Ангел

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Песна на ангелите од Бугро, 1825–1905.
Hugo Simberg, 1903.

Ангели се гласници на Господ според еврејската и христијанската Библија. Зборот ангел доаѓа од грчкото ἄγγελος, што пак е превод на מלאך (mal'akh) од еврејската Библија Танак; а сличен збор ملائكة (Malāīkah), се користи и во Коранот.

Ангелите во јудаизмот[уреди | уреди извор]

Јаков се бори со ангел

Основата на јудаизмот е строг монотеизам, односно вера во еден Бог, творец, без пониски божествени посредници. Но, со време се развило учењето за посредници меѓу Бог и луѓето: добри ангели и лоши духови, ѓаволи или демони. Ангелите или демоните претставуваат два света кои меѓусебно се во војна. Сепак, и едните и другите потекнуваат од ист творец, од кого се зависни.

Ангелите се претставувани како духовни и бестелесни суштества кои не јадат и не пијат, не се раѓаат и не умираат. Пред луѓето се појавуваат во човечка форма, и тогаш носат светли бели одежди. Функцијата на ангелот е да биде полномошен претставник на друга личност (Пост 32, 6; Суд 9, 31; 2 Бар 6, 32) или божји пратеник, односно „ангел на Јахве“ (Аг 1, 13; Ис 63, 9; 45, 12; Мал 3, 1).

Во Стариот завет изразот ангел означува некој што пренесува порака, без разлика дали тоа е човек или нечовечко суштество. Сепак ангелот може да извршува и некои други активности.

Ангелите се поделени во седум редови како што е наведено во 1 Енох 61, 10: херувими, серафими, офаними, ангели на силата (или први), на власта, избрани, и на моќта. И во 2 Енох 20 набројани се ангелските редови. Меѓутоа, во книгата Јубилеј се спомнуваат „ангели на лицата“, ангели на „светлоста“, а „ангелот на моќта“, воедно е и ангел на смртта и ги прати душите, односно го прати Енох на неговиот пат низ небесните светови.

Постоји и група од шест или седум ангели односно архангели (Тов 12, 15), кои имаат пристап кај Господ. Тоа се:[1]

(Само овие двајца архангели се споменати по име во еврејското свето писмо, другите се од дополнителна литература.)

Ангелите во христијанството[уреди | уреди извор]

Христијаните го презеле толкувањето на ангелите од Евреите.[2] На почетокот, христијанскиот концепт за ангел е гласник на Бога, а подоцна се појавуваат посебни гласници: Архангел Гаврил, Архангел Михаил, Архангел Рафаил, и Архангел Урил.[3] Потоа, во време од два века (од 3 до 5 век) претставата на ангелите добива дефинирани карактеристики во теологијата и во уметноста.[4]

Според Свети Августин, „'Ангел' е името на нивната служба, не на нивната природа. Ако го барате името на нивната природа, дтоа е 'дух'; ако го барате името на нивната служба, тоа е 'ангел'.“[5] Кон крајот на 4 век, Црковните отци се согласиле дека постојат различни категории на ангели, со посебни мисии и активности, но не се согласиле околу нивната природа. Според некои, ангелите имаат физичко тело,[6] додека според други ангелите се целосно духовни. Според некои теолози, ангелите не се божествени, туку се нематеријални суштества кои се подредени на Светото Тројство.[7]

Во христијанската Библија, ангелите се претставени како духовни битија кои посредуваат меѓу Бог и луѓето: „Го направи него [човекот] малку помалку од ангелите..." (Псалми 8:4–5). На Четвртиот латерански сабор (1215) е прогласено дека ангелите се создадени битија, и дека луѓето се создадени после нив. На Првиот ватикански сабор (1869) било потврдено ова.

Интеракција со ангелите[уреди | уреди извор]

Ангел го тежи Исус пред неговото затворање во Гетсиманската градина, слика на Карл Блох, 1865–1890.
Не го заборавајте гостољубието, зашто некои преку него, без да знаат, примија ангели на гости!Forget not to show love unto strangers: for thereby some have entertained angels unawares.—Послание до Евреите, 13:2

Во Новиот завет има многу средби и разговори меѓу ангели и луѓе. На пример, три случаи на интеракција меѓу ангели и луѓе се однесуваат на раѓањето на Јован Крстител и Исус Христос. Во евангелието по Лука 1:11, се појавува ангел кај Захарија за да го информира дека ќе има дете и покрај тоа што е стар, со што е најавено раѓањето на Јован Крстител. Во Лука 1:26 Архангел Гаврил ја посетува девицата Марија на Благовештение за да ѝ го претскаже раѓањето на Исус Христос. Ангелите потоа го најавиле раѓањето на Христос при посетата на кралевите на бебето, Лука 2:10.[8]

Според евангелието по Матеј 4:11, откако Исус минал 40 дена во пустината, „...тогаш ѓаволот го остави, и ете, ангели дојдоа и му служеа“. Во Лука 22:43 ангел го теши Исус Христос во Гетсиманската градина.[9] Во Матеј 28:5, ангел го најавува воскреснувањето на Исус.[8]

Папата Јован Павле II ја истакнал улогата на ангелите во неговото дело од 1986 година со наслов „Ангелите учествуваат во историјата на спасението“, каде истакнал и дека денешниот менталитет треба да ја увиди важноста на ангелите.[10]

Ангелите во исламот[уреди | уреди извор]

Цртеж на ангел во шиизмот (Персија, 1555)

Ангелите (арапски: ملائكة Malāʾikah) се споменати многу пати во книгите Куран и Хадис. Често имаат посебни задачи да извршат, дадени од Бога, како на пример тестирање на луѓето преку богатство и лечење на болести.[11] Иако постои верување во ангели во ислаот, не постои догматска ангеологија во исламската традиција. Ангелите ги има во фолклорот, филозофските дебати, сепак постои тенденција по поново време да се отфрлат материјалите за ангелите, на пример со тоа што ангелот на смртта ќе се нарекува Азраил.[12]

Ангелите како тема во уметноста и во популарната култура[уреди | уреди извор]

Ангелите се јавуваат како тема во бројни дела од уметноста и популарната култура.

Ангелите како тема во книжевноста[уреди | уреди извор]

Ангелите како тема во популарната музика[уреди | уреди извор]

  • „(Ангелите сакаат да ги носат моите) Црвени чевли“ ((The Angels Wanna Wear My) Red Shoes) - песна на британскиот рок-музичар Елвис Костело (Elvis Costello) од 1977 година.[20]
  • „Паднатиот ангел“ (Fallen Angel) - песна на американската рок-група „Блу Ојстер Калт“ (Blue Oyster Cult) од 1980 година.[21]
  • „Да, јас сум твојот ангел“ (Yes, I'm Your Angel) - песна на Џон Ленон и Јоко Оно од 1980 година.[22]
  • „Ангели“ (Anđeli) - песна на хрватската рок-група „Азра“ (Azra) од 1983 година.[23]
  • „Испрати ми ангел“ (Send me an Angel) - песна на поп-групата „Риал лајф“ (Real Life) од 1983 година.[24]
  • „Кога ангелите“ (When The Angels) - песна на британската поп-рок група „Прифеб Спраут“ (Prefab Sprout) од 1985 година.[25]
  • „Ангелот на смртта“ (Angel of Death) - песна на американската хеви-метал група „Слеер“ (Slayer).[26]
  • „Нашиот мал ангел“ (Our Little Angel) - песна на британскиот рок-музичар Елвис Костело (Elvis Costello) од 1986 година.[27]
  • „Град на ангелите“ (City of Angels) - песна на американската поп-рок група „10.000 Манијаци“ (10 000 Maniacs) од 1987 година.[28]
  • „Паднатиот ангел“ (Fallen Angel) - песна на американскиот рок-музичар Роби Робертсон (Robbie Robertson) од 1987 година.[29]
  • „Заскитан ангел“ (Misguided Angel) - песна на американската група „Каубој џанкис“ (Cowboy Junkies) од 1988 година.[30]
  • „Ангеле“ (Anđele) - песна на црногорскиот пејач Владо Георгиев од 2004 година.[31]
  • „Погледни го домот свој, ангеле“ (Pogledaj dom svoj anđele) - песна на српската рок-група „Рибља чорба“ (Riblja Čorba).[32]
  • „Ангели“ (Angels) - песна на британскиот поп-пејач Роби Вилијамс (Robbie Williams).[33]
  • „Ангел“ (Engel) – песна на германската група „Рамштајн“ (Rammstein).[34]

Ангелите како тема во филмот[уреди | уреди извор]

Надворешни врски[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Ангеологија
  2. Margaretha, Evans, Annette Henrietta (1 March 2007). "The development of Jewish ideas of angels : Egyptian and Hellenistic connections, ca. 600 BCE to ca. 200 CE". 
  3. Barker, Margaret (2004). An Extraordinary Gathering of Angels, M Q Publications.
  4. "LA FIGURA DELL'ANGELO NELLA CIVILTA' PALEOCRISTIANA – PROVERBIO CECILIA – TAU – Libro". 2008-12-27. Архивирано од изворникот на 2008-12-27. конс. 2017-09-23. 
  5. Augustine, En. in Ps. 103, 1, 15: PL 37, 1348
  6. Ludlow, Morwenna. Brakke, David. уред. Demons, Evil, and Liminality in Cappadocian Theology. „Journal of Early Christian Studies“ (Baltimore: Johns Hopkins University Press) том  20 (2): 179–211 [183]. doi:10.1353/earl.2012.0014. ISSN 1067-6341. http://muse.jhu.edu/journals/journal_of_early_christian_studies/v020/20.2.ludlow.pdf. посет. 11 ноември 2012 г. 
  7. Proverbio(2007), pp. 29–38; cf. summary in Libreria Hoepli and review in La Civiltà Cattolica, 3795–3796 (2–16 August 2008), pp. 327–328.
  8. 8,0 8,1 "CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: Angels". www.newadvent.org. 
  9. "BibleGateway, Luke 22:43". Biblegateway.com. конс. 30 July 2012. 
  10. "Angels Participate In History Of Salvation". Vatican.va. 6 August 1986. Архивирано од изворникот на 20 October 2012. конс. 30 July 2012.  Unknown parameter |df= ignored (помош)
  11. Шаблон:Hadith-usc
  12. Stephen Burge Angels in Islam: Jalal al-Din al-Suyuti's al-Haba'ik fi akhbar al-mala'ik 2015 part 1.1 and 1.2.
  13. Преводи на литературни дела од автори кои добиле Нобелова награда, НИД „Микена“, Битола, 2010.
  14. Gabrijel Garsija Markes, Oči plavog psa. Beograd: Sezam Book, 2015, стр. 97-105.
  15. Euđenio Montale, Leptir iz Dinara i ostali prozni spisi. Beograd: Rad, 1979, стр. 47-50.
  16. Рајнер Марија Рилке, Искуство тишине. Београд: Paideia, 2014, стр. 50.
  17. Рајнер Марија Рилке, Искуство тишине. Београд: Paideia, 2014, стр. 51.
  18. Pjer Paolo Pazolini, Put i nebo. Beograd: Mali vrt, 2016, стр. 40.
  19. Рајнер Марија Рилке, Искуство тишине. Београд: Paideia, 2014, стр. 95.
  20. YouTube, Elvis Costello - (The Angels Wanna Wear My) Red Shoes (пристапено на 28.3.2018)
  21. Blue Oyster Cult: Fallen Angel - YouTube (пристапено на 24.4.2018)
  22. YouTube, John Lennon & Yoko Ono-1980-Double Fantasy (пристапено на 17.6.2017)
  23. YouTube, Azra "Andjeli " LIVE 19.10.1987. (пристапено на 12.1.2017)
  24. YouTube, Real Life - Send Me An Angel (1983) (посетена на 19.4.2017)
  25. Discogs, Prefab Sprout ‎– Steve McQueen (пристапено на 17.10.2018)
  26. YouTube, Slayer ~ Angel of Death (Lyrics) (пристапено на 22.12.2017)
  27. DISCOGS, The Costello Show Featuring The Attractions And Confederates* ‎– King Of America (пристапено на 26.3.2018)
  28. YouTube, 10,000 Maniacs City Of Angels (пристапено на 22.9.2017)
  29. YouTube, Robbie Robertson - Fallen Angel (пристапено на 23.10.2017)
  30. YouTube, Cowboy Junkies Misguided Angel (пристапено на 3.5.2017)
  31. YouTube, Vlado Georgiev - Andjele - (Official Video) (пристапено на 20.2.2017)
  32. YouTube, Riblja Corba - Pogledaj Dom Svoj Andjele (посетена на 19.4.2017)
  33. YouTube, robbie williams - angels (посетена на 19.4.2017)
  34. Охридски хорски фестивал – Ohrid Choir Festival 2005, стр. 27.
  35. Антена, бр. 804, 22.11.2013, стр. 13.
  36. IMDB, Wings of Desire (1987) (пристапено на 2.12.2017)
Прва сфера

Серафими • Херувими • Престоли 

Paradiso Canto 31.jpg
Втора сфера

Господства • Сили  • Власти

Трета сфера

Началства • Архангели • Ангели