Скандиум

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Скандиум  (21Sc)
Scandium sublimed dendritic and 1cm3 cube.jpg
Општи својства
Име и симбол скандиум (Sc)
Изглед сребренобела
Скандиумот во периодниот систем
Водород (двоатомски неметал)
Хелиум (благороден гас)
Литиум (алкален метал)
Берилиум (земноалкален метал)
Бор (металоид)
Јаглерод (повеќеатомски неметал)
Азот (двоатомски неметал)
Кислород (двоатомски неметал)
Флуор (двоатомски неметал)
Неон (благороден гас)
Натриум (алкален метал)
Магнезиум (земноалкален метал)
Алуминиум (слаб метал)
Силициум (металоид)
Фосфор (повеќеатомски неметал)
Сулфур (повеќеатомски неметал)
Хлор (двоатомски неметал)
Аргон (благороден гас)
Калиум (алкален метал)
Калциум (земноалкален метал)
Скандиум (преоден метал)
Титан (преоден метал)
Ванадиум (преоден метал)
Хром (преоден метал)
Манган (преоден метал)
Железо (преоден метал)
Кобалт (преоден метал)
Никел (преоден метал)
Бакар (преоден метал)
Цинк (преоден метал)
Галиум (слаб метал)
Германиум (металоид)
Арсен (металоид)
Селен (повеќеатомски неметал)
Бром (двоатомски неметал)
Криптон (благороден гас)
Рубидиум (алкален метал)
Стронциум (земноалкален метал)
Итриум (преоден метал)
Циркониум (преоден метал)
Ниобиум (преоден метал)
Молибден (преоден метал)
Технициум (преоден метал)
Рутениум (преоден метал)
Родиум (преоден метал)
Паладиум (преоден метал)
Сребро (преоден метал)
Кадмиум (преоден метал)
Индиум (слаб метал)
Калај (слаб метал)
Антимон (металоид)
Телур (металоид)
Јод (двоатомски неметал)
Ксенон (благороден гас)
Цезиум (алкален метал)
Бариум (земноалкален метал)
Лантан (лантаноид)
Цериум (лантаноид)
Празеодиум (лантаноид)
Неодиум (лантаноид)
Прометиум (лантаноид)
Самариум (лантаноид)
Европиум (лантаноид)
Гадолиниум (лантаноид)
Тербиум (лантаноид)
Диспрозиум (лантаноид)
Холмиум (лантаноид)
Ербиум (лантаноид)
Тулиум (лантаноид)
Итербиум (лантаноид)
Лутециум (лантаноид)
Хафниум (преоден метал)
Тантал (преоден метал)
Волфрам (преоден метал)
Рениум (преоден метал)
Осмиум (преоден метал)
Иридиум (преоден метал)
Платина (преоден метал)
Злато (преоден метал)
Жива (преоден метал)
Талиум (слаб метал)
Олово (слаб метал)
Бизмут (слаб метал)
Полониум (слаб метал)
Астат (металоид)
Радон (благороден гас)
Франциум (алкален метал)
Радиум (земноалкален метал)
Актиниум (актиноид)
Ториум (актиноид)
Протактиниум (актиноид)
Ураниум (актиноид)
Нептуниум (актиноид)
Плутониум (актиноид)
Америциум (актиноид)
Кириум (актиноид)
Берклиум (актиноид)
Калифорниум (актиноид)
Ајнштајниум (актиноид)
Фермиум (актиноид)
Менделевиум (актиноид)
Нобелиум (актиноид)
Лоренциум (актиноид)
Радерфордиум (преоден метал)
Дубниум (преоден метал)
Сиборгиум (преоден метал)
Бориум (преоден метал)
Хасиум (преоден метал)
Мајтнериум (непознати хемиски својства)
Дармштатиум (непознати хемиски својства)
Рентгениум (непознати хемиски својства)
Копернициум (преоден метал)
Унунтриум (непознати хемиски својства)
Флеровиум (слаб метал)
Унунпентиум (непознати хемиски својства)
Ливермориум (непознати хемиски својства)
Унунсептиум (непознати хемиски својства)
Унуноктиум (непознати хемиски својства)


Sc

Y
калциумскандиумтитан
Атомски број 21
Стандардна атомска тежина (±) (Ar) 44,955908(5)[1]
Категорија   преоден метал
Група и блок група 3, d-блок
Периода IV периода
Електронска конфигурација [Ar] 3д12
по обвивка
2, 8, 9, 2
Физички својства
Фаза цврста
Точка на топење 1814 K ​(1541 °C)
Точка на вриење 3109 K ​(2836 °C)
Густина близу с.т. 2,985 g/cm3
кога е течен, при т.т. 2,80 g/cm3
Топлина на топење 14,1 kJ/mol
Топлина на испарување 332,7 kJ/mol
Моларен топлински капацитет 25,52 J/(mol·K)
парен притисок
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
при T (K) 1645 1804 (2006) (2266) (2613) (3101)
Атомски својства
Оксидациони степени 3, 2,[2] 1[3] ​(амфотерен оксид)
Електронегативност Полингова скала: 1.36
Енергии на јонизација I: 633,1 kJ/mol
II: 1235,0 kJ/mol
II: 2388,6 kJ/mol
(повеќе)
Атомски полупречник емпириски: 162 pm
Ковалентен полупречник 170±7 pm
Ван дер Валсов полупречник 211 pm
Разни податоци
Кристална структура шестаголна збиена (шаз)
Кристалната структура на скандиумот
Топлинско ширење α, poly: 10,2 µm/(m·K) (при с.т.)
Топлоспроводливост 15,8 W/(m·K)
Електрична отпорност α, пов: 562 nΩ·m (при с.т., пресметан)
Магнетно подредување парамагнетно
Модул на растегливост 74,4 GPa
Модул на смолкнување 29,1 GPa
Модул на збивање 56,6 GPa
Поасонов сооднос 0,279
Бринелова тврдост 736–1200 MPa
CAS-број 7440-20-2
Историја
Наречен по after Скандинавија
Предвидел Димитриј Менделеев (1871)
Откриен и првпат издвоен Ларс Фредерик Нилсон (1879)
Најстабилни изотопи
Главна статија: Изотопи на скандиумот
изо ПЗ полураспад РР ЕР (MeV) РП
44м2Sc веш 58,61 ч ВП 0,2709 44Sc
γ 1,0, 1,1, 1,1 44Sc
ε 44Ca
45Sc 100% 45Sc е стабилен со 24 неутрони
46Sc syn 83,79 д β 0,3569 46Ti
γ 0,889, 1,120
47Sc syn 3,3492 д β 0,44, 0,60 47Ti
γ 0,159
48Sc syn 43,67 ч β 0,661 48Ti
γ 0,9, 1,3, 1,0
· наводи

Скандиум е хемиски елемент во периодниот систем на елементите со симбол Sc и атомски број 21. Како мек, сребреникав, бел метал скандиумовата руда се среќава во ретки минерали од Скандинавија и од други места. Покрај итриумот и лантанидите и актинидите, тој се смета за редок земјин елемент (руда).

Поважни карактеристики[уреди | уреди извор]

Скандиумот е редок, мек, сребреникав, многу светол метален елемент кој развива жолтеникава или розеникава боја кога е изложен на воздух. Овој метал не може да биде нападнат од 1:1 смеса на азотна киселина и флуороводордна киселина.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. McGuire, Joseph C.; Kempter, Charles P. (1960). Preparation and Properties of Scandium Dihydride. „Journal of Chemical Physics“ том  33: 1584–1585. doi:10.1063/1.1731452. Bibcode1960JChPh..33.1584M. 
  3. Smith, R. E. (1973). Diatomic Hydride and Deuteride Spectra of the Second Row Transition Metals. „Proceedings of the Royal Society of London. Series A, Mathematical and Physical Sciences“ том  332 (1588): 113–127. doi:10.1098/rspa.1973.0015. Bibcode1973RSPSA.332..113S.