Ресен

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Ресен
Улица во Ресен

Улица во Ресен
Знаме на Ресен
Грб на Ресен
Mестоположба
Mестоположба на Ресен
Ресен на картата на Македонија

Часовен појас : CET/CEST (UTC+1/2)

Општи податоци
Име: Ресен
Поштенски бр.: 7310
Повикувачки бр.: (+389) 047
Автомобилска ознака: RE
Портал: resen.gov.mk
Историја
Управа
Земја: Flag of Macedonia.svg Македонија
Регион: Logo of Pelagonia Region.svg Пелагониски регион
Општина: Coat of arms of Resen Municipality.svg Општина Ресен
Градоначалник: Ѓоко Стрезовски
Географија
Надм. височ.: 885 м
Население
Население: 8.748
Образование:
Етнички групи: Македонци (73,51%)
Турци (15,65%)


Ресен е општински центар и мал град со 8.848 жители (попис 2002). Општината Ресен е расположена во југозападниот дел од Република Македонија во Преспанската котлина. Опкружена е со високи планини. Баба од источната страна, Галичица од Запад, Бигла од северната страна. Локалната власт, деловни и важни институции се ситуирани во Ресен.

Преспанското Езеро, националните паркови Галичица и Пелистер му даваат на регионот посебна убавина. Преспанското Езеро е второ по големина во Република Македонија. Сместено е на јужната страна од Преспанската котлина помеѓу планините Галичица и Баба 835 m надморска висина.

Културата во Преспа датира уште од Неолитот. Виа Игнација поминувала низ котлината за време на Римската Империја. Постојат голем број на споменици на уметноста во регионот. Најпопуларен е манастирот во Курбиново изграден во 1191 год. Грнчарството е развиено во Преспа уште во минатото и сѐ уште е присутно благодарение на Ресенската Kерамичка Колонија. Керамичката Колонија претставува дом за многу светски познати грнчари одсекаде, за време на летниот период, секоја година.

Историја[уреди | уреди извор]

Античка и средновековна историја[уреди | уреди извор]

Во антиката просторот на Преспа бил населен од горно-македонското племе Орести. При Филип II тие се цврсто споени со македонската држава.

За време на Римската империја низ Преспа поминувал познатиот староримски пат „Виа Игнациа“. Покрај него биле изградени повеќе населби и попатни страници. Една од нив била Скиританија, на чие место подоцна израснала словенската населба Ресен.

Во 6 и 7 век во реонот се населува словенското племе Брсјаци.

Панорама на Ресен во почетокот на XX век

Прв пат Ресен се спомнува како средновековна населба во една повелба на Душановиот законик од 1337 год, под името Росне. Во еден попис од 16 век населбата е регистрирана како Ресне. За време на владеењето на Стефан Душан (14 век) истотака како населби се спомнуваат и Јанкоец, Љубојно, Наколец, Нивици и Глобочани и самата област Преспа (рибари од Преспа). Во 18 век со развојот на трговијата и занаетчиството Ресен прераснува во мала градска населба.

Османлиско ропство[уреди | уреди извор]

Жени од Ресен во своите народни носии во почетокот на XX век

За време на Илинденското востание во август 1903 во Ресен и неговата околина се воделе жестоки борби. Иако дошло до ослободување на повеќе преспански села, градот Ресен не бил ослободен. Во втората половина на август во Ресен пристигнале три одреди турска војска и броен башибозук, вкупно околу 600 души со цел да ги задушат востаничките сили во реонот.[1]

Во градот Ресен започнала Младотурската револуција на 3 јули 1908 година кога турскиот офицер Ахмед Нијази-бег организирал прва востаничка чета составена од турски војници и граѓани. Кон оваа револуција масовно се приклучиле и Македонците. Целта на револуцијата била модернизација, уставност и демократизација на земјата.

Современа историја[уреди | уреди извор]

За време на фашистичката окупација, Преспа доживува уште едно распарчување. Северниот дел со градот Ресен потпаднал под бугарска окупација, а делот јужно од Ресен под италијанска окупација и приклучен кон т.н. Голема Албанија.

Црквата „Св. Ѓорѓи“ во Ресен

Уште во 1941 год. комунистите од Преспа ги започнаа подготовките за оружена борба против окупаторите. Пролетта 1942 беа формирани првите партизански групи, а на 6 јули 1942 год над с. Златари бил формиран Битолско-преспанскиот партизански одред „Даме Груев“.

На 2 август 1943 во непосредна близина на с. Отешево било одржано познатото Преспанско советување, на кое присуствувале членовите на ЦК на КПМ главниот штаб на НОВ и ПОМ. Тука биле донесени важни одлуки за понатамошниот разгор на востанието во Македонија. Голем број преспани активно учествуваа во повеќе единици на НОВ на Македонија.

Дефинитивно Преспа своето ослободување го дочека на 11 септември 1944 год. Во единиците на НОВ и партизанските одреди од Преспа учествувале 1.902 борци. Од нив носители на "Партизанска споменица 1941" биле 29 борци. Поетот Мите Богоевски бил прогласен за народен херој. Во борбите за ослободување на Македонија загинале 128 борци. Поистакнати команданти и раководители од Преспа се: Наум Веслиевски - Овчарот, Мите Трповски-Војводата, Цветко Узуновски и други.

Географија[уреди | уреди извор]

Градот Ресен лежи во северниот дел на Преспанската Котлина, од двете страни на Голема Река, на надморска височина од околу 880 m. Зафаќа површина од 402 ha. Низ Ресен поминува магистралниот пат М-5, кој на запад го поврзува со Охрид, а на исток со Битола. Има умерено-континентална клима со просечна годишна температура на воздухот од 9,6 оС и просечна годишна количина на врнежи од 717 mm.

Население[уреди | уреди извор]

По 1385 година Преспа како и цела Македонија потпаѓа под Османлиската империја. Од тој период во градот Ресен и селата јужно од него се доселува турско население. Во 18 век турските феудалци од албанско потекло, почнале да населуваат и албанско население. Покрај нив во Преспа се спомнува и Власите како посебен ентитет.

Етнички групи

Според пописот на населението од 2002 година, во градот имало 8.748 жители и спаѓал во групата на мали градови.[2] Етнички гледано, населението е составено од:[3]

Етнички групи[3]
Македонци
  
73.51%
Турци
  
15.65%
други
  
4.32%
Албанци
  
3.72%
Роми
  
1.93%
Срби
  
0.66%
Власи
  
0.21%
народ вкупен број % од вкупното население
Македонци 6.431 73,51
Албанци 325 3,72
Турци 1.369 15,65
Роми 169 1,93
Власи 18 0,21
Срби 58 0,66
други 378 4,32
Јазик

Во градот се зборуваат следниве јазици[3]:

Јазици[3]
македонски
  
75.15%
турски
  
15.49%
албански
  
7.19%
ромски
  
1.29%
српски
  
0.42%
други
  
0.32%
влашки
  
0.11%
бошњачки
  
0.02%
јазик вкупен број % од вкупното население
македонски 6.574 75,15
албански 629 7,19
турски 1.355 15,49
ромски 113 1,29
влашки 10 0,11
српски 37 0,42
бошњачки 2 0,02
други 28 0,32
Вероисповед

Во Ресен се застапени следните религиски групи[3]:

Религија[3]
Православие
  
72.95%
Ислам
  
25.97%
други
  
0.97%
Католицизам
  
0.08%
Протестантство
  
0.02%
религија вкупен број % од вкупното население
Православни 6.382 72,95
Муслимани 2.272 25,97
Католици 7 0,08
Протестанти 2 0,02
други 85 0,97

Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Ресен:

Население во минатото
Година Нас. ±%
1948 4.737 —    
1953 5.204 +9.9%
1961 5.824 +11.9%
1971 7.142 +22.6%
1981 8.263 +15.7%
1991 9.823 +18.9%
1994 8.864 −9.8%
2002 8.748 −1.3%
Години Македонци Албанци Турци Роми Власи Срби Бошњаци Ост. Вкупно
1948 4.737
1953 3.170 157 1.746 1 43 48 39 5.204
1961 3.845 293 1.555 68 63 5.824
1971 4.668 523 1.758 3 88 102 7.142
1981 5.386 495 1.895 39 17 53 378 8.263
1991 6.870 354 1.895 130 14 56 504 9.823
1994 6.439 328 1.388 96 19 58 356 8.684
2002 6.431 325 1.369 169 18 58 0 378 8.748

* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години

Познати личности од Ресен[уреди | уреди извор]

Црквата „Св. Кирил и Методиј“ во Ресен

Наводи[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]