Есен

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Годишни времиња
Умерени
Пролет
Лето
Есен
Зима
Тропски
Сува
сезона
Свежа
Топла
Дождовна сезона

Есен — едно од четирите умерени годишни времиња, преодот од лето кон зима.

Во умерените климатски појаси, есента е сезоната кога највеќето култури се берат, а листопадните дрва ги губат лисјата. Ова е и сезоната кога деновите набргу стануваат пократки и постудени, ноќите подолги, а врнежите се зачестуваат.

Есенска шума, Италија

Дефиниции[уреди | уреди извор]

Астрономски, некои западни земји сметаат дека есента почнува со септемвриската рамнодненица (околу 23 септември) на северната полутопка, и мартовската рамноденица (21 март) на јужната полутопка, завршувајќи со декемвриската сончева пресвртница (околу 21 декември) на северната полутопка и јунската сончева пресвртница (21 јуни) на јужната. Меѓутоа ваквата поделба не е универзална. Исклучокот од овие дефиниции е ирскиот календар кој сѐ уште го следи келтскиот циклус, каде есента во се вбројува цел август, септември и октомври. Во кинеската астрономија, есенската рамноденица ја означува средината на есента, за окја се смета дека започнала околу 7 август).

Од друга страна, метеоролозите го сметаат за есен сет април и мај на јужната, и септември, октовмри и ноември на северната полутопка. Иако по летната сончева прествртница деновите почнуваат да се скратуваат, обично во септември (северна полутопка) или март (јужна полутопка) квечерините стануваат приметливо пократки и самата промена е понагла отколку одолговлечените квечерини на лето.

Есента обично го означува почетокот на школската година, бидејќи таа започнува рано во септември или март. Било која од овие дефиниции не е без мана бидејќи тие претполагаат дека годишните времиња се еднакво долги, и започнуваат и завршуваат во исто време ширум умерените зони на обете полутопки.

Есента како тема во уметноста и во популарната култура[уреди | уреди извор]

Есента често се јавува како инспирација или тема во разни гранки на уметноста и во популарната култура.

Есента како тема во книжевноста[уреди | уреди извор]

Есента како тема во популарната музика[уреди | уреди извор]

  • „Есенска роза“ - песна на македонската поп група, „Македонија“.
  • „Есента во мене“ (Jesen u meni) - песна на хрватската група „Парни валјак“.[25]
  • „Есен“ (Jesen) - песна на српската рок-група „Катарина II“.[26]
  • „Есенско дете“ (Autumn's Child) - песна на американскиот рок музичар Капетан Бифхарт (Captain Beefheart) од 1967 година.[27]
  • „Есенско лисје“ (Autumn leaves) - песна на Ерик Клептон од 2010 година.[28]
  • „Есенско лисје“ (Autumn leaves) - песна на американскиот рапер Крис Браун од 2015 година.[29]
  • „Есенско лисје“ (Autumn leaves) - песна на американскиот пејач Нет Кинг Коул.[30]

Есента како тема во филмот[уреди | уреди извор]

Есента како тема во сликарството[уреди | уреди извор]

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Иво Андрић, Ex Ponto - Немири - Лирика. Београд: Просвета, 1977, стр. 178.
  2. Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига II: Прва четвртина – средина XX века (авангарда и социјалистички реализам). Београд: Paidea, 2007, стр. 227-228.
  3. Пол Верлен, Есенска песна. Скопје: Македонска книга, 1987, стр. 19.
  4. Pol Verlen, Pesme. Beograd: Rad, 1969, стр. 10-11.
  5. Johan Volfgang Gete, Pesme. Beograd: Rad, 1964, стр. 42.
  6. Драган Георгиевски, Метаморфузија, Темплум, Скопје, 2013.
  7. Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига III: Средина XX века – поч. XXI века (неомодернизам, неоавангарда, постмодернизам и нова трагања). Београд: Paidea, 2007, стр. 164.
  8. Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига III: Средина XX века – поч. XXI века (неомодернизам, неоавангарда, постмодернизам и нова трагања). Београд: Paidea, 2007, стр. 164.
  9. Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига III: Средина XX века – поч. XXI века (неомодернизам, неоавангарда, постмодернизам и нова трагања). Београд: Paidea, 2007, стр. 200.
  10. Savremena poljska poezija. Beograd: Nolit, 1964, стр. 59-60.
  11. Јован Јовановиħ Змај, Песме. Београд: Рад, 1963, стр. 259.
  12. Антологија руске лирике – X-XXI век. Књига III: Средина XX века – поч. XXI века (неомодернизам, неоавангарда, постмодернизам и нова трагања). Београд: Paidea, 2007, стр. 76.
  13. Miroslav Krleža, Lirika. Sarajevo: Svjetlost, 1966, стр. 95.
  14. Габриел Гарсија Маркес, Есента на патријархот / Хроника на една најавена смрт. Скопје: Мисла, 1983.
  15. Antun Gustav Matoš I. Sarajevo: Svjetlost, 1962, стр. 44.
  16. Pjer Paolo Pazolini, Put i nebo. Beograd: Mali vrt, 2016, стр. 14.
  17. Владислав Петковић-Дис, Песме. Београд: Рад, 1960, стр. 91.
  18. Анте Поповски, Дрво што крвави. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 12.
  19. Рајнер Марија Рилке, Искуство тишине. Београд: Paideia, 2014, стр. 98.
  20. Рајнер Марија Рилке, Искуство тишине. Београд: Paideia, 2014, стр. 46.
  21. Рајнер Марија Рилке, Искуство тишине. Београд: Paideia, 2014, стр. 45.
  22. „Izabrana bibliografija Jaroslava Sajferta“ во: Jaroslav Sajfert, Stub kuge. Beograd: Mali vrt, 2014, стр. 93-94.
  23. Savremena poljska poezija. Beograd: Nolit, 1964, стр. 237-238.
  24. Бруно Шулц, Митизација на реалноста. Скопје: Бегемот, 2015, стр. 15-23.
  25. YouTube, Jesen u meni - Parni Valjak (пристапено на 29.11.2016)
  26. YouTube, Ekatarina Velika - Jesen (пристапено на 29.11.2016)
  27. Captain Beefheart - Autumn's Child - YouTube (пристапено на 3.3.2016)
  28. YouTube, Eric Clapton -Autumn Leaves (пристапено на 29.11.2016)
  29. YouTube, Chris Brown - Autumn Leaves (Explicit) ft. Kendrick Lamar (пристапено на 29.11.2016)
  30. YouTube, Nat King Cole - Autumn Leaves (пристапено на 29.11.2016)
  31. IMDB, Autumn Sonata (1978) (пристапено на 9.10.2014)
  32. IMDB, Autumn in New York (2000) (пристапено на 23.1.2019)
  33. Središnja Hrvatska - Dvori s pogledom, Hrvatska turistička zajednica, 2009.