Малахит

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето

Малахитот е минерал од бакар карбонат хидроксид, со формулата Cu2CO3(OH)2. Овој непроѕирен минерал, со зелени ленти/линии, кристализира во моноклиничкиот кристален систем и најчесто формира ботриоидни, влакнести или сталагмитски маси, во фрактури и во длабоки подземни простори, каде што водната маса и хидротермалните течности обезбедуваат средства за хемиски врнежи. Индивидуалните кристали се ретки, но се јавуваат како тенки, ацикуларни призми. Пседоморфи се појавуваат по повеќе коцкести кристали - азурит. [1]

Етимологија и историја[уреди | уреди извор]

Влезот во комплексот рудник за малахит од неолитот на Големиот Орме, Велс

Името на каменот потекнува од грчкиот збор Μολοχίτης λίθος molochites lithos, што значи „слезово-зелен камен“, од μολόχη molochē, варијанта на μαλάχη malāchē, „слез“. [2] Минералот го добил ова име поради неговата сличност со листовите на слезот. [3]

Малахитот бил интензивно ископуван од големите рудници „Орме“ во Британија пред 3.800 години, користејќи камени и коскени алатки. Археолошките докази покажуваат дека рударската дејност завршила во околу 600г. п.н.е, при што до 1.760 тони бакар биле произведени од ископаниот малахит. [4] [5]

Археолозите докажале дека минералот бил ископуван и топен за да се добие бакар, во долината Тимна во Израел повеќе од 3.000 години. [6] Оттогаш, малахитот почнал да се користи и како украсен и скапоцен камен.

Појава[уреди | уреди извор]

Малахит во ѕидовите на стариот рудник на Аутокумпу.

Малахитот често произлегува од атмосферските влијанија на супергените и оксидацијата на примарните сулфидни бакарни руди, и често се наоѓа со азурит (Cu3(CO3)2(OH)2), гетит и калцит. Освен неговата живописна зелена боја, својствата на малахитот се слични на оние на азуритот и често се појавуваат агрегати на двата минерали. Малахитот е почест од азуритот и обично е поврзан со бакарни наслаги околу варовниците, изворот на карбонатот.

Големи количества малахит се ископани во Урал, Русија. Уралскиот малахит не се ископува во моментов, [7] но Г.Н. Вертушкова известува за можното откривање на нови наоѓалишта на малахит на Урал. [8] Го има низ целиот свет вклучително и во Демократска Република Конго; Габон; Замбија; Цумеб, Намибија; Мексико; Нов Јужен Велс; Бура, Јужна Австралија; Лион, Франција; долина Тимна, Израел; и југозападниот дел на САД, особено во Аризона. [9]

Структура[уреди | уреди извор]

Малахитот се кристализира во моноклиничкиот систем. Структурата се состои од синџири на наизменични Cu2+ јони и OH јони, со нето позитивен полнеж, вткаени помеѓу изолирани триаголни CO32− јони. Така, секој бакарен јон е конјугиран со два хидроксилни јони и два карбонатни јони; секој хидроксилен јон е конјугиран со два бакарни јони; а секој карбонат јон е конјугиран со шест бакарни јони. [10] [11]

Користење[уреди | уреди извор]

Погребната маска на Црвената кралица од Паленке е направена од мозаик од малахит. [12]

Малахитот се користел како минерален пигмент во зелените бои од антиката до1800г. [13] Пигментот не станува блед кога е во контакт со светлина, но чувствителен е на киселини. Оваа природна форма на зелен пигмент е заменета со неговата синтетичка форма, вердитер, меѓу другите синтетички зелени.

Малахитот се користи и за украсни цели, како на пример во Малахитната соба во музејот Ермитаж, [14] во која се наоѓа огромна вазна со малахит, и Малахитната соба во Кастиљо де Чапултепек во Мексико Сити. [15] Друг пример е вазната Демидов, дел од поранешната колекција на семејството Демидов, а сега во Метрополитниот музеј на уметноста. [16]

„Таза“, голема вазна од малахит, едно од најголемите парчиња малахит во Северна Америка и подарок од царот Николај Втори, стои како фокусна точка во центарот на просторијата на библиотеката Линда Хол. Во времето на царот Николај I украсните парчиња со малахит биле меѓу најпопуларните дипломатски подароци. [17]

Малахитот се користел и во Кина уште од периодот на Источниот Жоу. [18]

Симболизам и суеверија[уреди | уреди извор]

Едно шпанско суеверие од 17 век, сметало дека ако детето носи ромб од малахит ќе му помогне да заспие и ќе ги задржи злите духови подалеку. [19] Марбодус го препорачал малахитот како талисман за младите поради неговите заштитни својства и неговата способност да помогне при спиењето. [20] Историски се носел и за заштита од гром и заразни болести и за здравје, успех и постојаност во љубовта. [20] Во средниот век било вообичаено да се носи врежано со фигура или симбол на Сонцето за да се одржи здравјето и да се избегне депресијата на која Јарците се сметале за ранливи. [20]

Во древниот Египет зелената боја (wadj) била поврзана со смртта и моќта на воскресението, како и со новиот живот и плодноста. Древните Египќани верувале дека задгробниот живот содржи вечен рај, наречен „Полето на Малахит“, кој личи на нивните животи, но без болка или страдање. [21]

Употреба на руда[уреди | уреди извор]

Пример за бакарна грутка

Едноставните методи за екстракција на бакарна руда од малахит вклучуваат термодинамички процеси како што е топењето. [22] Оваа реакција вклучува додавање на топлина и на јаглерод, предизвикувајќи карбонатот да се распаѓа, оставајќи бакар оксид и дополнителен извор на јаглерод, како што е јагленот и го претвора бакарниот оксид во бакар метал. [22] [23]

Основната равенка за оваа реакција е:

Бакар карбонат + топлина → јаглерод диоксид + бакар оксид (бојата се менува од зелена во црна). [22] [23]

Бакар оксид + јаглерод → јаглерод диоксид + бакар (промена на бојата од црна во бакарна боја). [22] [23]

Малахитот е бакарна руда со низок степен, меѓутоа, поради зголемената побарувачка за метали, се користи поекономична обработка како што се хидрометалуршки методи (со употреба на водени раствори како сулфурна киселина), бидејќи малахитот е лесно растворлив во разредени киселини. [24] [25] Сулфурната киселина е најчесто употребувано средство за филтрирање на руди од бакар оксид како што е малахитот и се употребува за да ја елиминира потребата од процеси на топење. [26]

Здравствени и еколошки грижи[уреди | уреди извор]

Ископувањето на малахит за украсни или бакарни руди вклучува ископување на отворен коп или подземно ископување, во зависност од степенот на рудните наоѓалишта. [27] Површинските и подземните рударски техники можат да предизвикаат деградација на животната средина преку губење на живеалиштата и биолошката разновидност. [28] [29] Одводнувањето на киселите рудници може да ги загади водата и изворите на храна и негативно да влијае на човековото здравје ако неправилно се управува или ако дојде до истекување од јаловината.[29] [30]

Ризикот да има влијание врз здравјето и животната средина и од традиционалната металургија и од поновите методи на хидрометалургија е значајен.[29]

Сепак, практиките за зачувување на водата и за управувањето со отпадот за хидрометалуршките процеси за екстракција на руда, како што е малахитот, се построги и релативно поодржливи. [31] Новите истражувања се спроведуваат и за подобри алтернативи на тие техники, како што е лужењето со сулфурна киселина кое има високи влијанија врз животната средина, дури и според стандардите за регулација на хидрометалургијата и иновациите. [26]

Галерија[уреди | уреди извор]

Исто така види[уреди | уреди извор]

Референци[уреди | уреди извор]

  1. Malachite.
  2. Malachite, Dictionary.com
  3. Harper, Douglas. „malachite“. Online Etymology Dictionary.
  4. Johnson, Ben, уред. (2014). „The Great Orme Mines“. Посетено на 2017-06-06.
  5. Ruggeri, Amanda (21 April 2016). „The Ancient Copper Mines Dug By Bronze Age Children“. BBC. Посетено на 2017-06-06.
  6. Parr, Peter J. (1974).
  7. Куда делись символы России?
  8. Somin, L. M. Тайны седого Урала. Малахит. oldrushistory.ru
  9. Mindat map with over 8500 locations. mindat.org
  10. Klein, Cornelis; Hurlbut, Cornelius S. Jr. (1993). Manual of mineralogy : (after James D. Dana) (изд. 21st.). New York: Wiley. стр. 417. ISBN 047157452X.
  11. „Malachite“. American Mineralogical Crystal Structure Database. Department of Geology, University of Arizona. Посетено на 19 December 2020.
  12. „The Red Queen and Her Sisters: Women of Power in Golden Kingdoms“. www.metmuseum.org. Посетено на 13 October 2018.
  13. Gettens, R.J. and Fitzhugh, E. W. (1993) "Malachite and Green Verditer", pp. 183–202 in Artists’ Pigments.
  14. Budrina, Ludmila (January 2011). „Малахитовые залы Петербурга, России, Европы... / Malachite salon of St.-Petersburg, Russia, Europe...“. // Блистательный Петербург. Роль архитекторов ХIХ века в создании неповторимого облика города. Материалы научно-практической конференции. Кафедра. Сб. науч. Ст. – СПб.: Государственный музей-памятник «Исаакиевский собор», 2011. – С. 23-49. (англиски).
  15. Budrina, Ludmila (January 2013). „La produzione in malachite dei Demidov: sulle trace degli oggetti alla prima esposizione universale / I Demidoff fra Russia e Italia. Gusto e prestigio di une famiglia in Europa dal XVIII al XX secolo. – P. 151-176, 9 tav“. // I Demidoff Fra Russia e Italia. Gusto e Prestigio di Une Famiglia in Europa Dal XVIII al XX Secolo. A Cura di Lucia Tonini. Cultura e Memoria, Vol. 50. – Firenze: Leo S. Olschki, 2013. (англиски).
  16. Monumental vase lapidary work: early 19th century; pedestal and mounts: 1819 Metropolitan Museum of Art.
  17. Будрина, Людмила (2020). Малахитовая дипломатия. Екатеринбург: Кабинетный ученый. стр. 208. ISBN 978-5-6044025-1-1.
  18. Langhals, Heinz; Bathelt, Daniela (1 December 2003). „The Restoration of the Largest Archaelogical Discovery—a Chemical Problem: Conservation of the Polychromy of the Chinese Terracotta Army in Lintong“. Angewandte Chemie International Edition. 42 (46): 5676–5681. doi:10.1002/anie.200301633. PMID 14661198.
  19. The Illustrated Book of Signs and Symbols by Miranda Bruce-Mitford, Dorling Kindersley Limited, London, 1996, p. 41
  20. 20,0 20,1 20,2 The Book of Talismans, Amulets and Zodiacal Gems, by William Thomas and Kate Pavitt, [1922], p. 254
  21. Hill, J (2010). „Meaning of green in ancient Egypt“. Ancient Egypt Online. Посетено на 2016-11-28.
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 Johnson, Cris E.; Yee, Gordon T.; Eddleton, Jeannine E. (2004-12-01). „Copper Metal from Malachite circa 4000 B.C.E.“. Journal of Chemical Education. 81 (12): 1777. Bibcode:2004JChEd..81.1777J. doi:10.1021/ed081p1777. ISSN 0021-9584. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „:0“ е зададен повеќепати со различна содржина. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „:0“ е зададен повеќепати со различна содржина.
  23. 23,0 23,1 23,2 Day, Jo; Kobik, Maggie (2019-09-30), „Reconstructing a Bronze Age Kiln from Priniatikos Pyrgos, Crete“, Experimental Archaeology: Making, Understanding, Story-telling, Archaeopress Publishing Ltd: 63–72, doi:10.2307/j.ctvpmw4g8.11, ISBN 978-1-78969-320-1, Посетено на 2021-02-25 Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „:1“ е зададен повеќепати со различна содржина. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „:1“ е зададен повеќепати со различна содржина.
  24. Ata, O. N.; Yalap, H. (2007-06-01). „Optimization of Copper Leaching from Ore Containing Malachite“. Canadian Metallurgical Quarterly. 46 (2): 107–114. doi:10.1179/cmq.2007.46.2.107. ISSN 0008-4433.
  25. „Malachite“. www.mindat.org. Посетено на 2021-03-12.
  26. 26,0 26,1 Shabani, M. A.; Irannajad, M.; Azadmehr, A. R. (2012-09-01). „Investigation on leaching of malachite by citric acid“. International Journal of Minerals, Metallurgy, and Materials (англиски). 19 (9): 782–786. Bibcode:2012IJMMM..19..782S. doi:10.1007/s12613-012-0628-9. ISSN 1869-103X. Грешка во наводот: Неважечка ознака <ref>; називот „:22“ е зададен повеќепати со различна содржина.
  27. „Malachite“. www.mine-engineer.com. Посетено на 2021-03-25.
  28. Monjezi, M.; Shahriar, K.; Dehghani, H.; Samimi Namin, F. (2009-07-01). „Environmental impact assessment of open pit mining in Iran“. Environmental Geology (англиски). 58 (1): 205–216. Bibcode:2009EnGeo..58..205M. doi:10.1007/s00254-008-1509-4. ISSN 1432-0495.
  29. 29,0 29,1 29,2 Salomons, W. (1995-01-01). „Environmental impact of metals derived from mining activities: Processes, predictions, prevention“. Journal of Geochemical Exploration. Heavy Metal Aspects of Mining Pollution and Its Remediation (англиски). 52 (1): 5–23. doi:10.1016/0375-6742(94)00039-E. ISSN 0375-6742.
  30. „Environmental Impact of Sulfuric Acid Leaching“. www.savethesantacruzaquifer.info. Посетено на 2021-03-25.
  31. Conard, Bruce R. (1992-06-01). „The role of hydrometallurgy in achieving sustainable development“. Hydrometallurgy. Hydrometallurgy, Theory and Practice Proceedings of the Ernest Peters International Symposium. Part B (англиски). 30 (1): 1–28. doi:10.1016/0304-386X(92)90074-A. ISSN 0304-386X.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]