Рајнер Марија Рилке

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Рајнер Марија Рилке (германски: Rainer Maria Rilke) (Прага, 4 декември 1875 - 29 декември 1926), германски писател, еден од најголемите германски лиричари.

Биографија[уреди | уреди извор]

Рилке често патувал: во средината на јануари 1911 година патувал низ Египет, каде го посетил и Карнак; на почетокот на 1912 година го посетил местото Девин (Дуино), во близината на Трст; од декември 1912 до февруари 1913 година бил во Ронда, Шпанија; доцната есен 1913 година ја поминал во Париз; во ноември 1915 година престојувал во Минхен; а последните години од животот ги поминал во швајцарскиот замок, Мизо.[1]

Творештво[уреди | уреди извор]

Рилке ја сметал уметноста како единствениот можен начин на човековото постоење. Битието на поезијата, Рилке го поистоветувал со битието на човекот, изјавувајќи: „Песната е постоење“. Заеднички елемент на сите фази од творештвото на Рилке е стремежот за поистоветување со светот, тоа е неговиот основен мотив и единствената тема во сите негови песни. Тој поетот го сфаќа како суштество чија задача е да ја надмине човековата индивидуалност и да се стопи со целокупноста на постоењето.[2]
Негови најпознати дела се: „Нови песни“, „Песна за љубовта и за смртта на корнетот Кристофер Рилке“, „Девински елегии“ и „Сонети за Орфеј“.

Девински елегии[уреди | уреди извор]

„Девинските елегии“ ги сочинуваат десет елегии, наречени според местото Девин (Дуино), крај Трст во кое Рилке престојувал во 1912 година. Првите две елегии Рилке ги напишал во Девин, и тоа: првата елегија (Die erste Elegie) ја напишал на 21 јануари 1912 година, а втората елегија (Die zweite Elegie) е напишана кон крајот на јануари и почетокот на февруари 1912 година. Третата елегија (Die dritte Elegie) е започната во Девин, а била завршена во доцна есен, 1913 година, во Париз. Четвртата елегија (Die vierte Elegie) е напишана на 22 и 23 ноември 1915 година, во Минхен. Петтата елегија (Die fünfte Elegie) била создадена на 14 февруари 1922 година, во швајцарскиот замок Мизо, а таа била дополнително внесена во циклусот, наместо против-строфата која требало да биде петта елегија. Шестата елегија (Die sechste Elegie) била почната кон крајот на февруари или почетокот на март 1912 година во Девин, потоа била продолжена во јануари и февруари 1913 година, во Ронда, Шпанија и во доцна есен истата година во Париз, а била завршена во Мизо, на 9 февруари 1922 година. Седмата елегија (Die achte Elegie) била напишана на 7 и 26 февруари, а осмата на 7 и 8 февруари 1922 година, во Мизо. Деветтата елегија (Die neunte Elegie) била започната во март 1912 година во Девин, а најголемито дел бил напишан на 9 февруари 1922 година, во Мизо. Најпосле, првите дванаесет стиха од десеттата елегија (Die zehnte Elegie) биле напишани во почетокот на 1912 година, во Девин, продолжена е во доцна есен, 1913 година, во Париз, а била завршена на 11 февруари 1922 година, во Мизо.[3]
Во „Девинските елегии“ се присутни бројни настани и ликови кои оставиле силен впечаток во животот на Рилке, На пример, во нив се споменуваат италијанската поетеса Гаспара Стампа, црквата Санта Марија Формоза во Венеција, ликот од „Записите на Малте Лауридс Бриге“, Ерик Брахе (создаден според братучедот Егон фон Рилке), храмот на Амон Ра во Карнак (Рилке го посетил Карнак во средината на јануари 1911 година), сцени од Библијата итн. Уште повеќе, петтата елегија е посветена на германската поетеса Херта Кениг (во чиј стан, во јануари 1915 година, Рилке ја видел сликата на Пикасо „La famille des saltimbanques“, која била повод за оваа елегија), а осмата на австрискиот философ Рудолф Каснер.

Сонети посветени на Орфеј[уреди | уреди извор]

Рилке напишал два циклуса сонети посветени на митолошкиот пејач Орфеј: едниот циклус се состои од 26 сонети, додека вториот дел го сочинуваат 29 сонети. Сонетите биле напишани помеѓу 2. и 23. февруари 1922 година, во швајцарскиот замок Мизо. Главни мотиви и теми на сонетите се: идеалниот лик на „внатрешна девојка“, односот меѓу уметноста и животот, воспевање на земскиот живот, единството на светот, единството на смртта и животот, бунтот кон современата индустриска цивилизација итн. Некои од сонетите се инспирирани или посветени на неговиот прерано починат братучед Егон фон Рилке, на Вера Оукама Кноп, на нејзината мајка Гертруда, како и на „еден Верин пријател“, а според зборовите на самиот Рилке, 16. сонет од првиот дел е посветен на едно куче.[4]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Rajner Marija Rilke, Soneti i elegije. Beograd: Mali vrt, 2011, стр. 90-94.
  2. Rajner Marija Rilke, Soneti i elegije. Beograd: Mali vrt, 2011.
  3. Rajner Marija Rilke, Soneti i elegije. Beograd: Mali vrt, 2011, стр. 90-92.
  4. Rajner Marija Rilke, Soneti i elegije. Beograd: Mali vrt, 2011, стр. 92-95.