Стронциум

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Стронциум  (38Sr)
Strontium destilled crystals.jpg
Општи својства
Име и симбол стронциум (Sr)
Изглед металик сребрено-бела
Стронциумот во периодниот систем
Водород (двоатомски неметал)
Хелиум (благороден гас)
Литиум (алкален метал)
Берилиум (земноалкален метал)
Бор (металоид)
Јаглерод (повеќеатомски неметал)
Азот (двоатомски неметал)
Кислород (двоатомски неметал)
Флуор (двоатомски неметал)
Неон (благороден гас)
Натриум (алкален метал)
Магнезиум (земноалкален метал)
Алуминиум (слаб метал)
Силициум (металоид)
Фосфор (повеќеатомски неметал)
Сулфур (повеќеатомски неметал)
Хлор (двоатомски неметал)
Аргон (благороден гас)
Калиум (алкален метал)
Калциум (земноалкален метал)
Скандиум (преоден метал)
Титан (преоден метал)
Ванадиум (преоден метал)
Хром (преоден метал)
Манган (преоден метал)
Железо (преоден метал)
Кобалт (преоден метал)
Никел (преоден метал)
Бакар (преоден метал)
Цинк (преоден метал)
Галиум (слаб метал)
Германиум (металоид)
Арсен (металоид)
Селен (повеќеатомски неметал)
Бром (двоатомски неметал)
Криптон (благороден гас)
Рубидиум (алкален метал)
Стронциум (земноалкален метал)
Итриум (преоден метал)
Циркониум (преоден метал)
Ниобиум (преоден метал)
Молибден (преоден метал)
Технициум (преоден метал)
Рутениум (преоден метал)
Родиум (преоден метал)
Паладиум (преоден метал)
Сребро (преоден метал)
Кадмиум (преоден метал)
Индиум (слаб метал)
Калај (слаб метал)
Антимон (металоид)
Телур (металоид)
Јод (двоатомски неметал)
Ксенон (благороден гас)
Цезиум (алкален метал)
Бариум (земноалкален метал)
Лантан (лантаноид)
Цериум (лантаноид)
Празеодиум (лантаноид)
Неодиум (лантаноид)
Прометиум (лантаноид)
Самариум (лантаноид)
Европиум (лантаноид)
Гадолиниум (лантаноид)
Тербиум (лантаноид)
Диспрозиум (лантаноид)
Холмиум (лантаноид)
Ербиум (лантаноид)
Тулиум (лантаноид)
Итербиум (лантаноид)
Лутециум (лантаноид)
Хафниум (преоден метал)
Тантал (преоден метал)
Волфрам (преоден метал)
Рениум (преоден метал)
Осмиум (преоден метал)
Иридиум (преоден метал)
Платина (преоден метал)
Злато (преоден метал)
Жива (преоден метал)
Талиум (слаб метал)
Олово (слаб метал)
Бизмут (слаб метал)
Полониум (слаб метал)
Астат (металоид)
Радон (благороден гас)
Франциум (алкален метал)
Радиум (земноалкален метал)
Актиниум (актиноид)
Ториум (актиноид)
Протактиниум (актиноид)
Ураниум (актиноид)
Нептуниум (актиноид)
Плутониум (актиноид)
Америциум (актиноид)
Кириум (актиноид)
Берклиум (актиноид)
Калифорниум (актиноид)
Ајнштајниум (актиноид)
Фермиум (актиноид)
Менделевиум (актиноид)
Нобелиум (актиноид)
Лоренциум (актиноид)
Радерфордиум (преоден метал)
Дубниум (преоден метал)
Сиборгиум (преоден метал)
Бориум (преоден метал)
Хасиум (преоден метал)
Мајтнериум (непознати хемиски својства)
Дармштатиум (непознати хемиски својства)
Рентгениум (непознати хемиски својства)
Копернициум (преоден метал)
Унунтриум (непознати хемиски својства)
Флеровиум (слаб метал)
Унунпентиум (непознати хемиски својства)
Ливермориум (непознати хемиски својства)
Унунсептиум (непознати хемиски својства)
Унуноктиум (непознати хемиски својства)
Ca

Sr

Ba
рубидиумстронциумитриум
Атомски број 38
Стандардна атомска тежина (±) (Ar) 87,62(1)[1]
Категорија   земноалкални метали
Група и блок група 2 (земноалкални), s-блок
Периода V периода
Електронска конфигурација [Kr] 5s2
по обвивка
2, 8, 18, 8, 2
Физички својства
Фаза solid
Точка на топење 1.050 K ​(777 °C)
Точка на вриење 1.650 K ​(1.377 °C)
Густина близу с.т. 2,64 g/cm3
кога е течен, при т.т. 2,375 g/cm3
Топлина на топење 7.43 kJ/mol
Топлина на испарување 141 kJ/mol
Моларен топлински капацитет 26.4 J/(mol·K)
парен притисок
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
при T (K) 796 882 990 1.139 1.345 1.646
Атомски својства
Оксидациони степени 2, 1[2] ​(силен базичен оксид)
Електронегативност Полингова скала: 0,95
Енергии на јонизација I: 549,5 kJ/mol
II: 1.064,2 kJ/mol
II: 4.138 kJ/mol
Атомски полупречник емпириски: 215 pm
Ковалентен полупречник 195±10 pm
Ван дер Валсов полупречник 249 pm
Разни податоци
Кристална структура страноцентрична коцкеста (сцк)
Кристалната структура на стронциумот
Топлинско ширење 22,5 µm/(m·K) (при 25 °C)
Топлоспроводливост 35,4 W/(m·K)
Електрична отпорност 132 nΩ·m (при 20 °C)
Магнетно подредување парамагнетно
Модул на растегливост 15,7 GPa
Модул на смолкнување 6,03 GPa
Поасонов сооднос 0,28
Мосова тврдост 1,5
CAS-број 7440-24-6
Историја
Наречен по Според минералот стронциjанит, кој пак е именуван според Стронцијан, Шкотска
Откриен Вилијам Круикшанк (1787)
Првпат издвоен Хамфри Дејви (1808)
Најстабилни изотопи
Главна статија: Изотопи на стронциумот
изо ПЗ полураспад РР ЕР (MeV) РП
82Sr веш 25,36 d ε 82Rb
83Sr веш 1,35 d ε 83Rb
β+ 1,23 83Rb
γ 0,76, 0,36
84Sr 0,56% (β+β+) 1,7867 84Kr
85Sr веш 64,84 d ε 85Rb
γ 0,514D
86Sr 9,86% 86Sr е стабилен со 48 неутрони
87Sr 7% 87Sr е стабилен со 49 неутрони
88Sr 82,58% 88Sr е стабилен со 50 неутрони
89Sr веш 50,52 d ε 1,49 89Rb
β 0,909D 89Y
90Sr траги 28,90 y β 0,546 90Y
Режимите на распад во загради се предвидени, но сè уште не се забележани
· наводи

Стронциум (Sr, лат. strontium) е метал од IIA група[3] Самиот елемент е откриен во 1790 година и по хемиските карактеристики е сличен со калциум и бариум. Претставува соединение од 4 природни изотопа (84Sr, 86Sr, 87Sr i 88Sr), а познати се и 19 радиоактивни, кои се основна компонента на радиоактивниот отпад и настануваат во нуклеарните реактиори и бомби. Влегуваат во составот на коските, од каде многу тешко се отстрануваат, а меѓу нив најважен е 90Sr (T1/2 = 27,7 год). Стронциумот е релативно редот елемент (370 ppm) и во природата најмногу се пронаоѓа во облик на минерали: целестина (стронциумсулфат), SrSO4 и стронцијанит (стронциумкарбонат), SrCO3.[4] Тоа е сребреникаво, лесен метал, кој и како другите елементи од неговата група, хемиски доста активен. Запален на воздух тој енергично согорува, обојувајќи го пламенот во црвено-виолетова боја: 2Sr+O2 → 2SrO, што се употребува во аналитиката за одредување, а во пиротехниката за ракетите и сигнализацијата и осветлувањето. Оксидот на стронциумот е бела, многу тешко распотлива материја, која лесно реагира со вода градејќи сронциумхидроксид, Sr(ОН) 2: SrO+H2O → Sr(ОН) кој може да се добие во реакција со стронциумхлорид со алакалните хидроксиди: SrCl2+2KOH → Sr(ОН) 2+2KCl. Тоа е силна и во вода доста растворлива база која се употребува во шеќерната индустрија. Останатите соединенија на сторнцумот се слични со калицумот. Познат е стронциумкарбонатот, SrCO3, кој се издвојува во случај на преработка на меласите во тешко растворлвиот сторницумсахарат Cl2Н22O11•2SrO. А покрај тоа, може да се добие и во реакција на стронциумхлорид со амониумкарбонат: SrCl2+(NH4)2CO3 → SrCO3+2NH4Cl и многу е лесно растворлив во вода која е богата со јаглерод диоксид : SrCO3+H2O+CO2 → Sr(HCO3)2. Од останатите соединенија познат е и сторнцумнитратот, Sr(NO3)2, кој се употребува во пиротехниката за производство на „црвен оган“, потоа стронциумсулфатот, SrSO4, стронциумхромат, SrCrO4 итн. Стронциумот спаѓа во групата од оние елементи кои сеуште не се во потполност проучени, не се јавува така често во природата и нема некои значајни примени. Минералите и солите на сторнциумот имаат примена во металургијата, хемиската индустрија и за збогатување на минарални суровини, а халогенедите во индустријата за ладење, медицина и козметика.

Периоден систем на елементите
Група 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Алкални метали Земно­алкални метали Пникто­гени Хал­ко­гени Хало­гени Благо­родни гасови
Периода

I

водо­род
1
хе­лиум
2
II
ли­тиум
3
бери­лиум
4
бор
5
јагле­род
6
азот
7
кисло­род
8
флуор
9
неон
10
III
нат­риум
11
магне­зиум
12
алуми­ниум
13
сили­циум
14
фосфор
15
сулфур
16
хлор
17
аргон
18
IV
ка­лиум
19
кал­циум
20
скан­диум
21
титан
22
вана­диум
23
хром
24
манган
25
железо
26
кобалт
27
никел
28
бакар
29
цинк
30
галиум
31
герма­ниум
32
арсеник
33
селен
34
бром
35
крип­тон
36
V
руби­диум
37
строн­циум
38
Sr
итриум
39
цирко­ниум
40
нио­биум
41
моли­бден
42
техни­циум
43
руте­ниум
44
ро­диум
45
пала­диум
46
сребро
47
кад­миум
48
индиум
49
калај
50
анти­мон
51
телур
52
јод
53
ксенон
54
VI
це­зиум
55
ба­риум
56
1 asterisk
луте­циум
71
хаф­ниум
72
тантал
73
вол­фрам
74
ре­ниум
75
ос­миум
76
иридиум
77
пла­тина
78
злато
79
жива
80
талиум
81
олово
82
биз­мут
83
поло­ниум
84
астат
85
радон
86
VII
фран­циум
87
ра­диум
88
2 asterisks
лорен­циум
103
радер­фордиум
104
дуб­ниум
105
сибор­гиум
106
бо­риум
107
ха­сиум
108
мајт­нериум
109
фарм­штатиум
110
рент­гениум
111
копер­нициум
112
унун­триум
113
флеро­виум
114
унун­пентиум
115
лиевр­мориум
116
унун­септиум
117
унун­октиум
118
1 asterisk
лантан
57
цериум
58
празе­одиум
59
нео­диум
60
проме­тиум
61
сама­риум
62
евро­пиум
63
гадоли­ниум
64
тер­биум
65
диспро­зиум
66
хол­миум
67
ербиум
68
талиум
69
итер­биум
70
 
2 asterisks
акти­ниум
89
то­риум
90
протак­тиниум
91
ура­ниум
92
непту­ниум
93
плуто­ниум
94
амери­циум
95
кириум
96
берк­лиум
97
калифор­ниум
98
ајнштај­ниум
99
фер­миум
100
менде­левиум
101
нобел­лиум
102
 

црно=цврста зелено=течна црвено=гасна grey=непозната Боја на атомскиот број ја прикажува агрегатната состојба (при 0 °C и 1 атм)
Првичен Од распад Вештачки Границата го прикажува природното наоѓање на елементот
Позадинска боја прикажува поткатегорија во трендот метал-металоид-неметал:
Метал Металоид Неметал непознати
хемиски
својства
Алкален метал Земноалкален метал Ланта­ноид Актиноид Преоден метал Слаб метал Пов-атом. неметал Двоатом. неметал Благороден гас


Извори[уреди | уреди извор]

  1. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Colarusso, P.; Guo, B.; Zhang, K.-Q.; Bernath, P.F. (1996). High-Resolution Infrared Emission Spectrum of Strontium Monofluoride. „J. Molecular Spectroscopy“ том  175: 158. doi:10.1006/jmsp.1996.0019. Bibcode1996JMoSp.175..158C. http://bernath.uwaterloo.ca/media/149.pdf. 
  3. Housecroft C. E., Sharpe A. G. (2008). Inorganic Chemistry (3rd ed.). Prentice Hall. ISBN 978-0131755536.
  4. Parkes, G.D. & Phil, D. (1973). Melorova moderna neorganska hemija. Beograd: Naučna knjiga.