Меркур (планета)

Од Википедија — слободната енциклопедија
(Пренасочено од Меркур)
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Меркур Astronomical symbol of mercury
Меркур
Меркур
Ознаки
Орбитални особености[3]
Епоха J2000
Апхел69.816.900 км
0,466 697 АЕ
Перихел46.001.200 км
0,307 499 AE
57.909.100 км
0,387 098 AE
Занесување0,205 630[1]
87,969 1 д
(0,240 846 a)
115,88 d[1]
47,87 км/с[1]
174,796°
Наклон7,005° во еклиптика
3,38° во Сончевиот екватор
6,34° во непроменливата рамнина[2]
48,331°
29,124°
Познати сателитинема
Физички особености
Среден полупречник
2.439,7 ± 1,0 км[4][5]
0,3829 Земји
Сплоснатост< 0,0006[5]
7,48×107 км²
0,108 Земји[4]
Зафатнина6,083×1010 км³
0,054 Земји[4]
Маса3,3022×1023 кг
0,055 Земји[4]
Средна густина
5,427 г/см³[4]
3,7 м/с²
0,38 g[4]
4,25 км/с[4]
58,646 ден
1407,5 ч[4]
Екваторијана вртежна брзина
10.892 km/h (3.026 м/с)
2,11′ ± 0,1′[6]
Северенополна ректасцензија
18 ч 44 мин 2 с
281,01°[1]
Северенополна деклинација
61,45°[1]
Албедо0,119 (Бондово)
0,106 (геометриско)[1]
Површинска темп. min mean max
0°N, 0°W 100 K 340 K 700 K
85°N, 0°W 80 K 200 K 380 K
до −1,9[1]
4,5" – 13"[1]
Атмосфера
Површински притисок
траги
Состав по зафатнина42% молекуларен кислород
29.0% натриум
22.0% водород
6.0% хелиум
0.5% калиум
траги од аргон, азот, јаглероден диоксид, водена пареа, ксенон, криптон и неон[1]

Меркур — најмалата и најблиската планета до Сонцето од осумте планети во Сончевиот систем,[б 1] со орбитален период од околу 88 Земјени денови. Гледана од Земјата, наликува како да се движи во својата орбита за околу 116 денови, што е многу побрзо од другите планети во Сончевиот систем. Нема познати природни сателити.[б 2] Планетата е именувана според римското божество Меркур, гласникот на боговите.

Бидејќи скоро и да нема присуство на атмосфера која би ја задржувала топлината, Меркуровата површина ги има најголемите температурни промени во Сончевиот систем, промена кпја се движи од 100 K (−173 °C; −280 °F) во ноќта па се до 700 K (427 °C; 800 °F) за време на денот во некои екваторијални области. Половите се постојано на температура под 180 K (−93 °C; −136 °F). Меркуровата оска го има најмалиот наклон од сите планети во Сончевиот систем (околу 130 од степенот), но пак затоа го има најголемиот орбитален екцентрицитет.[б 1] Во афел, Меркур е на растојание 1,5 пати поголемо од растојанието кога е во перихел. Меркуровата површина е ишарана со кратери и е слична со онаа на Месечината, што укажува дека истата не била геолошки активна со милијарди години.

Меркур е гравитационо сврзан и се врти на начин кој е единствен во Сончевиот систем. Гледан релативно во однос на неподвижните ѕвезди, и се врти околу својата оска точно три пати за секој два орбитални периоди околу Сонцето.[б 3][7] Гледано од Сонцето, во појдовниот систем кој се врти со орбиталното движење, изгледа како да се врти еднаш на секои две Меркурови години. Па така набљудувач на Меркур тогаш би видел само еден ден на секои две години.

Бидејќи Меркур орбитира околу Сонцето во внатрешноста на Земјината орбита (како и Венера), може да се појави на Земјиното небо во утрото и при зајдисонцето но не и во средината на ноќта. Исто така, како и за Венера и Месечината, можат да се забележат сите фази како што се движат по своите орбити во однос на Земјата. Иако Меркур може да се појави како светол објект кога е набљудуван од Земјата, неговата близина до Сонцето оневозможува да се набљудува со ист интензитет како и Венера. Две вселенски летала го посетиле Меркур: Маринер 10 прелетал во близина во 1970-ите и MESSENGER, лансиран во 2004 година, кој сеуште е во орбита.

Физички карактеристики[уреди | уреди извор]

Внатрешна структура[уреди | уреди извор]

Внатрешната структура на Меркур:
  • Кора со дебелина од: 100-300 km
  • Плашт со дебелина од: 600 km
  • Јадро со полупречник од: 1800 km
Гравитациони аномалии на Меркур. Збировите на маса (црвено) навестуваат за постоење на подповршински структури и развој на истите

Меркур има цврста силикатна кора, јадро чиј надворешен слој е составен од железо сулфид, подлабок дел кој е во течна состојба и најверојатно завршува со цврсто внатрешно јадро.[8]

Меркур е една од четирите земјовидни планети во Сончевиот систем, и исто така е со карпесто тело како Земјата. Таа е најмалата планета во Сончевиот Систем, со екваторијален радиус од 2,439.7 километри(1,516.0 милји).[9] Меркур е исто така помала, иако помасивна, од најголемите природни сателити во Сончевиот систем, Ганимед (месечина) и Титан (месечина).[10] Таа се состои од приближно 70% метал и 30% силикатен материјал. Густината на Меркур е втора највисока во Сончевиот систем изнесува 5,427 g/cm3 / cm3, што е малку помалку од густината на Земјата од 5,515 g/cm3.[9] /. Ако ефектот на гравитационата компресија треба да биде факториран од двете планети, материјалите од кои е направен Меркур би биле погусти од оние на Земјата, со некомпресирана густина од 5,3 g/cm3 наспроти 4,4 g/cm3.[11] на Земјата.

Густината на Меркур може да се користи за да се заклучи детали за нејзината внатрешна структура. Иако големата густина на Земјата значително произлегува од гравитационата сила, особено во јадрото, Меркур е многу помала и нејзините внатрешни региони не се толку компримирани. Затоа, за да има толку голема густина, нејзиното јадро мора да биде големо и богато со железо.[12]


Геолозите проценуваат дека јадрото на Меркур зафаќа околу 55% ​​од нејзиниот волумен; за Земјата овој процент изнесува 17%. Истражување објавено во 2007 година сугерира дека Меркур има стопено јадро.[13][14] Обвивката на јадрото е слој од 500-700 кој се состои од силикати.[15][16] Врз основа на податоците од мисијата Маринер 10 и набњудувањата базирани на Земјата, кората на Меркур е проценета со дебелина од 35 km. [17] Една посебна карактеристика на површината на Меркур е присуството на бројни тесни гребени, кои се протегаат до неколку стотици километри во должина. Се претпоставува дека тие се формирале како јадрото и надворешниот слој на Меркур, се оладиле во исто време кога кората веќе се зацврстувала. [18]

Јадрото на Меркур има поголема застапеност на железо од онаа на која било друга голема планета во Сончевиот систем, и неколку теории се предложени да го објаснат ова. Најшироко прифатената теорија е дека Меркур првично имала метал-силикатен однос сличен на обичните хондритни метеорити, кои се сметаат за типични карпести материи во Сончевиот систем и маса околу 2,25 пати повеќе од нејзината сегашна маса.[19] На почетокот од историјата на Сончевиот систем, се смета дека Меркур била погодена од планетезимал на околу 1/6 од масата и неколку километри низ неа.[19] Влијанието би го одзело поголемиот дел од оригиналната кора и обвивка, оставајќи ја кората како релативно важна компонента. Сличен ваков процес е предложен и за објаснување за настанокот на Месечината.[19]

Алтернативно, Меркур можеби се формирала од сончевата магллина пред да се стабилизира енергијата на Сонцето. Тогаќ би илама два пати поголема маса од сегашната, но како протоѕвезда, температурите во близина на Меркур ќе бидат помеѓу 2,500 K и 3,500 К, можеби и повисоки како 10,000К.[20] Голем дел од површината би испарил на такви температури, формирајќи атмосфера од „карпинска пареа“ кој ќе биде движена од соневиот ветер. [20]

Трета хипотеза пак, покажува дека сончевата маглина предизвикала привлекување на честичките од кои се формирала Меркур и затоа ги изгубила полесните честички. [21]Секоја хипотеза предложува различен состав на површината, и затоа се посавени 2 космички мисии за набњудување. MESSENGER, која заврши во 2015, покажа поголема застапеност од очекуваното на калум и сулфур на површината, која сугерира дека хипотезата за хибридни удари и испарувањето на кората е невозможна, бидејќи калиумот и сулфурот не би постоеле поради екстремната температура. [22] BebiColombo е сателит кој би стигнам до Меркур во 2025 година, ќе направи забелешки за овие хипотези.[23] Досегашните заклучоци ја задоволуваат третата хипотеза, но потребнни се уште истражувања и за тоа.[24]

Површинска геологија[уреди | уреди извор]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „[[Геологија на Меркур

|Геологија на Меркур

]]“.

Топографска карта на северната хемисфера на Меркур сликано со MLA, инструмент на MESSENGER
најниско (виолетово) до највисоко (црвено, 10 kм (6.2 ми)).

Површината на Меркур е слична на онаа на Месечината, со рамнински косини и големи кратери, кои покажуваат дека е геолошки неактивна со билиони години. Бидејќи ова е знаење кое е базирано врз поминувањето на Маринер 10 во 1975 и терестралните набљудувања, претставува последен податок за земјовидните планети.[14] Како што ќе се обработуваат податоците од MESSENGER, ова знаење ќе се зголемува. На пример, откриен е невообичаен кратер со радијациски корици што научниците го нарекоа "пајакот".[25] Подоцна бил именуван Аполодор.[26]

Албедо областите се со значително различна рефлексивност, видени со телескоп. Меркур има дорса (т.н „гребени во вид на брчки“), височини како Месечината, монти (планини), планити (рамнини), рупи (вдлабнатини) и валес (долини).[27][28]

Имињата на карактериситиките на Меркур потекнуваат од различни извори. Кратерите се нарекувани по артисти, музичари, сликари и писатели кои направиле изворедни или основни придонеси во своите области. Гребените или дорсата се именувани по научниците кои придонеле во истражувањата за Меркур. Депресиите или фоците се именувани по дела од архитектурата. Планините се именувани со зборот „жешко“ но на различни јазици. Рамнините се именувани по Меркур на разлицни јазици. Вдлабнатините се именувани по бродови на научни експедиции. Долинитесе именувани по радио телескопски објекти.[29][28]

Меркур била тешко бомбардирана од комети и астероиди за време на формирањето пред 4.6 билиони години и кратко после тоа, и за време на т.н Доцна тешкото бомбардирањекое завршило пред 3.8 билиони години.[30] За време на овој период на интензивно формирање на кратерите, Меркур била изложена на влијанија врз целата нејзина површина,[28] но бидејќи немала атмосфера тие влијанија биле забавени.[31] Во ова време Меркур била вулкански активна; базените како што е Колорис Базен биле полни со магма, создавајки рамнини како оние на Месечината. [32][33]

Податоците од летањето на MESSENGER во октомври 2008 покажаа многу за разбранетата површина на Меркур.Површината на Мееркур е повеќе хетерогена од таа на Марс или на Месечината, и двете од нив содржат значителни делови од сличната геологија, како што се Марија и Платеус. [34]

Басени и кратери[уреди | уреди извор]

Перспектива од Колорис басенот - високо(црвена); ниско(сина).
Слики од Манч, Сандер и По кратерите покрај вулканските рамнини (портокаловиот дел) во близина на Колорис басенот.

Кратерите на Меркур се движат од големина (дијаметар) на мали шуплини во вид на садови до повеќе прстенести басени со стотици километри. Тие се појавуваат во сите состојби на деградација, од релативно зрнести кратери до високо деградирани кратери. Кратерите на Меркур субтилно се разликуваат од лунарните кратери во тоа што во областа покриена со нивната ејекта е многу помала, што е последиц од посилната површинска гравитација на Меркур.[35] Според правилата на МАС, секој нов кратер треба да биде именуван по некој артист кој е познат повеќе од педесет години, и мртов повеѓе од три години, пред датумот на иненување.[36]

Најголемиот кратер е Басенот Колoрис, со дијаметар од 1,550 км [37] Влијанието што го создало овој басен било толку моќно што предизвикало ерупција на лава оставајќи концентричен прстен од околу 2 км висок. Кај антиподот на Колорис се наоѓа голем регион, невообичаен ридски терен познат како „Чудесен терен“.Една хипотеза за неговото потекло покажува дека ударните бранови при влијанието (создавање) се двишеле околу Меркур. Како резултат на големите потреси се распукала површината.[38] Алтернативно, се претпоставува дека овој терен се формирал како резултат на конвергенција на ејектирање на антиподот на овој слив.[39]

Севкупно, околу 15 удари се потврдени на сликите од Меркур. Значаен басен е 400-километарскиот, мулти-прстенестиот Толстој басен кој има ејектно ќебе до 500 километри од неговиот раб и под кој се полни со мазни рамнински материјали. Бетховен басенот има слична големина ејекта и раб со дијаметар од 625 километри.[35] Како Месчината, и површината на Меркур имала ефекти од процесите на вселенското прелевање, вклучувајки ги и влијанијата на Сончевиот ветер и микрометеоритите.[40]

Интериерот на Абедин кратерот

Рамнини[уреди | уреди извор]

Басенот Калорис, еден од најголемите басени со Сончевиот систем
Така наречениот „Чуден терен“ t.

Постојат два геолошки различни рамнински региони на Меркур.[35][41] Разгледувајќи ја површината, масивните рамнини меѓу кратерите се најстарите видливи рамнини,[35] претставени на кратерните терени. Овие меѓу-кратерни рамнини обликувале многу поранешни кратери, и претставуваат општа слабот на помалите кратери со дијаметар околу 30 км.[41]

Мазните рамнини се широко распространети рамни површини кои ги пополнуваат депресиите од различни големини и имаат големи сличности со месечевата Марија. Тие го исполнуваат широк от прстенест дел што го обиколува басенот Калорис.За разлика од Месечината, мазните рамнини на Меркурго имаат итото албедо како и другите меѓукратерски рамнини. Поради локализацијата и заоблена форма на рамнините, тие се вистинска потврда за вулканите кои постоеле.[35] Сите рамнини на Меркур се формирани главно после Калорис басенот, евидентирани со значително помали густини на кратерот отколку оние на Коларис.[35] Дното на Калорис басенот е исполнет со геолошки различна рамина, искршена со ридови и фрактури по груб полигонален облик Не е разјаснето дали те се од вулканска лава или топење на слоеви.[35]

Компресивни карактеристики[уреди | уреди извор]

Една необична карактеристика на површината на Меркур се многубројните набори, или рупи, кои ги пресекуваат рамнините. Како што се ладела внатрешноста на Меркур, се контрахирала и нејзината површина почнала да се деформира, создавајќи набрани гребени и лобусни белези како последица од ударите. Тие белези можат да достигнат должина од 1000км и височина од 3 км.[42] Овие карактеристики можат да се видат од кратерите и мазните рамнини, што укажува дека тие се поскоро создадени.[43] Мапирањето на овие карактеристики укажува на намалување на радиусот на Меркур во опсег од 1 до 7 км.[44] Мали разбранувања на гребнатини со мала големина се пронајдени, со десетици метри височина и со должини во опсег од неколку километри, кои се чини дека се стари помалку од 50 милиони години, што покажува дека компресијата на внатрешноста и последователната геолошка активност на површината продолжуваат и во сегашноста.[42][44]

Месечевиот извиднички орбитер открил дека постојат вакви карактеристики и на Месечината

.

Вулканологија[уреди | уреди извор]

Кратерот Пикасо - јамата во облик на лак која се наоѓа на источната страна на подот се претпоставува дека се формирала кога подземната магма се спуштила или исцедила, предизвикувајќи површината да се распадне во празнината што следи.

Сликите добиени од MESSENGER покажуваат доказ за пирокластични текови на Меркур помали штитести вулкани.[45][46][47] Податоците од MESSENGER помогнале во идентификација на 51 пирокластични депозити на површината,[48] од кои 90% се пронајдени во рамките на кратерите кои настанале со удари на метеори.[48] Една студија од деградацијата од овие ударни кратери кои ги содржат пирокластичните депозити сугерираат дека пирокластичната активност на Меркур се одвива во подолг временски период.[48]

"Бескрајна депресија" во внатрешноста на југозападниот крај на басенот Калорис се состои од најмалку девет преклопувачки вулкански отвори, секој поединечно до 8 км во дијаметар. Ова претставува "сложен вулкан".[49] Пропустливите подови се наоѓаат најмалку 1 км под нивните краеви на пукнатините и приложуваат сличност на кратерите кои се извајани од експлозивните ерупции или се модифицирани со колапс на мали места со повлекување на магмата низ каналите.[49] Научниците не можеле да ја квантифицираат возраста на системот за вулкански комплекс, но известиле дека би можело да биде од редот на една милијарда години. [49]


Состојби на површината и атмосфера[уреди | уреди извор]

Crystal Clear app xmag.svg Главна статија: „Атмосфера на Меркур.
Слика од Меркур добиена од MESSENGER
Слика од радар од северниот пол на Меркур
Северниот поле на Меркур, каде NASA го потврдила откривањето за големите мразови, во темните кратери кои постојат таму.[50]

Температурата на површината на Меркур се движи од 100 до 700 K (-173 до 427 ° C, -280 до 800 ° F)[51]на најекстремни места: 0 ° N, 0 ° W, или 180 ° W. Никогаш не доостигнува над 180 K на столбовите,[52] поради отсуството на атмосфера и стрмен температурен градиент помеѓу екваторот и столбовите. Доминантната точка достигнува околу 700 K за време на перихелот (0 ° W или 180 ° W), но само 550 K во афелијата (90 ° или 270 ° W).[53] На темната страна на планетата температурите просечно 110 К.[52][54] Интензитетот на сончевата светлина на површината на Меркур се движи помеѓу 4.59 и 10.61 пати повеќе од сончевата константа (1.370 W · m-2).[55]

Иако дневната светлина на површината на Меркур е обично екстремно висока, забелешките силно сугерираат дека мразот (замрзната вода) постои на Меркур. Подовите на длабоките кратери на столбовите никогаш не се изложени на директна сончева светлина, а температурите остануваат под 102 K; многу пониско од глобалниот просек.[56] Водениот мраз силно го рефлектира радарот, а набљудувањата на 70-метровиот Радар на Сончевиот систем Голдстоун и на ВЛА во раните 1990-ти откриваат дека има високи радарски одбивања во близина на столбовите.Иако мразот не бил единствената можна причина за овие рефлексивни региони, астрономите сметаат дека тоа е најверојатно.[57]

Процениле дека дека ледените региони содржат околу1014–1015 кг мраз,[58] и можат да бидат покриени со слој од реголит кој ја спречуваt сублимацијата.[59] За споредба, Антарктичкиот мраз на Земјата има маса од околу 4×1018 кг, а јужната поларна капа на Марс содржи околу 1016 кг вода.[58] Потеклото на мразот на Марс е сеуште не познато, но двата најверојатни извори за ова се изгаснувањето на водата од внатрешноста на платената или таложењето при влијанието на кометите.[58]

Меркур е премногу мала и топла за да неговата гравитација задржи значајна атмосфера во подолг временски период;има егзосфера [60] која содржи водород, хелиум, кислород, натриум, калциум, калиум и друго при површински притисок помал од околу 0.5 nPa (0.005 пикобари).[61]


Орбита на Меркур[уреди | уреди извор]

Наклонетоста на оската на ротација на Меркур во однос на рамнината на која орбитира околу Сонцето е само 2°. Постои чуден однос помеѓу времето на ротација на Меркур околу својата оска и времето на револуција околу Сонцето. Потребни му се 59 земјини денови еднаш да се заврти околу својата оска, што е точно 2/3 од 88 дена, колку што изнесува една негова година. Заради чудниот однос на Меркуривиот ден и година, кога астронаут би стоел на Меркур, за него времето помеѓу две изгрејсонца би било 176 земјини денови. Ако се земе предвид и елипсоидната патека едно деноноќие би изгледало вака: Сонцето изгрева на исток и додека се движи кон зенитот станува cè поголемо. Тука ќе застане и ќе почне да се движи наназад, кон исток, за потоа пак да застане и да продолжи да се движи кон запад. Притоа сè до заоѓањето тоа станува сè помало и помало. Просечната големина на сончевиот диск е 2,5 пати поголема од сончевиот диск гледан од Земјата.

До почетокот на 20 век Меркур им создавал проблеми на астрономите, бидејќи неговата орбита не можела да се објасни со помош на Њутновата механика. Постоеле мали, но недозволливи разидувања меѓу пресметаните и набљудувание резултати. Еден можен одговор кој бил во оптек во тоа време бил дека постои уште една планета која орбитира уште поблиску до Сонцето - планетата Вулкан (дури и добила име пред да биде откриена). Сепак вистинскиот одговор го дал Алберт Ајнштајн со општата теорија на релативноста, која потполно го објаснувала движењето на Меркур без никакви непостоечки планети. Движењето на Меркур бил првиот практичен доказ за Општата теорија на релативноста.

Површина и атмосфера на Меркур[уреди | уреди извор]

Меркур нема атмосфера. Поради својата мала маса, а следствено и мала гравитација тој не успеал во текот на историјата да ја задржи. Единствено нешто што може да се забележи налик на атмосфера се локални слаби концентации на натриум (Na), резултат на сончевиот ветар кој ги избива од површината на Меркур. Ова не значи дека натриумот е најзастапен елемент на површината. Таа главно е составена од силикатни карпи. Во внатрешноста се наоѓа јадро од железо и никел поради што Меркур има магнетно поле кое е само 1% од јачината на земјиното магнетно поле, и е наклонета 7° во однос на оската на ротација.

Споредба меѓу Меркур и Земјата

Површината на Меркур многу наликува на површината на Месечината. Изрешетана од безбројни кратери кои се резултат од интензивното бомбардирање со астероиди во раната историја на Сончевиот систем, пред 4,5 до 3,5 милијарди години. Но за разлика од Месечината, заради нешто поголемиот дијаметар, дебелината на литосферата е потенка (потребно е подолго време да се излади), а исто така може да се забележат рамнини од лава и гребени кои се резултат на вулканската историја на Меркур.

Дневната температура на површината на Меркур е над 500 K (227 °С), а ноќе може да падне до 100К (-173 °С). Големите дневни температури се резултат на фактот што Меркур се наоѓа многу близу до Сонцето, а додека студените ноќи се должат на отсуството на атмосфера или друг флуид (како што се океаните на Земјата) кои во текот на ноќта ја оддаваат топлината која ја акумулирале тој ден. Во некои региони, во зависност од типот на почвата, температурата може да достигне и до 600 К (327 °С). Заради изолаторскиот ефект на горниот слој на почвата, веднаш под површината температурата се движи од 314 К до 446 К.

Басенот Рембрант[уреди | уреди извор]

MESSENGER во својот втор прелет на планетата Меркур откри ударен басен стар 3.9 милиони години. Ова е и прв пат да се научниците да видат басен со добро откриено дно на Меркур, бидејќи повеќето се покриени од лава. Басенот е наречен Рембрант, по истоимениот холандски сликар Рембрант ван Рејн.[62]

Меркур кај старите народи[уреди | уреди извор]

Најстарите набљудувања на Мекур се направени највероватно од асирски астроном, некаде во 14 век п.н.е.. Неговите набљудувања се најдени на таканаречените "МULAPIN" табли. Според преводот од клинестото писмо, планетата била наречена УДУ.ИДИМ.ГУ,УД, или во превод "планета што скока". Вавилонците за неа првпат пишувале во првиот милениум пред наша ера, и тие ја нарекле планетата Набу, според нивниот бог - гласник.

Во античка Кина, планетата била позната како Ч'ен-Хсинг (Часовна Ѕвезда). Била поврзувана со правецот на север и фазата на водата во Ву Сјинг (што ги претставува Петте Фази на водата, преведени и како Петте елементи.)

Во Хинду митологијата Меркур бил наречен Буда, и се мислело дека богот претседавал во среда.

Во германската паганска митологија, богот Один (уште познат како Водeн (Woden)) бил поврзуван со Меркур, а англиското име за среда (Wednesday) е деривирано од денот на Воден (Woden's Day)

Во Мајанската култура, Меркур е најверојатно претставен како утка (или четири утки, две за одсабајле, две за навечер) која служела како гласник на подземјето.

Античките Грци за оваа планета имале две имиња: кога се појавувала како утринска ѕвезда била позната како Аполо, а навечер ја нарекувале Хермес. Второто име го добил бидејќи се движи многу брзо по небото, токму како брзиот Хермес, гласникот на боговите. Самите астрономи од тоа време знаеле дека двете имиња се однесуваат на едно исто нешто. Денешното име нешто подоцна му го дале Римјаните. Меркур, според нивната митологија, бил бог на трговијата, патувањето, крадењето... (пандан на Хермес во грчката митологија).

Набљудувања на Меркур во поново време[уреди | уреди извор]

Првите телескопски набљудувања на Меркур ги има направено Галилео Галилеј во 17 век. Иако ги забележал фазите кај Венера, неговиот телескоп не бил доволно јак истото да го забележи и кај Меркур. Во 1963 година, Пјер Гасенди ги направил првите набљудувања на преминот на планетата преку Сонцето кога го забележал преминот предвиден од Јохан Кеплер. Во 1939 година, Ѓовани Цупи со својот телескоп конечно покажал дека Меркур има свои фази гледано од Земјата, слично како Венера и Месечината.

Во 1962 година советските научници водени од Владимир Котелников станаа првите што пратија радарски сигнал до Меркур и го фатија назад по одбивањето од неговата површина. Три години подоцна, американските научници Гордон Петенгил и Р. Дајс покажале со помош на набљудување со радар дека периодот на револуција на Меркур е 58 дена.

Мисии до Меркур[уреди | уреди извор]

Поглед кон Меркур од Маринер 10.

Меркур досега е посетен од две летала. Првото е Маринер 10, кое во текот на 1974 и 1975 три пати пролета покрај планетата. Успеа да сними 45% од површината, процент кој до денес не е зголемен заради блискоста на Меркур до Сонцето, што го отежнува неговото фотографирање. Месенџер (MESSENEGER) леталото е вотор, и тоа за време на пролетувањето во 14 јануари 2008 сними 30% од површината, а уште еднаш ќе помине покрај Меркур во 2009 година, по што ќе следи влегување во орбита во 2011, кога и се планира да сними карта на целата површина од оваа планета.

Набљудување[уреди | уреди извор]

Планетата Меркур е видлива и со голо око. Можеме да ја набљудуваме дваесеттина дена во текот на годината и тоа или веднаш по зајдисонце или пред изгрејсонце. Бидејќи се наоѓа близу до Сонцето, никогаш не може да го забележиме искачен повеќе од дваесеттина степени над хоризонтот. Како последица на тоа што Меркур е поблиску до Сонцето во однос на Земјата, Меркур гледан гледан од Земјата пројавува мени, слично како Месечината.

Привидната магнитуда на Меркур варира меѓу -2,0 (посветло од Сириус) и 5,5. Хабловиот телескоп не може да гледа во Меркур, заради сигурносниот систем кој му забранува да набљудува блиско до Сонцето.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Забелешки[уреди | уреди извор]

Грешка во наводот: Ознаката <ref> во <references> има спротиставен групен атрибут „б“..
Грешка во наводот: Ознаката <ref> во <references> има спротиставен групен атрибут „б“..

Грешка во наводот: Ознаката <ref> во <references> има спротиставен групен атрибут „б“..

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 "Mercury Fact Sheet". NASA Goddard Space Flight Center. 30 ноември 2007. конс. 2008-05-28. 
  2. "The MeanPlane (Invariable plane) of the Solar System passing through the barycenter". 2009-04-03. конс. 2009-04-03.  (produced with Solex 10 written by Aldo Vitagliano; see also Invariable plane)
  3. Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име horizons.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Munsell, Kirk; Smith, Harman; Harvey, Samantha (February 25, 2008). "Mercury: Facts & Figures". Solar System Exploration. NASA. конс. 2008-04-07. 
  5. 5,0 5,1 Seidelmann, P. Kenneth; Archinal, B. A.; A’hearn, M. F.; et.al.. Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006. „Celestial Mechanics and Dynamical Astronomy“ том  90: 155–180. doi:10.1007/s10569-007-9072-y. http://adsabs.harvard.edu/doi/10.1007/s10569-007-9072-y. посет. 28 август 2007 г. 
  6. Margot, L.J.; Peale, S. J.; Jurgens, R. F.; Slade, M. A.; Holin, I. V.. Large Longitude Libration of Mercury Reveals a Molten Core. „Science“ том  316: 710–714. doi:10.1126/science.1140514. PMID 17478713. http://adsabs.harvard.edu/abs/2007Sci...316..710M. 
  7. "Animated clip of orbit and rotation of Mercury". Sciencenetlinks.com. 
  8. Talbert, Tricia, уред. (March 21, 2012). "MESSENGER Provides New Look at Mercury's Surprising Core and Landscape Curiosities". NASA. 
  9. 9,0 9,1 "Mercury Fact Sheet". NASA Goddard Space Flight Center. November 30, 2007. Архивирано од изворникот на March 28, 2014. конс. May 28, 2008. 
  10. Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име strom.
  11. "Mercury". US Geological Survey. May 8, 2003. Архивирано од изворникот на September 29, 2006. конс. November 26, 2006. 
  12. Lyttleton, R. A. (1969 г). On the Internal Structures of Mercury and Venus. „Astrophysics and Space Science“ том  5 (1): 18–35. doi:10.1007/BF00653933. Bibcode1969Ap&SS...5...18L. 
  13. Gold, Lauren. „Mercury has molten core, Cornell researcher shows“, „Chronicle Online“, Cornell University, 3 мај 2007 (посет. 12 мај 2008 г).
  14. 14,0 14,1 Finley, Dave. „Mercury's Core Molten, Radar Study Shows“, National Radio Astronomy Observatory, 3 мај 2007 (посет. 12 мај 2008 г).
  15. Spohn, Tilman; Sohl, Frank; Wieczerkowski, Karin; Conzelmann, Vera (2001 г). The interior structure of Mercury: what we know, what we expect from BepiColombo. „Planetary and Space Science“ том  49 (14–15): 1561–1570. doi:10.1016/S0032-0633(01)00093-9. Bibcode2001P&SS...49.1561S. 
  16. Gallant, R. 1986. The National Geographic Picture Atlas of Our Universe. National Geographic Society, 2nd edition.
  17. Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име Padovan2015.
  18. Schenk, P.; Melosh, H. J. (март 1994 г). Lobate Thrust Scarps and the Thickness of Mercury's Lithosphere. „Abstracts of the 25th Lunar and Planetary Science Conference“ том  1994: 1994LPI....25.1203S. Bibcode1994LPI....25.1203S. 
  19. 19,0 19,1 19,2 Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име Benz.
  20. 20,0 20,1 Cameron, A. G. W. (1985 г). The partial volatilization of Mercury. „Icarus“ том  64 (2): 285–294. doi:10.1016/0019-1035(85)90091-0. Bibcode1985Icar...64..285C. 
  21. Weidenschilling, S. J. (1987 г). Iron/silicate fractionation and the origin of Mercury. „Icarus“ том  35 (1): 99–111. doi:10.1016/0019-1035(78)90064-7. Bibcode1978Icar...35...99W. 
  22. Sappenfield, Mark. „Messenger's message from Mercury: Time to rewrite the textbooks“, „The Christian Science Monitor“, 29 септември 2011 (посет. 21 август 2017 г).
  23. "BepiColombo". Science & Technology. European Space Agency. конс. April 7, 2008. 
  24. Cartwright, Jon. „Messenger sheds light on Mercury's formation“, „Chemistry World“, 30 септември 2011 (посет. 21 август 2017 г).
  25. Scientists see Mercury in a new light“, Science Daily, 28 февруари 2008 (посет. 7 април 2008 г).
  26. "The Giant Spider of Mercury". The Planetary Society. конс. June 9, 2017. 
  27. Blue, Jennifer (April 11, 2008). "Gazetteer of Planetary Nomenclature". US Geological Survey. конс. April 11, 2008. 
  28. 28,0 28,1 28,2 Dunne, James A.; Burgess, Eric (1978). „Chapter Seven“. The Voyage of Mariner 10 – Mission to Venus and Mercury. NASA History Office. https://history.nasa.gov/SP-424/ch7.htm. посет. 28 мај 2008 г. 
  29. Blue, Jennifer (April 11, 2008). "Gazetteer of Planetary Nomenclature". US Geological Survey. конс. April 11, 2008. 
  30. Strom, Robert (1979 г). Mercury: a post-Mariner assessment. „Space Science Reviews“ том  24 (1): 3–70. doi:10.1007/BF00221842. Bibcode1979SSRv...24....3S. 
  31. Broadfoot, A. L.; S. Kumar; M. J. S. Belton; M. B. McElroy (12 јули 1974 г). Mercury's Atmosphere from Mariner 10: Preliminary Results. „Science“ том  185 (4146): 166–169. doi:10.1126/science.185.4146.166. PMID 17810510. Bibcode1974Sci...185..166B. 
  32. "Mercury". U.S. Geological Survey. August 5, 2003. Архивирано од изворникот на September 29, 2006. конс. April 7, 2008. 
  33. Head, James W.; Solomon, Sean C. (1981 г). Tectonic Evolution of the Terrestrial Planets. „Science“ том  213 (4503): 62–76. doi:10.1126/science.213.4503.62. PMID 17741171. Bibcode1981Sci...213...62H. http://www.planetary.brown.edu/pdfs/323.pdf. 
  34. Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име awst169_18_18.
  35. 35,0 35,1 35,2 35,3 35,4 35,5 35,6 Spudis, P. D. (2001 г). The Geological History of Mercury. „Workshop on Mercury: Space Environment, Surface, and Interior, Chicago“ (1097): 100. Bibcode2001mses.conf..100S. 
  36. Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име Ritzel.
  37. Shiga, David. „Bizarre spider scar found on Mercury's surface“, NewScientist.com news service, 30 јануари 2008.
  38. Schultz, Peter H.; Gault, Donald E. (1975 г). Seismic effects from major basin formations on the moon and Mercury. „Earth, Moon, and Planets“ том  12 (2): 159–175. doi:10.1007/BF00577875. Bibcode1975Moon...12..159S. 
  39. Wieczorek, Mark A.; Zuber, Maria T. (2001 г). A Serenitatis origin for the Imbrian grooves and South Pole-Aitken thorium anomaly. „Journal of Geophysical Research“ том  106 (E11): 27853–27864. doi:10.1029/2000JE001384. Bibcode2001JGR...10627853W. http://www.agu.org/pubs/crossref/2001/2000JE001384.shtml. посет. 12 мај 2008 г. 
  40. Denevi, B. W.; Robinson, M. S. (2008 г). Albedo of Immature Mercurian Crustal Materials: Evidence for the Presence of Ferrous Iron. „Lunar and Planetary Science“ том  39 (1391): 1750. Bibcode2008LPI....39.1750D. 
  41. 41,0 41,1 Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име WagWolIva01.
  42. 42,0 42,1 Choi, C. Q. (September 26, 2016). "Mercuryquakes May Currently Shake Up the Tiny Planet". Space.com. конс. September 28, 2016. 
  43. Dzurisin, D. (10 октомври 1978 г). The tectonic and volcanic history of Mercury as inferred from studies of scarps, ridges, troughs, and other lineaments. „Journal of Geophysical Research“ том  83 (B10): 4883–4906. doi:10.1029/JB083iB10p04883. Bibcode1978JGR....83.4883D. 
  44. 44,0 44,1 Watters, T. R.; Daud, K.; Banks, M. E.; Selvans, M. M.; Chapman, C. R.; Ernst, C. M. (26 септември 2016 г). Recent tectonic activity on Mercury revealed by small thrust fault scarps. „Nature Geoscience“ том  9 (10): 743–747. doi:10.1038/ngeo2814. Bibcode2016NatGe...9..743W. 
  45. Kerber, Laura; Head, James W.; Solomon, Sean C.; Murchie, Scott L.; Blewett, David T. (15 август 2009 г). Explosive volcanic eruptions on Mercury: Eruption conditions, magma volatile content, and implications for interior volatile abundances. „Earth and Planetary Science Letters“ том  119 (3): 635–658. doi:10.1016/j.epsl.2009.04.037. Bibcode2009E&PSL.285..263K. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0012821X09002611. посет. 4 април 2015 г. 
  46. Head, James W.; Chapman, Clark R.; Strom, Robert G.; Fassett, Caleb I.; Denevi, Brett W. (30 септември 2011 г). Flood Volcanism in the Northern High Latitudes of Mercury Revealed by MESSENGER. „Science“ том  333 (6051): 1853–1856. doi:10.1126/science.1211997. PMID 21960625. Bibcode2011Sci...333.1853H. http://www.sciencemag.org/content/333/6051/1853.short. посет. 4 април 2015 г. 
  47. Thomas, Rebecca J.; Rothery, David A.; Conway, Susan J.; Anand, Mahesh (16 септември 2014 г). Long-lived explosive volcanism on Mercury. „Geophysical Research Letters“ том  41 (17): 6084–6092. doi:10.1002/2014GL061224. Bibcode2014GeoRL..41.6084T. http://oro.open.ac.uk/40782/. 
  48. 48,0 48,1 48,2 Groudge, Timothy A.; Head, James W. (март 2014 г). Global inventory and characterization of pyroclastic deposits on Mercury: New insights into pyroclastic activity from MESSENGER orbital data. „Journal of Geophysical Research“ том  119 (3): 635–658. doi:10.1002/2013JE004480. Bibcode2014JGRE..119..635G. 
  49. 49,0 49,1 49,2 Rothery, David A.; Thomas, Rebeca J.; Kerber, Laura (1 јануари 2014 г). Prolonged eruptive history of a compound volcano on Mercury: Volcanic and tectonic implications. „Earth and Planetary Science Letters“ том  385: 59–67. doi:10.1016/j.epsl.2013.10.023. Bibcode2014E&PSL.385...59R. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0012821X13005864. посет. 4 април 2015 г. 
  50. Chang, Kenneth. „On Closest Planet to the Sun, NASA Finds Lots of Ice“, „The New York Times“, 29 ноември 2012, стр. A3. „Sean C. Solomon, the principal investigator for MESSENGER, said there was enough ice there to encase Washington, D.C., in a frozen block two and a half miles deep.“
  51. Prockter, Louise (2005). Ice in the Solar System. Volume 26. Johns Hopkins APL Technical Digest. http://www.jhuapl.edu/techdigest/td2602/Prockter.pdf. посет. 27 јули 2009 г. 
  52. 52,0 52,1 Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име vasa.
  53. Lewis, John S. (2004). Physics and Chemistry of the Solar System (2nd издание). Academic Press. стр. 463. ISBN 978-0-12-446744-6. 
  54. Murdock, T. L.; Ney, E. P. (1970 г). Mercury: The Dark-Side Temperature. „Science“ том  170 (3957): 535–537. doi:10.1126/science.170.3957.535. PMID 17799708. Bibcode1970Sci...170..535M. 
  55. Lewis, John S. (2004). Physics and Chemistry of the Solar System. Academic Press. ISBN 978-0-12-446744-6. https://books.google.com/?id=ERpMjmR1ErYC&pg=RA1-PA461. посет. 3 јуни 2008 г. 
  56. Ingersoll, Andrew P.; Svitek, Tomas; Murray, Bruce C. (1992 г). Stability of polar frosts in spherical bowl-shaped craters on the moon, Mercury, and Mars. „Icarus“ том  100 (1): 40–47. doi:10.1016/0019-1035(92)90016-Z. Bibcode1992Icar..100...40I. 
  57. Williams, David R. (June 2, 2005). "Ice on Mercury". NASA Goddard Space Flight Center. конс. May 23, 2008. 
  58. 58,0 58,1 58,2 Rawlins, K; Moses, J. I.; Zahnle, K.J. (1995 г). Exogenic Sources of Water for Mercury's Polar Ice. „Bulletin of the American Astronomical Society“ том  27: 1117. Bibcode1995DPS....27.2112R. 
  59. Harmon, John K.; Perillat, Phil J.; Slade, Martin A. (2001 г). High-Resolution Radar Imaging of Mercury's North Pole. „Icarus“ том  149 (1): 1–15. doi:10.1006/icar.2000.6544. Bibcode2001Icar..149....1H. 
  60. Domingue, Deborah L.; Koehn, Patrick L.; Killen, Rosemary M.; Sprague, Ann L.; Sarantos, Menelaos; Cheng, Andrew F.; Bradley, Eric T.; McClintock, William E. (2009 г). Mercury's Atmosphere: A Surface-Bounded Exosphere. „Space Science Reviews“ том  131 (1–4): 161–186. doi:10.1007/s11214-007-9260-9. Bibcode2007SSRv..131..161D. 
  61. Грешка во наводот: Погрешна ознака <ref>; нема зададено текст за наводите по име fact2015.
  62. MESSENGER со нови податоци за Меркур | Кумановски Астрономски Клуб - Кокино


Грешка во наводот: Има ознаки <ref> за група именувана како „б“, но нема соодветна ознака <references group="б"/>, или пак недостасува завршно </ref>.