Лева Река

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Лева Река е село во Општина Ресен.

Лева Река
Лева Река се наоѓа во Македонија
Лева Река
Местоположба на Лева Река во Македонија
Координати 41°09′30″ СГШ 21°00′20″ ИГД / 
Општина Општина Ресен
Население 60 жит.
Commons-logo.svg Лева Река на Ризницата


Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото се наоѓа на 10 тина километри северно од град Ресен, на околу 1,8 км десно од главниот магистрален пат Битола-Ресен-Охрид во правец према Охрид. Селото се наоѓа во многу живописна котлина оградена со густо пошумените ридови : "Курјак, Орлец ,Чукана(Чукарна), Трнон, Градиништа, Коједол и Коблето". На средина тече истоимената река која ја дели Љоречката котлина на два дела, а селото Лева Река или познато меѓу народот како Љорека се наоѓа на надморска висина од околу 970 м.н.в. кое лежи на 41 степен и 10 та минута северна географска ширина, и на 21-от степен и 1-та минута источна географска должина, и е најсеверно село во познатата Преспанска котилина и како дел од општина Ресен. Лева Река граничи од север и исток со подрачјето на општина Сопотница( во склоп на селата Вирово, Церово и Боиште), а од исток со подрачјето на општина Демир Хисар (во склоп на селото Смилево), од југ со Кривени и Избишта, и од запад со Крушје и подрачјето на општина Косел (во склоп со селото Плаќе) Селото располага со најголем селски атар во цела општина Ресен, и се простира на скоро 24,5 километри квадратни и зафаќа исклучиво ридско-планинско земјиште обраснато со листопадна шума (даб, бука, евла, брест, габер, јасика, леска, дрен, јавор) и зимзелена шума во која исто е застапен и белиот бор, и доглазијата,, и тревнати терени по кои некогаш се напасувале многубројни стада на кози, овци , говеда. Од целокупната површина околу 500 хектари се се обработиливо земјиште(кое може е и зголемено во поново време со понова технологија на механизација), околу 277 хектари пасишта, и 1585 хектари шуми. Селото е од собран тип, со 23 стари куќи градени од камен и плитар, на приземје и кат, со чардаци и дворни места. Според групираноста на куќите и семејствата селото се дели на три маала: Горна или Дачуловска Маала(севернот дел ) , Средна или Папазоска маала (средишниот дел) и Долна или ГУЛЕВСКА МААЛА (јужниот дел). Сите топоними кои се користат во селото се со старо-словенско потекло меѓу најчесто употребуваните во месното население се: "Бела Војца, Богдајнца, Бразда, Виројне, Вранче Дол, Ваковски Ливаѓе, Голем Дол, Градиништа, Грмечки Камен, Гарвајнца, Голи Врв, Дробацине, Делој , Дабје, Дупка, Еленски Рид, Јавороец, Јасичкине, Јанов Камен, Јариница, Курјак, Кољојца, Колкон, Кленче, Краижник, Колибине, Кочедол, Коједол, Кртина, Кисела Вода, Лисино, Лева Река, Мала Рудина, Мачни Кошари, Милејца, Млачкине, Мигулици, Орлец, Орница, Пучи Г'з, Попов Дол, Секундица, Свински Дол, Ставцине, Трнон, Топлец, Трно Ливада, Темни Дол, Керни Евли, Кирин Дол, Умишта, Црни Врв, Чукана, Честак, Џепчинец, Шумје, Широка Ливада, Шамлица, Шталите и многу други ". Селото е изложено најмногу на северниот и југозападниот ветар, и кои се сметаат за студени и дождоносни.

Историja[уреди | уреди извор]

Селото Лева Река е повеќевековно старо хрисијанско село во кое секогаш живееле православни Македонци. Името се среќава во повеќе форми низ историјата (Леорека, Јорека, Љорека, и Лева Река) споменуваќи се во повеке извори низ ралични периоди. Во врска со името на ова село Вологимјеж Пјанка пишува дека е придавско-именски состав, и првобитно се однесувало на селската река а подоцна е и селото именувано со тоа име. Најрано достапни пишани извори се во 1519 и 1583 година во турските пописни документи, и во 1865 година во патописот на Јохан Кан, Во 1889 година во делата на Стефан Верковиќ, во 1900 година во делата на Васил К'нчов, во 1902 година кај Лев Огненов, и во многу документи од Илинденскиот период, во 1912 година кај Георги Трајчев, во 1925 кај Ѓорѓе Киселиновиќ и други, и било познато како дервенџиско(заштитничко) село во 16 век. Се до 1912 година Лева Река (Љорека) беше под турско владение, кое никогаш не било беговски чифлик. Во подготовките и текот на Илинденското востание Лева Река има и зазема доста активно учество, и биле мобилизирани доста селани, кои се спомнуваат во дневниците на Славејко Арсов. Загинале 8 души меѓу кои и Вељо Гулевски кој бил неправедно однесен во затворот во Битола и погубен, селото било запалено и ограбено а вкупно изгореле 54 куќи. Во ноември 1912 година селото паѓа под српско владение додека пак во октомври 1915 година за време на првата светска војна под Бугарско владение. Во овој период Љоречани биле мобилизирани на двете страни и на српска и на бугарска и се бореле на фронтот спротиставено. После 1918 година селото повторно паѓа под Српска власт се до 1941 година , Србите направиле голема штета на населението кое било асимилирано, денационализирано, со српска власт со српска војска писмо јазик, училишта учители српска црква и попови, наметната српска националност и презимиња. Во тој период селото било во составот на општина Јанковец (Јанкоец). Во текот на втората светска војна повторно доаѓаат Бугарите во мај 1941 година кои иако се воделе како Фашисти на страната на окупаторска Германија тие во Преспа и во Лева Река биле пречекани како "Ослободители" од стегите на српското владение, дури имало и војници мобилизирани во Бугарска Армија. Селото останува под бугарска окупација се до јуни 1944 година кога биле формирани НОО и влегува во Народна Република Македонија подоцна сменета во Социјалистичка Република Македонија, во склоп на Демократска Федеративна Народна Република Југославија. Во 1991 година Социјалистичка Република Македонија прогласува независност како Република Македонија и селото влегува како дел од општина Ресен.

Економија[уреди | уреди извор]

Љоречани својата егзистенција секогаш ја обезбедувале преку печалбарство и сточарство, каде се одгледувале голем број на стада овци, кози , говеда, коњи, се произведувало и ќумур, преработка на дрво, продажба на огревно дрво, пчеларство. А во денешно време најголема гранка е земјоделството поготово овоштарството, каде се одгледува познатото преспанско јаболко, најмногу застапено од сортата Ајдаред, каде посебната клима и влага му дава извонредно црвена боја и посебен вкус и сочност. Локално населението се занимава и со збирање на шумски плодови, како печурки, мов, смрека, итн.

Демографија[уреди | уреди извор]

Низ историјата има различни податоци за демографскиот развој на населението, Љоречани се потомци на следните љоречки родови : Гулевци, Дамуловци, и Папазовци, а од нив подоцна произлегле и другите семејства како: Гулевци ,Божиновци, Веловци, Старковци, Крстевци, Оџовци, Деровци, Маџуровци, Симоновци и други Биле доселени и семејствата Ајтовци (од с. Боиште), Гроздановци(од с.Боиште) , Калиовци( од пределот на мала преспа) , Рајчановци (од с.Рајца) и Тосковци (од Полог). Во 1519 година селото имало 73 семејства , во 1583 година 130 семејства(М.Соколовски) , 1865 година 15 куќи, во 1889 44 куќи 62 семејства и 331 жител (С.Верковиќ); во 1900 имало 265 жители(В.К'нчов); во 1902 година 61 куќа и 373 жители(Л.Огненов); во 1912 година 55 куќи и 305 жители(Г.Трајчев); во 1925 година 25 куќи и во 1949 година 78 куќи и 369 жители. Според државните пописи на Р.Македонија во повоениот период селото бележи: во 1953 година 367 ж., во 1961 година 312 ж, во 1971 година 207 ж, во 1981 г 205 ж, во 1991 година 33 домаќинства и 123 ж. , во 1994 година 25 домаќинства и 73 жители од кои 72 македонци. и со последниот попис од 2002 година 20 домаќинства и 60 жители од кои 59 македонци и 1 србин.

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Панорама на селото во 1919 година
Цркви[1]
Археолошки локалитеи[2]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Љоречани во текот на историјата мигрирале во повеќе европски и прекуокеански земји, и Печалбарството кај дел од некои семејства станало традиција, а повеќето од нив мигрирале и живеат во странство. Значаен дел од наеселението живее во Австралија, Америка , Канада, Шведска,Данска,Норвешка, Германија, Србија, Бугарија, и други земји.

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). Карта на верски објекти во Македонија. Менора - Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. ISBN 978-608-65143-2-7. 
  2. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069

Надворешни врски[уреди | уреди извор]