Кислород

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Кислород  (8O)
Liquid Oxygen.gif
Течен кислород како врие (станува течен под −183 °C, при 1 атм)
Oxygen spectre.jpg
Спектрални линии на кислородот
Општи својства
Име и симбол кислород (O)
Изглед гас: безбоен
течност: светлосина
Кислородот во периодниот систем
Водород (диатомски неметал)
Хелиум (благороден гас)
Литиум (алкален метал)
Берилиум (земноалкален метал)
Бор (металоид)
Јаглерод (полиатомски неметал)
Азот (диатомски неметал)
Кислород (диатомски неметал)
Флуор (диатомски неметал)
Неон (благороден гас)
Натриум (алкален метал)
Магнезиум (земноалкален метал)
Алуминиум (слаб метал)
Силициум (металоид)
Фосфор (полиатомски неметал)
Сулфур (полиатомски неметал)
Хлор (диатомски неметал)
Аргон (благороден гас)
Калиум (алкален метал)
Калциум (земноалкален метал)
Скандиум (преоден метал)
Титан (преоден метал)
Ванадиум (преоден метал)
Хром (преоден метал)
Манган (преоден метал)
Железо (преоден метал)
Кобалт (преоден метал)
Никел (преоден метал)
Бакар (преоден метал)
Цинк (преоден метал)
Галиум (слаб метал)
Германиум (металоид)
Арсен (металоид)
Селен (полиатомски неметал)
Бром (диатомски неметал)
Криптон (благороден гас)
Рубидиум (алкален метал)
Стронциум (земноалкален метал)
Итриум (преоден метал)
Циркониум (преоден метал)
Ниобиум (преоден метал)
Молибден (преоден метал)
Технициум (преоден метал)
Рутениум (преоден метал)
Родиум (преоден метал)
Паладиум (преоден метал)
Сребро (преоден метал)
Кадмиум (преоден метал)
Индиум (слаб метал)
Калај (слаб метал)
Антимон (металоид)
Телур (металоид)
Јод (диатомски неметал)
Ксенон (благороден гас)
Цезиум (алкален метал)
Бариум (земноалкален метал)
Лантан (лантаноид)
Цериум (лантаноид)
Празеодиум (лантаноид)
Неодиум (лантаноид)
Прометиум (лантаноид)
Самариум (лантаноид)
Европиум (лантаноид)
Гадолиниум (лантаноид)
Тербиум (лантаноид)
Диспрозиум (лантаноид)
Холмиум (лантаноид)
Ербиум (лантаноид)
Тулиум (лантаноид)
Итербиум (лантаноид)
Лутециум (лантаноид)
Хафниум (преоден метал)
Тантал (преоден метал)
Волфрам (преоден метал)
Рениум (преоден метал)
Осмиум (преоден метал)
Иридиум (преоден метал)
Платина (преоден метал)
Злато (преоден метал)
Жива (преоден метал)
Талиум (слаб метал)
Олово (слаб метал)
Бизмут (слаб метал)
Полониум (слаб метал)
Астат (металоид)
Радон (благороден гас)
Франциум (алкален метал)
Радиум (земноалкален метал)
Актиниум (актиноид)
Ториум (актиноид)
Протактиниум (актиноид)
Ураниум (актиноид)
Нептуниум (актиноид)
Плутониум (актиноид)
Америциум (актиноид)
Кириум (актиноид)
Берклиум (актиноид)
Калифорниум (актиноид)
Ајнштајниум (актиноид)
Фермиум (актиноид)
Менделевиум (актиноид)
Нобелиум (актиноид)
Лоуренциум (актиноид)
Радерфордиум (преоден метал)
Дубниум (преоден метал)
Сиборгиум (преоден метал)
Бориум (преоден метал)
Хасиум (преоден метал)
Мајтнериум (непознати хемиски својства)
Дармштатиум (непознати хемиски својства)
Рентгениум (непознати хемиски својства)
Копернициум (преоден метал)
Унунтриум (непознати хемиски својства)
Флеровиум (слаб метал)
Унунпентиум (непознати хемиски својства)
Ливермориум (непознати хемиски својства)
Унунсептиум (непознати хемиски својства)
Унуноктиум (непознати хемиски својства)


O

S
азоткислородфлуор
Атомски број 8
Стандардна атомска тежина (Ar) 15,999[1] (15,99903–15,99977)[2]
Категорија   двоатомен неметал
Група и блок XVI група (халокгени), p-блок
Периода II периода
Електронска конфигурација [He] 2s2 2p4
по обвивка
2, 6
Физички својства
Фаза гасна
Точка на топење 54,36 K ​(−218,79 °C)
Точка на вриење 90,188 K ​(−182,962 °C)
Густина при стп (0 °C и 101,325 kPa) 1,429 g/L
кога е течен, при т.в. 1,141 g/cm3
Тројна точка 54,361 K, ​0,1463 kPa
Критична точка 154,581 K, 5,043 MPa
Топлина на топење (O2) 0,444 kJ/mol
Топлина на испарување (O2) 6,82 kJ/mol
Моларен топлински капацитет (O2) 29,378 J/(mol·K)
парен притисок
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
при T (K)       61 73 90
Атомски својства
Оксидациони степени 2, 1, −1, −2
Електронегативност Полингова скала: 3,44
Енергии на јонизација I: 1313,9 kJ/mol
II: 3388,3 kJ/mol
II: 5300,5 kJ/mol
(повеќе)
Ковалентен полупречник 66±2 pm
Ван дер Валсов полупречник 152 pm
Разни податоци
Кристална структура коцкеста
Кристалната структура на кислородот
Брзина на звукот 330 m/s (гас, при 27 °C)
Топлинска спроводливост 26,58×10−3  W/(m·K)
Магнетно распоредување парамагнетно
CAS-број 7782-44-7
Историја
Откриен Карл Вилхелм Шеле (1772)
Именуван од Антоан Лавоазје (1777)
Најстабилни изотопи
Главна статија: Изотопи на кислородот
изо ПР полураспад РР ЕР (MeV) РП
16O 99,76% 16O е стабилен со 8 неутрони
17O 0,039% 17O е стабилен со 9 неутрони
18O 0,201% 18O е стабилен со 10 неутрони
· наводи

Кислородхемиски елемент во периодниот систем. Го има симболот О и атомски број 8. Зборот кислород доаѓа од двата старогрчки зборови οξυς (оксис) = киселина и γεινομαι (геиномаи) = содржи. Ова име било избрано бидејќи во периодот во кој бил детерминиран кислородот (доцниот 18 век), се мислело дека сите киселини содржат кислород. Овој хемиски елемент е доста распространет и може да се најде не само на Земјата, но и низ целата вселена, најчесто ковалентно сврзан со други елементи. Несврзаниот кислород (најчесто нарекуван и молекуларен кислород или O2, двоатомски молекул) се појавил уште во палеопротерозоикот (пред меѓу 2500 милиони години и 1600 милиони години) и како продукт од метаболизмот на раните анаероби (археи и бактерии).

Карактеристики[уреди | уреди извор]

Во стандардни услови кислородот опстојува како двоатомски молекул во кој двата кислородни молекули се двојно сврзани меѓусебно. Во неговата најстабилна форма, кислородот опстојува како дворадикален молекул (триплет кислород). Иако радикалите најчесто се сврзуваат со високо реактивни молекули, триплетниот кислород не реагира со повеќето молекули. Еднородниот кислород е пореактивен со повеќето органски молекули.

Кислородот е главна состојка на воздухот, се произведува од растенијата за време на фотосинтезата и е потребен за аеробна респирација кај животните.

Течниот кислород и цврстиот кислород имаат светлосина боја и двата имаат парамагнетни својства. Течниот кислород најчесто се добива со фракциона дестилација на течен воздух. Течниот и цврстиот озон3), пак, имаат потемни сини бои.

Најскорешниот откриен алотроп на кислородот, тетракислород4), е темно црвена супстанција што е создадена со вршење притисок на О2 до 20 GPa. Неговите својства се истражуваат за употреба во ракетните горива и слични апликации, бидејќи тој е многу помоќно оксидативно средство од O2 или O3.

  1. Conventional Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights