Орланци (Кичевско)

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
За други значења видете Орланци
Орланци
Орланци is located in Македонија
Орланци
Местоположба на Орланци во Македонија
Координати 41°30′12″N 21°2′21″E / 41.50333° N; 21.03917° E / 41.50333; 21.03917Координати: 41°30′12″N 21°2′21″E / 41.50333° N; 21.03917° E / 41.50333; 21.03917
Општина Coat of arms of Kičevo Municipality.png Кичево
Население 37 жит.
(поп. 2002)
Надм. вис. 622 м
Commons-logo.svg Орланци на Ризницата
Карта на општина Вранештица со селските атари.

Орланци — село во Општина Кичево, во околината на градот Кичево.

Географија и местоположба[уреди | уреди извор]

Селото Орланци се наоѓа во областа Рабетинкол, во подножјето на Челоица, оддалечено 13 километри источно од Кичево. Селото е ридско, на 725 метри надморска височина. Поделено е на две малаа, горно и долно маало.

Историја[уреди | уреди извор]

Во XIX век селото е дел од Кичевската каза во Отоманското Царство.

Една статистика, која ја подготвил кичевскиот училиштен инспектор Крсто Димчев во 1909 година, ги дава следниве податоци за Орланци:[1]

Домаќинства Гурбетчии Писмени Неписмени
мажи жени вкупно мажи жени вкупно
98 170 153 42 195 181 242 423

Демографија[уреди | уреди извор]

Според податоците од 1873 година, селото имало 48 домаќинства со 184 жители христијани (Македонци).[2]

Според статистиката на Васил К'нчов („Македониja, Етнографиja и статистика“) од 1900 година, во Орланци живееле 640 жители, сите Македонци.[3]

Според егзархискиот секретар Димитар Мишев, („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) во 1905 година во Орланци имало 800 Македонци, под врховенството на Бугарската егзархија.[4]

Според последниот попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 37 жители, сите Македонци.[5]

На табелата е прикажана состојбата на населението во сите пописни години:[6]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 640[3] 800[4] 514 474 392 281 151 83 76 37

Родови[уреди | уреди извор]

Орланци е македонско село.

Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1960-тите години родови во селото се:

  • Староседелци: Печурковци (9 к.), Кензовци (4 к.), Поповци (4 к.), Богдановци (3 к.), Грујовци (3 к.), Радевци (3 к.), Трајковци (3 к.), Белевци (3 к.), Грубановци (3 к.), Миајлевци (2 к.), Прпачовци (2 к.), Мојсовци (2 к.), Шабановци (2 к.), Најдевци (2 к.), Симјановци (1 к.), Цекеровци (1 к.), Шилковци (1 к.), Мутавџиовци (1 к.), Митревци (1 к.), Стојановци (1 к.) и Илијовци (1 к.)
  • Доселеници: Николовци (5 к.) и Музаревци (3 к.) доселени се од селото Кладник; Тутунџиовци (2 к.) доселени се од селото Русјаци, основачот на родот бил домазет; Поп-Симјановци (1 к.) доселени се од Речани; Куслевци (8 к.), Јаневци (4 к.), Новаковци (1 к.), Мирчевци (1 к.) и Чупаревци (1 к.) доселени се однекаде; Стрезовци (4 к.) доселени се од селото Сретково, гостиварско; Калевци (3 к.) доселени се од областа Матија во Албанија. Сосема се иселени родовите Колевци и Сиљановци.[7]

Според истражувањата пак на Тома Смиљаниќ во периодот од 1921-1926 година родови во селото се:

  • Староседелци: Печуровци (10 к.), Грубановци (3 к.), Спасеновци (3 к.), Поповци (4 к.) од нив потекнува владиката Козма Пречистански, Мирчевци (2 к.), Чупчевци (2 к.), Влајковци (2 к.), Радевци (14 к.), Муовци (1 к.) помеѓу нив има домазет од Босна, Пашовци (1 к.) и Горевци (6 к.) помеѓу нив има домазет од селото Челопеци (од Грујовци).
  • Доселеници: Мутавџијовци (2 к.) доселени се пред 400 години од селото Кладник; Џанчевци (3 к.) доселени се од селото Стрелци; Мијаилевци (3 к.) доселени се пред околу 300 години од селото Кладник; Поп Ѓорѓевци (2 к.) доселени се пред околу 300 години од селото Лешница, па затоа ги викаат Шопки; Музаревци (2 к.) доселени се пред околу 300 години од некое село Кошино во Порече (веројатно прилепско); Стреовци (22 к.) доселени се пред околу 500 години од селото Сретково кај Гостивар; Калевци (3 к.) доселени се пред околу 400 години од областа Матија во Албанија; Белевци (5 к.) доселени се од селото Кладник; Клумчаровци (1 к.) доселени се пред околу 250 години од селото Речани; Куслевци (15 к.) доселени се пред околу 400 години од некое село Речани кај Битола ?.[8]

Општествени установи[уреди | уреди извор]

Цркви

Во минаото селото броело 12 цркви и манастири. Денес зачувани се само две:

  • Црква „Свети Никола" - изградена во 1872 година. Поради тоа што турците ја запалиле, во целост изгорела во 1903 година. Обновена е во 1908 година, во нејзиниот поранешен изглед, црквата преставува масонска градба. Иконостасот, кој е пренесен од старата црква, е изработен во периодот помеѓу 1882 - 1885 година.[9]
  • Црква „Свети Недела" - градена на темели од постара црква, која потекнува од 1938/39 година. Осветена на 7 август 2005 година од страна на Митрополитот г. Тимотеј.[9]

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 809 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на селски дом.[10]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 35 гласачи.[11]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки наоѓалишта[12]
  • Рамниште — средновековна населба;
  • Св. Ѓорѓи — средновековна црква;
  • Св. Никола — средновековна црква;
  • [[Св.Атанасиј (Орланци)-средновековна црква;

Личности[уреди | уреди извор]

  • Козма Дебарски (околу 1835 - 1918), духовник, дебарски митрополит
  • Крсто Стефанов (? - 1911), духовник
  • Ставро Трпкоски-Спасеноски пратеник за времен на СХС
  • Максим Трковиќ-Спасеноски( 5 Ноеври 1864 с.орланци-умрел 1924 год во Белград од под непознати околности) го пресметал грегоријанскиот календар
  • Насте Печурков (? - ?), револуционер
  • Петре Ангеле Белев-роден 1821 год умрел 3 декември 1894 година,член на ВМРО зема голема улога во црковното прашање во тоа време,испечатил книга во Белград за црвквите во Кичево и кичевско.
  • Методија Белев ( 1892-1972) -ученик во солунската гимназија
  • Јоше Белев член на ВМРО убиен заедно со син му Санде Белев во Јуни 1907 год од разбојници под наредба на српски шпиони и македонски предавници.
  • Јанакија Белев-трговец и револуционер роден 22 септември 1866 год -1 мај 1913 год со прекар Орландски член на смилевскиот конгрес 1903, прв кој ја видел Америка.
  • Трајче Стреоски - Народен херој. Убиен од бугарскиот фашистички окупатор во 1943 г.


Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Стойчева, Станислава. Аспекти на грамотността на българското население в Македония (1878 – 1912), Македонски преглед, година ХХХVІІІ, 2015, кн. 2, с. 76.
  2. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.90-91.
  3. 3,0 3,1 Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.257
  4. 4,0 4,1 D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.154-155.
  5. Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X
  6. „Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година)“. Државен завод за статистика.
  7. „Кичевска Котлина: Сеоска насеља и становништво - Јован Ф. Трифуноски“. Кичево. 2018-05-16. Посетено на 2018-12-24.
  8. „Кичевија - Тома Смиљаниќ (1926)“. Кичево. 2018-05-16. Посетено на 2019-05-23.
  9. 9,0 9,1 „Цркви во Кичевкото архијерејско намесништво“. Дебарско-кичевска епархија. Посетено на 2011-04-14.
  10. „Описи на ИМ“. Посетено на 3 ноември 2019.
  11. „Претседателски избори 2019“. Посетено на 3 ноември 2019.
  12. Коцо, Димче (1996). Археолошка карта на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069

Надворешни врски[уреди | уреди извор]