Демир Капија

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Демир Капија
Demir Kapija 115.JPG
Знаме на Демир Капија
Грб на Демир Капија
Mестоположба
Mестоположба на Демир Капија
Демир Капија на картата на Македонија

Часовен појас : CET/CEST (UTC+1/2)

Општи податоци
Име: Демир Капија
Поштенски бр.: 1442
Повикувачки бр.: (+389) 043
Автомобилска ознака: DK
Портал: opstinademirkapija.gov.mk
Историја
Управа
Земја: Flag of Macedonia.svg Македонија
Регион: Logo of Vardar Region.svg Вардарски регион
Општина: Coat of arms of Demir Kapija Municipality.svg Општина Демир Капија
Градоначалник: Лазар Петров
Географија
Надм. височ.: 202 м
Население
Население: 3.275
Образование:
Демир Капија во рамките на Општина Демир Капија

Демир Капија (Железна Порта или Железна Врата на турски) — гратче во Ниска Македонија непосредно пред познатата Демиркаписка Клисура од левата страна на реката Вардар. Демир Капија е важна железничка станица и се наоѓа непосредно до меѓународниот автопат Е75.

Историја[уреди | уреди извор]

Минато на Демир Капија е поврзано со познатата Демиркаписка клисура, место од кое што почнувале и завршувале многу воени походи, место кое во различни периоди било граничник на повеќе владетели и место кое што било седиште на посебни феудални господари кои ја окупирале територијата и владееле со неа. Најпрво се споменува населба која егзистирала околу тврдината, под името стар римски град Стене. По пропаста на римското царство, тврдината станува локација за постоење на уште еден град кој бил наречен средовековниот Просек. За овој град има повеќе пишани податоци, особено оние поврзани со имињата на феудалните господари Добромир Хрс и Добромир Срез. Со доаѓањето на Османлиите населбата во тврдината престанала да живее, месното население било раселено на нова локација неколку километри на север и била наречена Бања, според топлите водени бањи кои на овој простор постојат од многу старо време. По катастрофалниот земјотрес во 1931 година населението од селото Бања било иселено на просторот кај железничката станица Демир Капија. Тука започнал нов живот, биле отворени неколку трговски и занаетчиски објекти, а подоцна било отворено и учулиште како и неколку стопански објекти. Најголемиот дел од минатото на Демир Капија е поврзано со постојани војни и трауми кои ги доживувало месното население. Овој град бил окупиран и завладуван од повеќе владетели и тоа за време на многу кратки периоди. Поради тоа не било овозможено развојот на економскиот живот да добие поголеми размери, туку она што се произведувало било разграбувано од војските. За време на петвековното владеење на Османлиите многу малку работи се промениле. Во тоа време Бања во кое живеело населението избегано од Просек, било претворено во крупен феудален посед на различни турски бегови. Заедно со тоа и населението било зависно од турските феудалци кои располагале со нивниот живот и слобода. Дури по протерувањето на Турците во 1912-1913 год. селото се ослободило од таа зависност и започнало да живее послободен живот. Но тоа траело кратко бидејќи по неколку години била воспоставена бугарска односно српска окупаторка власт. Во Првата светска војна територијата на Д.емир Капија била освојувана од бугарско-германски и српско-англиски воени сили. Првата светска војна оставила пустош во градот. Последиците од неа се чувствувале долги години по неа. За време на Кралството Југославија 1919-1941 год. економската состојба била лоша бидејќи никој не вложувал во ова подрачје. Целиот период на втората светска војна во Демир Капија изобилувал со крупни настани на воен план. Поради добрата геостратешка позиција тука бил сконцентриран значителен број на германска и бугарска војска. Борбите за населбата станале почести а посебно се прошириле во 1943 и 1944 година што придонело важноста на Демир Капија да биде од животно значење за повлекувањето на германските единици од Грција поради што населбата била претворена во вистинска неовоива тврдина. По повлекувањето на Германците како и силните борбени дејстија на Македонците во 1944 година Демир Капија била ослободена. По ослободувањето Демир Капија бележи подем особено во времето додека населбата била седиште на истоимената општина. Меѓутоа по укинувањето на општината и претварање на Демир Капија во обично седиште на Месна канцеларија растот бележи стагнација кој оставил негативни траги во севкупниот живот. Во 1996 година Демир Капија повторно го добива статусот на општина, со изборотна првиот градоначалник и првиот повеќепартиски општински совет, пулсот на животот повторно се вратил во овој град и покрај извонредно тешката економска ситуација настаната во 1990 година. Новото општинско раководство го вратил развојот на позитивни почетни позиции.

Население[уреди | уреди извор]

Винарската визба „Попова Кула

Според послениот Попис на населението на Македонија од 2002 година, градот има 3.275 жители. Следува табела на националната структура на населението[1]

Националност Вкупно
Македонци 3 161
Турци 19
Роми 16
Албанци 19
Власи 0
Срби 34
Бошњаци 0
Други 26

Стопанство[уреди | уреди извор]

Главната стопанска гранка во градот и околината е земјоделството особено одгледувањето на винова лоза, житни култури, градинарски култури (црвена пиперка) и тутун. Од другите стопански гранки застапено е ископувањето на песок и камен за градежништвото.

Опшествени институции[уреди | уреди извор]

Црквата „Успение на Пресвета Богородица“

Во Демир Капија се наоѓа црквата „Св. Богородица“.
Домот на културата се вика „Мирка Гинова“ и во негови рамки функционира библиотека, основана со поддршка од Министерството за култура, а која располага со книжен фонд од околу 10.000 наслови.[2]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис во Македонија 2002. - Книга 10.
  2. „Демир Капија доби библиотека со 10.000 наслови“, Дневник, година XIX, број 5731, среда, 1 април 2015, стр. 11.

Литература[уреди | уреди извор]

  • Раде Гогов „Демир Капија“, 1985.
  • Ѓорѓи Малковски „Демир Капија: од праисторијата до денес“, Демир Капија, 1998.

Галерија[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]