Естетика

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на: содржини, барај

Естетика (од грч. αἰσθητικός - aisthetikos; осет, впечаток, восприемање) — делот од филозофијата кој се занимава со уметноста или традиционално определена како наука за убавото. Во поново време естетиката честопати се нарекува филозофија на уметноста, која во некои традиции е засебна дисциплина. Овој поим честопати се поврзува и со филозофските размисли за сетилноста, перцепциите, убавото и воопшто чувствата кои ги добиваме судрени со едно уметничко дело. Овој поим понекогаш подразбира множество на ставови и гледишта на една култура или уметничко движење (на пример јапонска естетика или естетиката на романтизмот). Во секојдневниот говор, под „естетско“ се подразбира нешто допадливо за сетилата, односно нешто кое поседува физички карактеристики кои се складни, хармонични и убави.

Во историјата оние прашања кои денес ги изучува естетиката, биле изучувани во рамки на најразлични дисциплини, во главно во рамките на општата филозофија. Во оваа смисла како засебна, формално изделена дисциплина естетиката се издвојува од филозофијата во XVIII. век, од страна на германскиот филозоф Александер Баумгартен, кој ја дефинира како „наука за сетилното познание“.

Главни поими со кои се занимава естетиката се: убавото, возвишеното, вкусот, уметноста, комичното, трагичното, експресијата, творештвото итн. Филозофите од оваа област во главно ги поставуваат следниве прашања: Каде е убавото, во објектот или во умот на набљудувачот?, Како се градат естетичките судови?, Како ја оценуваме уметноста?, Кои карактеристики го прават еден предмет убав, допадлив или грд?, Што е уметност? итн. Во поново време, естетичките проблеми се во допир со проблемите и истражувањата на науки и дисциплини како: историјата на уметноста, психологијата на уметноста, социологијата на уметноста и семиологијата на уметноста.