Радио

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Радиото е безжична трансмисија на сигнали по пат на модулација на електромагнетни бранови, со фреквенција под видливата светлина.

Електромагнетно зрачење патува по пат на осцилација на електромагнетните полиња, преку воздухот, во вакуум и во вселената. Информацијата која се носи на амплитудата на фреквенцијата. Кога радио брановите ќе поминат низ проводник, осцилациските полиња индуцираат наизменична струја во проводникот. Ова може да биде детектирано и пренесено во звук.

Етмологијата на зборот[уреди]

Оригинално, радио или радиотелеграфијата била наречена „безжична телефрафија“, која подоцна била скратена само во безжична. Префиксот радио- во светот на безжичниот пренос за прв пат бил забележан во зборот радиопроводник кој го искажал францускиот физичар Едвард Бранли во 1987. Радио како именка е искажана од експертот по маркетинг, Валдо Варен во 1944. Исто така тој термин се појавува во еден текст на Ли Де Форест, кој подоцна беше прифатен од страна на американската морнарица во 1912 и стана вообичаен термин по време за првото комерциално пренесување на сигнали во 1920. Терминот подоцна беше прифатен и другите јазици во Европа и Азија, иако Велика Британија терминот безжичен го прифатила дури во XX век. Во Јапонија терминот „безжичен“ е основа за терминот „радио бран“, иако терминот на уредот за слушање на радио брановите е литературно „уред за прием на звуци“.

Во последните години терминот „безжичен“ доби голема популарност преку огромниот растеж на т.н. краткиот достап на мрежа пр. WLAN ('Wireless Local Area Network'), WiFi и Bluetooth исто така и мобилната телефонија, пр. GSM и UMTS. Денес многу често терминот „радио“ се користи при уредите за прием, каде се преферира на системот и методот искористен за пренос на радиосигналите.

Историја[уреди]

Во текот на многу години откако пронајдокот се нашол во лабораторен макет па се до комерцијалниот уред, бил развиван од повеќе и различни луѓе кои имат многу големи заслуги:

Во 1887, Дејвид Хјуџис пренел сигнали преку радио користејќи Spark предавател, на растојание од приближно 500 метри.

Во 1888, Хајнрих Херц ги произвел и измерил UHF сигналите.

Во 1891, Никола Тесла започнал истражување за безжичните сигнали. Развил мислење за создавање на радио фреквенции, кој ќе ги демонстрирал принципите на радиото и преносот на долгите сигнали.

Во 1893, во Сент Луис, Мисури, Никола Тесла направил направа за експериментирање со струјата. Тој се обратил кон Franklin Institute во Philadelphia и The National Electric Light Association за да го претстави својот пронајдок и да ги демонстрира принципите на неговата рабора на темата на безжична комуникација. Објаснувањето ги содржеше сите елементи кои подоцна беа вовдени во сите радио системи пред појавувањето на вакумните ламби. Тој експеримнтирал со магнетни приемници, различни од живините приемници (направи за детектирање кои содржеа цевки изполнети со железни полнежи кои беа пројандок на Temistocle Calzecchi-Onesti во Италија во 1884.) употребувани од страна на Гиљермо Маркони и за други експерименти.

Помеѓу 1893 и 1894, Роберто Ладел де Мура, бразилски поп и физичар, направил експерименти, кој во прво време не ги објавил, се до 1900 кога добија бразилски патент. Kolkata (Calcutta), Сер Јагдиш Чандра Бозе (J. C. Bose) го открија живиниот детектор на сигнали, заедно со телефонскиот приемник.

Александар Степановиќ Попов, во 1894, го направил првиот радио приемник, кој го содржел живиниот детектор на сигнали, за кој вистински пронаоѓач бил Едвард Бранли. Попов демонстрирал детектор на сигнали, во иднина попознат како детектор на светлина на 7 мај 1895.

Првата јавна демонстрација за безжичната технологија се одржа во лекционата сала во музејот за национална историја на Оксфордскиот универзитет на 14 август 1894, одржана до страна на професорите Оливер Лоџ и Александар Муирхед. За време на демонстрацијата радио сигнал беше пуштен од соседната лабораторија и беше реистриран од апаратите кои се наоѓале во лекционата сала

Во 1894, Гиљермо Маркони, прочитал за работата на Херц и Тесла во областа ма безжичната телеграфија и започнал негови експерименти.

Во декември 1901, Гиљермо Маркони ги искористил пронајдиците на J.C. Bose за да прими радиосигнал на поголемо растојание, преку 3.200 km од Полдху, Велика Британија до Сент Џонс, Њуфаундленд. За ова откитие Маркони добил големи заслуги, кои резултираа со добивање на Нобеловата награда. Исто така му бил доделен и патент.

Следното откритие вакумниот детектор, откриен од страна на инжинерите на Westinghouse. За време на новогодишната вечер, 1906, Реџиналд Фесенден искористил синхронизиран предавател за пренос на првата радио програма од Ocean Bluff-Brant Rock, Масачусетс. Бродовите во морето го примиле сигналот кој Фесенден го емитувал, песната O Holy Night и читајќи еден пасос од Библијата. Првата радиопрограма за вести била емитувана на 31 август 1920. од страна на 8MK од Детроит, Мичиген. Првото радио на еден колеџ е емитувано на 14 октомври 1920 од Union College, Schenectady, Њујорк од страна на Вендел Кинг, африканско-американски студент. Тој месец 2ADD, подоцна преименовано во WRUC во 1940, изврши прво јавно емитување во САД, на концерт на радиус од 160 km, а подоцна и на 1,600 km. Во ноември 1920, се емитуваше и првиот спортски настан. На 27 август 1920, во 21:00 Sociedad Radio Argentina емитуваше во живо изведбата на оперa од Рихард Вагнер, којa можеа да ја слушаат 20 домови.

Во 1935, Едвин Х. Армстронг, ја открил фреквентната модулација, така што аудио сигналот се спречува од статиката која се создава од електилните елементи и атмосферата.

Во 1943, врховниот суд на САД, донесува одлука дека работата на Маркони не е оргинална, и патентот беше вратен на Никола Тесла. Како и да е, Тесла починал пред одлуката да биде објавена.

Едно од првите развитија во 20-от век (1900-1959) е тоа што авионите користеа комерциални AM радио станици за нивна навигација. Ова продолжува до раните 1960-ти години кога VOR системите конечно се разделија. Во раните 1930ти години, директниот пренос и фрекфрентната модулација беа измислени од некои аматерски радио оператори. Радио беше употребувано за пренос на слики, односно телевизијата во раните 1920-ти години. Во 1954, Regency објавуваат џебно радио, моделот TR-1, кое имал „стандардна 22,5V батерија“.

Во 1960, Sony го представи првото транзисторно радио, во многу мали размери, и со многу помали батерии. Следните дваесетина години, транзисторите ги заменија вакумските цевки. Од 1963 телевизијата во боја се пренесуваше преку радио сигнали, и првиот радиот комуникационен сателит, TELSTAR, беше лансиран. Во доцните 1960-ти, долго дистанционата телефонска мрежа започна да се конвертира во дигитална мрежа, бклчувајќи дигитални радија. Во 1970-та, LORAN стана прв радио навигателен систем. Наскоро американската армија експирементираше со сателитска навигација, и активиране на GPS системот во 1987. Во раните 1990-ти аматерските радио експерименталци започнаа да користат пресроналните компјутери со аудио карти за да ги процесираат радио сигналите. Во 1994, американската армија и DARPA лансираат успешен прект за да изградат радио ретулирано од страна на некој софтвер, кој ќе може да се пограмира виртуелно да биди кое и да е радио со едноставна промена на софтверот.

На почетокот се користеле долгите, средните и кратките бранови кои ги користеле фрекфентните подрачја од 150-270KHZ за долги бранови, 530-1602KHz за средни бранови и 3-26MHz за кратки бранови кои користеле амплитудна модулација.Во денешно време се користи ФМ 88-108MHz(фрекфентна модулација) за пренос на радио.

Иднината на радиото е во DAB, дигитално радио.