Стронциум

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Стронциум (Sr, лат. strontium) е метал од IIA група[1] Самиот елемент е откриен во 1790 година и по хемиските карактеристики е сличен со калциум и бариум. Претставува соединение од 4 природни изотопа (84Sr, 86Sr, 87Sr i 88Sr), а познати се и 19 радиоактивни, кои се основна компонента на радиоактивниот отпад и настануваат во нуклеарните реактиори и бомби. Влегуваат во составот на коските, од каде многу тешко се отстрануваат, а меѓу нив најважен е 90Sr (T1/2 = 27,7 год). Стронциумот е релативно редот елемент (370 ppm) и во природата најмногу се пронаоѓа во облик на минерали: целестина (стронциумсулфат), SrSO4 и стронцијанит (стронциумкарбонат), SrCO3.[2] Тоа е сребреникаво, лесен метал, кој и како другите елементи од неговата група, хемиски доста активен. Запален на воздух тој енергично согорува, обојувајќи го пламенот во црвено-виолетова боја: 2Sr+O2 → 2SrO, што се употребува во аналитиката за одредување, а во пиротехниката за ракетите и сигнализацијата и осветлувањето. Оксидот на стронциумот е бела, многу тешко распотлива материја, која лесно реагира со вода градејќи сронциумхидроксид, Sr(ОН) 2: SrO+H2O → Sr(ОН) кој може да се добие во реакција со стронциумхлорид со алакалните хидроксиди: SrCl2+2KOH → Sr(ОН) 2+2KCl. Тоа е силна и во вода доста растворлива база која се употребува во шеќерната индустрија. Останатите соединенија на сторнцумот се слични со калицумот. Познат е стронциумкарбонатот, SrCO3, кој се издвојува во случај на преработка на меласите во тешко растворлвиот сторницумсахарат Cl2Н22O11•2SrO. А покрај тоа, може да се добие и во реакција на стронциумхлорид со амониумкарбонат: SrCl2+(NH4)2CO3 → SrCO3+2NH4Cl и многу е лесно растворлив во вода која е богата со јаглерод диоксид : SrCO3+H2O+CO2 → Sr(HCO3)2. Од останатите соединенија познат е и сторнцумнитратот, Sr(NO3)2, кој се употребува во пиротехниката за производство на „црвен оган“, потоа стронциумсулфатот, SrSO4, стронциумхромат, SrCrO4 итн. Стронциумот спаѓа во групата од оние елементи кои сеуште не се во потполност проучени, не се јавува така често во природата и нема некои значајни примени. Минералите и солите на сторнциумот имаат примена во металургијата, хемиската индустрија и за збогатување на минарални суровини, а халогенедите во индустријата за ладење, медицина и козметика.

Периоден систем на елементите
Група 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18
Алкални метали Земно­алкални метали Пникто­гени Хал­ко­гени Хало­гени Благо­родни гасови
Периода

I

водо­род
1
хе­лиум
2
II
ли­тиум
3
бери­лиум
4
бор
5
јагле­род
6
азот
7
кисло­род
8
флуор
9
неон
10
III
нат­риум
11
магне­зиум
12
алуми­ниум
13
сили­циум
14
фосфор
15
сулфур
16
хлор
17
аргон
18
IV
ка­лиум
19
кал­циум
20
скан­диум
21
титан
22
вана­диум
23
хром
24
манган
25
железо
26
кобалт
27
никел
28
бакар
29
цинк
30
галиум
31
герма­ниум
32
арсеник
33
селен
34
бром
35
крип­тон
36
V
руби­диум
37
строн­циум
38
Sr
итриум
39
цирко­ниум
40
нио­биум
41
моли­бден
42
техни­циум
43
руте­ниум
44
ро­диум
45
пала­диум
46
сребро
47
кад­миум
48
индиум
49
калај
50
анти­мон
51
телур
52
јод
53
ксенон
54
VI
це­зиум
55
ба­риум
56
1 asterisk
луте­циум
71
хаф­ниум
72
тантал
73
вол­фрам
74
ре­ниум
75
ос­миум
76
иридиум
77
пла­тина
78
злато
79
жива
80
талиум
81
олово
82
биз­мут
83
поло­ниум
84
астат
85
радон
86
VII
фран­циум
87
ра­диум
88
2 asterisks
лоурен­циум
103
радер­фордиум
104
дуб­ниум
105
сибор­гиум
106
бо­риум
107
ха­сиум
108
мајт­нериум
109
фарм­штатиум
110
рент­гениум
111
копер­нициум
112
унун­триум
113
флеро­виум
114
унун­пентиум
115
лиевр­мориум
116
унун­септиум
117
унун­октиум
118
1 asterisk
лантан
57
цериум
58
празе­одиум
59
нео­диум
60
проме­тиум
61
сама­риум
62
евро­пиум
63
гадоли­ниум
64
тер­биум
65
диспро­зиум
66
хол­миум
67
ербиум
68
талиум
69
итер­биум
70
 
2 asterisks
акти­ниум
89
то­риум
90
протак­тиниум
91
ура­ниум
92
непту­ниум
93
плуто­ниум
94
амери­циум
95
кириум
96
берк­лиум
97
калифор­ниум
98
ајнштај­ниум
99
фер­миум
100
менде­левиум
101
нобел­лиум
102
 

црно=цврста зелено=течна црвено=гасна grey=непозната Боја на атомскиот број ја прикажува агрегатната состојба (при 0 °C и 1 атм)
Првичен Од распад Вештачки Границата го прикажува природното наоѓање на елементот
Позадинска боја прикажува поткатегорија во трендот метал-металоид-неметал:
Метал Металоид Неметал непознати
хемиски
својства
Алкален метал Земноалкален метал Ланта­ноид Актиноид Преоден метал Слаб метал Пов-атом. неметал Двоатом. неметал Благороден гас


Извори[уреди | уреди извор]

  1. Housecroft C. E., Sharpe A. G. (2008). Inorganic Chemistry (3rd ed.). Prentice Hall. ISBN 978-0131755536.
  2. Parkes, G.D. & Phil, D. (1973). Melorova moderna neorganska hemija. Beograd: Naučna knjiga.