоден метал)
Унунтриум (непознати хемиски својства)
Флеровиум (слаб метал)
Унунпентиум (непознати хемиски својства)
Ливермориум (непознати хемиски својства)
Унунсептиум (непознати хемиски својства)
Унуноктиум (непознати хемиски својства)
Co

Rh

Ir
рутениумродиумпаладиум
Атомски број 45
Стандардна атомска тежина (±) (Ar) 102,90550(2)[1]
Категорија   преоден метал
Група и блок група 9, d-блок
Периода V периода
Електронска конфигурација [Kr] 4d8 5s1
по обвивка
2, 8, 18, 16, 1
Физички својства
Фаза цврста
Точка на топење 2.237 K ​(1.964 °C)
Точка на вриење 3.968 K ​(3.695 °C)
Густина близу с.т. 12,41 g/cm3
кога е течен, при т.т. 10,7 g/cm3
Топлина на топење 26,59 kJ/mol
Топлина на испарување 493 kJ/mol
Моларен топлински капацитет 24,98 J/(mol·K)
парен притисок
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
при T (K) 2.288 2.496 2.749 3.063 3.405 3.997
Атомски својства
Оксидациони степени 6, 5, 4, 3, 2, 1,[2] −1, −3 ​( амотеричен оксид)
Електронегативност Полингова скала: 2,28
Енергии на јонизација I: 719,7 kJ/mol
II: 1.740 kJ/mol
II: 2.997 kJ/mol
Атомски полупречник емпириски: 134 pm
Ковалентен полупречник 142±7 pm
Разни податоци
Кристална структура страноцентрична коцкеста (сцк)
Кристалната структура на родиумот
Брзина на звукот тенка прачка 4.700 m/s (при 20 °C)
Топлинско ширење 8,2 µm/(m·K) (при 25 °C)
Топлоспроводливост 150 W/(m·K)
Електрична отпорност 43,3 nΩ·m (при 0 °C)
Магнетно подредување парамагнетно[3]
Модул на растегливост 380 GPa
Модул на смолкнување 150 GPa
Модул на збивање 275 GPa
Поасонов сооднос 0,26
Мосова тврдост 6
Викерсова тврдост 1.100–8.000 MPa
Бринелова тврдост 980–1.350 MPa
CAS-број 7440-16-6
Историја
Откриен и првпат издвоен Вилијам Хајд Воластон (1804)
Најстабилни изотопи
Главна статија: Изотопи на родиумот
изо ПЗ полураспад РР ЕР (MeV) РП
99Rh веш 16,1 d ε 99Ru
γ 0,089, 0,353,
0,528
101mRh веш 4,34 d ε 101Ru
ВК 0,157 101Rh
γ 0,306, 0,545
101Rh веш 3,3 y ε 101Ru
γ 0,127, 0,198,
0,325
102mRh веш 2,9  ε 102Ru
γ 0,475, 0,631,
0,697, 1,046
102Rh веш 207 d ε 102Ru
β+ 0,826, 1,301 102Ru
β 1,151 102Pd
γ 0,475, 0,628
103Rh 100% (СФ) <15,462
105Rh веш 35,36 h β 0,247, 0,260,
0,566
105Pd
γ 0,306, 0,318
Режимите на распад во загради се предвидени, но сè уште не се забележани
· наводи

Родиум (Rh, грчки - rhodium) е метал од VIIIB група. Има 34 изотопи чии атомски маси се наоѓаат измеѓу 94 и 112. Постојан е само изотопот 103 кој претставува 100% природен состав на изотоп на родиум.[4]

Родиум името го добил од грчкиот збор rhodon што значи роза. Откриен е во 1803 година од страна на W.H. Wollastona во Лондон.

Во земјината кора е застапен во многу мали количини од 4 до 10 (анг. parts per million). Се добива од некои руди на бакар и никел во кои се наоѓа околу 0,1% родиум.[5]

Некои од комплексните соединенија на родиум се отровни и најверојатно предизвикуваат рак.

Во чист облик тој е сјаен, сребреносив метал. Не реагира со вода, воздух и киселини, но реагира со бази. Во чист облик тој не се користи поради неговата доста висока цена. цената на родиумот е околу 6100 американски долари за 1 фина унца.[6]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. „Rhodium: rhodium(I) fluoride compound data“. OpenMOPAC.net. http://openmopac.net/data_normal/rhfr_jmol.html. конс. 10 декември 2007 г. 
  3. Lide, D. R., уред (2005). „Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds“. CRC Handbook of Chemistry and Physics (86th издание). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. http://web.archive.org/web/20110303222309/http://www-d0.fnal.gov/hardware/cal/lvps_info/engineering/elementmagn.pdf. 
  4. Housecroft C. E., Sharpe A. G. (2008). Inorganic Chemistry (3rd ed.). Prentice Hall. ISBN 978-0131755536.
  5. ^ Parkes, G.D. & Phil, D. (1973). Melorova moderna neorganska hemija. Beograd: Naučna knjiga.
  6. „Price History Charts“
Периоден систем на елементите
Група 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Алкални метали Земно­алкални метали Пникто­гени Хал­ко­гени Хало­гени Благо­родни гасови
Периода

I

водо­род
1
хе­лиум
2
II
ли­тиум
3
бери­лиум
4
бор
5
јагле­род
6
азот
7
кисло­род
8
флуор
9
неон
10
III
нат­риум
11
магне­зиум
12
алуми­ниум
13
сили­циум
14
фосфор
15
сулфур
16
хлор
17
аргон
18
IV
ка­лиум
19
кал­циум
20
скан­диум
21
титан
22
вана­диум
23
хром
24
манган
25
железо
26
кобалт
27
никел
28
бакар
29
цинк
30
галиум
31
герма­ниум
32
арсеник
33
селен
34
бром
35
крип­тон
36
V
руби­диум
37
строн­циум
38
итриум
39
цирко­ниум
40
нио­биум
41
моли­бден
42
техни­циум
43
руте­ниум
44
ро­диум
45
Rh
пала­диум
46
сребро
47
кад­миум
48
индиум
49
калај
50
анти­мон
51
телур
52
јод
53
ксенон
54
VI
це­зиум
55
ба­риум
56
1 asterisk
луте­циум
71
хаф­ниум
72
тантал
73
вол­фрам
74
ре­ниум
75
ос­миум
76
иридиум
77
пла­тина
78
злато
79
жива
80
талиум
81
олово
82
биз­мут
83
поло­ниум
84
астат
85
радон
86
VII
фран­циум
87
ра­диум
88
2 asterisks
лорен­циум
103
радер­фордиум
104
дуб­ниум
105
сибор­гиум
106
бо­риум
107
ха­сиум
108
мајт­нериум
109
фарм­штатиум
110
рент­гениум
111
копер­нициум
112
унун­триум
113
флеро­виум
114
унун­пентиум
115
лиевр­мориум
116
унун­септиум
117
унун­октиум
118
1 asterisk
лантан
57
цериум
58
празе­одиум
59
нео­диум
60
проме­тиум
61
сама­риум
62
евро­пиум
63
гадоли­ниум
64
тер­биум
65
диспро­зиум
66
хол­миум
67
ербиум
68
талиум
69
итер­биум
70
 
2 asterisks
акти­ниум
89
то­риум
90
протак­тиниум
91
ура­ниум
92
непту­ниум
93
плуто­ниум
94
амери­циум
95
кириум
96
берк­лиум
97
калифор­ниум
98
ајнштај­ниум
99
фер­миум
100
менде­левиум
101
нобел­лиум
102
 

црно=цврста зелено=течна црвено=гасна grey=непозната Боја на атомскиот број ја прикажува агрегатната состојба (при 0 °C и 1 атм)
Првичен Од распад Вештачки Границата го прикажува природното наоѓање на елементот
Позадинска боја прикажува поткатегорија во трендот метал-металоид-неметал:
Метал Металоид Неметал непознати
хемиски
својства
Алкален метал Земноалкален метал Ланта­ноид Актиноид Преоден метал Слаб метал Пов-атом. неметал Двоатом. неметал Благороден гас