Сатурн (планета)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Сатурн Astronomical symbol for Saturn
The planet Saturn
Сатурн, гледан од Касини
Ознаки
Орбитални особености[2][3]
Епоха J2000
Апхел 1.513.325,783 km
10.11595804 AU
Перихел 1,353,572,956 km
9.04807635 AU
1,433,449,370 km
9.58201720 AU
Занесување 0.055723219
10,832.327 дена
29.657296 yr
378.09 days[1]
9.69 км/s[1]
320.346750°
Наклон 2.485240°
5.51° to Sun's equator
113.642811°
336.013862°
Познати сателити 60 потврдени
(up to 63 seen)
Физички особености
Екваторски полупречник
60,268 ± 4 km[4][5]
9.4492 Earths
Поларен полупречник
54,364 ± 10 km[4][5]
8.5521 Earths
Сплоснатост 0.09796 ± 0.00018
4.27×1010 km²[6][5]
83.703 Earths
Зафатнина 8.2713×1014 km³[1][5]
763.59 Earths
Маса 5.6846×1026 kg[1]
95.152 Earths
Средна густина
0.687 g/cm³[1][5]
(less than water)
8.96 m/s²[1][5]
0.914 g
35.5 km/s[1][5]
0.439 – 0.449 day[7]
(10 ч. 32 – 47 мин.)
Екваторијана вртежна брзина
9.87 km/s[5]
35,500 км/ч
26.73°[1]
Северенополна ректасцензија
2 h 42 min 21 s
40.589°[4]
Северенополна деклинација
83.537°[4]
Албедо

0.342 (bond)

0.47 (geom.)[1]
Површинска темп. min mean max
1 bar level 134 K[1]
0.1 bar 84 K[1]
+1.2 to -0.24[8]
14.5" — 20.1"[1]
(excludes rings)
Атмосфера[1]
59,5 km
Состав по зафатнина
~96% Хидроген (H2)
~3% Хелиум
~0.4% Метан
~0.01% Амонијак
~0.01% Хидроген деутерид (HD)
0.0007% Етан
Ices:
Амонијак
вода
Амониум хидросулфид(NH4SH)

Сатурн е шестата планета од Сонцето. Таа орбитира на околу 10 астрономски eдиници од Сонцето и е втората по големина во сончевиот систем по Јупитер. Сатурн е изграден претежно од разни гасови и е таканаречен гасен џин. Познат е по својот систем на прстени, што се состојат главно од честички на мраз со помала количина на остатоци и прав. Името го добил од римската митологија - Сатурн е бог на земјоделството. Сродниот грчки бог Кронос, бил син на Уран и Гаја и таткото Зевс (Јупитер). Симболот на планетата е стилизирана претстава на српот на овој бог (уникод: )

Кристијан Хејгенс во 1655 година е првиот кој сватил дека прстените не се цврсти, туку се составени од вселеснки отпадоци кои орбитираат околу планетата. Најширокиот и најсветлиот прстен е Прстен B, а Прстен А е подалеку и е поблед. Прстените се само 100м широки, што е навистина малку во спореба со нивниот радиус од 135.000км. во Прстенот А има тесна празнина наречена Encke's Division (Енкова Дивизија), околу која орбитира месечината Пан. Атлас орбитира околу надворешниот раб на Прстенот А. Војаџер сондите открија нов надворешен прстен, Прстен F. Околу овој прстен се вртат месечините Прометеј и Пандора. Сатурн е 75% азот и 25% хелиум, слично на Јупитер, и има карпесто јадро. Се врти брзо и како последица на тоа е раширена кај екваторот. Температурата на јадрото на Сатурн изнесува 120000К поради постепена гравитациона компресија, позната како механизам на Келвин-Хелмхолтц, што исто така се случува на Јупитер и Нептун, но не и на Уран. Брзината на ветровте во атмосверата достигнуваат до 1800 км/час

Сатурн околу својата оска се завртува за 10,5 часа а околу Сонцето за 29,46 години. Сатурн има дури 18 сателити. Најпознат и најголем од сите е Титан.

Надворешни врски[уреди | уреди извор]


Наводи[уреди | уреди извор]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 Williams, Dr. David R. (7 септември, 2006). „Saturn Fact Sheet“. NASA. http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/saturnfact.html. конс. 31 јули 2007 г. 
  2. Yeomans, Donald K. (13 јули 2006). „HORIZONS System“. NASA JPL. http://ssd.jpl.nasa.gov/?horizons. конс. 8 август 2007 г.  — At the site, go to the "web interface" then select "Ephemeris Type: ELEMENTS", "Target Body: Saturn Barycenter" and "Center: Sun".
  3. Orbital elements refer to the barycenter of the Saturn system, and are the instantaneous osculating values at the precise J2000 epoch. Barycenter quantities are given because, in contrast to the planetary centre, they do not experience appreciable changes on a day-to-day basis from to the motion of the moons.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Seidelmann, P. Kenneth; Archinal, B. A.; A’hearn, M. F.; et.al. (2007). Report of the IAU/IAGWorking Group on cartographic coordinates and rotational elements: 2006. „Celestial Mech. Dyn. Astr.“ том  90: 155–180. doi:10.1007/s10569-007-9072-y. http://adsabs.harvard.edu/doi/10.1007/s10569-007-9072-y. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 Refers to the level of 1 bar atmospheric pressure
  6. NASA: Solar System Exploration: Planets: Saturn: Facts & Figures
  7. Than, Ker (6 септември, 2007). „Length of Saturn's Day Revised“. Space.com. http://www.space.com/scienceastronomy/070906_saturn_day.html. конс. 6 декември, 2007 г. 
  8. Schmude, Richard W Junior (2001). „Wideband photoelectric magnitude measurements of Saturn in 2000“. Georgia Journal of Science. http://findarticles.com/p/articles/mi_qa4015/is_200101/ai_n8933308. конс. 14 октомври 2007 г. 
  • Lovett, L.; Horvath, J.; Cuzzi, J. (2006). Saturn: A New View. New York: Harry N. Abrams, Inc.. ISBN 0-8109-3090-0. 
  • Karttunen, H.; Kröger, P.; et al. (2007). Fundamental Astronomy. New York: Springer, 5th edition. ISBN 3-540-34143-9. 

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Сатурн сликан во природна боја од платформата на леталото Касини кон крајот на 2004
Оваа статија содржи специјални знаци. Без правилна поддршка, може да гледате прашалници, квадрати или други симболи.