Прага

Од Википедија, слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај
Прага
Поглед кон Прашката тврдина
Поглед кон Прашката тврдина
Официјално знаме на Прага
Знаме
Официјален грб на Прага
Грб
Mестоположба
Mестоположбата на Прага
Координати

Erioll world.svg 50°05′″N, 14°25′″E

Часовен појас
- лето
UTC+1
UTC+2
Општи податоци
Име
- други имиња
Прага
Чешки: اPraha;
Основан 8 век
Повикувачки број 1xx xx
Портал www.praha.eu
Управа
Земја  Чешка
Географија
Население
Население 1,237,893 (2009)
Густина 496 ж./km²

Прага (чешки: Praha) е главен и најголем град на Чешката Република и 14 по големина во Европската Унија. Се наоѓа на север од историската област Чешка на реката В’лтава, во централниот регион, кој е административен центар, но како посебна област е дел од неа. Градот е воедни и главен град на Средночешкиот крај. Toj е културен и економски центар на Чешка повеке од 1000 години Во Прага се наоѓаат голем дел од државните институции и голем број други организации и компании. Во Прага се наоѓаат претседателот, владата, централната власт и ограните на Врховниот суд. Покрај тоа, во Прага се лоцирани голем број на други канцеларии и е централно место на единиците на локалната самоуправа. Исто така во неа се наоѓа седиштето на повеќето политички партии, седиштето на речиси сите цркви, верси и други здруженија на национално ниво во Чешка.

За да ја достигне сегашната форма, Прага се развивала 11 векови. Како историски град, некогаш беше место на чешки кралеви и цареви, на германски и римски императори. Исто така Прага беше и главен град на Чехословачка. Во моментов има површина од 496 км² на која има 1,3 милиони жители. Во 2004 година (влезот во Европската Унија) биле одбројани приближно 2 милиони жители. Прага е економски развиенаи богата област со исклучително висок стандард на живеење, и со тоа се издвојува не само надвор од чешките туку и од европските стандарди. Според статичките податоци на Евростат е шестиот најбогат регион во Европа. ХДП по жител изнесува 172% додека во просекот на ЕУ, ХДП по жител изнесува 80%.

Прага се смета за еден од најубавите градови во Европа. Историскиот центар на градот со уникатна панорама на Прашкиот замок, најголемиот замочен комплекс во светот, кој е наследство од УНЕСКО. Историскиот центар на градот како и многуте атракции го прават привлечен градот за многу туристи. Од земијите на целиот свет во 2007 година, Прага ја посетиле 4 009 000 туристи, што го прави еден од најпосетените градови во Европа. Во 2006 година се наоѓа на 8 ранг од најпосетените градови во Европа. Потоа во 2007 година на 7 место. И во истата година се наоѓа на 19 ранг на најпосетени градови во светот.

Име и атрибути[уреди]

Официјалното име на Прага е од 1920 година, а потекнувало уште од 1784 г. Името на Прага традициално е изведено од зборот „ праг “. Историчарите велат дека Прага е именувана по една река бент или праг, кој се наоѓа некаде на местото кај што се наоѓа Карловиот мост денес. Легендата за основање на името за градот, објаснува дека принцезата Либусе се доселила во град каде што доселениците во овој град чекале на прагот на нејзината кабина.

Атрибутот на Прага, шеф на кралството, бил користен од средниот век, додека во 1518 година беше одбележан на градското собрание. Од 1927 година беше дел од атрибутот Прага, мајка на градовите. Додека од 1991 година е дел од карактерот на атрибутот Прага, претседател на република. Самостојно Прага за прв пат е употребен од страна на Јосиф Хормајер во почетокот на 19 век.

Историја[уреди]

Потекло[уреди]

На територијата на денешна Прага, во праисторијата се сместени многу различни племиња од кои поседните беа Крешлице ( беа пред 7 години ). Во 6-от век на територијата на Прага се доселиле Словените. Важно културно место е реката В’лтава како и градбите што биле изградени од принцот Боривој кон крајот на втората половина од 9-от век, христијанската црква во Чешка посветена на Дева Марија. Синот на кралот Боривој, Спитихнев во почетокот на 10-от век израдил кружна платформа около палатата и и придонело заштита. Така биле поставеени темелите на денешниот Прашки замок. Прага стана центар на државата. Од Прашкиот замок и другите градини во Средночешкиот крај, владителите почнувале да се занимаваат со околината, којашто постепено била поделена на локални жители со свои бенефиции. За време на постоењето во замокот биле донесени многу занаетчии и трговци. Замокот почнува да се прероди во средниот век.

Среден век[уреди]

Во почетокот од 12-ти век, Прага е просперитет на градот од замоците на благородниот тогашен принц. „Има Евреи кои таму живееат, има многу сребро и злато, таму живеат најбогатите луѓе, постои и развиен пазар...“ – напишал еден жител од Прага. Трговецот Ибрахим Ибн Јаков напишал во 10-от век во Прага, тоа е „градот на камен“. Во тоа време, срцето на Прага било сместена во она што е сега Старата Чаршија.

Приливот на занаетчии и трговци во двата града беше силна, особено за владеењето на Шарл IV. Прага стана импетијална резиденција на царот и и се наменети да се направи тоа, главниот град на Светска Римска Империја. Просторот што ги зафаќа ѕидините на градот Прага е исполнет со убави куќи, голем пазар, убави градби на цркви и манастири. Големината и раскошот на Прага е ривал на најпознатите градови Рим, Фиренца, Париз и др.

Обединување на градот[уреди]

Првиот обид за обединување на Стариот и Новиот град беше во 1518 со поттикнувањето на Џон Гејтс. Во 1523 кралот Луј го потврди унифицираниот гратски совет, а обединувањето на градот беше легализирано. Конечното обединување на градот Прага успеало во 1784г. За време на владеењето на Јозеф II. Потоа биле формирани Стариот и Новиот град како и прашкиот замок. На крајот од 19 век. Прага беше брзо индустријализирана, т.е во градот брзо се развиваат железнички и фабрики кои се значајни за целата држава воопшто.

Голема Прага[уреди]

На крајот од Втората Светска Војна, беше прогласена независноста на дрѓавата. Во неа уште има симболи од Австриската Империја. Како новоформираниот град на Чехословачка таа беше модернизирана и уште се проширила. Во 1922г била основана Голема Прага, во која биле вклучени сите населби. Прага станала културен центар. Десетгодишниот период на Арт Нуво бил прекинат од Втората Светска војна. На крајот од 20те години од 20 век почна да се манифестира во функционизам архитектурата. Исто така во овој петиод се појавува кубизмот.

Прага во Втората светска војна[уреди]

Од 15 март 1939 г Прага е главен град на протекторатот Чешка и Моравија. Културниот живот е осакатен а универзитетите се затворени. За време на Втората светска војна во прага биле смесени неколку концентрациони логори на т.н „нижи раси“ имено, Евреи. Режимот зајакнал за време на успешниот атентат на Рајх Заштитник мај 1942. На 5 мај 1945г избувнува востание. Воените штети биле мали, уништувањето на градот во тоа време е речиси невозможно, малу посериозна е штетата што е направена од страна на америчкото бомбандирање.

Прага после војната[уреди]

По крајот на Првата светска војна и поразот на Австрија, на овие простори била формирана Чехословачка, а за нејзина престолнина била избрана Прага. За време на Втората светска војна, Прага била под управата на Нацистичка Германија, време во кое биле убиени голем број на евреи. Во 1945 година, со помош на Црвената армија, Прага била ослободена и таа станала повторно престолнина на Чехословачка, но овој пат таа била комунистички организирана, под дејство на Советскиот Сојуз. Во 1967 година настапила т.н. Прашка пролет, која се страмила да воведе повеќе демократија и права за граѓаните и делумна децентрализација на економијата. Меѓу реформите кои биле спроведени биле: поголемата слобода на медиумите, слобода на говорот, и слободно движење и патување. Следната година, државата била окупирана од страна на СССР и нејзините сојузници, кои го задушиле тоа движење. По паѓањето на Берлинскиот ѕид во 1989 година, Чехословачка била демократизирана. По распаѓањето на Чехолсовачка во 1993 година, Прага останала престолнина на Чешка република.

Демографија[уреди]

Прага е 14 по големина во ЕУ. На секои 10г населението се зголеми во просек од 57 200 жители. За неа менуваат во работата околу 300 000 луѓе, главно од централниот регион. Од средината на 90-те години значително се зајакнува етничките малцинства. Се проценува дека живеат привремено околу 50 000 Словаци, Украинци 50 000, 20 000 од поранешниот СССР, 10 000 од поранешна Југославија и 15 000 виетнамски. Во градот има неколку ромски заедници, особено во Либен. Процентот на ромската популација е помал од националниот просек. Повеќето Украинци се луѓето кои дојдоја да работаат и трајно се населиле тука. Прага има голем број емигранти и имигранти. Има значително голем број на имигранти. Според пописот од 2007 г градот се движи со околу 2 000 бездомни.

Географија[уреди]

Поголемиот дел од градот лежи по долината на реката В’лтава, додека останатиот дел на други девет нејзини притоки. Од нејзината лева страна се вливаат пет а од нејзината десна четири притоки. Делот на реката В’лтава, кој минува низ Прага е долг 30 километри.

Најниска точка е кај В’лтава Сухдол 177м. Највисокиот рид е на Телечек Собин.

Клима[уреди]

Клима на {{{Место}}}
Показател Јан Фев Мар Апр Мај Јун Јул Авг Сеп Окт Ное Дек

Климата во прага е топла дури и на некои места достига до 50С. Просечни врнежи во 1961-1990диле 526.6мм од кои највеќе врнело во мај 78мм а најмалку во јануари 23мм. За годините меѓу 2000-2007 имаше годишно 160 дена врнежливи. Годишно има околку 60 дена со снег, најголем во јануари, каде што просечна висина од 5цм снег. Во просек годишно има 1600 часа сонце. Повеќето се во јуни 230 а минимум во декември 38.

Просечна годишна температура изнесува околу 8,5С. Најстуден месец е јануари со просечна дневна температура од 1С-3С, а најтопол е јули со просечна дневна температура од 24С. Релативна влажност на воздухот е помеѓу 65-90%.

Население[уреди]

Во Прага живеат 1.237.893 жители, кое е 10% од вкупниот број на население од цела Чешка. Поголемиот дел од населението живеат покрај реката Влатава. стариот дел од градот има околу 40 000 жители.

Економија[уреди]

Брутниот приход по жител во Прага е дупло повисок отколку оној на цела држава, и изнесува 32,358 € (2002). Стапката на невработеност во Прага е 3,4% или околу 20.000 жители.

Култура[уреди]

Прага е култура престолнина на Чешка, европски град од 2000г. Има десетици музеи, галерии, театри, кина и разни културни институции. Градкото собрание троши повеќе од стотици милиони годишно само за културата. Благодарение на својата богата културна историја е еден од најпосатените градови во светот. За време на Втората светска војана претрпела низа оштетувања. Во Прага има вкупно 37 национални споменици.

Објекти[уреди]

Објекти за образование и култура[уреди]

  • Каролинум
  • Народен театар
  • Национален музеј
  • Квартал
  • Рудолфинум

Цркви и параклиси[уреди]

  • Во Прашкиот замок
  • Катедралата на Св. Витус, Венклесас и Адалберт
  • Базилика за Св. Ѓирѓи
  • Параклис Св. Крст
  • Црквата на Сите Светии
  • Црвата на Пресвета Богородица
  • Црквата Св. Никола
  • Витлеем капела
  • Црквата Св. Петар и Павле
  • На ротонда на Св. Мартин

Манастири[уреди]

  • Страхов
  • Емаус
  • Св. Агнес
  • Манастирот на Аугустин канони

Палати[уреди]

  • Кинската
  • Черинин
  • Валенштеин

Други структури[уреди]

  • Карловиот мост
  • Таун Хел
  • Општинска куќа

Спорт[уреди]

Збратимени градови[уреди]

Галерија[уреди]


Наводи[уреди]