Виница

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Виница
Makedonij.JPG
Знаме на Виница
Грб на Виница
Mестоположба
Mестоположба на Виница
Виница на картата на Македонија

Координати : 41°52′С 22°30′И
Часовен појас : CET/CEST (UTC+1/2)

Општи податоци
Име: Виница
Поштенски бр.: 2310
Повикувачки бр.: (+389) 033
Автомобилска ознака: VI
Заштитници: Св.Павле
Портал: opstinavinica.gov.mk
Историја
Основан: во Античкиот период
Стари имиња: Армониа
Транупара
Астибо
Управа
Земја: Flag of Macedonia.svg Македонија
Регион: Logo of Eastern Region, Macedonia.svg Источен регион
Општина: Coat of arms of Vinica Municipality, Macedonia.svg Општина Виница
Бр. на населби: Центар-Старо маало, Влашко, Циганско маало, Суво маало, Јакимово, населба Градец
Градоначалник: Емил Дончев
Географија
-паркови: Градски парк Виница
Надм. височ.: 400 м
Население
Население: 10.863
-мажи: 5449
-жени: 5414
Образование:
Етнички групи: Македонци


Виница — град во источниот дел на Македонија и центар на Општина Виница. Градот имал 10.863 жители според пописот од 2002 година.

Потекло на името[уреди | уреди извор]

Според најновите истражувања името на градот Виница уште не е во целост разјаснето. Во јавноста погрешно беа толкувани записите од теракотните икони, во који името Виница се поврзуваше со името Винеа.

Радмило Петрович во трудот Армониа Латина дал своји толкувања со проблемот на локализирање на градовите Астибо, Келендин, Армониа, Запара и Транупара. Посебно внимание обраќа на местоположбата на градот Армониа за кој смета дека е градот Виница, над кој како фортификација се издига Виничко Кале. Според него името на градот е од тракиско потекло, кое Турците кога дошле во овие простори го измениле, бидејќи не го знаеле вистинското значење на името на градот, тие го поврзале со најсличниот турски збор - Арамија (некој шо прави лоши дела). Подоцна непосредно бил преведен на локалниот јазик со исто значење Виница - Вина.[1]

Виница во почетокот на XX век

Маријан Јованов во своето излагање Културно Наследство дава толкување за името на градот. Според различните толкувања за правецот на патот Стоби - Пауталија, тргнувајки од оргиналната варианта на картата Табула Путенгериана, која била корегирана во 1916 и во неа биле недоследно заменети местоположбите на Астибо и Транупара и според најновите археолошки откритиа во Делчево, тој смета, дека под бројните ранохристијански остатоци требе да се бара Транупара, а на Виничкото кале античкиот град Астибо.

Неговото објаснување го аргументира; ако Транупара ја лоциравме во Крупиште, следните 20 милји по Табулата не доведуваат на местоположба на денешна Виница. Овде на локалитетот Кале се наоѓаат маркантни наоди од укрепена населба од раноантичко време, која зафаќа површина од 3,5 хектари (денес веке 11 хектари). Камените дробилки за руда зборуваат ѕа рудничко - металушка дејност, како причина за подигање на раноантичка населба на овој локалитет, а сребрените тетрадрахми на Филип 2 укажуваат на неговото датирање. Во 4 век оваа населба добила бедеми градени со малтер, а во 6 век и раниот среден век добила уште повеќе на значење, прераснувајќи во еден културен центар за што сведочат бројните базилики. Следејки ги растојаниата на Табулата и археолошките остаотоци на теренот, на овај локалитет би требало да се лоцира станицата Астибо .[2]

Според локалната легенда името настанало во период од неколку сушни години кога наместо со вода, куќите биле градени со вино.

Местоположба[уреди | уреди извор]

Црквата „Св. Архангел Михаил“

Градот Виница се наоѓа во подножјето на планината Плачковица, помеѓу планините Голак и Обозна, во југоисточниот дел на Кочанско-виничката котлина, на северниот брег на реката Брегалница. Низ градот течат и повеќе помали реки, меѓу нив и реките Виничка и Градечка. Градот Виница е познат по историската римска тврдина Виничка тврдина, која се наоѓа на ридот над градот. Во неа се пронајдени познатите ранохристијански теракотни икони.

Историја[уреди | уреди извор]

Подрачјето на Виница било населено во времето на неолитот (од 12 до 6 век п.н.е.), според пронајдените материјали од Виничко Кале и околните археолошки локалитети. Во антиката, подрачјето го населиле Пејонците. Сегашниот град потекнува од Византиска тврдина, која била центар на производство со вино. Лозните насади на виничкиот рид биле напуштени по 1980 кога поактивно започнале археолошките истражувања. [3]

Култура[уреди | уреди извор]

Културни манифестации
  • Меѓународен филклорен фестивал „Истибанско Здравоживо“
  • Фестивал на хумор и сатира „Ин Виница Веритас“

Во Виница има две основни училишта ОУ „Славчо Стојменски“ и ОУ „Гоце Делчев“, едно средно училиште СОУ „Ванчо Прке“ и градската библиотека „Ванчо Прке“ која е изградена во 1946. Во градот дејствува и домот на културата „Тошо Арсов“ кој е центар на сите културни случувања, кино сала, детска градинка, здравствен дом, базен, метеоролошка станица, музеј „Теракота“ и центар за образование на деца и млади. Во гардот има три православни цркви, градската црква посветена на “Св.Архангел Михаил„, црквата “Св. Јоаким„ во Јакимово и црквата во изградба Св.апостол и евангелист Лука. Заштитник на градот Виница е Свети Павле, на кого има посветено параклис пред општинската зграда. Во Виница дејствуваат две музички групи, Распеани Виничани, Јана, и фолклорна група Китка.[4][5]

Во околината на Виница и во самиот град постојат следниве археолошки локалитети:

Население[уреди | уреди извор]

Според отоманските документи од 1618 година, во селото Виница имало 55 домаќинства.[6] Списокот на немуслимански домаќинства од 1637 за истото село е 31 домаќинство.[7] Според Васил К’нчов во 1900 година Виница имала 1320 жители од кои 840 Македонци христијани и 300 Tурци.[8] Според останатите бугарски извори во 1905, Виница имала 944 жители Македонци христијани, а во 1916, населението броело 1114 жители, од кои 681 Македонец, 250 Турци и 183 Роми муслимани.[9][10] Во 1971 бројот на населението во Виница бил 5.993 жители, во 1981, 8.494 жители, а во 1991 во градот имало 10.424 жители.[11] Според пописот на населението од 2002, Виница имала 10.863 жители.[12]

Етнички групи

Според пописот од 2002 година градот Виница има 10.863 жители. Етнички гледано, населението е составено од:[13]

Етнички групи[13]
Македонци
  
85.11%
Роми
  
11.13%
Турци
  
2.36%
Власи
  
1.02%
други
  
0.19%
Срби
  
0.18%
народ вкупен број % од вкупното население
Македонци 9.246 85,11
Турци 256 2,36
Роми 1.209 11,13
Власи 111 1,02
Срби 20 0,18
други 21 0,19
Јазик

Во градот се зборуваат следниве јазици[13]:

Јазици[13]
македонски
  
85.52%
ромски
  
10.65%
турски
  
2.58%
влашки
  
0.85%
други
  
0.25%
српски
  
0.16%
јазик вкупен број % од вкупното население
македонски 9.290 85,52
турски 280 2,58
ромски 1.157 10,65
влашки 92 0,85
српски 17 0,16
други 27 0,25
Вероисповед

Во Виница се застапени следните религиски групи[13]:

Религија[13]
православие
  
82.75%
ислам
  
12.24%
други
  
3.73%
католицизам
  
0.09%
протестантство
  
0.06%
религија вкупен број % од вкупното население
православни 8.989 82,75
муслимани 1.452 12,24
католици 10 0,09
протестанти 7 0,06
други 405 3,73

Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Виница:

Население низ историјата
Година Жители  %±
1948 2,568 —    
1953 3,042 +18,5%
1961 4,048 +33,1%
1971 5,993 +48,0%
1981 8,458 +41,1%
1991 10,364 +22,5%
1994 9,971 −3,8%
2002 10,863 +8,9%
Години Македонци Албанци Турци Роми Власи Срби Бошњаци Ост. Вкупно
1948 2.568
1953 2.420 3 119 399 55 11 35 3.042
1961 3.388 0 201 20 439 4.048
1971 4.953 6 241 608 19 166 5.993
1981 6.986 0 248 1.044 96 32 52 8.458
1991 8.647 1 247 1.291 116 25 37 10.364
1994 8.687 0 217 885 128 27 27 9.971
2002 9.246 0 256 1.209 111 20 0 21 10.863

* Извор: Државен завод за статистика на Република Македонија (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години

Стопанство[уреди | уреди извор]

Главни гранки на стопанството во Виница се земјоделството и текстилната индустрија. Најмногу се одгледува житната култура ориз, која е значителна за Виничко-кочанската котлина. Во минатото населението се занимавало со одгледување на грозје и производство на вино. Од индустриските гранки најзастапени се текстилната и мебелната индустрија, а во Виница има и фабрика за призводство на земјоделска механизација „Агро Бар“ и фабрика за покривен цреп „Тондах“. Меѓу поголемите претпријатија се „Виничанка“, „Винка“, „Трико“, „Треска“ и „Мебел-Ви“. Во градот има голем број на продавници, кафулиња, ресторани, ноќен клуб и три хотели.

Според општинскиот гласник, во Виница има 4.000 вработени лица.

Природни богатства[уреди | уреди извор]

Градот располага со богат растителен и животински свет. Подрачјето овозможува одгледување на култури, како што се оризот, пченицата и пченката, а во повисоките подрачја е богат со пасишта и шуми. Градот има богати насади со дрво од вид топол и орев. Виница е богата со термоминерални води, а подрачјето на градот Виница содржи голем број минерали, како шо са: интрузивните камења-гранит, кварцот, фелдспатот, глината, карбонатот (лапорец), азбестот и железото.

  • Шуми 21,732 ХА
  • Пасишта 11,894 ХА
  • Обработлива површина 9,341 ХА

Медиуми[уреди | уреди извор]

Градот има локална телевизијска станица “Телевизија Виница“, која го покрива регионот на Виница и Кочани. Во Виница има и една радио станица, “Радио Лакоста“ и гратски месечен весникВинеам“.

Спорт[уреди | уреди извор]

Виница има еден фудбалски клуб, кој бил формиран во 1934 г, под името „Плачковица“. Клубот подоцна се викал Слога Виница, а денеска се вика „ФК Слога 1934“. Во Виница има и Кошаркарски клуб „Славчо Стојменски“, карате клуб „Блатец“ и бадмингтонски клуб „Винчини“. Градот поседува спортска сала, стадион, и градско капалиште со два базени.

Виница беше домаќин на младинското светско првенство во ракомет за жени, кое се одржа од 21 јули до 3 август 2008 година.

Личности[уреди | уреди извор]

Збратимени градови[уреди | уреди извор]

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Р.Петрович,2001,8-15
  2. Марјан Јованов, 2002
  3. Историја на Виница
  4. Vinica info
  5. Информативно гласило на општина Виница
  6. Турски извори за българската история, т. VII, София 1986, стр. 253.
  7. Турски извори за българската история (т. VIII), предговор и съставителство Е. Грозданова, издание на Главно управление на архивите при Министерския съвет, Архивите говорят, т. 13, София 2001, стр. 52.
  8. К’нчов, Васил. Македонија. Етнографија и статистика, Софија, 1900, стр. 226.
  9. Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, рр. 132-133.
  10. Гаджанов, Димитър Г. Мюсюлманското население в Новоосвободените земи, в: Научна експедиция в Македония и Поморавието 1916, Военноиздателски комплекс „Св. Георги Победоносец“, Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, София, 1993, стр. 242.
  11. стр.34, податоци од државниот завод за статистика
  12. Министерство за Локална Самоуправа. База на општински урбанистички планови
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 „Попис на Македонија“. Завод за статистика на Македонија. 2002. http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf. конс. 11 март 2016. 
  14. У День Європи у Вінниці було підписано дві угоди – з македонським містом Віницею та Сташівським повітом (украински)
  15. Општина Виница на Фејсбук

Литература[уреди | уреди извор]

  • Ѓорѓи Малковски „Виница и Виничко: монографија“, Виница, 1998.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]


Одредници од ВИНИЦА
Кочани Истибања
 
Делчево
Зрновци
Compasspoint-nw.png С Compasspoint-ne.png
З RoseVents.svg И
Compasspoint-sw.png Ј Compasspoint-se.png
Тработивиште
Градец