Бром

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Бром  (35Br)
Bromine 25ml (transparent).png
Општи својства
Име и симбол бром (Br)
Изглед гас/течност: црвено-кафена
цврста: сјајно металик
Бромот во периодниот систем
Водород (двоатомски неметал)
Хелиум (благороден гас)
Литиум (алкален метал)
Берилиум (земноалкален метал)
Бор (металоид)
Јаглерод (повеќеатомски неметал)
Азот (двоатомски неметал)
Кислород (двоатомски неметал)
Флуор (двоатомски неметал)
Неон (благороден гас)
Натриум (алкален метал)
Магнезиум (земноалкален метал)
Алуминиум (слаб метал)
Силициум (металоид)
Фосфор (повеќеатомски неметал)
Сулфур (повеќеатомски неметал)
Хлор (двоатомски неметал)
Аргон (благороден гас)
Калиум (алкален метал)
Калциум (земноалкален метал)
Скандиум (преоден метал)
Титан (преоден метал)
Ванадиум (преоден метал)
Хром (преоден метал)
Манган (преоден метал)
Железо (преоден метал)
Кобалт (преоден метал)
Никел (преоден метал)
Бакар (преоден метал)
Цинк (преоден метал)
Галиум (слаб метал)
Германиум (металоид)
Арсен (металоид)
Селен (повеќеатомски неметал)
Бром (двоатомски неметал)
Криптон (благороден гас)
Рубидиум (алкален метал)
Стронциум (земноалкален метал)
Итриум (преоден метал)
Циркониум (преоден метал)
Ниобиум (преоден метал)
Молибден (преоден метал)
Технициум (преоден метал)
Рутениум (преоден метал)
Родиум (преоден метал)
Паладиум (преоден метал)
Сребро (преоден метал)
Кадмиум (преоден метал)
Индиум (слаб метал)
Калај (слаб метал)
Антимон (металоид)
Телур (металоид)
Јод (двоатомски неметал)
Ксенон (благороден гас)
Цезиум (алкален метал)
Бариум (земноалкален метал)
Лантан (лантаноид)
Цериум (лантаноид)
Празеодиум (лантаноид)
Неодиум (лантаноид)
Прометиум (лантаноид)
Самариум (лантаноид)
Европиум (лантаноид)
Гадолиниум (лантаноид)
Тербиум (лантаноид)
Диспрозиум (лантаноид)
Холмиум (лантаноид)
Ербиум (лантаноид)
Тулиум (лантаноид)
Итербиум (лантаноид)
Лутециум (лантаноид)
Хафниум (преоден метал)
Тантал (преоден метал)
Волфрам (преоден метал)
Рениум (преоден метал)
Осмиум (преоден метал)
Иридиум (преоден метал)
Платина (преоден метал)
Злато (преоден метал)
Жива (преоден метал)
Талиум (слаб метал)
Олово (слаб метал)
Бизмут (слаб метал)
Полониум (слаб метал)
Астат (металоид)
Радон (благороден гас)
Франциум (алкален метал)
Радиум (земноалкален метал)
Актиниум (актиноид)
Ториум (актиноид)
Протактиниум (актиноид)
Ураниум (актиноид)
Нептуниум (актиноид)
Плутониум (актиноид)
Америциум (актиноид)
Кириум (актиноид)
Берклиум (актиноид)
Калифорниум (актиноид)
Ајнштајниум (актиноид)
Фермиум (актиноид)
Менделевиум (актиноид)
Нобелиум (актиноид)
Лоренциум (актиноид)
Радерфордиум (преоден метал)
Дубниум (преоден метал)
Сиборгиум (преоден метал)
Бориум (преоден метал)
Хасиум (преоден метал)
Мајтнериум (непознати хемиски својства)
Дармштатиум (непознати хемиски својства)
Рентгениум (непознати хемиски својства)
Копернициум (преоден метал)
Унунтриум (непознати хемиски својства)
Флеровиум (слаб метал)
Унунпентиум (непознати хемиски својства)
Ливермориум (непознати хемиски својства)
Унунсептиум (непознати хемиски својства)
Унуноктиум (непознати хемиски својства)
Cl

Br

 I 
селенбромкриптон
Атомски број 35
Стандардна атомска тежина (Ar) 79,904[1] (79,901–79,907)[2]
Категорија   двоатомски неметал
Група и блок група 17 (халогени), p-блок
Периода IV периода
Електронска конфигурација [Ar] 3d10 4s2 4p5
по обвивка
2, 8, 18, 7
Физички својства
Фаза течност
Точка на топење 265,8 K ​(−7,2 °C)
Точка на вриење 332 K ​(58,8 °C)
Густина близу с.т. Br2, течност: 3,1028 g/cm3
Тројна точка 265,9 K, ​5,8 kPa[3]
Критична точка 588 K, 10,34 MPa[3]
Топлина на топење (Br2) 10,571 kJ/mol
Топлина на испарување (Br2) 29,96 kJ/mol
Моларен топлински капацитет (Br2) 75,69 J/(mol·K)
парен притисок
P (Pa) 1 10 100 1 k 10 k 100 k
при T (K) 185 201 220 244 276 332
Атомски својства
Оксидациони степени 7, 5, 4, 3, 1, −1 ​(силен киселински оксид)
Електронегативност Полингова скала: 2,96
Енергии на јонизација I: 1.139,9 kJ/mol
II: 2.103 kJ/mol
II: 3.470 kJ/mol
Атомски полупречник емпириски: 120 pm
Ковалентен полупречник 120±3 pm
Ван дер Валсов полупречник 185 pm
Разни податоци
Кристална структура праворомбна
Кристалната структура на бромот
Брзина на звукот 206 m/s (на 20 °C)
Топлоспроводливост 0,122 W/(m·K)
Електрична отпорност 7,8×1010 Ω·m (при 20 °C)
Магнетно подредување дијамагнетно[4]
CAS-број 7726-95-6
Историја
Откриен и првпат издвоен Антоан Жерард Балард и Леополд Гмелин (1825)
Најстабилни изотопи
Главна статија: Изотопи на бромот
изо ПЗ полураспад РР ЕР (MeV) РП
79Br 50,69% 79Br е стабилен со 44 неутрони
81Br 49,31% 81Br е стабилен со 46 неутрони
· наводи

Бром (од грчки βρωμος, brómos, со значење смрдеа) — хемиски елемент во периодниот систем кој го има симболот Br и атомскиот број 35. Како халоген елемент, бромот е црвена испарлива течност при стандардна собна температура чија реактивност е нешто меѓу онаа на хлорот и јодот. Овој елемент е корозивен за човековите ткива во течна агрегатна состојба, а неговите пареи ги иритираат очите и грлото. Пареите од бром се многу токсични доколку се вдишат.

Поважни карактеристики[уреди | уреди извор]

Бромот е единствениот неметален елемент при собна температура и еден од петте елементи во периодниот систем што се во течна агрегатна состојба на собна температура или блиска до неа. Чистиот хемиски елемент ја има физичката форма на двоатомската молекула Br2. Тој е тешка, подвижна, црвеникаво-кафеава течност која испарува лесно при стандардни услови во вид на црвена пареа (бојата доаѓа од азот диоксидот) која има силен непријатен мирис, кој е сличен со оној на хлорот. Како халоген елемент, бромот е хемиски сличен со хлорот, но е помалку активен. Како и да е, тој е поактивен од јодот. Бромот е малку растворлив во вода, а многу растворлив во јаглерод дисулфид, алифатични алкохоли (како метанолот) и оцетна киселина. Се сврзува лесно со многу елементи и има силно дејство на белење.

Бромот е високореактивен и е моќно оксидациско средство во присуство на вода. Реагира силно со амините, алкените и фенолите, како и со алифатичните и ароматичните јаглеводороди, кетони и киселини (секој од овие соединенија се бромираат или со реакција на адиција или супституциска реакција). Со многу од металите и елементите, анхидридниот бром е помалку реактивен отколку водениот бром; но, сувиот бром реагира доста силно со алуминиум, титаниум, жива, како и со земноалкалните метали и алкалните метали.

Како резултат на неговиот придонес во трошењето на озонот во Земјината атмосфера, проценето е дека бромот има потенцијал на трошење на озонот 60 кога е спореден со хлорот.[5]

Примена[уреди | уреди извор]

Елементарниот бром се употребува за производство на голем број на бромни соединенија кои се користат во индустријата и земјоделството. Традиционално, најголемата употреба на бромот е во производството на 1,2-дибромоетан кој се користел како состојка на оловните бензини против тропањето на моторот, сè додека тие се исфрлиле од употреба поради ефектите врз околината.

Исто така, бромот се користи во производството на прочистувачи на вода, бои, лекови, неоргански бромиди за фотографија итн. Се користи и за образување на меѓупроизводи во органската синтеза, каде се употребува наместо јодот поради својата многу поноска цена.

Бромот се користи за правење на броминирано растително масло, кое се користи како емулгант во многу пијалаци со арома на агруми.

Водниот бром е портокалов и може да се користи во тестовите за алкени и феноли.

Историја[уреди | уреди извор]

Бромот бил откриен од страна на Антоан Балард во солените мочуришта на Монтпелје во 1826, но не бил произведен сè до 1860. Францускиот хемичар и физичар Јозеф-Луј Геј-Лисак го сугерирал името на бромот како резултат на карактеристичната миризба на неговите пареи.

Наоѓање[уреди | уреди извор]

Бромот се наоѓа во природата како бромидни соли во многу ретки карпи од Земјината кора. Како резултат на натопувањето, бромидните соли се акумулираат во морската вода и можат да се отстранат за економски цели од солени бунари и Мртвото Море.

Отприлика околу 500 милиони килограми ($350 милиони USD) на бром се произведуваат во година (2001) низ целиот свет. САД и Израел се главните произведувачи.

Безбедност[уреди | уреди извор]

Елементарниот бром е силен иритант, и во концентрирана форма ќе произведе меури кои кога ќе ја допрат кожата, а особено мукозните мембрани, предизвикуваат голема болка. Дури и ниски концентрации на бром можат да имаат ефект врз дишењето, а вдишувањето на значајни количини на бром можат сериозно да му наштетат на респираторниот систем.

Соединенија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Conventional Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  3. 3,0 3,1 Haynes, William M., уред (2011). CRC Handbook of Chemistry and Physics (XCII издание). Boca Raton, FL: CRC Press. стр. 4.121. ISBN 1439855110. 
  4. Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds, in Lide, D. R., уред (2005). CRC Handbook of Chemistry and Physics (LXXXVI издание). Boca Raton (FL): CRC Press. ISBN 0-8493-0486-5. 
  5. http://www.wmo.int/web/arep/reports/ozone_2006/exec_sum_18aug.pdf

Надворешни врски[уреди | уреди извор]