Дијамант

Дијамант
	Груб дијамант
Општо
Категорија	елементарни минерали
Формула	C
Штрунцова класификација	01.CB.10a
Распознавање
Моларна маса	12,01 g/mol
Боја	обично жолт, кафеав, сив или безбоен. поретко син, зелен, црн, проѕирно бел, розов, виолетов, портокалов, пурпурен и црвен.
Хабитус	осумстраничен
Кристален систем	изометриски-четириесетиосумстраничен (кубен)
Цепливост	111 (совршено во четири насоки)
Прелом	школкест
Цврстина на Мосовата скала	10
Сјај	адамантен
Огреб	безбојна
Проѕирност	проѕирен до потпроѕирен до полупроѕирен =
Специфична тежина	3,52 ± 0,01
Густина	3,5–3,53 г/см3
Измазнет сјај	адамантна
Оптички својства	изотропна
Показател на прекршување	2,418 (при 500 нм)
Двојно прекршување	нема
Плеохроизам	нема
Распрснување	0,044
Точка на топење	зависно од притисокот

Дијамант — цврста форма на елементот јаглерод со неговите атоми распоредени во кристална структура наречена дијамантски коцкест дијамант. Дијамантот е безвкусен, без мирис, силен, кршлив, безбоен во чиста форма, слаб спроводник на електрична енергија и нерастворлив во вода. Друга цврста форма на јаглерод позната како графит е хемиски стабилна форма на јаглерод на собна температура и притисок, но дијамантот е метастабилен и се претвора во него со занемарлива брзина под тие услови. Дијамантот има највисока тврдост и топлинска спроводливост од кој било природен материјал, својства што се користат во главните индустриски употреби како што се алатките за сечење и полирање.

Бидејќи распоредот на атомите во дијамантот е екстремно крут, малку видови нечистотии можат да го контаминираат (два исклучоци се бор и азот). Мал број дефекти или нечистотии (околу еден на милион атоми на решетка) можат да го обојат дијамантот во сина (бор), жолта (азот), кафеава (дефекти), зелена (изложеност на зрачење), виолетова, розова, портокалова или црвена боја. Дијамантот, исто така, има многу висок показател на прекршување и релативно високо оптичко расејување.

Поголемиот број на природни дијаманти имаат возраст помеѓу 1 милијарди и 3,5 милијарди години. Поголемиот дел од нив формирале на длабочини помеѓу 150 до 250 километри во Земјината обвивка, иако неколку дошле од длабочина од дури 800 километри. Под висок притисок и температура, течностите што содржат јаглерод раствориле разни минерали и ги замениле со дијаманти. Многу поскоро (пред стотици до десетици милиони години), тие биле однесени на површината преку вулкански избуви и таложени во магматски карпи познати како кимберлити и лампроити.

Синтетичките дијаманти можат да се одгледуваат од јаглерод со висока чистота под висок притисок и температури или од јаглеводородни гасови со хемиско таложење на пареа (CVD). Природните и синтетичките дијаманти најчесто се разликуваат со употреба на оптички техники или мерења на топлинска спроводливост.

Мерна единица за маса на дијамантот е каратот. Еден карат = 0,2 грама.

Етимологија, најрана употреба и откривање на составот

Името дијамант е изведено од старогрчки: ἀδάμας (adámas), „правилен, непроменлив, нескршлив, нескротлив“, од ἀ- (a-), „не“ + старогрчки: δαμάω (дамао), „да се надвладее, да се скроти“.^[4] Се смета дека дијамантите првпат биле препознаени и ископани во Индија, каде што значајни алувијални наслаги од каменот можеле да се најдат пред многу векови покрај реките Пенер, Кришна и Годавари. Дијамантите се познати во Индија најмалку 3.000 годин, но најверојатно 6.000 години.^[5]

Дијамантите се ценети како скапоцени камења уште од нивната употреба како религиозни икони во древна Индија. Нивната употреба во алатките за гравирање, исто така, датира од раната човечка историја.^[6]^[7] Популарноста на дијамантите се зголемила во текот на 19 век поради зголемената понуда, подобрените техники на сечење и полирање, растот на светската економија и иновативните и успешни рекламни кампањи.^[8]

Во 1772 година, францускиот научник Антоан Лавоазје употребил леќа за да ги концентрира сончевите зраци врз дијамант во атмосфера со кислород и покажал дека единствениот производ од согорувањето е јаглерод диоксид, докажувајќи дека дијамантот е составен од јаглерод.^[9] Подоцна, во 1797 година, англискиот хемичар Смитсон Тенант го повторил и проширил тој експеримент..^[10] Демонстрирајќи дека согорувањето на дијамантот и графитот ослободуваат иста количина гас, тој ја утврдил хемиската еквивалентност на овие супстанции.^[11]

Својства

Дијамантот има цврста форма на чист јаглерод со атоми распоредени во кристал. Цврстиот јаглерод се јавува во различни форми познати како алотропи, во зависност од видот на хемиската врска. Двата најчести алотропи на чист јаглерод се дијамантот и графитот. Кај графитот, врските се sp² орбитални хибриди и атомите се формираат во рамнини, при што секоја е врзана за три најблиски соседи, на растојание од 120 степени. Кај дијамантот, тие се sp³ и атомите формираат тетраедарски, при што секоја е врзана за четири најблиски соседи. .^[12]^[13] Тетраедрите се крути, врските се силни и, од сите познати супстанции, дијамантот има најголем број атоми по единица волумен, поради што е и најтврд и најмалку компресибилен.^[14]^[15] Исто така, има висока густина, која се движи од 3150 до 3530 килограми на кубен метар (над три пати поголема од густината на водата) кај природните дијаманти и 3520 kg/³ во чист дијамант.^[2] Кај графитот, врските помеѓу најблиските соседи се уште посилни, но врските меѓу паралелните соседни рамнини се слаби, па рамнините лесно се лизгаат една покрај друга. Така, графитот е многу помек од дијамантот. Сепак, посилните врски го прават графитот помалку запалив.^[16]

Дијамантите се употребуваат за многу намени поради исклучителните физички карактеристики на материјалот. Има највисока топлинска спроводливост и највисока брзина на звукот. Има ниска адхезија и триење, а коефициентот на топлинско ширење е исклучително низок. Неговата оптичка провидност се протега од далечното инфрацрвено до длабокото ултравиолетово зрачење и има високо оптичко расејување. Исто така, има висок електричен отпор. Хемиски е инертен, не реагира со повеќето корозивни супстанции и има одлична биолошка компатибилност.^[17]

Термодинамика

Рамнотежниот притисок и температурните услови за премин помеѓу графит и дијамант се теоретски и експериментално добро утврдени. Рамнотежниот притисок варира линеарно со температурата, помеѓу 1,7 на 0 и 12 на оценки 5.000 (тројна точка дијамант/графит/течност).^[18]^[19] Сепак, фазите имаат широк регион околу оваа линија каде што можат да коегзистираат. При стандардна температура и притисок, 20 °C (293 K) и 1 стандардна атмосфера (0.10 MPa), стабилната фаза на јаглеродот е графит, но дијамантот е метастабилен, со значајна кинетичка енергетска бариера што атомите мора да ја надминат за да ја достигнат пониската енергетска состојба,^[20] и неговата стапка на конверзија во графит е занемарлива, со временска скала од милиони до милијарди години.^[20] Сепак, на температури над околу 4.500, дијамантот брзо се претвора во графит. Експериментите покажале дека дијамантот, во присуство на H
2O поминува низ средна линеарна јаглеродна фаза.^[21]

Брзата замена на графит во дијамант бара притисоци далеку над линијата на рамнотежа: на 2.000, притисок од 35 GPa (околу 350.000 стандардни атмосфери).^[18]

Над тројната точка на графит-дијамант-течен јаглерод, точката на топење на дијамантот полека се зголемува со зголемување на притисокот, но при притисоци од стотици GPa, истата се намалува.^[22] При високи притисоци, силициумот и германиумот имаат BC8 коцкеста кристална структура центрирана на телото, а слична структура е предвидена и за јаглеродот при високи притисоци. На 0 K, се предвидува дека преминот ќе се случи во 1.100 GPa..^[23]

Резултатите објавени во Nature Physics во 2010 година покажале дека, при ултра-високи притисоци и температури (околу 10 милион атмосфери или 1 TPa и 50.000 °C), дијамантот се топи во метална течност. Екстремните услови потребни за да се случи ова се присутни кај ледените џиновски планети Нептун и Уран, кои се составени од приближно 10% јаглерод и хипотетички би можеле да содржат океани од течен јаглерод. Бидејќи големи количини на метална течност можат да влијаат на магнетното поле, ова би можело да објасни зошто географските и магнетните полови на двете планети не се порамнети.^[24]^[25]

Кристална структура

Најчестата кристална структура на дијамантот се нарекува дијамантска коцкеста структура. Формирана е од единични ќелии (погледнете ја сликата) наредени заедно. Иако на сликата има 18 атоми, секој атом на аголот е поделен со осум единични ќелии, а секој атом во средината на површината е поделен со два, така што има вкупно осум атоми по единична ќелија.^[26] Должината на секоја страна на единичната ќелија е означена со a и е 3,567. ангстреми.^[27]

Растојанието на најблискиот сосед во дијамантската решетка е 1,732 a/4 каде што a е константата на решетката, обично дадена во ангстремови како a = 3,567 Å, што е 0,3567 nm.

Дијамантската коцкеста решетка може да се смета за две меѓусебно проникливи коцкести решетки при што едната е поместена со 1⁄4 од дијагоналата по должината на коцкестата ќелија, или како една решетка со два атома поврзани со секоја точка на решетката.^[27] Гледано од кристалографска насока $< 1 1 1 >$ , таа е формирана од слоеви наредени во повторувачки ABCABC ... модели. Дијамантите исто така можат да формираат ABAB ... структура, која е позната како шестаголен дијамант или лонсдалеит, но ова е многу поретко и се формира под различни услови од коцкестиот јаглерод..^[28]

Кристална навика

Дијамантите најчесто се јавуваат како еуедарски или заоблени октаедри и двојни октаедри познати како макли. Бидејќи кристалната структура на дијамантот има коцкест распоред на атомите, тие имаат многу фасети што припаѓаат на коцка, октаедар, ромбикосидодекаедар, тетракис хексаедар или дисдијакис додекаедар. Кристалите можат да имаат заоблени и неискажливи рабови и можат да бидат издолжени. Дијамантите (особено оние со заоблени кристални површини) најчесто се наоѓаат обложени со nyf, непроѕирна обвивка слична на гума. .^[29]

Некои дијаманти содржат непроѕирни влакна. Тие се нарекуваат непроѕирни доколку влакната растат од проѕирна подлога или фиброзни доколку го зафаќаат целиот кристал. Нивните бои се движат од жолта до зелена или сива, понекогаш со бели до сиви слични на облак. Нивната најчеста форма е коцкестата, но тие исто така можат да формираат октаедри, додекаедри или комбинирани форми. Структурата е резултат на бројни нечистотии со големини помеѓу 1 и 5 микрони. Овие дијаманти веројатно се формирале во кимберлитна магма и земале примероци од испарливите материи.^[30]

Дијамантите можат да формираат и поликристални агрегати. Имало неколку обиди да се класифицираат во групи со имиња како што се боарт, балас, стевартит и фрамезит, но не постои широко прифатен збир на критериуми..^[31] Карбонадо, тип во кој зрната дијамант биле синтерувани (споени без топење со примена на топлина и притисок), е црн по боја и поцврст од монокристалниот дијамант. Никогаш не е забележан во вулканска карпа. Постојат многу теории за неговото потекло, вклучително и формирање во ѕвезда, но нема консензус..^[30]^[32]^[33]

Својства

Тврдост

Дијамантот е најтврдиот материјал на квалитативната Мосова скала. За да се спроведе квантитативниот Викерсов тест за тврдост, примероци од материјали се удираат со пирамида со стандардизирани димензии со користење на позната сила - дијамантски кристал се употребува за пирамидата за да се овозможи тестирање на широк спектар на материјали. Од големината на добиената вдлабнатина, може да се одреди вредноста на Викерсовата тврдост за материјалот. Големата тврдост на дијамантот во однос на другите материјали е позната уште од старо време и претставува извор на неговото име. Ова не значи дека е бесконечно тврд, неуништлив или негребан.^[34] Всушност, дијамантите можат да бидат изгребани од други дијаманти ^[35] и да се истрошат со текот на времето дури и од помеки материјали, како што се винил грамофони.^[36]

Тврдоста на дијамантот зависи од неговата чистота, кристална совршеност и ориентација: тврдоста е поголема за беспрекорните, чисти кристали кои се ориентирани во насоката <111> (по најдолгата дијагонала на коцкестата дијамантска решетка).^[37] Затоа, иако е можно да се изгребат некои дијаманти со други материјали, како што е бор нитрид, најтврдите дијаманти можат да се изгребат единствено од други дијаманти и нанокристални дијамантски агрегати.

Тврдоста на дијамантот придонесува за неговата погодност како скапоцен камен. Бидејќи може да се изгребе единствено од други дијаманти, тој го задржува својот сјај исклучително добро. За разлика од неколку други скапоцени камења, тој е погоден за секојдневно носење поради неговата отпорност на гребење - можеби придонесувајќи за неговата популарност како претпочитан скапоцен камен во свршеничките или венчалните прстени, кои често се носат секој ден.

Најтврдите природни дијаманти најчесто потекнуваат од полињата Копетон и Бингара, кои се наоѓаат во областа Нова Англија во Нов Јужен Велс, Австралија. Овие дијаманти се генерално мали, од совршени до полусовршени октаедри и се употребуваат за полирање на други дијаманти. Нивната тврдост е поврзана со формата кристален раст, што е едностепен раст на кристалите. Повеќето други дијаманти покажуваат повеќе докази за повеќе фази на раст, кои произведуваат инклузии, недостатоци и дефектни рамнини во кристалната решетка, што влијае на нивната тврдост. Можно е да се третираат обичните дијаманти под комбинација од висок притисок и висока температура за да се добијат дијаманти кои се поцврсти од дијамантите што се употребуваат во мерачите на тврдост.^[38]

Дијамантите го сечат стаклото, но ова не го распознава дијамантот позитивно бидејќи други материјали, како што е кварцот, исто така се наоѓаат над стаклото на Мосовата скала и исто така можат да го исечат. Дијамантите можат да ги изгребат другите дијаманти, но ова може да резултира со оштетување на едниот или двата камења. Тестовите за тврдост ретко се употребуваат во практичната гемологија поради нивната потенцијално деструктивна природа.^[11] Екстремната тврдост и високата вредност на дијамантот значат дека скапоцените камења обично се полираат бавно, употребувајќи макотрпни традиционални техники и поголемо внимание на деталите отколку што е случај со повеќето други скапоцени камења;^[11] овие имаат склонетост да резултираат со екстремно рамни, високо полирани фасети со исклучително остри рабови на фасетите. Дијамантите исто така поседуваат екстремно висок показател на прекршување и прилично висока варијанса. Земени заедно, овие фактори влијаат на целокупниот изглед на полиран дијамант и повеќето дијамантери сè уште се потпираат на вешта употреба на лупа за да ги идентификуваат дијамантите „со око“.^[39]

Цврстина

Донекаде поврзана со тврдоста е уште една механичка карактеристика, цврстината, која претставува способноста на материјалот да се спротивстави на кршење од силен удар. Цврстината на природниот дијамант е измерена како 50–65 MPa·m^1/2.^[40]^[41] Оваа вредност е добра во споредба со другите керамички материјали, но лоша во споредба со повеќето инженерски материјали како што се инженерските легури, кои обично покажуваат цврстина над 80 MPa·m^1/2. Како и со секој материјал, макроскопската геометрија на дијамантот придонесува за неговата отпорност на кршење. Дијамантот има рамнина на цепливост и затоа е покршлив во некои ориентации од други. Секачите на дијаманти го употребуваат овој атрибут за да расцепат некои камења пред да ги фасетираат (отстранување на дел од телото).^[42] „Јачината на удар“ е еден од главните индекси за мерење на квалитетот на синтетичките индустриски дијаманти.

Цврстина на истегнување

Дијамантот има цврстина на истегнување на притисок од 130–140 GPa.^[43] Оваа исклучително висока вредност, заедно со тврдоста и проѕрноста на дијамантот, се причините зошто дијамантските наковални ќелии претставуваат главна алатка за експерименти со висок притисок.^[44] Овие ќелии достигнале притисоци од 600 GPa.^[45] Многу повисоки притисоци се можни со нанокристални дијаманти.^[44]^[45]

Растегливост и цврстина

Обично, обидот за деформирање на кристалот од дијамант во голем обем со затегнување или свиткување резултира со кршлив прелом. Меѓутоа, кога еднокристалниот дијамант е во форма на микро/наноскални жици или игли (~100–300 нанометри во пречник, микрометри во должина), тие можат еластично да се истегнат до 9-10% напрегање без дефект,^[46] со максимално локално затегнувачко напрегање од околу 89–98 GPa,^[47] многу блиску до теоретската граница за овој материјал.^[48]

Електрична спроводливост

Постојат или се развиваат и други специјализирани употреби, вклучувајќи ја и употребата како полупроводници: некои сини дијаманти се природни полупроводници, за разлика од повеќето дијаманти, кои се одлични електрични изолатори. Спроводливоста и сината боја потекнуваат од нечистотија од бор. Борот ги заменува јаглеродните атоми во дијамантската решетка, покажувајќи дупка во валентниот појас.^[49]

Значителна спроводливост најчесто се забележува кај номинално неопрематизираниот дијамант одгледуван со хемиско таложење на пареа. Оваа спроводливост е поврзана со видови поврзани со водород адсорбирани на површината и може да се отстрани со жарење или други површински третмани..^[50]^[51]

Тенките дијамантни игли можат да се направат да го променат нивниот електронски енергетски јаз од нормалните 5,6 eV до близу нула со селективна механичка деформација..^[52]

Дијамантски плочки со висока чистота од 5 cm во пречник покажуваат совршен отпор во едната насока и совршена спроводливост во другата, што создава можност за нивна употреба за складирање на квантни податоци. Материјалот содржи само 3 делови на милион азот. Дијамантот е одгледан на скалеста подлога, што го елиминира пукањето..^[53]

Површинско својство

Дијамантите се природно липофилни и хидрофобни, кое значи дека површината на дијамантите не може да се навлажни со вода, но може лесно да се навлажни и да се залепи со масло. Ова својство може да се искористи за извлекување на дијаманти преку употреба на масло при производство на синтетички дијаманти. Меѓутоа, кога површините на дијамантите се хемиски создадени со одредени јони, се очекува тие да станат толку хидрофилни што можат да стабилизираат повеќе слоеви на воден мраз на температурата на човечкото тело.^[54]

Површината на дијамантите е делумно оксидирана. Оксидираната површина може да се намали преку топлинска обработка под проток на водород. Тоа значи дека оваа топлинска обработка делумно ги отстранува функционалните групи што содржат кислород. Но, дијамантите (sp³C) се нестабилни на висока температура (над околу 400 °C (752 °F)) под атмосферски притисок. Структурата постепено се менува во sp²C над оваа температура. Така, дијамантите треба да се редуцираат под оваа температура.^[55]

Хемиска стабилност

На собна температура, дијамантите не реагираат со никакви хемиски реагенси, вклучувајќи киселини и бази.

Во атмосфера со чист кислород, дијамантот има точка на палење која се движи од 690 °C (1,274 °F) до 840 °C (1,540 °F); помалите кристали имаат склонетост полесно да горат. Неговата температура се зголемува од црвена до бела топлина и гори со бледо син пламен, и продолжува да гори откако ќе се отстрани изворот на топлина. Спротивно на тоа, во воздух согорувањето ќе престане штом ќе се отстрани топлината бидејќи кислородот е разреден со азот. Бистар, беспрекорен, проѕирен дијамант е целосно претворен во јаглерод диоксид; сите нечистотии остануваат како пепел.^[56] Топлината генерирана од сечењето дијамант нема да го запали дијамантот,^[57] ниту пак запалката, ,^[58] но домашните огништа и фенерите се доволно жешки. Златарите мора да бидат внимателни при обликување на металот во дијамантски прстен.^[59]

Дијамантски прав со соодветна големина на неговите зрна (околу 50 микрони) гори со туш од искри по неговото палење. Следствено, може да се подготват пиротехнички композиции кои се основат на синтетички дијамантски прав. Добиените искри се со вообичаената црвено-портокалова боја, споредлива со јагленот, но покажуваат многу линеарна патека што се објаснува со нивната висока густина.^[60] Дијамантот реагира и со флуорен гас над околу 700 °C (1,292 °F).

Боја

Дијамантот има широк опсег од 5,5 eV што одговара на длабоката ултравиолетова бранова должина од 225 нанометри. Ова значи дека чистиот дијамант треба да пропушта видлива светлина и да изгледа како бистар безбоен кристал. Боите во дијамантот потекнуваат од дефекти на решетката и нечистотиите. Кристалната решетка на дијамантот е исклучително силна и единствено атоми на азот, бор и водород можат да се внесат во дијамантот за време на растот при значајни концентрации (до атомски проценти). Преминските метали никел и кобалт, кои најчесто се употребуваат за раст на синтетички дијаманти со техники на висок притисок и висока температура, биле откриени во дијамантот како поединечни атоми; максималната концентрација е 0,01% за никелот ^[61], а уште помалку за кобалтот. Практично секој елемент може да се внесе во дијамантот преку јонска имплантација.^[62]

Азотот е убедливо најчестата нечистотија која се наоѓа во скапоцените дијаманти и е одговорен за жолтата и кафеавата боја на дијамантите. Борот е одговорен за сината боја.^[63] Бојата во дијамантот има два дополнителни извори: зрачење (обично од алфа честички), кое ја предизвикува бојата кај зелените дијаманти, и пластично изобиличување на кристалната решетка на дијамантот. Пластичното изобиличување е причина за бојата кај некои кафеави ^[64] и можеби розови и црвени дијаманти.^[65] Според редоследот на зголемување на реткоста, по жолтиот дијамант следува кафеав, безбоен, потоа син, зелен, црн, розов, портокалов, виолетов и црвен.^[42] „Црните“, или карбонадо, дијамантите не се навистина црни, туку содржат бројни темни состави кои им го даваат на скапоцените камења нивниот темен изглед. Обоените дијаманти содржат нечистотии или структурни дефекти што ја предизвикуваат обоеноста, додека чистите или речиси чистите дијаманти се проѕирни и безбојни. Повеќето дијамантски нечистотии заменуваат атом на јаглерод во кристалната решетка, познат како јаглеродна маана. Најчестата нечистотија, азотот, предизвикува мала до интензивна жолта боја во зависност од видот и концентрацијата на присутниот азот.^[42] Гемолошкиот институт на Америка (ГИА) ги класифицира жолтите и кафеавите дијаманти со ниска сатурација како дијаманти во нормалниот опсег на бои и применува скала за оценување од „D“ (безбојни) до „Z“ (светло жолти). Жолтите дијаманти со висока сатурација на бојата или различна боја, како што се розова или сина, се нарекуваат дијаманти со фенси боја и спаѓаат под различна скала за оценување.^[42]

Во 2008 година, дијамантот Вителсбах, од 35,56 карати (7,112), син дијамант некогашен му припаѓал на кралот на Шпанија, бил продаден за над 24 милиони американски долари на аукција на Кристи.^[66] Во мај 2009 година, 7,03 каратниот сини дијамант ја достигнал највисоката цена по карат некогаш платена за дијамант кога бил продаден на аукција за 10,5 милиони швајцарски франци (6,97 милиони евра, или 9,5 милиони американски долари во тоа време).^[67] Сепак, тој рекорд бил соборен истата година: 5 каратен живописен розов дијамант бил продаден за 10,8 милиони американски долари во Хонгконг на 1 декември 2009 година.^[68]

Јасност

Јасноста е една од четирите карактеристики која помага во распознавањето на квалитетот на дијамантите. Гемолошкиот институт на Америка (ГИА) развил 11 скали за јасност за да го одреди квалитетот на дијамантот за неговата продажна вредност. Скалата за јасност на ГИА се протега од беспрекорен (FL) до вклучен (I) со внатрешно беспрекорен (IF), многу, многу малку вклучен (VVS), многу малку вклучен (VS) и малку вклучен (SI) помеѓу. Нечистотиите во природните дијаманти се должат на присуството на природни минерали и оксиди. Скалата за јасност го оценува дијамантот врз основа на бојата, големината, локацијата на нечистотијата и количината на јасност видлива под 10x зголемување.^[69] Вклучувањата во дијамантот може да се извлечат со оптички методи. Процесот е да се направат слики пред подобрување, идентификувајќи го делот за отстранување на вклучувањето и конечно отстранување на фасетите.^[70]

Флуоресценција

Помеѓу 25% и 35% од природните дијаманти покажуваат одреден степен на флуоресценција кога се испитуваат под невидлива долгобранова ултравиолетова светлина или извори на зрачење со повисока енергија како што се Х-зраци и ласери.^[71] Светлото нема да предизвика флуоресценција на дијамантот. Дијамантите можат да флуоресцираат во различни бои, вклучувајќи сина (најчеста), портокалова, жолта, бела, зелена и многу ретко црвена и виолетова. Иако причините не се добро познати, се смета дека варијациите во атомската структура, како што е бројот на присутни атоми на азот, придонесуваат за феноменот.

Топлинска спроводливост

Дијамантите можат да се распознаат по нивната висока топлинска спроводливост (900–2.320 W·m⁻¹·K⁻¹).^[72] Нивниот висок показател на прекршување е исто така индикативен, но и другите материјали имаат слична прекршливост.

Геологија

Дијамантите се исклучително ретки, со концентрации од најмногу делови на милијарда во изворните карпи.^[30] Пред 20 век, поголемиот број на дијаманти се наоѓале во алувијални наслаги. Лабави дијаманти се наоѓаат и по постојните и античките крајбрежја, каде што имаат склонетост да се акумулираат поради нивната големина и густина.^[73] Ретко се пронајдени во глацијални карпи (особено во Висконсин и Индијана), но овие наоѓалишта не се од комерцијален квалитет.^[73] ^: 19Овие типови на наслаги биле добиени од локализирани магматски интрузии преку атмосферски влијанија и пренос со ветер или вода.^[74]

Повеќето дијаманти доаѓаат од Земјината обвивка, а поголемиот дел од овој дел ги разгледува тие дијаманти. Сепак, постојат и други извори. Некои блокови од кората, или тераните, биле закопани доволно длабоко како што кората се згуснувала, па затоа доживеале метаморфизам под ултра висок притисок. Тие имаат рамномерно распределени микродијаманти кои не покажуваат знаци на пренос од страна на магмата. Покрај тоа, кога метеоритите ќе ја погодат земјата, ударниот бран може да произведе доволно високи температури и притисоци за да се формираат микродијаманти и нанодијаманти.^[74] Микродијамантите од ударен тип можат да се употребат како показател за антички ударни кратери.^[75] Ударната структура на Попигај во Русија може да го има најголемото наоѓалиште на дијаманти во светот, проценето на трилиони карати, и формирано од удар на астероид.^[76]

Честа заблуда е дека дијамантите се формираат од високо компресиран јаглен. Јагленот се формира од закопани праисториски растенија, а поголемиот број на дијаманти кои се датирани се многу постари од првите виши растенија. Можно е дијамантите да се формираат од јаглен во зони на подвлекување, но дијамантите формирани на овој начин се ретки, а изворот на јаглерод е поверојатно карбонатни карпи и органски јаглерод во седименти, отколку јаглен.^[77]^[78]

Површинска распределба

Дијамантите се далеку од рамномерно распоредени низ Земјата. Едно правило познато како Клифордово правило кажува дека тие речиси секогаш се наоѓаат во кимберлити на најстариот дел од кратоните, стабилните јадра на континентите со типична возраст од 2,5 милијарди години или повеќе.^[74]^[79] Сепак, постојат исклучоци. Рудникот за дијаманти Аргајл во Австралија, најголемиот производител на дијаманти по тежина во светот, се наоѓа во подвижен појас, познат и како ороген појас,^[80] послаба зона околу средишниот кратон кој претрпел компресивна тектоника. Наместо кимберлит, карпата домаќин е лампроит. Лампроити со дијаманти кои не се економски одржливи се наоѓаат и во Соединетите Американски Држави, Индија и Австралија.^[74] Покрај тоа, дијамантите во појасот Вава во Канада и микродијамантите во островскиот лак на Јапонија се наоѓаат во еден вид карпа наречена лампрофир.^[74]

Кимберлитите може да се пронајде во тесни (1 до 4 метри) насипи и прагови, како и во цевки со пречник што се движи од околу 75 м до 1,5 км. Свежата карпа е темно синкаво-зелена до зеленикаво-сива, но по изложеноста брзо станува кафеава и се распаѓа.^[81] Тоа е хибридна карпа со мешавина од мали минерали и фрагменти од карпи (класти) до големина на лубеници. Тие се мешавина од ксенокристали и ксенолити (минерали и карпи донесени од долната кора и мантија), парчиња површинска карпа, изменети минерали како што е серпентинот и нови минерали што кристализирале за време на ерупцијата. Текстурата варира со длабочина. Составот формира континуум со карбонатити, но вторите имаат премногу кислород за јаглеродот да постои во чиста форма. Наместо тоа, тој е заклучен во минералот калцит (Ca C O₃).^[74]

Сите три карпи кои содржат дијаманти (кимберлит, лампроит и лампрофир) немаат одредени минерали (мелилит и калсилит) кои се некомпатибилни со формирањето на дијаманти. Кај кимберлитот, оливинот е голем и впечатлив, додека лампроитот има тифлогопит, а лампрофирот има биотит и амфибол. Сите тие се добиени од типови магма кои брзо еруптираат од мали количини на стопен материјал, се богати со испарливи материи и магнезиум оксид и се помалку оксидирачки од почестите мантилни стопени материјали како што е базалтот. Овие карактеристики им овозможуваат на стопените материјали да ги носат дијамантите на површината пред да се растворат.^[74]

Истражување

Кимберлитните цевки може да бидат тешки за наоѓање. Тие брзо се распаѓаат (во рок од неколку години по експозицијата) и имаат склонетост да имаат понизок топографски релјеф од околните карпи. Доколку се видливи во ископувањата, дијамантите никогаш не се видливи бидејќи се толку ретки. Во секој случај, кимберлитите често се покриени со вегетација, седименти, почви или езера. Во современите истражувања, геофизичките методи како што се аеромагнетни истражувања, електрична отпорност и гравиметрија, помагаат да се распознаат ветувачки региони за истражување. Ова е потпомогнато од изотопско датирање и моделирање на геолошката историја. Потоа, геодетите мора да заминат во областа и да соберат примероци, барајќи фрагменти од кимберлит или индикаторски минерали. Вторите имаат состави што ги одразуваат условите каде што се формираат дијамантите, како што се екстремно осиромашување на топењето или висок притисок во еклогитите. Сепак, индикаторските минерали можат да бидат погрешни; подобар пристап е геотермобарометријата, каде што составите на минералите се анализираат како да се во рамнотежа со плаштовите минерали.^[74]

Пронаоѓањето кимберлити бара упорност, а само мал дел содржи дијаманти кои се комерцијално одржливи. Единствените поголеми откритија од околу 1980 година се наоѓаат во Канада. Бидејќи постојните рудници имаат животен век од само 25 години, во иднина може да се очекува недостиг од нови природни дијаманти.^[74]

Возраст

Дијамантите се датираат со анализа на инклузии употребувајќи го распаѓањето на радиоактивни изотопи. Во зависност од елементарните застапености, може да се погледне распаѓањето на рубидиум во стронциум, самариум во неодимиум, ураниум во олово, аргон-40 во аргон-39 или рениум во осмиум. Оние што се наоѓаат во кимберлитите имаат возраст од 1 до 3,5 милијарди години, а може да има повеќе возрасти во истиот кимберлит, што укажува на повеќекратни епизоди на формирање на дијаманти. Самите кимберлити се многу помлади. Поголемиот дел од нив имаат возраст помеѓу десетици милиони и 300 милиони години, иако постојат некои постари исклучоци (Аргајл, Премиер и Вава). Така, кимберлитите се формирале независно од дијамантите и служеле само за нивно пренос на површината. .^[30]^[74] Кимберлитите се исто така многу помлади од кратоните низ кои еруптирале. Причината за отсуството на постари кимберлити е непозната, но покажува дека имало одредена промена во хемијата на мантиите или тектониката. Ниту еден кимберлит не еруптирал во човечката историја.^[74]

Потекло во мантија

Поголемиот дел од дијамантите со квалитет на скапоцени камења доаѓаат од длабочина од 150–250 км во литосферата . Ваквите длабочини се јавуваат под кратоните во мантиските кили, најдебелиот дел од литосферата. Овие региони имаат доволно висок притисок и температура за да овозможат формирање на дијаманти и тие не конвектираат, па затоа дијамантите можат да се чуваат милијарди години сè додека ерупција на кимберлит не ги земе примероците.^[74]

Домашните карпи вклучуваат харцбургит и лерзолит, два вида перидотит. Најдоминантниот тип карпа во горната мантија, перидотитот, е магматска карпа која се состои претежно од минералите оливин и пироксен; има малку силициум диоксид и многу магнезиум. Сепак, дијамантите во перидотитот ретко го преживуваат патувањето до површината.^[74] Друг вообичаен извор што ги одржува дијамантите недопрени е еклогит, метаморфна карпа која обично се формира од базалт кога океанската плоча се нурнува во мантијата во зоната на подвлекување.^[30]

Помал дел од дијамантите (проучени се околу 150) доаѓаат од длабочини од 330–660 км, регион што го вклучува преодниот слој. Тие се формирале во еклогит, но се разликуваат од дијамантите со поплитко потекло по вклучувањата на мајорит (форма на гранат со вишок силициум). Сличен дел од дијамантите доаѓа од долниот мантил на длабочини помеѓу 660 и 800 км.^[30]

Дијамантот е термодинамички стабилен при висок притисок и температура, при што фазниот премин од графитот се случува на повисоки температури како што се зголемува притисокот. Така, под континентите станува стабилен на температури од 950 степени целзиусови и притисок од 4,5 гигапаскали, што одговара на длабочини од 150 километри или повеќе. Во субдукциските зони, кои се постудени, станува стабилен на температури од 800 °C и притисок од 3,5 гигапаскали. На длабочини поголеми од 240 километри, присутни се метални фази железо-никел и јаглеродот веројатно е растворен во нив или во форма на карбиди. Така, подлабокото потекло на некои дијаманти може да одразува необични средини за раст.^[30]^[74]

Во 2018 година, првите познати природни примероци од фазата на мраз наречена Мраз VII биле пронајдени како инклузии во примероци од дијаманти. Инклузиите се формирале на длабочини помеѓу 400 и 800 километри, кои се протегаат низ горниот и долниот мантил, и даваат докази за течност богата со вода на овие длабочини.^[83]^[84]

Јаглероден извор

Мантијата има приближно една милијарда гигатони јаглерод (за споредба, атмосферско-океанскиот систем има околу 44.000 гигатони).^[85] Јаглеродот има два стабилни изотопи, ¹²C и ¹³C, во сооднос од приближно 99:1 по маса.^[74] Овој сооднос има широк опсег кај метеоритите, што покажува дека многу варирал и во раната Земја. Може да се измени и со површински процеси како што е фотосинтезата. Уделот генерално се споредува со стандарден примерок користејќи сооднос δ¹³C изразен во делови на илјада. Вообичаените карпи од мантијата како што се базалтите, карбонатитите и кимберлитите имаат соодноси помеѓу -8 и -2. На површината, органските седименти имаат просек од -25, додека карбонатите имаат просек од 0.^[30]

Популациите на дијаманти од различни извори имаат распределба на δ¹³C што значително варира. Перидотитските дијаманти се претежно во рамките на типичниот опсег на мантија; еклогитските дијаманти имаат вредности од -40 до +3, иако врвот на распределбата е во опсегот на мантија. Оваа варијабилност покажува дека тие не се формирани од јаглерод кој е првобитен (кој престојува во мантија уште од формирањето на Земјата). Наместо тоа, тие се резултат на тектонски процеси, иако (со оглед на возраста на дијамантите) не мора да бидат истите тектонски процеси кои дејствуваат во сегашноста. Јаглеродот кој формира дијаманти потекнува од горните 700 километри (430 ми) или приближно толку од горниот мантил најблиску до површината, познат како астеносфера.^[30]

Формирање и раст

Употребувајќи сонди како што се поларизирана светлина, фотолуминисценција и катодолуминисценција, кај дијамантите може да се разликуваат серија зони на раст. Карактеристичниот модел кај дијамантите од литосферата вклучува речиси концентрична серија зони со многу тенки осцилации во луминисценцијата и наизменични епизоди каде што јаглеродот се впива од течноста, а потоа повторно расте. Дијамантите од под литосферата имаат понеправилна, речиси поликристална текстура, што ги одразува повисоките температури и притисоци, како и пренос на дијамантите преку струење.^[74]

Пренос до површината

Геолошките докази го поддржуваат моделот во кој кимберлитната магма се крева со брзина од 4-20 метри во секунда, создавајќи нагорна патека преку хидраулично дробење на карпата. Како што се намалува притисокот, парната фаза се ослободува од магмата, а тоа помага магмата да остане течна. На површината, почетната ерупција експлодира низ пукнатини со голема брзина над 200 м/с (450 mph). Потоа, при помал притисок, карпата еродира, формирајќи цевка и произведувајќи фрагментирана карпа. Како што ерупцијата се намалува, се јавува пирокластична фаза, а потоа метаморфизмот и хидратацијата создаваат серпентинити.^[74]

Двојни дијаманти

Во ретки случаи, биле пронајдени дијаманти кои содржат празнина во која се наоѓа втор дијамант. Првиот двоен дијамант, Матрјошката, бил пронајден воАлроса, Јакутија, Русија, во 2019 година.^[86] Друг бил пронајден на полето за дијаманти Елендејл во Западна Австралија во 2021 година.^[87]

Во вселената

Иако дијамантите на Земјата се ретки, во вселената тие се многу чести . Кај метеоритите, околу три проценти од јаглеродот е во форма на нанодијаманти, со пречник од неколку нанометри. Доволно мали дијаманти можат да се формираат во студот на вселената бидејќи нивната пониска површинска енергија ги прави постабилни од графитот. Изотопските потписи на некои нанодијаманти укажуваат дека се формираат надвор од Сончевиот систем во ѕвездите.^[88]

Експериментите со висок притисок предвидуваат дека големи количини дијаманти кондензираат од метан во „дијамантски дожд“ на ледените џиновски планети Уран и Нептун.^[89]^[90]^[91] Некои екстрасоларни планети може да бидат речиси целосно составени од дијамант.^[92]

Дијамантите може да постојат во ѕвезди богати со јаглерод, особено во бели џуџиња. Една теорија за потеклото на карбонадо, најцврстата форма на дијамант, е дека потекнува од бело џуџе или супернова.^[93]^[94] Дијамантите формирани во ѕвездите можеби биле првите минерали.^[95]

Индустрија

A clear faceted gem supported in four clamps attached to a wedding ring — Кружен дијамант со брилијантен рез поставен во прстен

Најпознатите употреби на дијамантите денес се како скапоцени камења што се употребуваат за украсување и како индустриски абразиви за сечење тврди материјали. Пазарите за дијаманти од скапоцен и индустриски квалитет ги вреднуваат дијамантите различно.

Дијаманти од скапоцени камења

Расејувањето на белата светлина во спектрални бои е примарна гемолошка карактеристика на дијамантите. Во 20 век, експертите по гемологија развиле методи за оценување на дијамантите и другите скапоцени камења врз основа на карактеристиките кои се најважни за нивната вредност како скапоцен камен. Четири карактеристики, неформално познати како четирите Cs, денес најчесто се употребуваат како основни описи на дијамантите: тоа се нивната маса во карати (карат еднаков на 0,2 грамови), сечење (квалитетот на сечењето се оценува според пропорции, симетрија и полирање), боја (колку е блиску до бела или безбојна и чистота (колку е ослободен од инклузии). Голем, беспрекорен дијамант е познат како парагон.^[96]

Постои голема трговија со дијаманти од скапоцени камења. Иако поголемиот борј на дијаманти од скапоцени камења се продаваат новополирани, постои добро воспоставен пазар за препродажба на полирани дијаманти (на пр. заложни куќи, аукции, продавници за накит од втора рака, дијамантери, берзи итн.). Еден белег на трговијата со дијаманти со квалитет на скапоцени камења е нејзината извонредна концентрација: трговијата на големо и сечењето дијаманти е ограничена единствено на неколку места; во 2003 година, 92% од дијамантите во светот биле сечени и полирани во Сурат, Индија.^[97] Други важни центри за сечење и трговија со дијаманти се дијамантскиот округ Антверпен во Белгија, каде што се наоѓа Меѓународниот гемолошки институт, Лондон, Дијамантскиот округ во Њујорк, Берзански дијаманнтски округ во Тел Авив и Амстердам. Еден фактор што придонесува е геолошката природа на дијамантските наоѓалишта: неколку големи примарни рудници за кимберлитни цевки сочинуваат значителен дел од пазарниот удел (како што е рудникот Џваненг во Боцвана, кој е еден голем рудник што може да произведе помеѓу 12,500,000 и 15,000,000 карати дијаманти годишно ^[98]).

Производството и распространувањето на дијаманти е во голема мера консолидирано во рацете на неколку клучни играчи и концентрирано во традиционалните центри за трговија со дијаманти, од кои најважен е Антверпен, каде што се обработуваат 80% од сите необработени дијаманти, 50% од сите обработени дијаманти и повеќе од 50% од сите необработени, обработени и индустриски дијаманти заедно.^[99] Ова го прави Антверпен де факто „светска престолнина на дијамантите“. .^[100] Градот Антверпен е исто така домаќин на Антверпенската Берза за дијаманти, создадена во 1929 година за да стане првата и најголема берза за дијаманти посветена на необработени дијаманти.^[101] Друг важен центар за дијаманти е Њујорк, каде што се продаваат речиси 80% од светските дијаманти, вклучувајќи ги и аукциските продажби.^[99]

Компанијата „Де Бирс“, како најголема светска компанија за рударство на дијаманти, има доминантно место во индустријата, и тоа го прави уште од нејзиното основање во 1888 година од страна на британскиот бизнисмен Сесил Родс. „Де Бирс“ моментално е најголемиот светски оператор на производствени капацитети (рудници) за дијаманти и дистрибутивни канали за дијаманти со квалитет на скапоцени камења. Компанијата за трговија со дијаманти е подружница на „Де Бирс“ и продава необработени дијаманти од рудници управувани од „Де Бирс“. „Де Бирс“ и нејзините подружници поседуваат рудници кои произведуваат околу 40% од годишното светско производство на дијаманти. Во поголемиот дел од 20 век, над 80% од необработените дијаманти во светот поминале низ „Де Бирс“,^[102] но до 2001-2009 година бројката се намалила на околу 45%,^[103] а до 2013 година пазарниот удел на компанијата дополнително се намалил на околу 38% во вредност, а уште помалку во обем.^[104] „Де Берс“ го продал огромното мнозинство од своите залихи од дијаманти кон крајот на 1990-тите - почетокот на 2000-тите^[105], а остатокот во голема мера претставува работен фонд (дијаманти што кои сортираат пред продажба).^[106] Ова било добро документирано во печатот ^[107], но останува малку познато за пошироката јавност.

Како дел од намалувањето на своето влијание, „Де Бирс“ се повлекол од купување дијаманти на отворен пазар во 1999 година и на крајот на 2008 година престанал да купува руски дијаманти ископани од најголемата руска компанија за дијаманти „Алроса“ .^[108] Во јануари 2011 година, „Де Бирс“ навел дека продава дијаманти единствено од следниве четири земји: Боцвана, Намибија, Јужна Африка и Канада..^[109] Освен „Алроса“, други важни компании за рударство на дијаманти се „БХП“, која е најголемата рударска компанија во светот;^[110] „Рио Тинто“, сопственик на рудниците за дијаманти „Аргајл“ (100%), „Дијавик“ (60%) и „Мурова“ (78%);^[111] и „Петра Дајмондс“, сопственик на неколку големи рудници за дијаманти во Африка.

Понатаму во синџирот на снабдување, членовите на Светската берзанска федерација за дијаманти (СБФД) дејствуваат како медиум за трговија на големо со дијаманти, тргувајќи со полирани и необработени дијаманти. СБФД се состои од независни берзи за дијаманти во големи центри за сечење како што се Тел Авив, Антверпен, Јоханесбург и други градови низ САД, Европа и Азија.^[42] Во 2000 година, СБФД и Меѓународното здружение на производители на дијаманти го основале Светскиот совет за дијаманти за да се спречи трговијата со дијаманти што се користат за финансирање на војна и нехумани дела. Дополнителните активности на СБФД вклучуваат спонзорирање на Светскиот конгрес за дијаманти на секои две години, како и основање на Меѓународниот совет за дијаманти (МСД) за надгледување на оценувањето на дијамантите.^[112]

Откако ќе бидат купени од Sightholders (што е термин за заштитен знак што се однесува на компаниите што имаат тригодишен договор за снабдување со Компанијата за трговија со дијаманти), дијамантите се сечат и полираат како подготовка за продажба како скапоцени камења („индустриските“ камења се сметаат за спореден производ на пазарот на скапоцени камења; тие се користат за абразиви).^[113] Сечењето и полирањето на необработени дијаманти е специјализирана вештина што е концентрирана на ограничен број места низ целиот свет.^[113] Традиционалните центри за сечење дијаманти се Антверпен, Амстердам, Јоханесбург, Њујорк и Тел Авив. Неодамна, центри за сечење дијаманти биле основани во Кина, Индија, Тајланд, Намибија и Боцвана.^[113] Центрите за сечење со пониска цена на работна сила, особено Сурат во Гуџарат, Индија, обработуваат поголем број дијаманти со помали карати, додека помалите количини на поголеми или повредни дијаманти е поверојатно да се обработуваат во Европа или Северна Америка. Неодамнешната експанзија на оваа индустрија во Индија, која вработува работна сила со ниска цена, овозможила помалите дијаманти да се подготвуваат како скапоцени камења во поголеми количини отколку што претходно било економски изводливо.^[99]

Дијамантите подготвени како скапоцени камења се продаваат на берзи за дијаманти наречени берзи. Во светот има 28 регистрирани берзи за дијаманти.^[114] Берзите се последниот строго контролиран чекор во синџирот на снабдување со дијаманти; трговците на големо, па дури и трговците на мало, можат да купат релативно мали серии дијаманти на берзите, по што тие се подготвени за конечна продажба на потрошувачот. Дијамантите можат да се продаваат веќе поставени во накит или да се продаваат ненаместени. Според Рио Тинто, во 2002 година произведените и пуштени на пазарот дијаманти биле проценети на 9 милијарди американски долари како необработени дијаманти, 14 американски милијарди долари откако биле исечени и полирани, 28 американски милијарди долари во големопродажба на дијамантски накит и 57 американски милијарди долари во малопродажба.^[115]

Сечење

Ископаните необработени дијаманти се претвораат во скапоцени камења преку повеќестепен процес наречен „сечење“. Дијамантите се исклучително тврди, но исто така и кршливи и можат да се расцепат со еден удар. Затоа, сечењето дијаманти традиционално се смета за деликатна постапка која бара вештини и талент, научно знаење, алатки и искуство. Нејзината крајна цел е да се произведе фацетиран скапоцен камен каде што специфичните агли меѓу фасетите би го оптимизирале сјајот на дијамантот, односно распрснувањето на белата светлина, додека бројот и површината на фасетите би ја одредиле тежината на финалниот производ. Намалувањето на тежината при сечењето е значајно и може да биде од редот на 50%.^[116] Се разгледуваат неколку можни облици, но конечната одлука често се одредува не само од научни, туку и од практични размислувања. На пример, дијамантот може да биде наменет за изложување или за носење, во прстен или ѓердан, поделен или опкружен со други скапоцени камења со одредена боја и облик.^[117] Некои од нив може да се сметаат за класични, како што се тркалезни, крушевидни, маркизни, овални, срцевидни дијаманти итн. Некои од нив се посебни, произведени од одредени компании, на пример, дијаманти Phoenix, Cushion, Sole Mio итн..^[118]

Најдолготрајниот дел од сечењето е подготвителелната анализа на грубиот камен. Таа треба да одговори на голем број проблеми, носи голема одговорност и затоа може да трае со години во случај на уникатни дијаманти. Се земаат предвид следниве проблеми:

Тврдоста на дијамантот и неговата способност за сечење во голема мера зависат од ориентацијата на кристалот. Затоа, кристалографската структура на дијамантот која треба да се сече се анализира со употреба на дифракција на Х-зраци за да се изберат оптималните насоки на сечење.
Поголемиот дел од дијамантите содржат видливи недијамантски инклузии и кристални недостатоци. Сечачот треба да одлучи кои недостатоци треба да се отстранат со сечењето, а кои можат да се задржат.
Сечењето дијамант со чекан е тешко, добро пресметан, аголен удар може да го исече дијамантот, парче по парче, но може да го уништи и самиот дијамант. Алтернативно, може да се сече со дијамантска пила, што е посигурен метод..^[117]^[119]

По почетното сечење, дијамантот се обликува во бројни фази на полирање. За разлика од сечењето, кое е одговорна, но брза операција, полирањето го отстранува материјалот со постепена ерозија и одзема многу време. Техниката која е поврзана со тоа денес е добро развиена; се смета за рутина и може да ја извршат и самите техничари.^[120] По полирањето, дијамантот повторно се испитува за можни недостатоци, или преостанати или предизвикани од процесот. Овие недостатоци се прикриваат преку разни техники за подобрување на дијамантите, како што се повторно полирање, пополнување на пукнатини или паметно распоредување на каменот во накитот. Преостанатите недијамантски инклузии се отстрануваат преку ласерско дупчење и пополнување на создадените празнини.^[121]

Маркетинг

Маркетингот значително влијаел на имиџот на дијамантот како вредна стока во текот на историјата.

NW Ayer & Son, рекламната фирма ангажирана од De Beers во средината на 20 век, успеала да го оживее американскиот пазар на дијаманти и фирмата создала нови пазари во земји каде што претходно не постоела традиција со дијаманти. Маркетингот на NW Ayer вклучувал пласман на производи, рекламирање фокусирано на самиот дијамантски производ, а не на брендот De Beers, и врски со познати личности и кралски семејства. Без рекламирање на брендот De Beers, De Beers ги рекламирал и дијамантските производи на своите конкуренти,^[122] но ова не претставувало проблем бидејќи De Beers доминирал на пазарот на дијаманти во текот на целиот 20 век. Пазарниот удел на De Beers привремено се намалил на второто место на глобалниот пазар, под Alrosa, по глобалната економска криза од 2008 година, на помалку од 29% во однос на ископаните, а не на продадените карати.^[123] Кампањата траела со децении, но била ефикасно прекината до почетокот на 2011 година. De Beers сè уште рекламира дијаманти, но рекламирањето денес главно ги промовира сопствените брендови или лиценцирани линии на производи, наместо целосно „генерички“ дијамантски производи.^[123] Кампањата можеби најдобро била доловена преку слоганот „дијамантот е вечен“.^[8] Овој слоган денес го користи De Beers Diamond Jewelers,^[124] фирма за накит која е 50/50% заедничко вложување помеѓу рударската компанија De Beers и LVMH, конгломератот за луксузни стоки.

Кафеавите дијаманти претставувале значаен дел од производството на дијаманти и претежно се употребувале за индустриски цели. Тие се сметале за безвредни за накит (дури и не биле оценувани на скалата за боја на дијаманти). По развојот на рудникот за дијаманти Аргајл во Австралија во 1986 година и нивниот маркетинг, кафеавите дијаманти станале прифатливи скапоцени камења.^[125]^[126] Промената главно се должела на бројките: рудникот Аргајл, со своите 35,000,000 карати дијаманти годишно, што претставува околу една третина од глобалното производство на природни дијаманти;^[127] 80% од аргилските дијаманти се кафеави.^[128]

Дијаманти од индустриски квалитет

Индустриските дијаманти се вреднуваат најмногу поради нивната цврстина и топлинска спроводливост, што ги прави многу од гемолошките карактеристики на дијамантите, како што се 4 Cs, ирелевантни за повеќето употреби. 80% од ископаните дијаманти (еднакви на околу 135,000,000 карати или 27,000 килограми годишно) се несоодветни за употреба како скапоцени камења и се користат индустриски.^[129] Покрај ископаните дијаманти, синтетичките дијаманти нашле индустриска примена речиси веднаш по нивниот изум во 1950-тите; во 2014 година, 4,500,000 карати или 900,000 килограми синтетички дијаманти биле произведени, од кои 90% биле произведени во Кина. Приближно 90% од дијаманантско брусење е моментално од синтетичко потекло.^[130]

Границата помеѓу дијамантите со квалитет на скапоцени камења и индустриските дијаманти е слабо дефинирана и делумно зависи од пазарните услови (на пример, доколку побарувачката за полирани дијаманти е голема, некои камења од понизок квалитет ќе бидат полирани во скапоцени камења со низок квалитет или мали, наместо да се продаваат за индустриска употреба). Во категоријата индустриски дијаманти, постои поткатегорија која ги опфаќа камењата со најнизок квалитет, претежно непроѕирни, кои се познати како борт.^[131]

Индустриската употреба на дијамантите историски се поврзува со нивната тврдост, што го прави дијамантот совршен материјал за алатки за сечење и брусење. Како најтврд познат природен материјал, дијамантот може да се употребува за полирање, сечење или абење на кој било материјал, вклучително и други дијаманти. Вообичаените индустриски примени на ова својство вклучуваат дупчалки и пили со дијамантски врв, како и употребата на дијамантски прав како абразив. За такви цели се употребуваат поевтини индустриски дијаманти (борт) со повеќе недостатоци и послаба боја од скапоцените камења.^[132] Дијамантот не е погоден за обработка на феро легури со голема брзина, бидејќи јаглеродот е растворлив во железо на високите температури создадени од обработката со голема брзина, што доведува до значително зголемено трошење на дијамантските алатки во споредба со алтернативите.^[133]

Специјализираните употреби вклучуваат користење во лаборатории како простор за експерименти под висок притисок, високоперформансни лежишта и ограничена употреба во специјализирани прозорци.^[131] Со континуираниот напредок во производството на синтетички дијаманти, идните употреби стануваат изводливи. Високата топлинска спроводливост на дијамантот го прави погоден како ладилник за интегрирани кола во електрониката.^[134]

Рударство

Годишно се ископуваат приближно 130,000,000 карати (26,000 килограми) дијаманти, со вкупна вредност од речиси 9 милијарди американски долари, а околу 100,000 килограми се синтетизираат годишно.^[135]

Приближно 49% од дијамантите потекнуваат од Средна и Јужна Африка, иако значајни извори на минералот биле откриени во Канада, Индија, Русија, Бразил и Австралија.^[130] Тие се ископуваат од вулкански цевки од кимберлит и лампроит, кои можат да донесат на површината кристали од дијаманти, кои потекнуваат од длабочините на Земјата каде што високиот притисок и температурите им овозможуваат да се формираат. Рударството и распространувањето (дистрибуција) на природни дијаманти се предмет на чести спорови, како што се загриженоста за продажбата на крвави дијаманти или конфликтни дијаманти од страна на африкански паравоени групи.^[136] Синџирот на снабдување со дијаманти е контролиран од ограничен број моќни бизниси, а исто така е високо концентриран на мал број места низ целиот свет.

Единствено многу мал дел од дијамантската руда се состои од вистински дијаманти. Рудата се дроби, при што е потребна грижа да не се уништат поголемите дијаманти, а потоа се сортира според густината. Денес, дијамантите се наоѓаат во фракцијата со густина богата со дијаманти со помош на флуоресценција на Х-зраци, по што последните чекори на сортирање се прават рачно. Пред употребата на Х-зраци да стане вообичаена,^[116] одвојувањето се вршело преку масни ленти; дијамантите имаат посилен смтрмеж да се лепат за маснотии од другите минерали во рудата.^[42]

Историски гледано, дијамантите биле пронајдени единствено во алувијални наслаги во Гунтур и Кришна, во делтата на реката Кришна во јужна Индија.^[137] Индија била водечка во светот по производство на дијаманти од времето на нивното откривање, приближно во 9 век п.н.е.^[5]^[138] до средината на 18 век од н.е., но комерцијалниот потенцијал на овие извори бил исцрпен до крајот на 18 век и во тоа време Индија била засенета од Бразил, каде што првите неиндиски дијаманти биле пронајдени во 1725 година.^[5] Во моментов, еден од најзначајните индиски рудници се наоѓа во Пана. .^[139]

Екстракцијата на дијаманти од првобитните наоѓалишта (кимберлити и лампроити) започнала во 1870-тите години по откривањето на дијамантските полиња во Јужна Африка.^[140] Производството се зголемило со текот на времето и сега вкупно акумулирано 4,500,000 карати или 900,000 килограми се ископани од тој датум.^[141] 20% од таа количина е ископана во последните пет години, а во текот на последните 10 години, девет нови рудници започнале со производство; уште четири чекаат наскоро да бидат отворени. Повеќето од овие рудници се наоѓаат во Канада, Зимбабве, Ангола и еден во Русија.^[141]

Во САД, дијаманти биле пронајдени во Арканзас, Колорадо, Ново Мексико, Вајоминг и Монтана.^[142]^[143] Во 2004 година, откривањето на микроскопски дијамант во САД довело до земање примероци од кимберлитни цевки во јануари 2008 година во оддалечен дел од Монтана. Државниот парк „Дијамантски кратер“ во Арканзас е отворен за јавноста и е единствениот рудник во светот каде што граѓаните можат да копаат за дијаманти.^[143]

Денес, најкомерцијално одржливите наоѓалишта на дијаманти се во Русија (главно во Република Саха, на пример, цевките „Мир“ и Удачнаја), Боцвана, Австралија (Северна и Западна Австралија) и Демократска Република Конго.^[144] Во 2005 година, Русија произвела речиси една петтина од глобалното производство на дијаманти, според Британскиот геолошки завод. Австралија се гордее со најбогатата цевка со дијаманти, при што производството од рудникот за дијаманти Аргајл достигнал врвни нивоа од 42. метрички тони годишно во 1990-тите.^[142]^[145] Исто така, активно се ископуваат комерцијални наоѓалишта во Северозападните Територии на Канада и Бразил.^[130] Истражувачите на дијаманти продолжуваат да го бараат светот за цевки од кимберлит и лампроит што содржат дијаманти.

Политички прашања

Неодржливо ископување дијаманти во Сиера Леоне. Документарен филм како дел од Проектот „Вринда“ за Викикниги

Во некои од политички понестабилните средноафрикански и западноафрикански земји, револуционерните групи ја презеле контролата врз рудниците за дијаманти, употребувајќи ги приходите од продажбата на дијаманти за финансирање на нивните операции. Дијамантите продадени преку овој процес се познати како конфликтни дијаманти или крвави дијаманти.^[136]

Како одговор на загриженоста на јавноста дека нивните купувања на дијаманти придонесуваат за војна и злоупотреба на човековите права, Обединетите нации, индустријата за дијаманти и земјите што тргуваат со дијаманти го воведоа Кимберлиевиот процес во 2002 година.^[146] Кимберлиевиот процес има за цел да осигури дека конфликтните дијаманти нема да се измешаат со дијамантите што не се контролирани од таквите бунтовнички групи. Ова се прави со барање од земјите што произведуваат дијаманти да обезбедат доказ дека парите што ги заработуваат од продажбата на дијамантите не се користат за финансирање на криминални или револуционерни активности. Иако Кимберлиевиот процес беше умерено успешен во ограничувањето на бројот на конфликтни дијаманти што влегуваат на пазарот, некои сè уште наоѓаат пат. Според Меѓународното здружение на производители на дијаманти, конфликтните дијаманти сочинуваат 2-3% од сите тргувани дијаманти..^[147] Две главни недостатоци сè уште ја попречуваат ефикасноста на Кимберлиевиот процес: (1) релативната леснотија на шверцување дијаманти преку африканските граници и (2) насилната природа на рударството на дијаманти во земјите што не се во техничка воена состојба и чии дијаманти затоа се сметаат за „чисти“..^[146]

Канадската влада основала посебно тело познато како Канадски кодекс на однесување за дијаманти^[148] за да помогне во автентицирањето на канадските дијаманти. Ова претставува строг систем за следење на дијамантите и помага да се заштити етикетата „без конфликт“ на канадските дијаманти.^[149]

Искористувањето на минерални ресурси генерално предизвикува неповратна штета на животната средина, која мора да се спореди со социо-економските придобивки за земјата.^[150]

Синтетика, симуланти и подобрувања

Синтетика

Синтетичките дијаманти претставуваат дијаманти кои се произведени во лабораторија, за разлика од дијамантите ископани од Земјата. Гемолошката и индустриската употреба на дијамантот создале голема побарувачка за необработени камења. Оваа побарувачка во голема мера е задоволена од синтетички дијаманти, кои се произведуваат со различни процеси повеќе од половина век. Сепак, во последниве години станало можно да се произведуваат синтетички дијаманти со квалитет на скапоцен камен со значителна големина.^[73] Можно е да се направат безбојни синтетички скапоцени камења кои, на молекуларно ниво, се идентични со природните камења и толку визуелно слични што единствено гемолог со специјална опрема може да ја препознае разликата.^[151]

Поголемиот дел од комерцијално достапните синтетички дијаманти се жолти и се произведуваат со таканаречени процеси со висок притисок и висока температура.^[152] Жолтата боја е предизвикана од азотни нечистотии. Може да се репродуцираат и други бои како сина, зелена или розова, кои се резултат на додавање на бор или од зрачење по синтезата.^[153]

Друг популарен метод за одгледување синтетички дијаманти е хемиско таложење со пареа (CVD). Растот се случува под низок притисок (под атмосферскиот притисок). Вклучува внесување мешавина од гасови (обично 1 до 99 метани до водород) во комора и нивно разделување на хемиски активни радикали во плазма запалена со микробранови, топол филамент, лачно празнење, факел за гасно заварување или ласер.^[154] Овој метод најчесто се употребува за премази, но може да произведе и монокристали со големина од неколку милиметри.^[135]

Од 2010 година, речиси сите 5.000 милиони карати (1.000 тони) синтетички дијаманти произведени годишно се наменети за индустриска употреба. Околу 50% од 133 милиони карати природни дијаманти ископани годишно завршуваат во индустриска употреба.^[151]^[155] Трошоците на рударските компании се во просек од 40 до 60 американски долари по карат за природни безбојни дијаманти, додека трошоците на синтетичките производители се во просек $2,500 по карат за синтетички, безбојни дијаманти со квалитет на скапоцен камен.^[151] ^: 79Сепак, купувачот е поверојатно да наиде на синтетички дијамант кога бара дијамант со убава боја, бидејќи само 0,01% од природните дијаманти се со убава боја, додека поголемиот број на синтетички дијаманти се обоени на некој начин.^[156]

Симуланти

Симулантот на дијамант претставува материјал кој не е дијамант и се употребува за симулирање на изгледот на дијамант. Коцкестиот циркон е најчест. Скапоцениот камен муасанит (силициум карбид) може да се третира како симулант на дијамант, иако е поскап за производство од коцкестиот. И двата се произведуваат синтетички.^[157]

Подобрувања

Збогатувањата со дијаманти се специфични третмани кои се изведуваат на природни или синтетички дијаманти (обично оние кои веќе се исечени и полирани во скапоцен камен), кои се дизајнирани да ги подобрат гемолошките карактеристики на каменот на еден или повеќе начини. Тие вклучуваат ласерско дупчење за отстранување на инклузии, нанесување на заптивни средства за пополнување на пукнатини, третмани за подобрување на степенот на боја на белиот дијамант и третмани за давање боја на белиот дијамант.^[158]

Премазите сè повеќе се употребуваат за да му дадат на симулантот на дијамант, како што е коцкестиот циркон, изглед што е повеќе „дијамантски“. Една таква супстанца е јаглеродот сличен на дијамант - аморфен јаглероден материјал кој има некои физички својства слични на оние на дијамантот. Рекламирањето покажува дека таков премаз би ги пренел некои од овие својства слични на дијамант на обложениот камен, со што би го подобрил симулантот на дијамант. Техниките како што е Рамановата спектроскопија би требало лесно да го распознае таков третман.^[159]

Распознавање

Раните тестови за распознавање на дијаманти вклучувале тест за гребење кој се потпирал на супериорната тврдост на дијамантот. Овој тест е деструктивен, бидејќи дијамантот може да изгребе друг дијамант и ретко се користи денес. Наместо тоа, распознавањето на дијамантите се потпира на неговата супериорна топлинска спроводливост. Електронските термички сонди се широко користени во гемолошките центри за одвојување на дијамантите од нивните имитации. Овие сонди се состојат од пар термистори на батерии поставени во тенок бакарен врв. Едниот термистор функционира како уред за греење, додека другиот ја мери температурата на бакарниот врв: ако каменот што се тестира е дијамант, тој ќе ја спроведе топлинската енергија на врвот доволно брзо за да произведе мерлив пад на температурата. Овој тест трае околу две до три секунди.^[160]

Додека топлинската сонда може да ги одвои дијамантите од поголемиот број на нивни симуланти, разликувањето помеѓу различни видови дијаманти, на пример синтетички или природни, озрачени или неозрачени итн., бара понапредни, оптички техники. Овие техники се употребуваат и за некои симулатори на дијаманти, како што е силициум карбид, кои го поминуваат тестот за топлинска спроводливост. Оптичките техники можат да разликуваат помеѓу природни и синтетички дијаманти. Тие исто така можат да разликуваат огромно мнозинство третирани природни дијаманти.^[161] „Совршени“ кристали (на ниво на атомска решетка) никогаш не се пронајдени, па затоа и природните и синтетичките дијаманти секогаш поседуваат карактеристични несовршености, кои произлегуваат од околностите на нивниот раст на кристалите, што им овозможува да се разликуваат едни од други.^[162]

Лабораториите употребуваат техники како што се спектроскопија, микроскопија и луминисценција под краткобранова ултравиолетова светлина за да го утврдат потеклото на дијамантот.^[161] Тие исто така употребуваат специјално изработени инструменти за да им помогнат во процесот на идентификација. Два инструменти за скрининг се DiamondSure и DiamondView, и двата се произведени од Diamond Trading Company и пласирани на пазарот од GIA.^[163]

Можни се неколку методи за разликување на синтетички дијаманти, во зависност од методот на производство и бојата на дијамантот. Дијамантите обично може да се распознаат преку портокалова флуоресценција. Дијамантите во боја D–J може да се скенираат преку Diamond Spotter на Швајцарскиот гемолошки институт ^[164]. Камењата во опсегот на бои D–Z може да се испитаат преку DiamondSure UV/видлив спектрометар, алатка развиена од De Beers.^[162] Слично на тоа, природните дијаманти обично имаат мали несовршености и недостатоци, како што се вклучувања на туѓ материјал, кои не се гледаат кај синтетичките дијаманти.

Уредите за скрининг кои се основаат на детекција на тип на дијамант можат да се употребат за да се направи разлика помеѓу дијаманти кои се секако природни и дијаманти кои се потенцијално синтетички. Овие потенцијално синтетички дијаманти бараат повеќе истражувања во специјализирана лабораторија. Примери за комерцијални уреди за скрининг се D-Screen (WTOCD / HRD Antwerp), Alpha Diamond Analyzer (Bruker / HRD Antwerp) и D-Secure (DRC Techno).

Дијамантите како тема во уметноста и во популарната култура

„Работилницата за режење дијаманти...“ - расказ на Андре Бретон.^[165]
„Дијамантите се вечни“ (англиски: Diamonds are forever) - песна на американската пејачка Ширли Бејзи од 1961 година.^[166]
„Луси на небо, со дијаманти“ (англиски: Lucy in the Sky with Diamonds) - песна на англиската група „Битлси“ (The Beatles) од 1967 година.^[167]
„Дијаманти во рудникот“ (англиски: Diamonds in the mine) - песна на канадскиот музичар Леонард Коен од 1971 година.^[168]
„Црн дијамант“ (англиски: Black Diamond) - песна на американската рок-група „Кис“ (Kiss) од 1974 година.^[169]
„Дијаманти и ’рѓа“ (англиски: Diamonds and Rust) - песна од истоимениот албум на американската музичарка Џоан Баез од 1975 година.^[170]
„Дијаманти и злато“ (англиски: Diamonds & Gold) - песна на американскиот музичар Том Вејтс (Tom Waits) од 1985 година.^[171]
„Таа е дијамант“ (англиски: She's A Diamond) — песна на американската рок-група Опал од 1987 година.^[172]
„Дијаманти“ (англиски: Diamonds) - песна на американската пејачка Ријана од 2012 година.^[173]
„Дијамантите се вечни“ (англиски: Diamonds are Forever) - филм во режија на Гај Хамилтон.^[174]

Белешки

↑ Кафеавата нијанса се должи на површински железни нечистотии што претставуваат доказ за геолошкиот седиментен контекст во кој е пронајден. Овој дијамант е потенцијално безбоен.^[1]

Наводи

↑ „Gold and Diamonds from Brazil“. Royal Treasure Museum. Посетено на April 18, 2025.
1 2 „Diamond“. Mindat. Архивирано од изворникот May 6, 2009. Посетено на July 7, 2009.
↑ „Diamond“. WebMineral. Архивирано од изворникот January 7, 2019. Посетено на July 7, 2009.
↑ Liddell HG, Scott R. „Adamas“. A Greek-English Lexicon. Perseus Project. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на February 20, 2021.
1 2 3 Hershey W (2004). The Book of Diamonds (Reprint. изд.). New York: Hearthside Press. стр. 22–28. ISBN 978-1-4179-7715-4. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020. Занемарен непознатиот параметар |orig-date= (help)
↑ Pliny the Elder (2004). Natural History: A Selection. Penguin Books. стр. 371. ISBN 978-0-14-044413-1.
↑ „Chinese made first use of diamond“. BBC News. May 17, 2005. Архивирано од изворникот March 20, 2007. Посетено на March 21, 2007.
1 2 Epstein EJ (1982). „Have You Ever Tried To Sell a Diamond?“. The Atlantic. Архивирано од изворникот May 17, 2008. Посетено на May 5, 2009.
↑ See: Предлошка:Unbulleted list citebundle
↑ Smithson T (1797). „On the nature of the diamond“. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. 87: 123–127. doi:10.1098/rstl.1797.0005. S2CID 186213726. Архивирано од изворникот February 19, 2023. Посетено на July 1, 2022. Занемарен непознатиот параметар |orig-date= (help)
1 2 3 Hazen RM (1999). The diamond makers. Cambridge University Press. стр. 7–10. ISBN 978-0-521-65474-6.
↑ Delhaes P (2000). „Polymorphism of carbon“. Во Delhaes P (уред.). Graphite and precursors. Gordon & Breach. стр. 1–24. ISBN 978-90-5699-228-6.
↑ Pierson HO (2012). Handbook of carbon, graphite, diamond, and fullerenes: properties, processing, and applications. Noyes Publications. стр. 40–41. ISBN 978-0-8155-1739-9.
↑ Angus JC (1997). „Structure and thermochemistry of diamond“. Во Paoletti A, Tucciarone A (уред.). The physics of diamond. IOS Press. стр. 9–30. ISBN 978-1-61499-220-2.
↑ Rock PA (1983). Chemical Thermodynamics. University Science Books. стр. 257–260. ISBN 978-1-891389-32-0.
↑ Gray T (October 8, 2009). „Gone in a Flash“. Popular Science. Архивирано од изворникот March 7, 2020. Посетено на October 31, 2018.
↑ Chen, Y.; Zhang, L. (2013). Polishing of diamond materials: mechanisms, modeling and implementation. Springer Science & Business Media. стр. 1–2. ISBN 978-1-84996-408-1.
1 2 Bundy P, Bassett WA, Weathers MS, Hemley RJ, Mao HK, Goncharov AF (1996). „The pressure-temperature phase and transformation diagram for carbon; updated through 1994“. Carbon. 34 (2): 141–153. Bibcode:1996Carbo..34..141B. doi:10.1016/0008-6223(96)00170-4.
↑ Wang CX, Yang GW (2012). „Thermodynamic and kinetic approaches of diamond and related nanomaterials formed by laser ablation in liquid“. Во Yang G (уред.). Laser ablation in liquids: principles and applications in the preparation of nanomaterials. Pan Stanford. стр. 164–165. ISBN 978-981-4241-52-6.
1 2 Baird, Christopher S. (December 17, 2013). „Why do diamonds last forever?“. Science Questions with Surprising Answers. West Texas A&M University.
↑ O'Bannon, E.; Xia, G.; Shi, F.; Wirth, R.; King, A.; Dobrzhinetskaya, L. (2020). „The transformation of diamond to graphite: Experiments reveal the presence of an intermediate linear carbon phase“. Diamond and Related Materials. 108. Bibcode:2020DRM...10807876O. doi:10.1016/j.diamond.2020.107876. OSTI 1631913. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)
↑ Wang X, Scandolo S, Car R (October 2005). „Carbon phase diagram from ab initio molecular dynamics“. Physical Review Letters. 95 (18). Bibcode:2005PhRvL..95r5701W. doi:10.1103/PhysRevLett.95.185701. PMID 16383918. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)
↑ Correa AA, Bonev SA, Galli G (January 2006). „Carbon under extreme conditions: phase boundaries and electronic properties from first-principles theory“. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 103 (5): 1204–1208. Bibcode:2006PNAS..103.1204C. doi:10.1073/pnas.0510489103. PMC 1345714. PMID 16432191.
↑ Bland E (January 15, 2010). „Diamond oceans possible on Uranus, Neptune“. Discovery News. Архивирано од изворникот на March 11, 2012. Посетено на January 16, 2010.
↑ Silvera I (2010). „Diamond: Molten under pressure“. Nature Physics. 6 (1): 9–10. Bibcode:2010NatPh...6....9S. doi:10.1038/nphys1491. S2CID 120836330. Архивирано од изворникот July 30, 2022. Посетено на November 9, 2020.
↑ Rajendran V (2004). Materials science. Tata McGraw-Hill Pub. стр. 2.16. ISBN 978-0-07-058369-6.
1 2 Ashcroft NW, Mermin ND (1976). Solid state physics. Holt, Rinehart and Winston. стр. 76. ISBN 978-0-03-083993-1.
↑ Bandosz TJ, Biggs MJ, Gubbins KE, Hattori Y, Iiyama T, Kaneko T, Pikunic J, Thomson K (2003). „Molecular models of porous carbons“. Во Radovic LR (уред.). Chemistry and physics of carbon. 28. Marcel Dekker. стр. 46–47. ISBN 978-0-8247-0987-7.
↑ Webster R, Read PG (2000). Gems: Their sources, descriptions and identification (5th. изд.). Great Britain: Butterworth-Heinemann. стр. 17. ISBN 978-0-7506-1674-4.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Cartigny P, Palot M, Thomassot E, Harris JW (May 30, 2014). „Diamond Formation: A Stable Isotope Perspective“. Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 42 (1): 699–732. Bibcode:2014AREPS..42..699C. doi:10.1146/annurev-earth-042711-105259.
↑ Fukura S, Nakagawa T, Kagi H (November 2005). „High spatial resolution photoluminescence and Raman spectroscopic measurements of a natural polycrystalline diamond, carbonado“. Diamond and Related Materials. 14 (11–12): 1950–1954. Bibcode:2005DRM....14.1950F. doi:10.1016/j.diamond.2005.08.046.
↑ Mohammad G, Siddiquei MM, Abu El-Asrar AM (2006). „Poly (ADP-ribose) polymerase mediates diabetes-induced retinal neuropathy“. Mediators of Inflammation. 2013 (2). arXiv:physics/0608014. Bibcode:2006ApJ...653L.153G. doi:10.1086/510451. PMC 3857786. PMID 24347828. S2CID 59405368. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)
↑ „Diamonds from Outer Space: Geologists Discover Origin of Earth's Mysterious Black Diamonds“. National Science Foundation. January 8, 2007. Архивирано од изворникот December 9, 2007. Посетено на October 28, 2007.
↑ „Diamonds Are Indestructible, Right?“. Dominion Jewelers (англиски). December 16, 2015. Архивирано од изворникот September 26, 2020. Посетено на October 31, 2020.
↑ Seal M (November 25, 1958). „The abrasion of diamond“. Proceedings of the Royal Society A. 248 (1254): 379–393. Bibcode:1958RSPSA.248..379S. doi:10.1098/rspa.1958.0250.
↑ Weiler HD (April 13, 2021). „The wear and care of records and styli“. Архивирано од изворникот March 26, 2023. Посетено на August 25, 2024 – преку Shure Applications Engineering. Занемарен непознатиот параметар |orig-date= (help)
↑ Neves AJ, Nazaré MH (2001). Properties, Growth and Applications of Diamond. Institution of Engineering and Technology. стр. 142–147. ISBN 978-0-85296-785-0. Архивирано од изворникот February 19, 2023. Посетено на November 9, 2020.
↑ Boser U (2008). „Diamonds on Demand“. Smithsonian. том 39 no. 3. стр. 52–59. Архивирано од изворникот на March 2, 2012. Посетено на June 13, 2009.
↑ O'Donoghue M (1997). Synthetic, Imitation and Treated Gemstones. Gulf Professional. стр. 34–37. ISBN 978-0-7506-3173-0.
↑ Lee J, Novikov NV (2005). Innovative superhard materials and sustainable coatings for advanced manufacturing. Springer. стр. 102. ISBN 978-0-8493-3512-9.
↑ Marinescu ID, Tönshoff HK, Inasaki I (2000). Handbook of ceramic grinding and polishing. William Andrew. стр. 21. ISBN 978-0-8155-1424-4.
1 2 3 4 5 6 Harlow GE (1998). The nature of diamonds. Cambridge University Press. стр. 223, 230–249. ISBN 978-0-521-62935-5.
↑ Eremets MI, Trojan IA, Gwaze P, Huth J, Boehler R, Blank VD (October 3, 2005). „The strength of diamond“. Applied Physics Letters. 87 (14). Bibcode:2005ApPhL..87n1902E. doi:10.1063/1.2061853. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)
1 2 Dubrovinsky L, Dubrovinskaia N, Prakapenka VB, Abakumov AM (October 23, 2012). „Implementation of micro-ball nanodiamond anvils for high-pressure studies above 6 Mbar“. Nature Communications. 3 (1). Bibcode:2012NatCo...3.1163D. doi:10.1038/ncomms2160. PMC 3493652. PMID 23093199. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)
1 2 Wogan T (November 2, 2012). „Improved diamond anvil cell allows higher pressures than ever before“. Physics World. Nature Communications. Архивирано од изворникот January 2, 2018. Посетено на July 1, 2022.
↑ Dang C, Chou JP, Dai B, Chou CT, Yang Y, Fan R, и др. (January 2021). „Achieving large uniform tensile elasticity in microfabricated diamond“. Science. 371 (6524): 76–78. Bibcode:2021Sci...371...76D. doi:10.1126/science.abc4174. OSTI 1755275. PMID 33384375 Проверете ја вредноста |pmid= (help). S2CID 229935085.
↑ Banerjee A, Bernoulli D, Zhang H, Yuen MF, Liu J, Dong J, и др. (April 2018). „Ultralarge elastic deformation of nanoscale diamond“. Science. 360 (6386): 300–302. Bibcode:2018Sci...360..300B. doi:10.1126/science.aar4165. PMID 29674589. S2CID 5047604.
↑ LLorca J (April 2018). „On the quest for the strongest materials“. Science. 360 (6386): 264–265. arXiv:2105.05099. Bibcode:2018Sci...360..264L. doi:10.1126/science.aat5211. PMID 29674578. S2CID 4986592.
↑ Collins AT (1993). „The Optical and Electronic Properties of Semiconducting Diamond“. Philosophical Transactions of the Royal Society A. 342 (1664): 233–244. Bibcode:1993RSPTA.342..233C. doi:10.1098/rsta.1993.0017. S2CID 202574625.
↑ Landstrass MI, Ravi KV (1989). „Resistivity of chemical vapor deposited diamond films“. Applied Physics Letters. 55 (10): 975–977. Bibcode:1989ApPhL..55..975L. doi:10.1063/1.101694.
↑ Zhang W, Ristein J, Ley L (October 2008). „Hydrogen-terminated diamond electrodes. II. Redox activity“. Physical Review E. 78 (4 Pt 1). Bibcode:2008PhRvE..78d1603Z. doi:10.1103/PhysRevE.78.041603. PMID 18999435. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)
↑ Shi Z, Dao M, Tsymbalov E, Shapeev A, Li J, Suresh S (October 2020). „Metallization of diamond“. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 117 (40): 24634–24639. Bibcode:2020PNAS..11724634S. doi:10.1073/pnas.2013565117. PMC 7547227 Проверете ја вредноста |pmc= (help). PMID 33020306 Проверете ја вредноста |pmid= (help).
↑ Irving M (April 28, 2022). „Two-inch diamond wafers could store a billion Blu-Ray's worth of data“. New Atlas (англиски). Посетено на April 29, 2022.
↑ Wissner-Gross AD, Kaxiras E (August 2007). „Diamond stabilization of ice multilayers at human body temperature“ (PDF). Physical Review E. 76 (2 Pt 1). Bibcode:2007PhRvE..76b0501W. doi:10.1103/physreve.76.020501. PMID 17929997. S2CID 44344503. Архивирано (PDF) од изворникот July 24, 2011. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)
↑ Fujimoto A, Yamada Y, Koinuma M, Sato S (June 2016). „Origins of sp(3)C peaks in C1s X-ray Photoelectron Spectra of Carbon Materials“. Analytical Chemistry. 88 (12): 6110–6114. Bibcode:2016AnaCh..88.6110F. doi:10.1021/acs.analchem.6b01327. PMID 27264720.
↑ Bauer M (2012). Precious Stones. 1. Dover Publications. стр. 115–117. ISBN 978-0-486-15125-0.
↑ „Diamond Care and Cleaning Guide“ (англиски). Gemological Institute of America. Архивирано од изворникот August 1, 2019. Посетено на August 1, 2019.
↑ Jones C (August 27, 2016). „Diamonds are Flammable! How to Safeguard Your Jewelry“. DMIA. Архивирано од изворникот August 1, 2019. Посетено на August 1, 2019.
↑ Baird CS. „Can you light diamond on fire?“. Science Questions with Surprising Answers. Архивирано од изворникот August 1, 2019. Посетено на August 1, 2019.
↑ Lederle F, Koch J, Hübner EG (February 21, 2019). „Colored Sparks“. European Journal of Inorganic Chemistry. 2019 (7): 928–937. Bibcode:2019EJIC.2019..928L. doi:10.1002/ejic.201801300. S2CID 104449284.
↑ Collins AT, Kanda H, Isoya J, Ammerlaan CA, Van Wyk JA (1998). „Correlation between optical absorption and EPR in high-pressure diamond grown from a nickel solvent catalyst“. Diamond and Related Materials. 7 (2–5): 333–338. Bibcode:1998DRM.....7..333C. doi:10.1016/S0925-9635(97)00270-7.
↑ Zaitsev AM (2000). „Vibronic spectra of impurity-related optical centers in diamond“. Physical Review B. 61 (19): 12909–12922. Bibcode:2000PhRvB..6112909Z. doi:10.1103/PhysRevB.61.12909.
↑ Walker J (1979). „Optical absorption and luminescence in diamond“ (PDF). Reports on Progress in Physics. 42 (10): 1605–1659. Bibcode:1979RPPh...42.1605W. CiteSeerX 10.1.1.467.443. doi:10.1088/0034-4885/42/10/001. S2CID 250857323 Проверете ја вредноста |s2cid= (help). Архивирано (PDF) од изворникот September 6, 2015.
↑ Hounsome LS, Jones R, Shaw MJ, Briddon PR, Öberg S, Briddon P, Öberg S (2006). „Origin of brown coloration in diamond“. Physical Review B. 73 (12). Bibcode:2006PhRvB..73l5203H. doi:10.1103/PhysRevB.73.125203. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)
↑ Wise RW (2001). Secrets Of The Gem Trade, The Connoisseur's Guide To Precious Gemstones. Brunswick House Press. стр. 223–224. ISBN 978-0-9728223-8-1.
↑ Khan U (December 10, 2008). „Blue-grey diamond belonging to King of Spain has sold for record 16.3 GBP“. The Daily Telegraph. London. Архивирано од изворникот February 7, 2009. Посетено на March 31, 2010.
↑ Nebehay S (May 12, 2009). „Rare blue diamond sells for record $9.5 million“. Reuters. Архивирано од изворникот May 16, 2009. Посетено на May 13, 2009.
↑ Pomfret J (December 1, 2009). „Vivid pink diamond sells for record $10.8 million“. Reuters. Архивирано од изворникот December 2, 2020. Посетено на July 1, 2017.
↑ Cowing MD (2014). „Objective ciamond clarity grading“ (PDF). Journal of Gemmology. 34 (4): 316–332. Bibcode:2014JGem...34..316C. doi:10.15506/JoG.2014.34.4.316. Архивирано (PDF) од изворникот April 18, 2021. Посетено на September 19, 2021.
↑ Wang W, Cai L (September 2019). „Inclusion extraction from diamond clarity images based on the analysis of diamond optical properties“. Optics Express. 27 (19): 27242–27255. Bibcode:2019OExpr..2727242W. doi:10.1364/OE.27.027242. PMID 31674589. S2CID 203141270.
↑ „Fact Checking Diamond Fluorescence: 11 Myths Dispelled“. GIA 4Cs (англиски). March 27, 2018. Архивирано од изворникот March 24, 2022. Посетено на June 6, 2022.
↑ Wei L, Kuo PK, Thomas RL, Anthony TR, Banholzer WF (June 1993). „Thermal conductivity of isotopically modified single crystal diamond“. Physical Review Letters. 70 (24): 3764–3767. Bibcode:1993PhRvL..70.3764W. doi:10.1103/PhysRevLett.70.3764. PMID 10053956.
1 2 3 Erlich EI, Hausel WD (2002). Diamond deposits: origin, exploration, and history of discovery. Littleton, CO: Society for Mining, Metallurgy, and Exploration. ISBN 978-0-87335-213-0.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Shirey SB, Shigley JE (December 1, 2013). „Recent Advances in Understanding the Geology of Diamonds“. Gems & Gemology. 49 (4): 188–222. doi:10.5741/GEMS.49.4.188.
↑ Carlson RW (2005). The Mantle and Core. Elsevier. стр. 248. ISBN 978-0-08-044848-0. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
↑ Deutsch A, Masaitis VL, Langenhorst F, Grieve RA (2000). „Popigai, Siberia—well preserved giant impact structure, national treasury, and world's geological heritage“. Episodes. 23 (1): 3–12. doi:10.18814/epiiugs/2000/v23i1/002.
↑ King H (2012). „How do diamonds form? They don't form from coal!“. Geology and Earth Science News and Information. geology.com. Архивирано од изворникот October 30, 2013. Посетено на June 29, 2012.
↑ Pak-Harvey A (October 31, 2013). „10 common scientific misconceptions“. The Christian Science Monitor. Архивирано од изворникот January 6, 2017. Посетено на August 30, 2017.
↑ Pohl WL (2011). Economic Geology: Principles and Practice. John Wiley & Sons. ISBN 978-1-4443-9486-3.
↑ Allaby M (2013). „mobile belt“. A dictionary of geology and earth sciences (4th. изд.). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-174433-4.
↑ Kjarsgaard BA (2007). „Kimberlite pipe models: significance for exploration“ (PDF). Во Milkereit B (уред.). Proceedings of Exploration 07: Fifth Decennial International Conference on Mineral Exploration. Decennial Mineral Exploration Conferences, 2007. стр. 667–677. Архивирано (PDF) од изворникот December 24, 2012. Посетено на March 1, 2018.
1 2 Deep Carbon Observatory (2019). Deep Carbon Observatory: A Decade of Discovery. Washington, DC: Deep Carbon Observatory Secretariat. doi:10.17863/CAM.44064. Архивирано од изворникот на December 17, 2019. Посетено на December 13, 2019.
↑ Cartier K (April 2, 2018). „Diamond Impurities Reveal Water Deep Within the Mantle“. Eos. 99. doi:10.1029/2018EO095949.
↑ Perkins S (March 8, 2018). „Pockets of water may lie deep below Earth's surface“. Science. Архивирано од изворникот March 8, 2018. Посетено на June 30, 2022.
↑ Lee CA, Jiang H, Dasgupta R, Torres M (2019). „A Framework for Understanding Whole-Earth Carbon Cycling“. Во Orcutt BN, Daniel I, Dasgupta R (уред.). Deep carbon: past to present. Cambridge University Press. стр. 313–357. doi:10.1017/9781108677950.011. ISBN 978-1-108-67795-0. S2CID 210787128.
↑ Wei-Haas M (October 10, 2019). „Bizarre 'nesting doll' diamond found inside another diamond“. National Geographic. Архивирано од изворникот на November 27, 2021. Посетено на November 27, 2021.
↑ Fowler C (November 26, 2021). „Rare 'double diamond' discovery comes as race to restart mothballed Ellendale mine heats up“. Australian Broadcasting Corporation. Архивирано од изворникот November 26, 2021. Посетено на November 27, 2021.
↑ Tielens AG (July 12, 2013). „The molecular universe“. Reviews of Modern Physics. 85 (3): 1021–1081. Bibcode:2013RvMP...85.1021T. doi:10.1103/RevModPhys.85.1021.
↑ Kerr RA (October 1999). „Neptune may crush methane into diamonds“. Science. 286 (5437): 25. doi:10.1126/science.286.5437.25a. PMID 10532884. S2CID 42814647.
↑ Scandolo S, Jeanloz R (November–December 2003). „The Centers of Planets: In laboratories and computers, shocked and squeezed matter turns metallic, coughs up diamonds and reveals Earth's white-hot center“. American Scientist. 91 (6): 516–525. Bibcode:2003AmSci..91..516S. doi:10.1511/2003.38.905. JSTOR 27858301. S2CID 120975663.
↑ Kaplan S (August 25, 2017). „It rains solid diamonds on Uranus and Neptune“. The Washington Post. Архивирано од изворникот August 27, 2017. Посетено на October 16, 2017.
↑ Max Planck Institute for Radio Astronomy (August 25, 2011). „A planet made of diamond“. Astronomy magazine. Архивирано од изворникот May 14, 2023. Посетено на September 25, 2017.
↑ Heaney PJ, de Vicenzi EP (2005). „Strange Diamonds: the Mysterious Origins of Carbonado and Framesite“. Elements. 1 (2): 85–89. Bibcode:2005Eleme...1...85H. doi:10.2113/gselements.1.2.85.
↑ Shumilova T, Tkachev S, Isaenko S, Shevchuk S, Rappenglück M, Kazakov V (April 2016). „A "diamond-like star" in the lab. Diamond-like glass“. Carbon. 100: 703–709. Bibcode:2016Carbo.100..703S. doi:10.1016/j.carbon.2016.01.068.
↑ Wei-Haas M. „Life and Rocks May Have Co-Evolved on Earth“. Smithsonian (англиски). Архивирано од изворникот September 2, 2017. Посетено на September 26, 2017.
↑ Hesse RW (2007). Jewelrymaking through history. Greenwood Publishing Group. стр. 42. ISBN 978-0-313-33507-5. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
↑ Adiga A (April 12, 2004). „Uncommon Brilliance“. Time. Архивирано од изворникот на March 10, 2007. Посетено на November 3, 2008.
↑ „Jwaneng“. Debswana. Архивирано од изворникот на March 17, 2012. Посетено на March 9, 2012.
1 2 3 Tichotsky J (2000). Russia's Diamond Colony: The Republic of Sakha. Routledge. стр. 254. ISBN 978-90-5702-420-7. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
↑ „Jews Surrender Gem Trade to Indians“. Spiegel Online. May 15, 2006. Архивирано од изворникот November 26, 2010. Посетено на November 29, 2010.
↑ „The history of the Antwerp Diamond Center“. Antwerp World Diamond Center. August 16, 2012. Архивирано од изворникот February 22, 2013. Посетено на June 30, 2015.
↑ „Commission Decision of 25 July 2001 declaring a concentration to be compatible with the common market and the EEA Agreement“. Case No COMP/M.2333 – De Beers/LVMH. EUR-Lex. 2003. Архивирано од изворникот May 12, 2011. Посетено на February 6, 2009.
↑ „Business: Changing facets; Diamonds“. The Economist. 382 (8517). 2007. стр. 68. Архивирано од изворникот May 12, 2011. Посетено на December 22, 2010.
↑ „Certainty in the Diamond Industry? Watch Out For Tipping Points – IDEX's Memo“. idexonline.com. Архивирано од изворникот на January 9, 2015. Посетено на September 24, 2014.
↑ „The Elusive Sparcle“. The Gem & Jewellery Export Promotion Council. Архивирано од изворникот на June 16, 2009. Посетено на April 26, 2009.
↑ Even-Zohar C (November 6, 2008). „Crisis Mitigation at De Beers“. DIB online. Архивирано од изворникот на May 12, 2011. Посетено на April 26, 2009.
↑ Even-Zohar C (November 3, 1999). „De Beers to Halve Diamond Stockpile“. National Jeweler. Архивирано од изворникот на July 5, 2009. Посетено на April 26, 2009.
↑ „Judgment of the Court of First Instance of 11 July 2007 – Alrosa v Commission“. EUR-Lex. 2007. Архивирано од изворникот December 1, 2017. Посетено на April 26, 2009.
↑ „Mining operations“. The De Beers Group. 2007. Архивирано од изворникот на June 13, 2008. Посетено на January 4, 2011.
↑ „Another record profit for BHP“. ABC News. August 22, 2007. Архивирано од изворникот на May 12, 2011. Посетено на August 23, 2007.
↑ „Our Companies“. Rio Tinto web site. Rio Tinto. Архивирано од изворникот на May 11, 2013. Посетено на March 5, 2009.
↑ „Introduction | IDC“. internationaldiamondcouncil.org (англиски). Архивирано од изворникот October 18, 2022. Посетено на October 18, 2022.
1 2 3 Broadman HG, Isik G (2007). Africa's silk road. World Bank Publications. стр. 297–299. ISBN 978-0-8213-6835-0. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
↑ „Bourse listing“. World Federation of Diamond Bourses. Архивирано од изворникот на October 25, 2016. Посетено на February 12, 2012.
↑ „North America Diamond Sales Show No Sign of Slowing“. A&W diamonds. Архивирано од изворникот на January 6, 2009. Посетено на May 5, 2009.CS1-одржување: неподобна URL (link)
1 2 Pierson HO (1993). Handbook of carbon, graphite, diamond, and fullerenes: properties, processing, and applications. William Andrew. стр. 280. ISBN 978-0-8155-1339-1.
1 2 James DS (1998). Antique jewellery: its manufacture, materials and design. Osprey Publishing. стр. 82–102. ISBN 978-0-7478-0385-0.
↑ „The Classical and Special Shapes of Diamonds“. kristallsmolensk.com. Архивирано од изворникот July 14, 2015. Посетено на July 14, 2015.
↑ Prelas MA, Popovici G, Bigelow LK (1998). Handbook of industrial diamonds and diamond films. CRC Press. стр. 984–992. ISBN 978-0-8247-9994-6. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
↑ „Gem Cutting“. Popular Mechanics. 74 (5): 760–764. 1940. ISSN 0032-4558. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
↑ Read PG (2005). Gemmology. Butterworth-Heinemann. стр. 165–166. ISBN 978-0-7506-6449-3. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
↑ Rapaport M. „Keep the Diamond Dream Alive“. Rapaport Magazine. Diamonds.net. Архивирано од изворникот September 13, 2012. Посетено на September 9, 2012.
1 2 JCK Staff (January 26, 2011). „10 Things Rocking the Industry“. JCK. Jckonline.com. Архивирано од изворникот на January 7, 2013. Посетено на September 9, 2012.
↑ Bates R (January 14, 2011). „Interview with Forevermark CEO“. JCK. Jckonline.com. Архивирано од изворникот на November 28, 2012. Посетено на September 9, 2012.
↑ Harlow GE (1998). The nature of diamonds. Cambridge University Press. стр. 34. ISBN 978-0-521-62935-5.
↑ Kogel JE (2006). Industrial minerals & rocks. Society for Mining, Metallurgy, and Exploration (U.S.). стр. 416. ISBN 978-0-87335-233-8.
↑ „The Australian Diamond Industry“. Архивирано од изворникот на July 16, 2009. Посетено на August 4, 2009.
↑ Erlich E, Hausel DW (2002). Diamond deposits: origin, exploration, and history of discovery. SME. стр. 158. ISBN 978-0-87335-213-0.
↑ „Diamond: The mineral Diamond information and pictures“. minerals.net. Архивирано од изворникот October 23, 2014. Посетено на September 24, 2014.
1 2 3 „Industrial Diamonds Statistics and Information“. United States Geological Survey. Архивирано од изворникот May 6, 2009. Посетено на May 5, 2009.
1 2 Spear KE, Dismukes JP (1994). Synthetic Diamond: Emerging CVD Science and Technology. Wiley–IEEE. стр. 628. ISBN 978-0-471-53589-8.
↑ Holtzapffel C (1846). Turning And Mechanical Manipulation. Holtzapffel & Co. стр. 176–178.
↑ Coelho RT, Yamada S, Aspinwall DK, Wise ML (1995). „The application of polycrystalline diamond (PCD) tool materials when drilling and reaming aluminum-based alloys including MMC“. International Journal of Machine Tools and Manufacture. 35 (5): 761–774. doi:10.1016/0890-6955(95)93044-7.
↑ Sakamoto M, Endriz JG, Scifres DR (1992). „120 W CW output power from monolithic AlGaAs (800 nm) laser diode array mounted on diamond heatsink“. Electronics Letters. 28 (2): 197–199. Bibcode:1992ElL....28..197S. doi:10.1049/el:19920123.
1 2 Yarnell A (2004). „The Many Facets of Man-Made Diamonds“. Chemical and Engineering News. 82 (5): 26–31. doi:10.1021/cen-v082n005.p026. Архивирано од изворникот October 28, 2008. Посетено на October 3, 2006.
1 2 „Conflict Diamonds“. United Nations. March 21, 2001. Архивирано од изворникот на March 9, 2010. Посетено на May 5, 2009.
↑ Catelle WR (1911). The Diamond. John Lane Co. стр. 159.
↑ Ball V (1881). „1“. Diamonds, Gold and Coal of India. London: Trübner & Co. стр. 1. Ball was a geologist in British service.
↑ „Biggest diamond found in Panna“. Mail Today. July 1, 2010. Архивирано од изворникот на July 7, 2011.
↑ Shillington K (2005). Encyclopedia of African history. CRC Press. стр. 767. ISBN 978-1-57958-453-5. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
1 2 Janse AJ (2007). „Global Rough Diamond Production Since 1870“. Gems & Gemology. 43 (2): 98–119. Bibcode:2007GemG...43...98J. doi:10.5741/GEMS.43.2.98.
1 2 Lorenz V (2007). „Argyle in Western Australia: The world's richest diamantiferous pipe; its past and future“. Gemmologie, Zeitschrift der Deutschen Gemmologischen Gesellschaft. 56 (1–2): 35–40.
1 2 Cooke S (October 17, 2004). „Microscopic diamond found in Montana“. The Montana Standard. Архивирано од изворникот на January 21, 2005. Посетено на May 5, 2009.
↑ Marshall S, Shore J (2004). „The Diamond Life“. Guerrilla News Network. Архивирано од изворникот на January 26, 2007. Посетено на March 21, 2007.
↑ Shigley JE, Chapman J, Ellison RK (2001). „Discovery and Mining of the Argyle Diamond Deposit, Australia“ (PDF). Gems & Gemology. 37 (1): 26–41. Bibcode:2001GemG...37...26S. doi:10.5741/GEMS.37.1.26. Архивирано од изворникот (PDF) на September 30, 2009. Посетено на February 20, 2010.
1 2 Basedau M, Mehler A (2005). Resource politics in Sub-Saharan Africa. GIGA-Hamburg. стр. 305–313. ISBN 978-3-928049-91-7. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
↑ World Federation of Diamond Bourses (WFDB) and International Diamond Manufacturers Association: Joint Resolution of 19 July 2000. World Diamond Council. July 19, 2000. ISBN 978-90-04-13656-4. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 5, 2006.
↑ „Voluntary Code of Conduct For Authenticating Canadian Diamond Claims“ (PDF). Canadian Diamond Code Committee. 2006. Архивирано од изворникот (PDF) на February 29, 2012. Посетено на October 30, 2007.
↑ Kjarsgaard BA, Levinson AA (2002). „Diamonds in Canada“. Gems and Gemology. 38 (3): 208–238. Bibcode:2002GemG...38..208K. doi:10.5741/GEMS.38.3.208.
↑ A meta-analysis of the environmental impact specific to diamond mining is in Oluleye G. Environmental Impacts of Mined Diamonds (PDF) (Report). Imperial College London Consultants. Архивирано (PDF) од изворникот December 3, 2021. Посетено на July 1, 2022.
1 2 3 „The Global Diamond Industry: Lifting the Veil of Mystery“ (PDF). Bain & Company. Архивирано (PDF) од изворникот January 31, 2012. Посетено на January 14, 2012.
↑ Shigley JE, Abbaschian R (2002). „Gemesis Laboratory Created Diamonds“. Gems & Gemology. 38 (4): 301–309. Bibcode:2002GemG...38..301S. doi:10.5741/GEMS.38.4.301.
↑ Shigley JE, Shen AH, Breeding CM, McClure SF, Shigley JE (2004). „Lab Grown Colored Diamonds from Chatham Created Gems“. Gems & Gemology. 40 (2): 128–145. Bibcode:2004GemG...40..128S. doi:10.5741/GEMS.40.2.128.
↑ Werner M, Locher R (1998). „Growth and application of undoped and doped diamond films“. Reports on Progress in Physics. 61 (12): 1665–1710. Bibcode:1998RPPh...61.1665W. doi:10.1088/0034-4885/61/12/002. S2CID 250878100 Проверете ја вредноста |s2cid= (help).
↑ Pisani B (August 27, 2012). „The Business of Diamonds, From Mining to Retail“. CNBC. Архивирано од изворникот July 7, 2017. Посетено на September 9, 2017.
↑ Kogel JE (2006). Industrial Minerals & Rocks. SME. стр. 426–430. ISBN 978-0-87335-233-8. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
↑ O'Donoghue M, Joyner L (2003). Identification of gemstones. Great Britain: Butterworth-Heinemann. стр. 12–19. ISBN 978-0-7506-5512-5.
↑ Barnard AS (2000). The diamond formula. Butterworth-Heinemann. стр. 115. ISBN 978-0-7506-4244-6. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
↑ Shigley JE (2007). „Observations on new coated gemstones“. Gemmologie: Zeitschrift der Deutschen Gemmologischen Gesellschaft. 56 (1–2): 53–56.
↑ US 4488821, Wenckus JF, "Method and means of rapidly distinguishing a simulated diamond from natural diamond", published December 18, 1984, assigned to Ceres Electronics Corporation ; Патент-САД 4488821
1 2 Edwards HG, Chalmers GM (2005). Raman spectroscopy in archaeology and art history. Royal Society of Chemistry. стр. 387–394. ISBN 978-0-85404-522-8. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
1 2 Welbourn C (2006). „Identification of Synthetic Diamonds: Present Status and Future Developments, Proceedings of the 4th International Gemological Symposium“. Gems and Gemology. 42 (3): 34–35.
↑ Donahue PJ (April 19, 2004). „DTC Appoints GIA Distributor of DiamondSure and DiamondView“. Professional Jeweler Magazine. Архивирано од изворникот на March 6, 2012. Посетено на March 2, 2009.
↑ „SSEF diamond spotter and SSEF illuminator“. SSEF Swiss Gemmological Institute. Архивирано од изворникот на June 27, 2009. Посетено на May 5, 2009.
↑ Андре Бретон, Рајот не е наполно загубен. Скопје: Култура, 1989, стр. 45-47.
↑ Shirley Bassey - Diamonds Are Forever (Official song HD/HQ) Original Version (пристапено на 12.11.2016)
↑ YouTube, The Beatles - Lucy in the Sky with Diamonds (пристапено на 4.2.2017)
↑ Leonard Cohen - Diamonds in the mine (пристапено на 12.11.2016)
↑ YouTube, Kiss Black Diamond (пристапено на 7.6.2017)
↑ YouTUbe, Joan Baez - Diamonds and Rust (With Lyrics) (пристапено на 4.3.2018)
↑ DISCOGS, Tom Waits ‎– Rain Dogs (пристапено на 20.7.2019)
↑ Opal (2) – Happy Nightmare Baby (пристапено на 8.7.2023)
↑ Rihanna - Diamonds (пристапено на 12.11.2016)
↑ Антена, бр. 805, 29.11.2013, стр. 11.

Цитирани наводи

Even-Zohar C (2007). From Mine to Mistress: Corporate Strategies and Government Policies in the International Diamond Industry (2nd. изд.). Mining Journal Press. Архивирано од изворникот March 10, 2020. Посетено на April 18, 2007.
Davies G (1994). Properties and growth of diamond. INSPEC. ISBN 978-0-85296-875-8.
O'Donoghue M (2006). Gems. Elsevier. ISBN 978-0-7506-5856-0.
O'Donoghue M, Joyner L (2003). Identification of gemstones. Great Britain: Butterworth-Heinemann. ISBN 978-0-7506-5512-5.
Feldman A, Robins LH (1991). Applications of Diamond Films and Related Materials. Elsevier. ISBN 978-1-48329124-6.
Field JE (1979). The Properties of Diamond. London: Academic Press. ISBN 978-0-12-255350-9.
Field JE (1992). The Properties of Natural and Synthetic Diamond. London: Academic Press. ISBN 978-0-12-255352-3.
Hershey W (2004). The Book of Diamonds (Reprint. изд.). Hearthside Press New York. ISBN 978-1-4179-7715-4. Архивирано од изворникот August 20, 2014. Посетено на August 18, 2011. Занемарен непознатиот параметар |orig-date= (help)
Koizumi S, Nebel CE, Nesladek M (2008). Physics and Applications of CVD Diamond. Wiley VCH. ISBN 978-3-527-40801-6. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.
Pan LS, Kani DR (1995). Diamond: Electronic Properties and Applications. Kluwer Academic Publishers. ISBN 978-0-7923-9524-9.
Pagel-Theisen V (2001). Diamond Grading ABC: the Manual. Antwerp: Rubin & Son. ISBN 978-3-9800434-6-5.
Radovic RL, Walker RM, Thrower PA (1965). Chemistry and physics of carbon: a series of advances. New York: Marcel Dekker. ISBN 978-0-8247-0987-7.
Tolkowsky M (1919). Diamond Design: A Study of the Reflection and Refraction of Light in a Diamond. London: E. & F.N. Spon. Архивирано од изворникот March 12, 2023. Посетено на March 13, 2007.
Wise RW (2016). Secrets of the Gem Trade: The Connoisseur's Guide to Precious Gemstones (Second. изд.). Brunswick House Press. ISBN 978-0-9728223-2-9. Архивирано од изворникот August 19, 2019. Посетено на May 11, 2021.
Zaitsev AM (2001). Optical Properties of Diamond: A Data Handbook. Springer. ISBN 978-3-540-66582-3. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

Дополнителни читање

Epstein EJ (February 1982). „Have You Ever Tried to Sell a Diamond?“. The Atlantic Monthly. Архивирано од изворникот на March 15, 2006. Посетено на January 2, 2023.
Tyson P (November 2000). „Diamonds in the Sky“. The Diamond Deception. Nova. PBS. Посетено на January 2, 2023.

Надворешни врски

Повеќе за Дијамант на збратимените проекти на Википедија
	Дефиниции и преводи на Викиречник ^?
	Податотеки на Ризницата ^?
	Мисли на Викицитат ^?
^?	Информации за патување во Википатување ^? ^?

Properties of diamond: Ioffe database
„"A Contribution to the Understanding of Blue Fluorescence on the Appearance of Diamonds"“. Gemological Institute of America (GIA). 2007. Архивирано од изворникот на September 8, 2017.

Оваа статија од областа на хемијата е никулец. Можете да помогнете со тоа што ќе ја проширите.

[2] Кафеавата нијанса се должи на површински железни нечистотии што претставуваат доказ за геолошкиот седиментен контекст во кој е пронајден. Овој дијамант е потенцијално безбоен.^[1]

[1] „Gold and Diamonds from Brazil“. Royal Treasure Museum. Посетено на April 18, 2025.

[mindat-3] 1 2 „Diamond“. Mindat. Архивирано од изворникот May 6, 2009. Посетено на July 7, 2009.

[4] „Diamond“. WebMineral. Архивирано од изворникот January 7, 2019. Посетено на July 7, 2009.

[5] Liddell HG, Scott R. „Adamas“. A Greek-English Lexicon. Perseus Project. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на February 20, 2021.

[hershey-6] 1 2 3 Hershey W (2004). The Book of Diamonds (Reprint. изд.). New York: Hearthside Press. стр. 22–28. ISBN 978-1-4179-7715-4. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020. Занемарен непознатиот параметар |orig-date= (help)

[7] Pliny the Elder (2004). Natural History: A Selection. Penguin Books. стр. 371. ISBN 978-0-14-044413-1.

[ancient_China-8] „Chinese made first use of diamond“. BBC News. May 17, 2005. Архивирано од изворникот March 20, 2007. Посетено на March 21, 2007.

[sell-9] 1 2 Epstein EJ (1982). „Have You Ever Tried To Sell a Diamond?“. The Atlantic. Архивирано од изворникот May 17, 2008. Посетено на May 5, 2009.

[10] See: Предлошка:Unbulleted list citebundle

[11] Smithson T (1797). „On the nature of the diamond“. Philosophical Transactions of the Royal Society of London. 87: 123–127. doi:10.1098/rstl.1797.0005. S2CID 186213726. Архивирано од изворникот February 19, 2023. Посетено на July 1, 2022. Занемарен непознатиот параметар |orig-date= (help)

[hazen-12] 1 2 3 Hazen RM (1999). The diamond makers. Cambridge University Press. стр. 7–10. ISBN 978-0-521-65474-6.

[13] Delhaes P (2000). „Polymorphism of carbon“. Во Delhaes P (уред.). Graphite and precursors. Gordon & Breach. стр. 1–24. ISBN 978-90-5699-228-6.

[14] Pierson HO (2012). Handbook of carbon, graphite, diamond, and fullerenes: properties, processing, and applications. Noyes Publications. стр. 40–41. ISBN 978-0-8155-1739-9.

[15] Angus JC (1997). „Structure and thermochemistry of diamond“. Во Paoletti A, Tucciarone A (уред.). The physics of diamond. IOS Press. стр. 9–30. ISBN 978-1-61499-220-2.

[ChemThermo-16] Rock PA (1983). Chemical Thermodynamics. University Science Books. стр. 257–260. ISBN 978-1-891389-32-0.

[17] Gray T (October 8, 2009). „Gone in a Flash“. Popular Science. Архивирано од изворникот March 7, 2020. Посетено на October 31, 2018.

[18] Chen, Y.; Zhang, L. (2013). Polishing of diamond materials: mechanisms, modeling and implementation. Springer Science & Business Media. стр. 1–2. ISBN 978-1-84996-408-1.

[Bundy-19] 1 2 Bundy P, Bassett WA, Weathers MS, Hemley RJ, Mao HK, Goncharov AF (1996). „The pressure-temperature phase and transformation diagram for carbon; updated through 1994“. Carbon. 34 (2): 141–153. Bibcode:1996Carbo..34..141B. doi:10.1016/0008-6223(96)00170-4.

[20] Wang CX, Yang GW (2012). „Thermodynamic and kinetic approaches of diamond and related nanomaterials formed by laser ablation in liquid“. Во Yang G (уред.). Laser ablation in liquids: principles and applications in the preparation of nanomaterials. Pan Stanford. стр. 164–165. ISBN 978-981-4241-52-6.

[baird-21] 1 2 Baird, Christopher S. (December 17, 2013). „Why do diamonds last forever?“. Science Questions with Surprising Answers. West Texas A&M University.

[22] O'Bannon, E.; Xia, G.; Shi, F.; Wirth, R.; King, A.; Dobrzhinetskaya, L. (2020). „The transformation of diamond to graphite: Experiments reveal the presence of an intermediate linear carbon phase“. Diamond and Related Materials. 108. Bibcode:2020DRM...10807876O. doi:10.1016/j.diamond.2020.107876. OSTI 1631913. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)

[23] Wang X, Scandolo S, Car R (October 2005). „Carbon phase diagram from ab initio molecular dynamics“. Physical Review Letters. 95 (18). Bibcode:2005PhRvL..95r5701W. doi:10.1103/PhysRevLett.95.185701. PMID 16383918. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)

[24] Correa AA, Bonev SA, Galli G (January 2006). „Carbon under extreme conditions: phase boundaries and electronic properties from first-principles theory“. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 103 (5): 1204–1208. Bibcode:2006PNAS..103.1204C. doi:10.1073/pnas.0510489103. PMC 1345714. PMID 16432191.

[25] Bland E (January 15, 2010). „Diamond oceans possible on Uranus, Neptune“. Discovery News. Архивирано од изворникот на March 11, 2012. Посетено на January 16, 2010.

[26] Silvera I (2010). „Diamond: Molten under pressure“. Nature Physics. 6 (1): 9–10. Bibcode:2010NatPh...6....9S. doi:10.1038/nphys1491. S2CID 120836330. Архивирано од изворникот July 30, 2022. Посетено на November 9, 2020.

[27] Rajendran V (2004). Materials science. Tata McGraw-Hill Pub. стр. 2.16. ISBN 978-0-07-058369-6.

[Ashcroft-28] 1 2 Ashcroft NW, Mermin ND (1976). Solid state physics. Holt, Rinehart and Winston. стр. 76. ISBN 978-0-03-083993-1.

[29] Bandosz TJ, Biggs MJ, Gubbins KE, Hattori Y, Iiyama T, Kaneko T, Pikunic J, Thomson K (2003). „Molecular models of porous carbons“. Во Radovic LR (уред.). Chemistry and physics of carbon. 28. Marcel Dekker. стр. 46–47. ISBN 978-0-8247-0987-7.

[30] Webster R, Read PG (2000). Gems: Their sources, descriptions and identification (5th. изд.). Great Britain: Butterworth-Heinemann. стр. 17. ISBN 978-0-7506-1674-4.

[Cartigny-31] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Cartigny P, Palot M, Thomassot E, Harris JW (May 30, 2014). „Diamond Formation: A Stable Isotope Perspective“. Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 42 (1): 699–732. Bibcode:2014AREPS..42..699C. doi:10.1146/annurev-earth-042711-105259.

[32] Fukura S, Nakagawa T, Kagi H (November 2005). „High spatial resolution photoluminescence and Raman spectroscopic measurements of a natural polycrystalline diamond, carbonado“. Diamond and Related Materials. 14 (11–12): 1950–1954. Bibcode:2005DRM....14.1950F. doi:10.1016/j.diamond.2005.08.046.

[33] Mohammad G, Siddiquei MM, Abu El-Asrar AM (2006). „Poly (ADP-ribose) polymerase mediates diabetes-induced retinal neuropathy“. Mediators of Inflammation. 2013 (2). arXiv:physics/0608014. Bibcode:2006ApJ...653L.153G. doi:10.1086/510451. PMC 3857786. PMID 24347828. S2CID 59405368. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)

[34] „Diamonds from Outer Space: Geologists Discover Origin of Earth's Mysterious Black Diamonds“. National Science Foundation. January 8, 2007. Архивирано од изворникот December 9, 2007. Посетено на October 28, 2007.

[35] „Diamonds Are Indestructible, Right?“. Dominion Jewelers (англиски). December 16, 2015. Архивирано од изворникот September 26, 2020. Посетено на October 31, 2020.

[36] Seal M (November 25, 1958). „The abrasion of diamond“. Proceedings of the Royal Society A. 248 (1254): 379–393. Bibcode:1958RSPSA.248..379S. doi:10.1098/rspa.1958.0250.

[37] Weiler HD (April 13, 2021). „The wear and care of records and styli“. Архивирано од изворникот March 26, 2023. Посетено на August 25, 2024 – преку Shure Applications Engineering. Занемарен непознатиот параметар |orig-date= (help)

[38] Neves AJ, Nazaré MH (2001). Properties, Growth and Applications of Diamond. Institution of Engineering and Technology. стр. 142–147. ISBN 978-0-85296-785-0. Архивирано од изворникот February 19, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[39] Boser U (2008). „Diamonds on Demand“. Smithsonian. том 39 no. 3. стр. 52–59. Архивирано од изворникот на March 2, 2012. Посетено на June 13, 2009.

[40] O'Donoghue M (1997). Synthetic, Imitation and Treated Gemstones. Gulf Professional. стр. 34–37. ISBN 978-0-7506-3173-0.

[41] Lee J, Novikov NV (2005). Innovative superhard materials and sustainable coatings for advanced manufacturing. Springer. стр. 102. ISBN 978-0-8493-3512-9.

[42] Marinescu ID, Tönshoff HK, Inasaki I (2000). Handbook of ceramic grinding and polishing. William Andrew. стр. 21. ISBN 978-0-8155-1424-4.

[harlow-43] 1 2 3 4 5 6 Harlow GE (1998). The nature of diamonds. Cambridge University Press. стр. 223, 230–249. ISBN 978-0-521-62935-5.

[44] Eremets MI, Trojan IA, Gwaze P, Huth J, Boehler R, Blank VD (October 3, 2005). „The strength of diamond“. Applied Physics Letters. 87 (14). Bibcode:2005ApPhL..87n1902E. doi:10.1063/1.2061853. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)

[Dubrovinsky-45] 1 2 Dubrovinsky L, Dubrovinskaia N, Prakapenka VB, Abakumov AM (October 23, 2012). „Implementation of micro-ball nanodiamond anvils for high-pressure studies above 6 Mbar“. Nature Communications. 3 (1). Bibcode:2012NatCo...3.1163D. doi:10.1038/ncomms2160. PMC 3493652. PMID 23093199. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)

[Wogan2012-46] 1 2 Wogan T (November 2, 2012). „Improved diamond anvil cell allows higher pressures than ever before“. Physics World. Nature Communications. Архивирано од изворникот January 2, 2018. Посетено на July 1, 2022.

[47] Dang C, Chou JP, Dai B, Chou CT, Yang Y, Fan R, и др. (January 2021). „Achieving large uniform tensile elasticity in microfabricated diamond“. Science. 371 (6524): 76–78. Bibcode:2021Sci...371...76D. doi:10.1126/science.abc4174. OSTI 1755275. PMID 33384375 Проверете ја вредноста |pmid= (help). S2CID 229935085.

[48] Banerjee A, Bernoulli D, Zhang H, Yuen MF, Liu J, Dong J, и др. (April 2018). „Ultralarge elastic deformation of nanoscale diamond“. Science. 360 (6386): 300–302. Bibcode:2018Sci...360..300B. doi:10.1126/science.aar4165. PMID 29674589. S2CID 5047604.

[49] LLorca J (April 2018). „On the quest for the strongest materials“. Science. 360 (6386): 264–265. arXiv:2105.05099. Bibcode:2018Sci...360..264L. doi:10.1126/science.aat5211. PMID 29674578. S2CID 4986592.

[boron-50] Collins AT (1993). „The Optical and Electronic Properties of Semiconducting Diamond“. Philosophical Transactions of the Royal Society A. 342 (1664): 233–244. Bibcode:1993RSPTA.342..233C. doi:10.1098/rsta.1993.0017. S2CID 202574625.

[51] Landstrass MI, Ravi KV (1989). „Resistivity of chemical vapor deposited diamond films“. Applied Physics Letters. 55 (10): 975–977. Bibcode:1989ApPhL..55..975L. doi:10.1063/1.101694.

[52] Zhang W, Ristein J, Ley L (October 2008). „Hydrogen-terminated diamond electrodes. II. Redox activity“. Physical Review E. 78 (4 Pt 1). Bibcode:2008PhRvE..78d1603Z. doi:10.1103/PhysRevE.78.041603. PMID 18999435. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)

[53] Shi Z, Dao M, Tsymbalov E, Shapeev A, Li J, Suresh S (October 2020). „Metallization of diamond“. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 117 (40): 24634–24639. Bibcode:2020PNAS..11724634S. doi:10.1073/pnas.2013565117. PMC 7547227 Проверете ја вредноста |pmc= (help). PMID 33020306 Проверете ја вредноста |pmid= (help).

[54] Irving M (April 28, 2022). „Two-inch diamond wafers could store a billion Blu-Ray's worth of data“. New Atlas (англиски). Посетено на April 29, 2022.

[55] Wissner-Gross AD, Kaxiras E (August 2007). „Diamond stabilization of ice multilayers at human body temperature“ (PDF). Physical Review E. 76 (2 Pt 1). Bibcode:2007PhRvE..76b0501W. doi:10.1103/physreve.76.020501. PMID 17929997. S2CID 44344503. Архивирано (PDF) од изворникот July 24, 2011. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)

[56] Fujimoto A, Yamada Y, Koinuma M, Sato S (June 2016). „Origins of sp(3)C peaks in C1s X-ray Photoelectron Spectra of Carbon Materials“. Analytical Chemistry. 88 (12): 6110–6114. Bibcode:2016AnaCh..88.6110F. doi:10.1021/acs.analchem.6b01327. PMID 27264720.

[57] Bauer M (2012). Precious Stones. 1. Dover Publications. стр. 115–117. ISBN 978-0-486-15125-0.

[58] „Diamond Care and Cleaning Guide“ (англиски). Gemological Institute of America. Архивирано од изворникот August 1, 2019. Посетено на August 1, 2019.

[59] Jones C (August 27, 2016). „Diamonds are Flammable! How to Safeguard Your Jewelry“. DMIA. Архивирано од изворникот August 1, 2019. Посетено на August 1, 2019.

[60] Baird CS. „Can you light diamond on fire?“. Science Questions with Surprising Answers. Архивирано од изворникот August 1, 2019. Посетено на August 1, 2019.

[61] Lederle F, Koch J, Hübner EG (February 21, 2019). „Colored Sparks“. European Journal of Inorganic Chemistry. 2019 (7): 928–937. Bibcode:2019EJIC.2019..928L. doi:10.1002/ejic.201801300. S2CID 104449284.

[62] Collins AT, Kanda H, Isoya J, Ammerlaan CA, Van Wyk JA (1998). „Correlation between optical absorption and EPR in high-pressure diamond grown from a nickel solvent catalyst“. Diamond and Related Materials. 7 (2–5): 333–338. Bibcode:1998DRM.....7..333C. doi:10.1016/S0925-9635(97)00270-7.

[63] Zaitsev AM (2000). „Vibronic spectra of impurity-related optical centers in diamond“. Physical Review B. 61 (19): 12909–12922. Bibcode:2000PhRvB..6112909Z. doi:10.1103/PhysRevB.61.12909.

[64] Walker J (1979). „Optical absorption and luminescence in diamond“ (PDF). Reports on Progress in Physics. 42 (10): 1605–1659. Bibcode:1979RPPh...42.1605W. CiteSeerX 10.1.1.467.443. doi:10.1088/0034-4885/42/10/001. S2CID 250857323 Проверете ја вредноста |s2cid= (help). Архивирано (PDF) од изворникот September 6, 2015.

[65] Hounsome LS, Jones R, Shaw MJ, Briddon PR, Öberg S, Briddon P, Öberg S (2006). „Origin of brown coloration in diamond“. Physical Review B. 73 (12). Bibcode:2006PhRvB..73l5203H. doi:10.1103/PhysRevB.73.125203. Занемарен непознатиот параметар |article-number= (help)

[66] Wise RW (2001). Secrets Of The Gem Trade, The Connoisseur's Guide To Precious Gemstones. Brunswick House Press. стр. 223–224. ISBN 978-0-9728223-8-1.

[67] Khan U (December 10, 2008). „Blue-grey diamond belonging to King of Spain has sold for record 16.3 GBP“. The Daily Telegraph. London. Архивирано од изворникот February 7, 2009. Посетено на March 31, 2010.

[68] Nebehay S (May 12, 2009). „Rare blue diamond sells for record $9.5 million“. Reuters. Архивирано од изворникот May 16, 2009. Посетено на May 13, 2009.

[69] Pomfret J (December 1, 2009). „Vivid pink diamond sells for record $10.8 million“. Reuters. Архивирано од изворникот December 2, 2020. Посетено на July 1, 2017.

[70] Cowing MD (2014). „Objective ciamond clarity grading“ (PDF). Journal of Gemmology. 34 (4): 316–332. Bibcode:2014JGem...34..316C. doi:10.15506/JoG.2014.34.4.316. Архивирано (PDF) од изворникот April 18, 2021. Посетено на September 19, 2021.

[71] Wang W, Cai L (September 2019). „Inclusion extraction from diamond clarity images based on the analysis of diamond optical properties“. Optics Express. 27 (19): 27242–27255. Bibcode:2019OExpr..2727242W. doi:10.1364/OE.27.027242. PMID 31674589. S2CID 203141270.

[72] „Fact Checking Diamond Fluorescence: 11 Myths Dispelled“. GIA 4Cs (англиски). March 27, 2018. Архивирано од изворникот March 24, 2022. Посетено на June 6, 2022.

[73] Wei L, Kuo PK, Thomas RL, Anthony TR, Banholzer WF (June 1993). „Thermal conductivity of isotopically modified single crystal diamond“. Physical Review Letters. 70 (24): 3764–3767. Bibcode:1993PhRvL..70.3764W. doi:10.1103/PhysRevLett.70.3764. PMID 10053956.

[AMNH-74] 1 2 3 Erlich EI, Hausel WD (2002). Diamond deposits: origin, exploration, and history of discovery. Littleton, CO: Society for Mining, Metallurgy, and Exploration. ISBN 978-0-87335-213-0.

[Shirey2013-75] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Shirey SB, Shigley JE (December 1, 2013). „Recent Advances in Understanding the Geology of Diamonds“. Gems & Gemology. 49 (4): 188–222. doi:10.5741/GEMS.49.4.188.

[76] Carlson RW (2005). The Mantle and Core. Elsevier. стр. 248. ISBN 978-0-08-044848-0. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[77] Deutsch A, Masaitis VL, Langenhorst F, Grieve RA (2000). „Popigai, Siberia—well preserved giant impact structure, national treasury, and world's geological heritage“. Episodes. 23 (1): 3–12. doi:10.18814/epiiugs/2000/v23i1/002.

[78] King H (2012). „How do diamonds form? They don't form from coal!“. Geology and Earth Science News and Information. geology.com. Архивирано од изворникот October 30, 2013. Посетено на June 29, 2012.

[79] Pak-Harvey A (October 31, 2013). „10 common scientific misconceptions“. The Christian Science Monitor. Архивирано од изворникот January 6, 2017. Посетено на August 30, 2017.

[80] Pohl WL (2011). Economic Geology: Principles and Practice. John Wiley & Sons. ISBN 978-1-4443-9486-3.

[81] Allaby M (2013). „mobile belt“. A dictionary of geology and earth sciences (4th. изд.). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-174433-4.

[82] Kjarsgaard BA (2007). „Kimberlite pipe models: significance for exploration“ (PDF). Во Milkereit B (уред.). Proceedings of Exploration 07: Fifth Decennial International Conference on Mineral Exploration. Decennial Mineral Exploration Conferences, 2007. стр. 667–677. Архивирано (PDF) од изворникот December 24, 2012. Посетено на March 1, 2018.

[DCOdecadal-83] 1 2 Deep Carbon Observatory (2019). Deep Carbon Observatory: A Decade of Discovery. Washington, DC: Deep Carbon Observatory Secretariat. doi:10.17863/CAM.44064. Архивирано од изворникот на December 17, 2019. Посетено на December 13, 2019.

[84] Cartier K (April 2, 2018). „Diamond Impurities Reveal Water Deep Within the Mantle“. Eos. 99. doi:10.1029/2018EO095949.

[Perkins-85] Perkins S (March 8, 2018). „Pockets of water may lie deep below Earth's surface“. Science. Архивирано од изворникот March 8, 2018. Посетено на June 30, 2022.

[86] Lee CA, Jiang H, Dasgupta R, Torres M (2019). „A Framework for Understanding Whole-Earth Carbon Cycling“. Во Orcutt BN, Daniel I, Dasgupta R (уред.). Deep carbon: past to present. Cambridge University Press. стр. 313–357. doi:10.1017/9781108677950.011. ISBN 978-1-108-67795-0. S2CID 210787128.

[87] Wei-Haas M (October 10, 2019). „Bizarre 'nesting doll' diamond found inside another diamond“. National Geographic. Архивирано од изворникот на November 27, 2021. Посетено на November 27, 2021.

[88] Fowler C (November 26, 2021). „Rare 'double diamond' discovery comes as race to restart mothballed Ellendale mine heats up“. Australian Broadcasting Corporation. Архивирано од изворникот November 26, 2021. Посетено на November 27, 2021.

[89] Tielens AG (July 12, 2013). „The molecular universe“. Reviews of Modern Physics. 85 (3): 1021–1081. Bibcode:2013RvMP...85.1021T. doi:10.1103/RevModPhys.85.1021.

[90] Kerr RA (October 1999). „Neptune may crush methane into diamonds“. Science. 286 (5437): 25. doi:10.1126/science.286.5437.25a. PMID 10532884. S2CID 42814647.

[91] Scandolo S, Jeanloz R (November–December 2003). „The Centers of Planets: In laboratories and computers, shocked and squeezed matter turns metallic, coughs up diamonds and reveals Earth's white-hot center“. American Scientist. 91 (6): 516–525. Bibcode:2003AmSci..91..516S. doi:10.1511/2003.38.905. JSTOR 27858301. S2CID 120975663.

[92] Kaplan S (August 25, 2017). „It rains solid diamonds on Uranus and Neptune“. The Washington Post. Архивирано од изворникот August 27, 2017. Посетено на October 16, 2017.

[93] Max Planck Institute for Radio Astronomy (August 25, 2011). „A planet made of diamond“. Astronomy magazine. Архивирано од изворникот May 14, 2023. Посетено на September 25, 2017.

[94] Heaney PJ, de Vicenzi EP (2005). „Strange Diamonds: the Mysterious Origins of Carbonado and Framesite“. Elements. 1 (2): 85–89. Bibcode:2005Eleme...1...85H. doi:10.2113/gselements.1.2.85.

[95] Shumilova T, Tkachev S, Isaenko S, Shevchuk S, Rappenglück M, Kazakov V (April 2016). „A "diamond-like star" in the lab. Diamond-like glass“. Carbon. 100: 703–709. Bibcode:2016Carbo.100..703S. doi:10.1016/j.carbon.2016.01.068.

[96] Wei-Haas M. „Life and Rocks May Have Co-Evolved on Earth“. Smithsonian (англиски). Архивирано од изворникот September 2, 2017. Посетено на September 26, 2017.

[97] Hesse RW (2007). Jewelrymaking through history. Greenwood Publishing Group. стр. 42. ISBN 978-0-313-33507-5. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[98] Adiga A (April 12, 2004). „Uncommon Brilliance“. Time. Архивирано од изворникот на March 10, 2007. Посетено на November 3, 2008.

[99] „Jwaneng“. Debswana. Архивирано од изворникот на March 17, 2012. Посетено на March 9, 2012.

[India-100] 1 2 3 Tichotsky J (2000). Russia's Diamond Colony: The Republic of Sakha. Routledge. стр. 254. ISBN 978-90-5702-420-7. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[101] „Jews Surrender Gem Trade to Indians“. Spiegel Online. May 15, 2006. Архивирано од изворникот November 26, 2010. Посетено на November 29, 2010.

[102] „The history of the Antwerp Diamond Center“. Antwerp World Diamond Center. August 16, 2012. Архивирано од изворникот February 22, 2013. Посетено на June 30, 2015.

[103] „Commission Decision of 25 July 2001 declaring a concentration to be compatible with the common market and the EEA Agreement“. Case No COMP/M.2333 – De Beers/LVMH. EUR-Lex. 2003. Архивирано од изворникот May 12, 2011. Посетено на February 6, 2009.

[104] „Business: Changing facets; Diamonds“. The Economist. 382 (8517). 2007. стр. 68. Архивирано од изворникот May 12, 2011. Посетено на December 22, 2010.

[idexonline-105] „Certainty in the Diamond Industry? Watch Out For Tipping Points – IDEX's Memo“. idexonline.com. Архивирано од изворникот на January 9, 2015. Посетено на September 24, 2014.

[106] „The Elusive Sparcle“. The Gem & Jewellery Export Promotion Council. Архивирано од изворникот на June 16, 2009. Посетено на April 26, 2009.

[107] Even-Zohar C (November 6, 2008). „Crisis Mitigation at De Beers“. DIB online. Архивирано од изворникот на May 12, 2011. Посетено на April 26, 2009.

[108] Even-Zohar C (November 3, 1999). „De Beers to Halve Diamond Stockpile“. National Jeweler. Архивирано од изворникот на July 5, 2009. Посетено на April 26, 2009.

[109] „Judgment of the Court of First Instance of 11 July 2007 – Alrosa v Commission“. EUR-Lex. 2007. Архивирано од изворникот December 1, 2017. Посетено на April 26, 2009.

[110] „Mining operations“. The De Beers Group. 2007. Архивирано од изворникот на June 13, 2008. Посетено на January 4, 2011.

[111] „Another record profit for BHP“. ABC News. August 22, 2007. Архивирано од изворникот на May 12, 2011. Посетено на August 23, 2007.

[112] „Our Companies“. Rio Tinto web site. Rio Tinto. Архивирано од изворникот на May 11, 2013. Посетено на March 5, 2009.

[113] „Introduction | IDC“. internationaldiamondcouncil.org (англиски). Архивирано од изворникот October 18, 2022. Посетено на October 18, 2022.

[polish-114] 1 2 3 Broadman HG, Isik G (2007). Africa's silk road. World Bank Publications. стр. 297–299. ISBN 978-0-8213-6835-0. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[115] „Bourse listing“. World Federation of Diamond Bourses. Архивирано од изворникот на October 25, 2016. Посетено на February 12, 2012.

[116] „North America Diamond Sales Show No Sign of Slowing“. A&W diamonds. Архивирано од изворникот на January 6, 2009. Посетено на May 5, 2009.CS1-одржување: неподобна URL (link)

[x50-117] 1 2 Pierson HO (1993). Handbook of carbon, graphite, diamond, and fullerenes: properties, processing, and applications. William Andrew. стр. 280. ISBN 978-0-8155-1339-1.

[antique-118] 1 2 James DS (1998). Antique jewellery: its manufacture, materials and design. Osprey Publishing. стр. 82–102. ISBN 978-0-7478-0385-0.

[119] „The Classical and Special Shapes of Diamonds“. kristallsmolensk.com. Архивирано од изворникот July 14, 2015. Посетено на July 14, 2015.

[120] Prelas MA, Popovici G, Bigelow LK (1998). Handbook of industrial diamonds and diamond films. CRC Press. стр. 984–992. ISBN 978-0-8247-9994-6. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[121] „Gem Cutting“. Popular Mechanics. 74 (5): 760–764. 1940. ISSN 0032-4558. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[read-122] Read PG (2005). Gemmology. Butterworth-Heinemann. стр. 165–166. ISBN 978-0-7506-6449-3. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[123] Rapaport M. „Keep the Diamond Dream Alive“. Rapaport Magazine. Diamonds.net. Архивирано од изворникот September 13, 2012. Посетено на September 9, 2012.

[jckonline.com-124] 1 2 JCK Staff (January 26, 2011). „10 Things Rocking the Industry“. JCK. Jckonline.com. Архивирано од изворникот на January 7, 2013. Посетено на September 9, 2012.

[125] Bates R (January 14, 2011). „Interview with Forevermark CEO“. JCK. Jckonline.com. Архивирано од изворникот на November 28, 2012. Посетено на September 9, 2012.

[126] Harlow GE (1998). The nature of diamonds. Cambridge University Press. стр. 34. ISBN 978-0-521-62935-5.

[127] Kogel JE (2006). Industrial minerals & rocks. Society for Mining, Metallurgy, and Exploration (U.S.). стр. 416. ISBN 978-0-87335-233-8.

[128] „The Australian Diamond Industry“. Архивирано од изворникот на July 16, 2009. Посетено на August 4, 2009.

[129] Erlich E, Hausel DW (2002). Diamond deposits: origin, exploration, and history of discovery. SME. стр. 158. ISBN 978-0-87335-213-0.

[130] „Diamond: The mineral Diamond information and pictures“. minerals.net. Архивирано од изворникот October 23, 2014. Посетено на September 24, 2014.

[usgs-131] 1 2 3 „Industrial Diamonds Statistics and Information“. United States Geological Survey. Архивирано од изворникот May 6, 2009. Посетено на May 5, 2009.

[spear-132] 1 2 Spear KE, Dismukes JP (1994). Synthetic Diamond: Emerging CVD Science and Technology. Wiley–IEEE. стр. 628. ISBN 978-0-471-53589-8.

[133] Holtzapffel C (1846). Turning And Mechanical Manipulation. Holtzapffel & Co. стр. 176–178.

[134] Coelho RT, Yamada S, Aspinwall DK, Wise ML (1995). „The application of polycrystalline diamond (PCD) tool materials when drilling and reaming aluminum-based alloys including MMC“. International Journal of Machine Tools and Manufacture. 35 (5): 761–774. doi:10.1016/0890-6955(95)93044-7.

[135] Sakamoto M, Endriz JG, Scifres DR (1992). „120 W CW output power from monolithic AlGaAs (800 nm) laser diode array mounted on diamond heatsink“. Electronics Letters. 28 (2): 197–199. Bibcode:1992ElL....28..197S. doi:10.1049/el:19920123.

[yarnell-136] 1 2 Yarnell A (2004). „The Many Facets of Man-Made Diamonds“. Chemical and Engineering News. 82 (5): 26–31. doi:10.1021/cen-v082n005.p026. Архивирано од изворникот October 28, 2008. Посетено на October 3, 2006.

[conflict-137] 1 2 „Conflict Diamonds“. United Nations. March 21, 2001. Архивирано од изворникот на March 9, 2010. Посетено на May 5, 2009.

[138] Catelle WR (1911). The Diamond. John Lane Co. стр. 159.

[139] Ball V (1881). „1“. Diamonds, Gold and Coal of India. London: Trübner & Co. стр. 1. Ball was a geologist in British service.

[140] „Biggest diamond found in Panna“. Mail Today. July 1, 2010. Архивирано од изворникот на July 7, 2011.

[141] Shillington K (2005). Encyclopedia of African history. CRC Press. стр. 767. ISBN 978-1-57958-453-5. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[giasummer2007-142] 1 2 Janse AJ (2007). „Global Rough Diamond Production Since 1870“. Gems & Gemology. 43 (2): 98–119. Bibcode:2007GemG...43...98J. doi:10.5741/GEMS.43.2.98.

[DGemGLorenz-143] 1 2 Lorenz V (2007). „Argyle in Western Australia: The world's richest diamantiferous pipe; its past and future“. Gemmologie, Zeitschrift der Deutschen Gemmologischen Gesellschaft. 56 (1–2): 35–40.

[Montana-144] 1 2 Cooke S (October 17, 2004). „Microscopic diamond found in Montana“. The Montana Standard. Архивирано од изворникот на January 21, 2005. Посетено на May 5, 2009.

[145] Marshall S, Shore J (2004). „The Diamond Life“. Guerrilla News Network. Архивирано од изворникот на January 26, 2007. Посетено на March 21, 2007.

[146] Shigley JE, Chapman J, Ellison RK (2001). „Discovery and Mining of the Argyle Diamond Deposit, Australia“ (PDF). Gems & Gemology. 37 (1): 26–41. Bibcode:2001GemG...37...26S. doi:10.5741/GEMS.37.1.26. Архивирано од изворникот (PDF) на September 30, 2009. Посетено на February 20, 2010.

[kimb-147] 1 2 Basedau M, Mehler A (2005). Resource politics in Sub-Saharan Africa. GIGA-Hamburg. стр. 305–313. ISBN 978-3-928049-91-7. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[148] World Federation of Diamond Bourses (WFDB) and International Diamond Manufacturers Association: Joint Resolution of 19 July 2000. World Diamond Council. July 19, 2000. ISBN 978-90-04-13656-4. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 5, 2006.

[149] „Voluntary Code of Conduct For Authenticating Canadian Diamond Claims“ (PDF). Canadian Diamond Code Committee. 2006. Архивирано од изворникот (PDF) на February 29, 2012. Посетено на October 30, 2007.

[150] Kjarsgaard BA, Levinson AA (2002). „Diamonds in Canada“. Gems and Gemology. 38 (3): 208–238. Bibcode:2002GemG...38..208K. doi:10.5741/GEMS.38.3.208.

[151] A meta-analysis of the environmental impact specific to diamond mining is in Oluleye G. Environmental Impacts of Mined Diamonds (PDF) (Report). Imperial College London Consultants. Архивирано (PDF) од изворникот December 3, 2021. Посетено на July 1, 2022.

[bain-152] 1 2 3 „The Global Diamond Industry: Lifting the Veil of Mystery“ (PDF). Bain & Company. Архивирано (PDF) од изворникот January 31, 2012. Посетено на January 14, 2012.

[153] Shigley JE, Abbaschian R (2002). „Gemesis Laboratory Created Diamonds“. Gems & Gemology. 38 (4): 301–309. Bibcode:2002GemG...38..301S. doi:10.5741/GEMS.38.4.301.

[154] Shigley JE, Shen AH, Breeding CM, McClure SF, Shigley JE (2004). „Lab Grown Colored Diamonds from Chatham Created Gems“. Gems & Gemology. 40 (2): 128–145. Bibcode:2004GemG...40..128S. doi:10.5741/GEMS.40.2.128.

[155] Werner M, Locher R (1998). „Growth and application of undoped and doped diamond films“. Reports on Progress in Physics. 61 (12): 1665–1710. Bibcode:1998RPPh...61.1665W. doi:10.1088/0034-4885/61/12/002. S2CID 250878100 Проверете ја вредноста |s2cid= (help).

[156] Pisani B (August 27, 2012). „The Business of Diamonds, From Mining to Retail“. CNBC. Архивирано од изворникот July 7, 2017. Посетено на September 9, 2017.

[157] Kogel JE (2006). Industrial Minerals & Rocks. SME. стр. 426–430. ISBN 978-0-87335-233-8. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[158] O'Donoghue M, Joyner L (2003). Identification of gemstones. Great Britain: Butterworth-Heinemann. стр. 12–19. ISBN 978-0-7506-5512-5.

[159] Barnard AS (2000). The diamond formula. Butterworth-Heinemann. стр. 115. ISBN 978-0-7506-4244-6. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[160] Shigley JE (2007). „Observations on new coated gemstones“. Gemmologie: Zeitschrift der Deutschen Gemmologischen Gesellschaft. 56 (1–2): 53–56.

[161] US 4488821, Wenckus JF, "Method and means of rapidly distinguishing a simulated diamond from natural diamond", published December 18, 1984, assigned to Ceres Electronics Corporation ; Патент-САД 4488821

[raman-162] 1 2 Edwards HG, Chalmers GM (2005). Raman spectroscopy in archaeology and art history. Royal Society of Chemistry. стр. 387–394. ISBN 978-0-85404-522-8. Архивирано од изворникот November 9, 2023. Посетено на November 9, 2020.

[spot-163] 1 2 Welbourn C (2006). „Identification of Synthetic Diamonds: Present Status and Future Developments, Proceedings of the 4th International Gemological Symposium“. Gems and Gemology. 42 (3): 34–35.

[164] Donahue PJ (April 19, 2004). „DTC Appoints GIA Distributor of DiamondSure and DiamondView“. Professional Jeweler Magazine. Архивирано од изворникот на March 6, 2012. Посетено на March 2, 2009.

[165] „SSEF diamond spotter and SSEF illuminator“. SSEF Swiss Gemmological Institute. Архивирано од изворникот на June 27, 2009. Посетено на May 5, 2009.

[166] Андре Бретон, Рајот не е наполно загубен. Скопје: Култура, 1989, стр. 45-47.

[167] Shirley Bassey - Diamonds Are Forever (Official song HD/HQ) Original Version (пристапено на 12.11.2016)

[168] YouTube, The Beatles - Lucy in the Sky with Diamonds (пристапено на 4.2.2017)

[169] Leonard Cohen - Diamonds in the mine (пристапено на 12.11.2016)

[170] YouTube, Kiss Black Diamond (пристапено на 7.6.2017)

[171] YouTUbe, Joan Baez - Diamonds and Rust (With Lyrics) (пристапено на 4.3.2018)

[172] DISCOGS, Tom Waits ‎– Rain Dogs (пристапено на 20.7.2019)

[173] Opal (2) – Happy Nightmare Baby (пристапено на 8.7.2023)

[174] Rihanna - Diamonds (пристапено на 12.11.2016)

[175] Антена, бр. 805, 29.11.2013, стр. 11.

[б 1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]

[53]

[54]

[55]

[56]

[57]

[58]

[59]

[60]

[61]

[62]

[63]

[64]

[65]

[66]

[67]

[68]

[69]

[70]

[71]

[72]

[73]

[74]

[75]

[76]

[77]

[78]

[79]

[80]

[81]

[82]

[83]

[84]

[85]

[86]

[87]

[88]

[89]

[90]

[91]

[92]

[93]

[94]

[95]

[96]

[97]

[98]

[99]

[100]