Гравитација

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Гравитацијата ги држи планетите во орбита околу Сонцето.

Гравитација или тежа е природна поајва која им дава тежина на предметите.[1] Уште една дефиниција за гравитацијата е дека тоа е привлечна сила помеѓу две тела. Во секојдневниот живот, привлекувањето поради гравитацијата е резултат на постоењето на релативно големи тела, како што се Земјата и Месечината. Гравитацијата не само што предизвикува привлекување кон релативно големите тела, туку влијае и на површината на небесните објекти, предизвикувајќи плими, земјотреси, па дури и вулкански ерупции, како што е примерот со Ио - најблискиот сателит на Јупитер. Гравитацијата е единствената сила способна да предизвика формирање на планети, ѕвезди и галаксии. Таа е и причината поради која небесните тела се движат по предвидливи патеки.

Поимите за гравитацијата за прв пат во науката ги вовел Галилео Галилеј во 16-17 век. Со познатиот експеримент со фрлање на топчиња со различни тежини од Кулата во Пиза, докажал дека гравитацијата подеднакво ги забрзува предметите. Галилео докажал дека веројатно отпорот на воздухот, а не гравитационата сила како што претходно сметал Аристотел, е причината што полесните објекти паѓаат побавно.[2][3]

Во 1687, Исак Њутн заклучил дека гравитационата сила е правопропорционална со масите на телата, а обратно со квадратот од растојанието помеѓу центрите на телата, и тоа го потврдил со експеримент. Теоријата на Њутн доживеала голем успех кога преку неа било предвидено постоењето на Нептун врз основа на движењата на Уран кои не можеле да се припишат на влијанието на другите тогаш познати небесни тела.

Во 1915 Ајнштајн во „Општата теорија на релативитетот“ ги припишал ефектите на гравитацијата на закривување на време-просторот, наместо на некаква механичка сила. Според Општата теорија, слободното паѓање на едно тело е всушност инерцијално движење на објектот, во однос на статичниот набљудувач на земјата.[4][5] Во Њутновата физика, вакво забрзување не може да настане, освен под дејство на механичка сила.

Ајнштајн предложил дека простор-времето е закривено од самата материја, и дека предметите при слободно паѓање всушност се движат по локално прави патеки во закривениот простор-време. Ајнштајн ги открил и равенките за полето на општата релативност, кои го поврзуваат присуството на материјата со закривеноста на простор-времето. Равенките за поле на Ајнштајн се систем од 10 нелинеарни диференцијални равенки. Нивното решение се компонентите на геометријата на простор-времето, и патеките на движење на инерцијалните објекти се пресметуваат од тука. Ајнштајновата теорија, иако попрецизна, е многу сложена; поради тоа во пракса сѐ уште многу почесто користат Њутновите закони.

Поврзано[уреди]

Наводи[уреди]

  1. Does Gravity Travel at the Speed of Light?, UCR Mathematics. 1998. Retrieved 3 јули 2008
  2. Ball, Phil (06 2005). „Tall Tales“. „Nature News“. doi:10.1038/news050613-10. ISSN 0028-0836. 
  3. Galileo (1638), Two New Sciences, First Day Salviati speaks: "If this were what Aristotle meant you would burden him with another error which would amount to a falsehood; because, since there is no such sheer height available on earth, it is clear that Aristotle could not have made the experiment; yet he wishes to give us the impression of his having performed it when he speaks of such an effect as one which we see."
  4. http://www.black-holes.org/relativity6.html
  5. http://laser.phys.ualberta.ca/~egerton/genrel.htm

Извори[уреди]

  • Halliday, David; Robert Resnick; Kenneth S. Krane (2001). „Physics v. 1“. New York: John Wiley & Sons. ISBN 0-471-32057-9. 
  • Serway, Raymond A.; Jewett, John W. (2004). „Physics for Scientists and Engineers“ (6th ed. издание). Brooks/Cole. ISBN 0-534-40842-7. 
  • Tipler, Paul (2004). „Physics for Scientists and Engineers: Mechanics, Oscillations and Waves, Thermodynamics“ (5th ed. издание). W. H. Freeman. ISBN 0-7167-0809-4. 

Надворешни врски[уреди]