Брајчино

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Брајчино
Brajchino-Gorno Maalo-MK.jpg

Поглед кон Горното Маало на Брајчино

Брајчино се наоѓа во Македонија
Брајчино
Местоположба на Брајчино во Македонија
Координати 40°54′23″ СГШ 21°09′33″ ИГД / 
Регион Долна Преспа
Општина Општина Ресен
Население 134 жит.
Мреж. место Брајчино
Commons-logo.svg Брајчино на Ризницата


Брајчино е село во Општина Ресен во Република Македонија.

Географиja и местоположба[уреди | уреди извор]

Напуштено основно училиште во Брајчино.
Стара македонска куќа во Брајчино

Брајчино се наоѓа во крајниот југоисточен дел на територијата на Општина Ресен чиј атар се издигнува до југозападниот срт на планината Баба, каде што се допира со атарот на с. Бистрица, како и со државната линија на јужниот сосед[1]. Селото Брајчино е планинско село вовлечено во долот на Брајчинска река и е расположено на надморска височина од 1000 метри[2]. Се наоѓа 6 километри од Преспанското Езеро до Баба Планина, а на 32 километри оддалеченост од градот Ресен[3]. Низ селото тече бистрата и бујна Брајчинска Река која изобилува со студена вода и воедно го дели селото на горно маало од нејзината лева страна и долно маало на нејзиниот десен брег. Планинските падини околу Брајчино изобилуваат со густа букова и дабова шума, а од самото село почнувајќи од ширината на игралиштето пред горното маало водат неколку обележани планинарски патеки кои низ густата букова, дабова и ореова шума богата со извори водат кон врвот Пелистер (3 часа) и Големото езеро од Пелистерски Очи (6 часа), планинарските домови Неолица и Копанки и селото Нижеполе во Битолско, кои се обележани со патоказни табли и планинарско обележување (маркција). Брајчино има прилично голем атар кој зафаќа површина од 60 км² на кој шумите зафаќаат површина од 2788 хектари, пасиштата 2424 хектари, а обработливото земјиште 498,1 хектар[4].

Историja[уреди | уреди извор]

Сместено во Преспа која е област со богата историска традиција, особено во средновековниот период, селото Брајчино е доста стара населба за што сведочат повеќе старини во селото и околината. Врз основа на средновековните пишани историски записи на византискиот историчар Јован Скилица дека Давид - најстариот брат на Цар Самоил, во 976 година бил убиен од страна на Власи во месноста Убави Дабови на патот од Преспа за Костур, современиот хроничар на Преспа, Кирил Ј. Јоновски во својата книга „Преспа - историска енигма“, претпоставува дека тоа се случило во непосредната близина на селото Брајчино во месноста Дабје[5]. Ваквата своја претпоставка покрај сличноста на името на месностите Убави Дабови и Дабје, Јоновски поткрепува со фактите дека токму од Брајчино води патот од Преспа за Битола и Костур, а сѐ до скоро време Власи имале свои бачила на овој пат кој води преку планината Баба[6]. Во селото постојат манастирот Света Петка и средновековната црква Свети Арангел за која не се знае точниот датум на изградба, но познато е дека извесно време била запустена, а нејзиниот фрескоживопис е од XII или XIII век[7]. Најраното споменување на Брајчино во пишаните историски документи се среќава во турските пописни дефтери за казата Горица од XVI век, односно 1568/69, кога во целост било населено со православни Македонци[8].

Брајчино во XX век[уреди | уреди извор]

На почетокот на ХХ век за време на славното Илинденско востание во 1903 година, во знак на одмазда турската војска и башибозук ги изгореле Брајчино и Љубојно, при што во Брајчино останале неизгорени само 2 цркви[9]. Во Втората светска војна, во мај 1941 година, Брајчино најпвин паднало под окупација на фашистичка Италија, а со тоа се нашло и во составот на т.н. „Голема Албанија“, а по капитулацијата на Италија на 8 септември 1943 година, тоа било слободна територија на НОАВМ[8]. Два месеци подоцна на 8 ноември, Брајчино потпаднало под окупација на фашистичка Бугарија („второ бугарско“) под која останало сè до неговото ослободување на 5 септември 1944 година[8]. Селото Брајчино било активно вклучено и во НОВ. Веднаш до игралиштето во горното маало постои споменик на НОБ[10] посветен на двајцата жители на селото Стојановски Никола Цветко кој загинал јануари 1944 и Трандовски Ѓорѓија Крстин кој бил погубен во мај 1944, давајќи ги своите животи за слободата на Македонија.

Потекло и значење на името[уреди | уреди извор]

Името на селото Брајчино низ историјата се среќава запишувано во различни облици како: Братучина, Братичка и Брајчино[8]. Неговото потекло е од македонскиот јазик, а постојат две научни толкувања: 1) Посвојно име образувано со додавката (суфикс) -ино од личното име Братица и со отпаѓање на меѓусамогласното , што се надоврзува на записите од XIV век каде се среќава името Братица или личното име Брајчин запишано во турските документи од 1467-68 (Брајчин син на Дојчин); 2) Од придавската сингатма Братичино (Село) од личното име Брарица[11].

Стопанство[уреди | уреди извор]

Според составот на селскиот атар Брајчино има мешовита земјоделска функција[12]. Главни и најразвиени стопански гранки на жителите и во рамки на селото се земјоделството, шумарството, сточарството и особено во последно време туризмот. Поради густите букови шуми во атарот на селото е развиена сечата на огревно дрво но и дрвена граѓа за градежиштвото и производството за мебел поради што честа појава во селото се камиони со приколки со регистерски таблички од Велес, Прилеп, Кавадарци натоварени со исечени трупци од висококвалитетно буково, ореово и дабово дрво. Од сточарството најзастапено е одгледувањето кози и крупен добиток (крави, волови) за сопствени потреби. Земјоделското производство е исто така претежно за сопствени потреби и највеќе се одгледуваат стрмни жита како пченица, 'рж и пченка и во многу мал обем градинарски култури. Како и во другите преспански села и во Брајчино е застапено овоштарството односно одгледувањето јаболка, а во помали р[8]азмери и цреши, сливи, круши, ореви. Поради густите шуми и цветните ливади, во селото е многу развиено и пчеларството и производството на мед со кое се занимаваат повеќе жители и сопственици на викенд куќи. Особено значаен е развојот на туризмот за кои се користат планината, близината на Преспанското Езеро, самото село со својата занимлива архитектура и црковни храмови. Самото село живее само од развојот на селскиот туризам. Поголемиот број на посетители доаѓаат од Р.Македонија, додека останатите се воглавно од европските држави, Америка и од Австралија. На бујната, студена и бистра Брајчинска Река веднаш над селото во изградба е мала хидроцентрала за производство на електрична енергија, наводнување и вода за пиење.

Долното Маало во Брајчино

Население[уреди | уреди извор]

Според пописот од 2002 во Брајчино живееле 134 жители, а моментално селото има околу 150 жители, сите Македонци.

Поради планинскиот предел и одалеченоста како и долгогодишната печалбарска традиција селото Брајчино забележало драстичен пад и значајно намалување на бројот на своите жители. Во 1961 година во селото живееле 795 жители, додека во 1994 бројот опаднал на 212 жители, сите Македонци[13].

Брајчинска Река

Родови[уреди | уреди извор]

Во селото Брајчино од секогаш живееле само Македонци од православна христијанска вероисповед[8]. Родови и семејства кои живеат или живееле во Брајчино се: Вржовци, Гаговци, Дрисковци, Бунковци, Јанкуловци, Јоновци, Костовци, Кожовци, Кираџилевци, Каљчовци, Кринчевци, Метеловци, Мачковци кои се делат на Диневци и Краловци, Петревци, Попајаневци, Поповци кои се доселиле од Долно Дупени, Рабаџиовци, Теговци кои се делат на Жулевци, Танчевци и Пашумовци, Темелковци, Таневци, Толовци, Чороловци, Џајковци кои се доселиле од Љубојно, Шуковци или Јаневци, Шајновци, Шкековци или Тотевци[8].

Општествени институции[уреди | уреди извор]

Администрација и политика[уреди | уреди извор]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Цркви[14]
Археолошки локалитети[15]

Редовни настани[уреди | уреди извор]

Личности[уреди | уреди извор]

Култура и спорт[уреди | уреди извор]

Иселеништво[уреди | уреди извор]

Многу семејствa од селото се иселени во Канада, САД, и Шведска.

Галерија[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.37
  2. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.37
  3. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.37
  4. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.37
  5. Јоновски, Ј. Кирил. „Преспа - историска енигма“. Скопје, 2002. стр.123
  6. Јоновски, Ј. Кирил. „Преспа - историска енигма“. Скопје, 2002. стр.124
  7. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.37
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 8,6 Јовановски, Владо (2005) (на македонски). Населбите во Преспа - местоположба, историски развој и минато. Скопје: Ѓурѓа. стр. 57-63. ISBN 9989-520-55-9. 
  9. Јоновски, Ј. Кирил. „Преспа - историска енигма“. Скопје, 2002. стр.89-91
  10. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.37
  11. Иванова, Олга (2014) (на македонски). Речник на имињата на населените места во Р. Македонија. Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“. стр. 70. 
  12. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.37
  13. Панов Митко. „Енциклопедија на селата во Република Македонија“. Патрија, Скопје, 1998. стр.37
  14. Манастирите и Црквите во Брајчино
  15. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069

Надворешни врски[уреди | уреди извор]