Вранештица

Од Википедија — слободната енциклопедија
Прејди на прегледникот Прејди на пребарувањето
Вранештица
Вранештица is located in Македонија
Вранештица
Местоположба на Вранештица во Македонија
Координати 41°26′42″N 21°1′35″E / 41.44500° N; 21.02639° E / 41.44500; 21.02639Координати: 41°26′42″N 21°1′35″E / 41.44500° N; 21.02639° E / 41.44500; 21.02639
Општина Coat of arms of Kičevo Municipality.png Кичево
Население 438 жит.
(поп. 2002)
Пошт. бр. 6258
Шифра на КО 12011
Надм. вис. 660 м
Вранештица на општинската карта
Вранештица во Општина Кичево.svg

Атарот на Вранештица во рамките на општината
Commons-logo.svg Вранештица на Ризницата


Вранештица — село во Општина Кичево, во околината на градот Кичево. До 2013 година селото било седиште на истоимената општина, која била припоена кон Општина Кичево.

Географија[уреди | уреди извор]

Селото Вранештица се наоѓа во областа Долно Кичево во Кичевската Котлина. Од градот Кичево е оддалечено 10 километри. Селото се наоѓа на надморска височина од 660 м, во подножјето на планината Баба Сач (со највисок врв 1697 м), којашто заедно со планините Арбит (1885 м) и Мусица (1780 м) претставуваат природна граница на Кичевската Котлина од јужната страна. Источната страна ја заградуваат Песјак (1774 м) и Кула (1917 м), од север Буковик, Корито (1470 м) и Добра Вода (2062 м), а од запад се Бистра (2012 м) и Стогово (2006 м).

Вранештица е село од ридско планински тип, и располага со доста пасишта и шуми, а нејзиниот атар се наоѓа непосредно до селото и зазема добар дел и од Кичевската Котлина покрај реката Треска. Физиономијата на населбата е од збиен тип. Во овој регион во најголем дел се протега реката Треска, која поминува низ селскиот атар, па така на поголемиот дел од обработливото земјиште му треба одводнување отколку наводнување. Во селото до 1981 постоеле отворени извори (Инков извор, Стаматоец, Зајакоско изворче, Извор и други), но со изградбата на селскиот водовод сите тие извори преку летниот период пресушуваат. Населението со вода се снабдува од системот Студенчица, а покрај него постојат и неколку јавни чешми. Од шумската вегетација најмногу се среќаваат дабовите (плоскач и цер), а во повисоките делови застапена е буката. Интересно е да се спомене застапеноста на планинскиот чај кој го има во изобилие на планината Баба Сач. Во рамничарскиот дел има доста трска, а вдолж реката Треска застапени се врбата и евлата.

Историја[уреди | уреди извор]

Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Кичевската нахија (Nahiye-I Kirçova) и имало 48 семејства, 3 неженети и 1 вдовица, сите христијани.[1]

Според податоците од 1873 година, Вранештица имала 84 куќи со 290 жители христијани (Македонци).[2]

Според податоците на бугарскиот етнограф Васил К'нчов, селото во 1900 година имало 750 жители христијани (Македонци).[3]

Според секретарот на егзархијата Димитар Мишев, во 1905 година во Вранештица имало 960 Македонци, сите под врховенството на Бугарската егзархија.[4]

Една статистика, која ја подготвил кичевскиот училиштен инспектор Крсто Димчев во 1909 година, ги дава следниве податоци за Вранештица:[5]

Домаќинства Гурбетчии Писмени Неписмени
мажи жени вкупно мажи жени вкупно
119 111 151 49 200 165 274 439

Демографија[уреди | уреди извор]

Според последниот попис на населението на Македонија од 2002 година, селото има 438 жители. Следува табела на националната структура на населението:[6]

Националност Вкупно
Македонци 437
Турци 0
Роми 0
Албанци 0
Власи 0
Срби 1
Бошњаци 0
останати 0

На табелата е прикажан бројот на населението низ сите пописни години:[7]

Година 1900 1905 1948 1953 1961 1971 1981 1991 1994 2002
Население 750[3] 960[4] 792 797 745 750 710 549 496 438

Родови[уреди | уреди извор]

Вранештица е православно македонско село. Селото е многу старо по постанок и во него има зачувано голем број на староседелски родови.

Според истражувањата на Јован Трифуноски во 1960-тите на XX век родови во селото се:

  • Староседелски: Ковачевци (10 к.), Пуздерковци (6 к.), Грковци (5 к.), Шошолевци (4 к.), Манајлевци (4 к.), Наревци (4 к.), Поп Настевци (4 к.), Тофановци (4 к.), Скајовци (3 к.), Мучовци (3 к.), Голушковци (3 к.), Минговци (3 к.), Златевци (3 к.), Калевци (3 к.), Кузевци (3 к.), Богојевци (3 к.), Ишковци (3 к.), Милошевци (2 к.), Попчевци (2 к.), Наумовци (2 к.), Симуновци (2 к.), Суљовци (2 к.), Грубевци (2 к.), Туловци (2 к.), Миленковци (2 к.), Брдаровци (2 к.), Прчевци (2 к.), Митрашевци (2 к.), Тофиловци (1 к.), Караџовци (1 к.), Бојовци (1 к.), Митревци (1 к.), Ивановци (1 к.), Скуревци (1 к.), Карафиловци (1 к.), Поповци (1 к.), Пејчиновци (1 к.), Дамчевци (1 к.), Поповци (1 к.), Таневци (1 к.), Борисовци (1 к.), Ќосевци (1 к.) и Србиновци (1 к.), сите овие родови се староседелски, а сите родови настанале од разгранување на поголеми родови;
  • Доселенички: Србаковци (8 к.), потеклото им е од околината на Ужице во Србија, некои муслимани за време на востанието во Србија во 1813 година донеле две жени со деца во селата Лисичани и Вранештица и така овој род е од децата, од овој род потекнува Ванчо Србаков; Пољанковци (8 к.), доселени се од селото Пашино Рувци во прилепско; Миловци (7 к.), Зајаковци (4 к.), Ќиријовци (3 к.) и Матевци (2 к.), сите доселени од селото Цер; Незировци (1 к.), доселени се од соседното село Атишта; Голабовци (3 к.), доселени се од некое село во Струшко; Корабовци (2 к.), доселени се од кичевското село Ново Село.[8]

Според истражувањата пак на Тома Смиљаниќ во периодот од 1921-1926 година родови во селото се:

Самоуправа и политика[уреди | уреди извор]

Во 2013 година селото и општината се припоени кон Општина Кичево, заедно со општините Зајас, Осломеј и Другово.[9]

Изборно место[уреди | уреди извор]

Во селото постои изборното место бр. 804 според Државната изборна комисија, сместени во просториите на основното училиште.[10]

На претседателските избори во 2019 година, на ова изборно место биле запишани вкупно 362 гласачи.[11]

Културни и природни знаменитости[уреди | уреди извор]

Археолошки наоѓалишта[12]
  • Градиште — средновековна населба и некропола;
  • Кале — утврдување од доцноантичкото време;
  • Св. Ѓорѓи — црква и некропола од доцниот среден век;
  • Св. Илија — црква и некропола од доцниот среден век;

Личности[уреди | уреди извор]

Иселеништво

Вранештица е село од кое населението не се селело често,како што е случај со поголемиот број села во Кичевско,а тоа се должи на добрата географска положба,близината со Кичево,луѓето во селото се занимаваат со сточарство,земјоделство и грнчарство,по кое се најпознати во Македонија.Но сепак и покрај се наведено,од селото има иселеници,во мал број и тоа од родот Матевци има иселеници во Кикинда,од родот Пољанковци има иселеници во Кичево,постари иселеници има во Бугарија,а по еден род има отселено во селата Мало Црско(Златановци) и Староец(Голабовци)

Поврзано[уреди | уреди извор]

Наводи[уреди | уреди извор]

  1. Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.233
  2. „Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.92-93.
  3. 3,0 3,1 Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.257
  4. 4,0 4,1 D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.156-157.
  5. Стойчева, Станислава. Аспекти на грамотността на българското население в Македония (1878 – 1912), Македонски преглед, година ХХХVІІІ, 2015, кн. 2, с. 76.
  6. Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X
  7. Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). База на податоци МАКСтат. Државен завод за статистика.
  8. „Кичевска Котлина: Сеоска насеља и становништво - Јован Ф. Трифуноски“. Кичево. 2018-05-16. Посетено на 2019-05-26.
  9. macedoniaonline.eu (англиски)
  10. „Описи на ИМ“. Посетено на 3 ноември 2019.
  11. „Претседателски избори 2019“. Посетено на 3 ноември 2019.
  12. Коцо, Димче (1996).Археолошка картаг на Република Македонија. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069

Надворешни врски[уреди | уреди извор]