Талиум

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Талиум  (81Tl)
Thallium pieces in ampoule.jpg
Општи својства
Име и симбол талиум (Tl)
Изглед сребрено-бела
Талиумот во периодниот систем
Водород (двоатомски неметал)
Хелиум (благороден гас)
Литиум (алкален метал)
Берилиум (земноалкален метал)
Бор (металоид)
Јаглерод (повеќеатомски неметал)
Азот (двоатомски неметал)
Кислород (двоатомски неметал)
Флуор (двоатомски неметал)
Неон (благороден гас)
Натриум (алкален метал)
Магнезиум (земноалкален метал)
Алуминиум (слаб метал)
Силициум (металоид)
Фосфор (повеќеатомски неметал)
Сулфур (повеќеатомски неметал)
Хлор (двоатомски неметал)
Аргон (благороден гас)
Калиум (алкален метал)
Калциум (земноалкален метал)
Скандиум (преоден метал)
Титан (преоден метал)
Ванадиум (преоден метал)
Хром (преоден метал)
Манган (преоден метал)
Железо (преоден метал)
Кобалт (преоден метал)
Никел (преоден метал)
Бакар (преоден метал)
Цинк (преоден метал)
Галиум (слаб метал)
Германиум (металоид)
Арсен (металоид)
Селен (повеќеатомски неметал)
Бром (двоатомски неметал)
Криптон (благороден гас)
Рубидиум (алкален метал)
Стронциум (земноалкален метал)
Итриум (преоден метал)
Циркониум (преоден метал)
Ниобиум (преоден метал)
Молибден (преоден метал)
Технициум (преоден метал)
Рутениум (преоден метал)
Родиум (преоден метал)
Паладиум (преоден метал)
Сребро (преоден метал)
Кадмиум (преоден метал)
Индиум (слаб метал)
Калај (слаб метал)
Антимон (металоид)
Телур (металоид)
Јод (двоатомски неметал)
Ксенон (благороден гас)
Цезиум (алкален метал)
Бариум (земноалкален метал)
Лантан (лантаноид)
Цериум (лантаноид)
Празеодиум (лантаноид)
Неодиум (лантаноид)
Прометиум (лантаноид)
Самариум (лантаноид)
Европиум (лантаноид)
Гадолиниум (лантаноид)
Тербиум (лантаноид)
Диспрозиум (лантаноид)
Холмиум (лантаноид)
Ербиум (лантаноид)
Тулиум (лантаноид)
Итербиум (лантаноид)
Лутециум (лантаноид)
Хафниум (преоден метал)
Тантал (преоден метал)
Волфрам (преоден метал)
Рениум (преоден метал)
Осмиум (преоден метал)
Иридиум (преоден метал)
Платина (преоден метал)
Злато (преоден метал)
Жива (преоден метал)
Талиум (слаб метал)
Олово (слаб метал)
Бизмут (слаб метал)
Полониум (слаб метал)
Астат (металоид)
Радон (благороден гас)
Франциум (алкален метал)
Радиум (земноалкален метал)
Актиниум (актиноид)
Ториум (актиноид)
Протактиниум (актиноид)
Ураниум (актиноид)
Нептуниум (актиноид)
Плутониум (актиноид)
Америциум (актиноид)
Кириум (актиноид)
Берклиум (актиноид)
Калифорниум (актиноид)
Ајнштајниум (актиноид)
Фермиум (актиноид)
Менделевиум (актиноид)
Нобелиум (актиноид)
Лоренциум (актиноид)
Радерфордиум (преоден метал)
Дубниум (преоден метал)
Сиборгиум (преоден метал)
Бориум (преоден метал)
Хасиум (преоден метал)
Мајтнериум (непознати хемиски својства)
Дармштатиум (непознати хемиски својства)
Рентгениум (непознати хемиски својства)
Копернициум (преоден метал)
Унунтриум (непознати хемиски својства)
Флеровиум (слаб метал)
Унунпентиум (непознати хемиски својства)
Ливермориум (непознати хемиски својства)
Унунсептиум (непознати хемиски својства)
Унуноктиум (непознати хемиски својства)
In

Tl

Uut
живаталиумолово
Атомски број 81
Стандардна атомска тежина (Ar) 204,38[1] (204,382–204,385)[2]
Категорија   слаб метал
Група и блок група 13, p-блок
Периода VI периода
Електронска конфигурација [Xe] 4f14 5d10 6s2 6p1
по обвивка
2, 8, 18, 32, 18, 3
Физички својства
Фаза цврста
Точка на топење 577 K ​(304 °C)
Точка на вриење 1.746 K ​(1.473 °C)
Густина близу с.т. 11,85 g/cm3
кога е течен, при т.т. 11,22 g/cm3
Топлина на топење 4,14 kJ/mol
Топлина на испарување 165 kJ/mol
Моларен топлински капацитет 26,32 J/(mol·K)
парен притисок
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
при T (K) 882 977 1.097 1.252 1.461 1.758
Атомски својства
Оксидациони степени 3, 2, 1, −1, −2, −5[3] ​(среден базичен оксид)
Електронегативност Полингова скала: 1,62
Енергии на јонизација I: 589,4 kJ/mol
II: 1.971 kJ/mol
II: 2.878 kJ/mol
Атомски полупречник емпириски: 170 pm
Ковалентен полупречник 145±7 pm
Ван дер Валсов полупречник 196 pm
Разни податоци
Кристална структура шестаголна збиена (шаз)
Кристалната структура на талиумот
Брзина на звукот тенка прачка 818 m/s (при 20 °C)
Топлинско ширење 29,9 µm/(m·K) (при 25 °C)
Топлоспроводливост 46,1 W/(m·K)
Електрична отпорност 0,18 µΩ·m (при 20 °C)
Магнетно подредување дијамагнетно[4]
Модул на растегливост 8 GPa
Модул на смолкнување 2,8 GPa
Модул на збивање 43 GPa
Поасонов сооднос 0,45
Мосова тврдост 1,2
Бринелова тврдост 26,5–44,7 MPa
CAS-број 7440-28-0
Историја
Откриен Вилијам Крукс (1861)
Првпат издвоен Клод-Огист Лами (1862)
Најстабилни изотопи
Главна статија: Изотопи на талиумот
изо ПЗ полураспад РР ЕР (MeV) РП
203Tl 29,524% (α) 0,9108 199Au
204Tl веш 3,78 y β 0,764 204Pb
ε 0,347 204Hg
205Tl 70,476% (α) 0,1567 201Au
Режимите на распад во загради се предвидени, но сè уште не се забележани
· наводи

Талиумот е хемиски елемент со реден број 81. Постојат 11 познати изотопи на талиумот од кои стабилни се само два со масен број 203 и 205. Изотопот на Tl со масен број 204 има полупериод на распагање од неколку години, а изотопите со масен број 200, 201, 202, 206, 207, 208, 209 и 210 имаат полупериод на распаѓање од неколку минути донеколку денови. Постојат 32 познати минерали на талиумот од кој 17 можат да се најдат во рудникот Алшар во Република Македонија. Најпознат минерал на талиумот секако е лорандитот кој го има во Алшар и според некиј податоци во Швајцарија и Шри Ланка. Талиумот наоѓа примена во вселенските испитувања. Најчеста оксидациска состојба со која гради соединенија е +1 но во некој соединенија се срекава и со оксидациска состојба +3.

Во светот има само едно наоѓалиште на талиум, и тоа се наоѓа во рудникот „Алшар“ во Македонија и е заштитено од страна на “Емералд” - мрежата за заштита на природните реткости.


  1. Conventional Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  3. Dong, Z.-C.; Corbett, J. D. (1996). Na23K9Tl15.3:  An Unusual Zintl Compound Containing Apparent Tl57-, Tl48−, Tl37−, and Tl5− Anions. „Inorganic Chemistry“ том  35 (11): 3107–12. doi:10.1021/ic960014z. 
  4. Lide, D. R., уред (2005). „Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds“. CRC Handbook of Chemistry and Physics (86th издание). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. http://web.archive.org/web/20110303222309/http://www-d0.fnal.gov/hardware/cal/lvps_info/engineering/elementmagn.pdf.